A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 114
阿毘達磨大毘婆沙論 · T1545
Hán văn
三業。謂身語意業。四業。謂黑黑異熟業。白白 異熟業。黑白黑白異熟業。非黑非白無異熟 業。能盡諸業。為三攝四。四攝三耶。問何 故作此論。答為欲分別契經義故。如契經 說三業四業。契經雖作是說。而未廣辯。亦 未曾說為三攝四。為四攝三。乃至廣說。復 有說者。前雖分別三業。而未分別四業。今 欲分別故作斯論。此中云何黑黑異熟業。 謂不善業能感嶮惡趣異熟。問異熟不應名 黑所以者何。如品類足說。云何黑法。謂不 善法及有覆無記法。云何白法。謂善法及無 覆無記法。諸異熟果無覆無記。何故名黑。 答此中但應說云何黑業。謂不善業能感嶮 惡趣。不應更說黑異熟言。應如是說而 不爾者。有何意趣。謂如是說已成立黑是 因非果。如說。賊兒此所出言罵父非子。此 中亦爾。復有說者。此中依止不可意黑故 作是說。黑有二種。一染污黑。二不可意黑。 此中業由二黑故說名為黑。異熟但由不 可意黑故亦名黑。問黑業亦感人天中異 熟。何故但說感惡趣異熟耶。答亦應說而 不說者。當知此義有餘。復有說者。彼不決 定。謂人天中若處有黑業異熟。此處必有白 業異熟。無處唯有黑業異熟。無白業異 熟者。諸惡趣中若處有白業異熟。此處必 有黑業異熟。有處唯有黑業異熟。無白 業異熟者。由惡趣中有決定黑異熟處。是 故偏說。集異門論復作是說。云何黑黑異熟 業。謂不善業感那落迦趣。問諸不善業亦感 傍生鬼趣異熟。何故唯說感那落迦不說 餘耶。答應說而不說者。當知此義有餘。復 有說者。彼不決定。謂傍生鬼趣亦受不善 業異熟。亦受善業異熟。那落迦趣決定唯 受不善業異熟。是故偏說。復有說者。世尊 經中以重惡業怖諸有情。為順彼經是故 但說感那落迦諸不善業名黑黑異熟業。為 顯此義應引彼經。有二外道。一名布剌 拏憍雉迦。受持牛戒。二名頞制羅拪爾迦。 受持狗戒。此二外道於一時間同集會坐。 作如是言。世間所有難行禁戒。我等二人 修學已滿。誰能如實記別我等所感異熟。聞 釋迦種生一太子顏貌端正。以三十二大丈 夫相八十隨好莊嚴其身。觀無厭足。身真 金色。常光一尋言音清亮和雅悅意。過妙音 鳥羯羅頻迦。智見無礙辯才無滯。厭捨家 法出趣非家勤修苦行。復還厭離修處中 行。證得無上正等菩提。具一切智如實證 見諸法性相。斷一切疑網。施一切決定。究 達一切問論原底。我等二人今應往問。若得 記別我等禁戒所感異熟。則當依學豈不 快哉。於是二人來至佛所。種種愛語。相慰 問已。退坐一面。時布剌拏。先為他問。而白 佛言。此拪爾迦受持狗戒修學已滿。當何 所趣當何所生。世尊告曰。汝布剌拏止不 須問勿因此事。汝等皆當不忍不信心懷 恥恨。如是至三。彼猶慇懃請問不止。佛以 慈慜告言。諦聽吾當為汝如實記別。受持 狗戒若無缺犯當生狗中。若有缺犯當 墮地獄。時布剌拏聞佛語已。心懷憂怖悲 泣哽咽不能自勝。世尊告曰。吾先豈不數 告汝言。止不須問勿因此事。汝等皆當不 忍不信心懷恥恨。今果如是。時布剌拏便 自抑止而白佛言。不以世尊記拪爾迦。當 生狗趣故我悲泣。然我長夜受持牛戒修 學已滿。恐亦當爾所以憂怖。唯願大慈為 我宣說受持牛戒。當何所趣當何所生。世 尊告曰。受持牛戒若無缺犯當生牛中。若 有缺犯當墮地獄。如是等事如經廣說。問 云何受持狗戒牛戒名無缺犯。答若持狗 戒一如狗法名無缺犯。若持牛戒一如牛 法名無缺犯。若不爾者名有缺犯。是故世 尊以重惡業怖諸有情。故說能感那落迦趣 諸不善業。為順彼經故集異門作如是說。 感那落迦諸不善業名黑黑異熟業。復有 說者。見道所斷諸不善業名黑黑異熟業。自 種類中無白雜故。如是說者。一切不善業皆 名黑黑異熟業。由欲界中不善強盛。不為 善法之所陵雜。以不善法能伏能斷自地 善故。善業羸劣而為不善之所陵雜。以欲 界善不能斷不善故。 云何白白異熟業。謂色界繫善業。問無色界 繫善業亦感白異熟。何故唯說色界繫善 業名白白異熟業。不說無色界繫善業耶。 答應說而不說者。當知此義有餘。復有說 者。若說色界繫善業名白白異熟業。當知 已說無色界繫善業亦是彼業。同是定地修 地法故。若說此當知亦說彼。復有說者。若 諸善業能感二種異熟果。謂中有生有此善 業名白白異熟業。無色界業唯感生有。不 感中有。是故不說。如中有生有如是。起 受生受。起異熟生異熟。起果生果。細果麁果。 應知亦爾。復有說者。若業能感二種異熟。 謂色非色此諸善業名白白異熟業。無色界 業唯感非色。不感於色。是故不說。復有 說者。若具二業能感異熟。謂色非色。此中 善業名白白異熟業。無色界唯有非色業。 無有色業。是故不說。如色非色如是。相 應不相應。有所依無所依。有行相無行相。有 所緣無所緣。有作意無作意。二種業應知亦 爾。復有說者。若具三業能感異熟。謂身語 意。此淨善業名白白異熟業。無色界中唯 有意業能感異熟。是故不說。復有說者。若 具以五蘊能感異熟。此淨善業名白白異 熟業。無色界中唯有四蘊能感異熟。是故 不說。復有說者。若有具足十善業道能感 異熟。此淨善業名白白異熟業。無色界中 唯有三善業道。能感異熟。是故不說。復 有說者。若此界中有二鮮淨。有二明白。一 因。二果。此界善業名白白異熟業。無色界 中有一鮮淨明白。謂因。是故不說。由如是 等種種因緣。唯色界繫善業名白白異熟 業。非無色界繫善業。云何黑白黑白異熟業。 謂欲界繫善業。能感人天趣異熟業。問無 有一業亦黑亦白。何故名黑白黑白異熟 業耶。答為欲顯示一依止中。一相續中。受 二種業所感異熟。一黑。二白。是故說名黑 白黑白異熟業。問諸惡趣中亦受黑白二業 異熟。何故唯說能感人天趣異熟業。名黑 白黑白異熟業。不說能感惡趣異熟業耶。 答應說而不說者。當知此義。 有餘復有說者。若說能感人天善業名黑 白黑白異熟業。當知已說能感惡趣善業亦 是彼業。以雜雜相無差別故。若說此當知 已說彼。復有說者。彼不決定。是故不說。 謂在欲界人天趣中。無有一處而不雜受 黑白業異熟者。諸惡趣中雖有雜受黑白業 異熟處。而更有處一向純受黑業異熟。謂一 分傍生鬼。及一切地獄。由惡趣中有不決定。 是故不說。復有說者。欲界繫修所斷善不 善業。名黑白黑白異熟業。一種類中二業雜 故。復有說者。若善不善業。能感欲界人天傍 生鬼趣異熟。名黑白黑白異熟業。於一趣 中雜受二業異熟故。如是說者。欲界一切 善業。名黑白黑白異熟業。以彼善業體雖 是白。而為不善黑所陵雜。以不善能斷自 地善故。不善不爾。不為自地善所陵雜。 自地善不能斷自地不善故。由此欲界善 業名第三業。云何非黑非白無異熟業能 盡諸業。謂能永斷諸業學思。問諸無漏業 是勝義白何故乃名非黑非白。答集異門論 施設論。皆說此業不同。不善染污黑。及感 不可意異熟黑故說非黑。又亦不同善有 漏白。及感可意異熟白故說非白。復有說 者。此依果白故說非白。白有二種。一因 白。二果白。善有漏業具二白故名白。諸無 漏業。唯有因白而無果白。故不名白。復 有說者。依異熟白故名非白。白有二種。 一自體白。二異熟白。善有漏業具二白故 名白。無漏業唯有自體白無異熟白故不 名白。復有說者。此無漏業能斷世間所愛 異熟。非世所愛無有白相。故不名白。以 是義故名非黑白。此無漏業非如前三感異 熟果。是故說名無異熟業。此無漏業令前 三業畢竟滅盡等盡遍盡。永斷永害棄捨變 吐離欲寂滅。是故說名能盡諸業。如是則 說十七學思。謂見道中四法智忍相應學思。 離欲界染八無間道相應學思。此十二思能 盡黑黑異熟業。離欲界染第九無間道相應 學思。能盡黑黑異熟業。及黑白黑白異熟業。 離初靜慮染第九無間道相應學思。乃至離 第四靜慮染第九無間道相應學思。能盡白 白異熟業。如是十七無漏思。說名能斷諸 業學思。復有說者。一切無間道無漏思。皆 名能斷諸業學思。以一切無間道皆能斷諸 業故。復有說者。一切學思皆名能斷諸業 學思。以諸學思皆能對治有漏業故。如是 說者。謂初說唯十七無漏思。正能對治前 三業故。問諸無漏慧相應俱有。皆能正斷前 三種業。何故唯說無漏學思。答思能發動 諸法令斷是故偏說。復有說者。雖皆能斷 此中辨業故唯說思。問若爾。亦應說隨 轉身語業。何故唯說思耶。答由此學思與 無漏慧相應而轉。同一所緣同一行相。同 一所依。相助有力能斷諸業。非身語業得 有是事。是故不說。 已說三業四業自性。今當顯示雜無雜相。 三業四業為三攝四四攝三耶。答三攝四。 非四攝三。不攝者何。謂除能斷諸業學思。 餘無漏業無色界繫善業一切無記業。此中 除能斷諸業學思餘無漏業者諸說十七無 漏思為第四業者。彼說除十七思。餘無漏 加行無間解脫勝進道相應思。及學隨轉業。 并一切無學業。是名餘無漏業。諸說一切無 間道相應學思為第四業者。彼說除一切無 間道。餘無漏加行解脫勝進道相應學思。及 學隨轉業。并一切無學業。是名餘無漏業。諸 說一切學思為第四業者。彼說學隨轉業。一 切無學業。是名餘無漏業。如是說者。謂初 說除無色界繫善業者。謂無色界繫一切 善業。除無記業者。謂三界繫諸無記業。由 此道理三業具攝學無學非學非無學業。四 業唯攝學非學非無學業。三業具攝欲界 色界無色界繫業。四業唯攝欲色界繫業。 三業具攝善不善無記業。四業唯攝善不 善業。三業具攝見所斷修所斷無斷業。四業 唯攝三種一分。三業具攝有漏無漏業。染 污不染污業。有異熟無異熟業。相應不相應 業。有隨轉無隨轉業。表無表業。四業唯攝 諸二業少分。如是等門皆應廣說。是故說 言三攝四。非四攝三。不攝者何。謂除能斷 諸業學思。餘無漏業。無色界繫善業。一切無 記業。三業謂身語意業復有三業。謂順現法 受業。順次生受業。順後次受業。問何故作 此論。答為欲分別契經義故。如契經說。順 現法受等三業。而不廣辯。廣說如前。復有 說者。前雖分別身等三業。而未分別順現 法受等三業。今欲分別故作斯論。 云何順現法受業。謂若業此生造作增長。則 於此生受異熟果。是名順現法受業。問若 業此時造作增長。則於此時受異熟果耶。 答不爾。所以者何。諸善惡業要待相續。或 度相續方受異熟。謂若此業造作增長。或 則於此一相續中。或則於此一時分中。或 則於此一眾同分中受異熟果。如是名為 順現法受業。必無有業此剎那造。則此及 次剎那熟義。由異類故。親引發故。此中所有 世所現見順現法受業者。曾聞。有採樵者。 入山遇雪迷失途路。時會日暮雪深寒凍。 將死不久即前入一蒙密林中。乃見一羆 先在林內。形色青紺眼如雙炬。其人惶恐分 當失命。此實菩薩現受羆身。見其憂恐尋 慰喻言。汝今勿怖。父母於子或有異心。吾 今於汝終無惡意。即前捧取將入窟中。溫 煖其身令穌息已。取諸根果勸隨所食。 恐冷不消抱持而臥。如是恩養。經於六日 至第七日。天晴路現人有歸心。羆既知已 復取甘果飽而餞之。送至林外慇懃告別。 人跪謝曰。何以報恩。羆言。我今不須餘 報。但如此日我護汝身。汝於我命亦願如 是。其人敬諾擔樵下山。逢二獵師。問言。山 中見何虫獸。樵人答言。我亦不見餘獸。唯 見一羆。獵師求請。能相示不。樵人答曰。若 能與我三分之二。吾當示汝。獵師依許相 與俱行。竟害羆命分肉為三。樵人兩手欲 取羆肉。惡業力故雙臂俱落。如珠縷斷。如 截藕根。獵師荒忙驚問所以。樵人恥愧具 述委由。是二獵師責樵人曰。他既於汝 有此大恩。汝今何忍行斯惡逆。怪哉汝身何 不糜爛。於是獵師共持其肉施僧伽藍。時 僧上座得妙願智。則時入定觀是何肉。則 知是與一切眾生作利樂者大菩薩肉。尋 時出定以此事白眾。眾皆驚歎共取香薪。 焚燒其肉收其餘骨。起窣堵波禮拜供養。 如是惡業。要待相續。或度相續。方受其 果。 復次昔有屠販牛人。驅牛涉路人多糧盡飢 渴熱乏。息而議曰。此等群牛終非己物。宜 割取舌以濟飢虛。則時以鹽塗諸牛口。牛 貪醎味出舌舐之。則用利刀一時截取。 以火暗炙而共食之。食已相與臨水澡漱。 俱嚼楊枝揩齒既了。擘以刮舌。惡業力故。 諸人舌根猶如爛果一時俱落。如是惡業。 要待相續。或度相續。方受其果。 復次聞昔有暴惡者。令母執器自搆牛乳。 搆便過量。母止之言。餘者可留以乳犢子。 其人既聞忽生瞋忿。以手掬乳散其母面。 隨著母身乳滴多少。惡業力故則令彼人身 上還生爾所白癩。如是惡業。要待相續。或 度相續。方受其果。是為略引順現法受三 種惡業。昔憍薩羅國有王名勝軍。生其一 女具十八醜。貧賤者不與。富貴者不求。有 長者子財位喪失。王聞遣使召至告言。吾 有小女少乏容色。卿若不恥厚俸珍財。其 人許之。王聞歡喜。多賜財寶田宅僕使恣 其所欲。降嬪以禮密令歸第。其人慚恥出 則關鑰。親知莫見。有諸密友。責言。何故不 示我妻。長者子言。何遽之有。眾人怪其推 延遂共立約。却後七日各將室家會某園 林歡娛讌賞。違者當罰金錢五百。至第七 日皆如所約。唯長者子不將婦來。自恃 財富任罰多少。其婦獨在家中自責自恨。 我宿何罪受此惡身。眾人皆樂唯我獨苦。 不如早死。一心念佛便欲自害。佛知時至。 則於此沒踊出其前。女見如來深生悲喜。 發殷淨心觀佛相好。善業力故。須臾變身 猶如天女。倍增踊躍。佛為說法。遠塵離垢 得預流果。世尊既還彼女獨坐。端正無比安 隱快樂。時彼朋類既見其人不將妻室便 醉以酒。竊其戶鑰共往其家。遙見其婦端 嚴無比如帝釋妃。於是眾人深生讚仰。因 相謂曰。比不示人誠由於此。則馳園所 共謝其夫并慶讚之。其人慚𧹞謂相譏弄。 及還見之深生疑怪。問言。聖女為是幻術。 為鬼魅耶。我婦安在。其妻具以上事答之。 於是其夫得未曾有歸依三寶。如是善業。 要待相續。或度相續。方受其果。 昔健馱羅國迦膩色迦王。有一黃門恒監內 事。暫出城外見有群牛數盈五百來入 城內。問驅牛者。此是何牛。答言。此牛將去 其種。於是黃門則自思忖。我宿惡業受不 男身。今應以財救此牛難。遂償其價悉令 得脫。善業力故。令此黃門則復男身。深 生慶悅尋還城內。佇立宮門附使啟王。請 入奉覲。王令喚入怪問所由。於是黃門具 奏上事。王聞驚喜厚賜珍財。轉授高官令 知外事。如是善業。要待相續。或度相續。 方受其果。 昔怛叉尸羅國有一女人。至月光王捨千 頭處禮無憂王所起靈廟。見有狗糞在佛 座前。尋作是思。此處清淨。如何狗糞穢污 其中。以手捧除香泥塗飾。善業力故。令此 女人遍體生香如栴檀樹。口中常出青蓮華 香。如是善業。要待相續。或度相續。方受 其果。是為略引順現法受三種善業。 云何順次生受業。謂若業此生造作增長。於 第二生受異熟果。是名順次生受業。 云何順後次受業。謂若業此生造作增長。隨 第三生。或隨第四。或復過此。受異熟果。是 名順後次受業。 問諸順現法受業。定於現法受耶。順生順 後為問亦爾。譬喻者說。此不決定。以一切 業皆可轉故。乃至無間業亦可令轉。問若爾。 云何說名順現法受業等耶彼作是說。諸 順現法受業不定。於現法中受異熟果。若受 者定於現法非餘。故名順現法受業。順生 順後所說亦爾。彼說一切業皆可轉。乃至 無間業亦可轉。若無間業不可轉者。應無 有能越第一有。然有能越第一有者。是 故無間業亦應可轉。阿毘達磨諸論師言。諸 順現法受業。決定於現法中受異熟果。故 名順現法受業。順生順後所說亦爾。是故若 問何故名順現法受業。乃至順後次受業。應 以此答。 復有餘師。說四種業。謂順現法受業。順次 生受業。順後次受業。順不定受業。諸順現法 受業。乃至順後次受業此業不可轉。諸順 不定受業此業可轉。唯為轉此第四業故。 受持禁戒勤修梵行。彼作是思。願我由是 當轉此業。復有餘師。說五種業。謂順現 法受業。順次生受業。順後次受業。各唯一 種順不定受業中復有二種。一異熟決定。二 異熟不決定。諸順現法受業。順次生受業。順 後次受業。順不定受業中異熟決定業。皆不 可轉。順不定受業中異熟不決定業。此業 可轉。唯為轉此第五業故。受持禁戒勤 修梵行。彼作是思願我由是當轉此業。復 有餘師。說八種業。謂順現法受業有二種。 一異熟決定。二異熟不決定。順次生受業。順 後次受業。順不定受業亦各有二。一異熟決 定。二異熟不決定。是謂八業。於中諸異熟 定業皆不可轉。諸異熟不定業皆可轉。為 轉此故受持禁戒勤修梵行。是故此中應 作四句。謂或有業時分決定異熟不定。或 有業異熟決定時分不定。或有業時分決定 異熟亦定。或有業時分不定異熟亦不定。云 何業時分決定異熟不定。謂順現法受業。順 次生受業。順後次受業中。異熟不定業。云何 業異熟決定。時分不定謂順不定受業中異 熟定業。云何業時分決定異熟亦定。謂順現 法受業。順次生受業。順後次受業中異熟定 業。云何業時分不定異熟亦不定。謂順不定 受業中異熟不定業。如是名為八業四句。 問頗有一時一剎那頃能起三種業耶。謂順 現法受業。順次生受業。順後次受業。答有。 謂先遣二使。斷生命。不與取。後自行欲邪 行。以此自所究竟非由他故。若有如是種 類法生。三業同時皆得究竟。於中初業於 現法中受異熟果。第二業於無間生受異 熟果。第三業於隨第三生以後諸生受異 熟果。其餘業道自作教他差別亦爾。 問此順現法受業等。幾能引眾同分果。幾能 滿眾同分果。或有說者。二能引眾同分果。 亦能滿眾同分果。謂順次生受業。順後次受 業。二能滿眾同分果。不能引眾同分果。謂 順現法受業。順不定受業。復有說者。三能 引眾同分果。亦能滿眾同分果。謂除順現 法受。一能滿眾同分果。不能引眾同分果。 謂順現法受。復有欲令順現法受業。亦能 引眾同分果。若作是說。此四種業。一切皆 能引眾同分果。及滿眾同分果。問如是諸 業何者最勝。或有說者。順現法受業最勝。所 以者何。近得果故。復有說者。順後次受業 最勝。所以者何。一切菩薩業最為勝。而皆 是順後次受故。問順現法受業能近得果。於 諸業中可說為勝。順後次受業去果懸遠。 云何最勝耶。答順現法受業雖近得果。而果 下劣不名最勝。順後次受業雖去果遠。而 果殊勝難盡故名最勝。如外種子有近得 果而果下劣。有去果遠而果最勝。如有秋 苗經三半月則便結果。此果最近而最下 劣。如稻麥等經於六月其果乃熟。去果次 遠而次為勝。如佉梨樹經五六年或十二 年方結其果。此果次勝。如多羅樹經於百 年方結其果。此果最勝。如外種子去果最 近其果最劣。去果次遠其果次勝。去果最遠 其果最勝。種隨其果勝劣差別。內業亦爾。順 現法受業。去果最近而果最劣。順次生受業 去果次遠而果次勝。順後次受業。去果最遠 而果最勝。業隨其果勝劣差別。故順後次受 業最勝非餘。問於何界中能造幾業。有說。 欲界能造四種善不善業。色無色界能造三 種善業。除順現法受。所以者何。於欲界中 依佛菩薩聲聞獨覺父母師長諸有德邊。發 起增上善惡業故。此業速疾受異熟果。色 無色界無此勝緣。是故於彼不能起此順 現法受業。問若爾。品類足說當云何通。如 彼說言。順現法受業。順次生受業。順後次受 業。一切隨眠之所隨增。答於彼論中應作 是說。順現法受業。欲界一切隨眠之所隨增。 順次生受業。順後次受業。欲界一切隨眠。色 無色界遍行隨眠。及修所斷隨眠之所隨增。 應作是說。而不說者。有何意趣。當知彼 文是總略而說。問若爾。集異門說復云何通。 如彼說言。順現法受業。順次生受業。順後 次受業。欲界一切隨眠。色無色界遍行隨眠。 及修所斷隨眠之所隨增。答彼文應作是 說。順現法受業。欲界一切隨眠之所隨增。順 次生受業。順後次受業。欲界一切隨眠。色 無色界遍行隨眠。及修所斷隨眠之所隨增。 應作是說。而不說者有何意趣。當知彼中 言勢所引。故作是說。如是說者。色無色界 亦能引起順現法受業。問前說欲界依佛菩 薩等勝緣能起順現法受業。上二界無此勝 緣。云何能起。答彼處但以因力任持。亦能 引起順現法受業。欲界亦有但由因力起 此業者。謂或有人開門大施供養賢聖。而 不能引順現法受業。或復有人以一摶食 施一傍生。而能引起順現法受業。如是等故 知不必皆依勝緣而起此業。然其要由因 力任持方能引起。是故往昔阿毘達磨迦濕 彌羅諸大論師咸作是說。若慇淨心持一把 草施他牛食。當知能引順現法受業。 問於何趣中能造幾業。答那落迦中能造 四種不善業三種善業。除順現法受。傍生餓 鬼。及三洲人。欲界天中。能造四種善不善 業。北拘盧洲能造四種善業三種不善業。除 順次生受。色無色界天中。能造多少如前 已說。問於何生中能造幾業。答於四生中 皆能造四種善不善業。 問誰於何地能造幾業。答若諸異生生在欲 界未離欲界染。能造欲界四種善不善業。 若已離欲界染未離初靜慮染。若退法者。 彼能造欲界四種業。能造初靜慮三種業。 除順現法受。有說。彼能造初靜慮二種業。謂 順後次受及不定受。若不退法者。彼能造欲 界三種善業。除順次生受。能造初靜慮三種 業。除順現法受。若已離初靜慮染。未離第 二靜慮染。若退法者。彼能造欲界四種業。能 造初二靜慮三種業。除順現法受。有說。彼 能造第二靜慮二種業謂順後次受。及不定 受。若不退法者。彼能造欲界三種善業。除 順次生受。能造初靜慮二種業。謂順後次受。 及不定受能造第二靜慮三種業。除順現法 受。廣說乃至。若已離無所有處染。若退法 者。彼能造欲界四種業。能造四靜慮四無色 三種業。除順現法受。有說。彼能造非想非 非想處二種業。謂順後次受。及不定受。若不 退法者。彼能造欲界三種善業。除順次生 受。能造四靜慮三無色二種業。謂順後次受 及不定受。能造非想非非想處三種業。除順 現法受。如是已說異生生在欲界。若諸異 生生初靜慮未離初靜慮染。彼能造初靜 慮四種業。若已離初靜慮染未離第二靜 慮染。彼能造初靜慮三種業。除順次生受。 能造第二靜慮三種業。除順現法受。廣說 乃至。若已離無所有處染。彼能造初靜慮 三種業。除順次生受。能造三靜慮三無色 二種業。謂順後次受及不定受。能造非想 非非想處三種業。除順現法受。如說生 初靜慮。如是乃至生非想非非想處亦應 廣說。如是已說諸地異生。若諸聖者生 在欲界未離欲界染。彼能造欲界四種善 不善業。已離欲界染未離初靜慮染。彼 能造欲界二種業。謂順現法受。及不定受 能造初靜慮三種業。除順現法受。已離初 靜慮染。未離第二靜慮染。若退法者。彼能 造欲界二種業。謂順現法受及不定受。能 造初二靜慮三種業。除順現法受。有說。 彼能造第二靜慮二種業。謂順後次受及不 定受。若不退法者。彼能造欲界二種善業。 謂順現法受及不定受。能造初靜慮一種業。 謂不定受。能造第二靜慮三種業。除順現 法受。乃至若已離無所有處染。未離非想 非非想處染。若退法者。彼能造欲界二種業。 謂順現法受及不定受。能造四靜慮三種業。 除現法受。能造四無色三種業。除順現法 受。此則總說。若別說者。四無色中。若造順 次生受業。則不造順後次受業。若造順後 次受業。則不造順次生受業。有說。彼能造 非想非非想處二種業。謂順後次受及不定 受。若不退法者。彼能造欲界二種善業。謂 順現法受及不定受。能造四靜慮三無色一 種業。謂不定受。能造非想非非想處二種 業。謂順次生受及不定受。若已離非想非非 想處染。彼能造欲界二種業。謂順現法受及 不定受。能造四靜慮四無色一種業。謂不定 受。如是已說聖者生在欲界。若諸聖者生 初靜慮。未離初靜慮染。彼能造初靜慮三 種業。除順後次受。若已離初靜慮染。未離 第二靜慮染。彼能造初靜慮二種業。謂順現 法受及不定受。能造第二靜慮三種業。除順 現法受。若已離第二靜慮染。未離第三靜 慮染。彼能造初靜慮二種業。謂順現法受及 不定受。能造第二靜慮一種業。謂不定受。能 造第三靜慮三種業。除順現法受。廣說乃 至。若已離無所有處染。未離非想非非想 處染。彼能造初靜慮二種業。謂順現法受 及不定受。能造三靜慮三無色一種業。謂不 定受。能造非想非非想處二種業。謂順次生 受及不定受。若已離非想非非想處染。彼能 造初靜慮二種業。謂順現法受及不定受。能 造三靜慮四無色一種業。謂不定受。如說聖 者生初靜慮。如是生第二第三第四靜慮 廣說亦爾。除未離自地染。彼能造自地四 種業與前差別。若諸聖者生空無邊處。未 離空無邊處染。彼能造空無邊處二種業。 謂順現法受及不定受。若已離空無邊處染。 未離識無邊處染。彼能造空無邊處二種 業。謂順現法受及不定受。能造識無邊處二 種業。謂順次生受及不定受。若已離識無邊 處染。未離無所有處染。彼能造空無邊處 二種業。謂順現法受及不定受。能造識無邊 處一種業。謂不定受。能造無所有處二種 業。謂順次生受及不定受。若已離無所有處 染。未離非想非非想處染。彼能造空無邊 處二種業。謂順現法受及不定受。能造識無 邊處無所有處一種業。謂不定受。能造非想 非非想處二種業。謂順次生受及不定受。若 已離非想非非想處染。彼能造空無邊處二 種業。謂順現法受及不定受。能造三無色一 種業。謂不定受。如說聖者生空無邊處。如 是乃至生非想非非想處廣說亦爾。住欲 界中有位。能造二十二種業。謂中有位異熟 定業及不定業。如是羯剌藍。遏部曇。閉尸。 鍵南。鉢羅奢佉。初生。嬰孩。童子。少壯。衰 老位。各有異熟定及不定業。是名二十二 業。住羯羅藍位。能造二十種業。謂除中有 業二。如是乃至住衰老位能造二業。謂則 老位定及不定業。問若中有位所造諸業。至 本有位受異熟者。此業當言是順現法受。 順次生受耶。答此是順現法受業。非順次 生受。所以者何。中有本有總眾同分無差別 故。 已說前後三業自性。今當顯示雜無雜相。 為前攝後。後攝前耶。答前攝後。非後攝 前。不攝者何。謂不定業。無記業。無漏業。此 中前三通攝定不定業。後三唯攝定業。前 三通攝善不善無記業。後三唯攝善不善 業。前三通攝有漏無漏業。後三唯攝有漏 業。如是廣說有無量門前後差別。今簡略 說。故言前攝後非後攝前。不攝者何。謂不 定業。無記業無漏業。
Việt dịch
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 245 www.daitangkinh.org LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA QUYỂN 114 LUẬN VỀ ÁC HÀNH (Phần 3) Ba nghiệp, đó là nghiệp thân – ngữ và ý. Bốn nghiệp, đó là ng- hiệp Hắc hắc dị thục, nghiệp Bạch bạch dị thục, nghiệp Hắc bạch – hắc bạch dị thục, nghiệp Phi hắc - phi bạch không có dị thục, có thể không còn các nghiệp, là ba thâu nhiếp bốn, hay là bốn thâu nhiếp ba? Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này? Đáp: Vì muốn phân biệt về nghĩa trong kinh. Nhu trong king nói: “Ba nghiệp - bốn nghiệp.” Trong kinh tuy nói ra điều này mà chưa giải thích rộng ra, cũng chưa hề nói là ba thâu nhiếp bốn, hay là bốn thâu nhiếp ba, cho đến nói rộng ra. Lại có người nói: Trước đây tuy phân biệt về ba nghiệp, mà chưa phân biệt về bốn nghiệp, nay cần phải phân biệt, cho nên soạn ra phần luận này. Trong này, thế nào là nghiệp Hắc ha éc dị thục? Đó là nghiệp bất thiện có thể cảm đến dị thục ở nơi hiểm ác. Hỏi: Dị thục không nên gọi là Hắ c. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì như luận Phẩm Loại Túc nói: “Thế na øo là Hắc pháp? Đó là pháp bất thiện và pháp hữu phú vô ký. Thế nào Bạch pháp? Đó là pháp thiện và pháp vô phú vô ký.” Các quả dị thục vô phú vô ký, tại sao gọi là Hắc? Đáp: Trong này chỉ nên nói thế na øo là nghiệp Hắc, đó là nghiệp bất thiện có thể cảm đến ở nơi hi ểm ác, chứ không cần phải nói thêm từ Hắc dị thục. Nên nói như vậy mà không nói như vậy, là có ý nghĩa gì? Nghĩa là nói như vậy thì đã th ành lập Hắc là nhân chứ không phải là quả; như nói: Đứa trẻ ngổ nghịch này đã phát ra lời mắng chưởi cha chứ không phải là con. Trong này cũng như vậy. Lại có người nói: Trong này dựa vào Hắc không vừa ý, cho nên đưa ra cách nói này. Hắc có hai loại: 1. Hắc nhiễm ô. 246 BỘ TỲ ĐÀM 5 2. Hắc không vừa ý. Trong này, nghiệp bởi vì hai Hắc cho nên nói tên gọi là Hắc, dị thục chỉ bởi vì Hắc không vừa ý cho nên cũng gọi là Hắc. Hỏi: Nghiệp Hắc cũng cảm đến dị t Đáp: Cũng nên nói mà không nói, thì nên biết là nghĩa này có khác. Lại có người nói: Điều ấy không quyết định. Nghĩa là trong loài người-trời, nếu nơi nào có dị thục của nghiệp Hắc, thì nơi ấy nhất định phải có dị thục của nghiệp Bạch; không có nơi nào chỉ có dị thục của nghiệp Hắc, mà không có dị thục c ủa nghiệp Bạch. Trong các nẽo ác, nếu nơi nào có dị thục của nghiệp Bạch, thì nơi ấy chắc chắn có dị thục của nghiệp Hắc; có nơi chỉ có dị thục của nghiệp Hắc, chứ không có dị thục của nghiệp Bạch. Bởi vì trong nẽo ác có nơi quyết định dị thục của Hắc hắc, cho nên chỉ nói về nẽo ác. Trong luận Tập Dị Môn lại đưa ra cách nói này: “Thế nào là nghiệp Hắc hắc dị thục? Đó la ø nghiệp bất thiện cảm đến nẽo địa ngục.” Hỏi: Các nghiệp bất thiện cũng cảm đến dị thục của nẽo bàng sinh và quỷ, vì sao chỉ nói cảm đến địa ngục mà không nói nẽo khác? Đáp: Nên nói mà không nói đến, thì nên biết là nghĩa này có khác. Lại có người nói: Điều ấy không quyết định. Nghĩa là nẽo bàng sinh và quỷ cũng nhận lấy dị thục của nghiệp bất thiện, cũng nhận lấy dị thục của nghiệp thiện; nẽo địa n gục quyết định chỉ nhận lấy dị thục của nghiệp bất thiện, cho nên chỉ nói đến địa ngục. Lại có người nói: Trong kinh, Đức Thế Tôn dùng nghiệp ác trùng lặp để khiến cho các hữu tình sợ hãi, vì thuận theo kinh ấy cho nên chỉ nói các nghiệp bất thiện cảm đến địa ngục gọi là nghiệp Hắc hắc dị thục. Vì hiển bày về nghĩa này cho nên dẫn kinh ấy để chứng minh. “Có hai ngoại đạo, một người tên gọi Bố-lạt-nã-kiều-trĩ-ca, thọ trì giới Trâu; một người tên gọi Át-chế- la-tây-nhĩ-ca, thọ trì giới chó. Hai ngoại đạo này ở trong một lúc cùng ngồi lại với nhau, đưa ra lời nói như vậy. Tất cả giới cấm khó thực hành ở thế gian, hai người chúng ta tu học đã đầy đủ, ai có thể ghi nhận đúng như thật về dị thục mà chúng ta cảm đến? Nghe dòng họ Thích-ca sinh ra một Thái tử dung nhan tướng mạo đoan chánh, dùng ba mươi hai tướng Đại trượng phu và tám mươi vẻ đẹp để trang nghiêm thân mình, ngắm nhìn không biết thỏa mãn, thân màu vàng ròng, ánh sáng thường tỏa ra một Tầm, tiếng nói trong SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 247 www.daitangkinh.org trẻo hòa nhã thích ý, hơn cả âm thanh tuyệt vời của chim Yết-la-tần -ca, trí kiến vô ngại-biện tài không có gì vướng mắc, chán ngán rời bỏ phép nhà, ra bên ngoài đến nơi không phải là nhà, thường xuyên tu khổ hạnh. Lại vẫn chán ngán lìa bỏ để tu hạnh Trung đạo (Xử trung), chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, đầy đủ Nhất thiết trí, chứng thấy tánh tướng của các pháp đúng như thật, đoạn dứt tất cả lưới nghi, thực hiện tất cả quyết định, suy xét thông hiểu ngọn nguồn của tất cả mọi vấn đề bàn luận. Hai người chúng ta bây giờ nên điđến thưa hỏi, nếu được ghi nhận về dị thục do giới cấm chúng ta mà cảm đến, thì sẽ y theo học hỏi, lẽ nào không vui sướng hay sao? Thế là hai người đi đến nơi Đức Phật, dùng rất nhiều lời nói thân thiện, th ăm hỏi nhau rồi, lùi về ngồi một phía. Lúc ấy Bố-lạt-nã, trước là hỏi cho người khác mà thưa với Đức Phật rằng: Tây-nhĩ-ca này thọ trì giới Chó, tu học đã đầy đủ, sẽ hướng đến nơi nào, sẽ sinh vào nơi đâu? Đức Thế Tôn bảo rằng: Này Bố-lạt -nã, ông dừng lại không cần phải hỏi, đừng bởi vì sự việc này, các ông đều sẽ không chấp nhận-không tin được , tâm mang đầy oán hận nhục nhã! Như vậy đến ba lần, nhưng người ấy vẫn ân cần thưa hỏi không dừng lại. Đức Phật vì lòng thương xót mà bảo rằng: Lắng nghe kỹ càng, Ta sẽ ghi nhận đúng như thật cho ông, thọ trì giới Chó nếu không có khuyết phạm thì sẽ sinh trong loài chó, nếu có khuyết phạm thì sẽ rơi vào địa ngục. Lúc ấy Bố-lạt-nã nghe Đức Phật nói rồi, lòng dạ lo sợ đau buồn, khóc lóc nức nở không thể na øo tự kềm chế được. Đức Phật bảo rằng: Trước đó không phải là Ta nhiều lần bảo với ông rằng dừng lại không cần phải hỏi, đừng bởi vì sự việc này, các ông đều sẽ không chấp nhận-không tin được, tâm mang đa ày oán hận nhục nhã hay sao? Nay quả là như vậy. Lúc bấy Bố-lạt -nã liền tự nén mình mà thưa với Đức Phật rằng: Không phải vì Đức Thế Tôn ghi nhận là Tây-nhĩ-ca sẽ sinh vào loài chó mà con đau buồn khóc lóc, nhưng con luôn luôn thọ trì giới Trâu, tu học đã đầy đủ, sợ rằng cũng sẽ như vậy cho nên lo sợ, chỉ nguyện Đấng Đại Từ nói rõ cho con thọ trì giới Trâu, sẽ hướng đến nơi nào, sẽ sinh vào nơi đâu? Đức Thế Tôn bảo rằng: Thọ trì giới Trâu nếu không có khuyết phạm thì sẽ sinh trong loài trâu, nếu có khuyết phạm thì sẽ rơi vào địa ngục.” Những sự việc như vậy nói rộng ra như trong kinh. Hỏi: Tại sao thọ trì giới Chó-giới Trâu gọi là không có khuyết phạm? Đáp: Nếu trì giới Chó hoàn toàn giống như phép tắc của chó thì gọi là không có khuyết phạm, nếu trì giới Trâu hoàn toàn giống như 248 BỘ TỲ ĐÀM 5 phép tắc của trâu thì gọi là không có khuyết phạm; nếu không như vậy thì gọi là có khuyết phạm. Vì vậy, Đức Thế Tôn dùng nghiệp ác trùng lặp để khiến cho các hữu tình sợ hãi , cho nên nói các nghiệp bất thiện có thể cảm đến ở nẽo địa ngục. Vì thuận theo kinh ấy cho nên luận Tập Dị Môn đưa ra cách n ói như vậy: “Các nghiệp ba át thiện cảm đến địa ngục gọi là nghiệp Hắc hắc dị thục.” Lại có người nói: Các nghiệp bất thiện do kiến Đạo mà đoạn gọi là nghiệp Hắc hắc dị thục, bởi vì từ trong chủng loại ấy không có nghiệp Bạch xen lẫn. Nói như vậy thì tất cả nghiệp bất thiện đều gọi là nghiệp Hắc hắc dị thục, bởi vì bất thiện trong cõi Dục rất mạnh mẽ, không bị pháp thiện làm cho xen tạp, mà pháp bất thiện có thể chèn ép - có thể đoạn mất thiện ở địa của mình; nghiệp thiện yếu kém mà bị sự xen tạp của bất thiện, cho nên thiện của cõi Dục không có thể đoạn được bất thiện. Thế nào là nghiệp Bạch bạch dị thục? Đó là nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc. Hỏi: Nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc cũng cảm đến Bạch dị thục, tại sao chỉ nói nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục, mà không nói đến nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc? Đáp: Nên nói mà không nói đến, thì nên biết là nghĩa này có khác. Lại có người nói: Nếu nói nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục, thì nên biết đã nói nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc cũng là nghiệp ấy, bởi vì cùng là pháp của Định, địa Tu. Nếu nói đến cõi này thì nên biết là cũng nói đến cõi kia. Lại có người nói: Nếu các nghi ệp thiện có thể cảm đến quả dị thục của hai loại, đó là Trung hữu và Sinh hữu, thì nghiệp thiện này gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục; nghiệp c ủa cõi Vô sắc chỉ cảm đến Sinh hữu, không cảm đến Trung hữu, cho nên không nói đến. Như Trung hữu và Sinh hữu như vậy, khởi thọ, sinh thọ, khởi dị thục, sinh dị thục, khởi quả, sinh quả, quả tế, quả thô, nên biết cũng như vậy. Lại có người nói: Nếu nghiệp có thể cảm đến hai loại dị thục, đó là Sắc và Phi sắc, thì các nghiệp th iện này gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục; nghiệp của cõi Vô sắc chỉ cảm đến Phi sắc, không cảm đến Sắc, không cảm đến Sắc, cho nên không nói đến. Lại có người nói: Nếu có đủ hai nghiệp có thể cảm đến dị thục, đó là Sắc và Phi sắc, thì nghiệp thiện trong này gọi là nghiệp Bạch bạch dị SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 249 www.daitangkinh.org thục; cõi Vô sắc chỉ có nghiệp Phi sắc, không có nghiệp Sắc, cho nên không nói đến. Như Sắc và Phi sắc như vậy, tương ưng, không tương ưng, có sở y, không có sở y, có hành tướng, không có hành tướng, có sở duyên không có sở duyên, có tác ý, không có tác ý, hai loại nghiệp nên biết cũng như vậy. Lại có người nói: Nếu có đủ ba nghiệp có thể cảm đến dị thục, đó là thân-ngữ và ý, thì nghiệp thiện thanh tịnh này gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục; trong cõi Vô sắc chỉ có ý nghiệp có thể cảm đến dị thục, cho nên không nói đến. Lại có người nói: Nếu dùng tất ca û năm Uẩn có thể cảm đến dị thục, thì nghiệp thiện thanh tịnh này gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục; trong cõi Vô sắc chỉ có bốn Uẩn có thể cảm đến dị thục, cho nên không nói đến. Lại có người nói: Nếu có đầy đủ mười nghiệp đạo thiện có thể cảm đến dị thục, thì nghiệp thiện thanh tịnh này gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục; trong cõi Vô sắc ch ỉ có ba nghiệp đạo thiện có thể cảm đến dị thục, cho nên không nói đến. Lại có người nói: Nếu trong cõi này có hai loại trong sáng, hai loại rõ ràng, một là nhân, hai là quả, thì nghiệp thiện của cõi này gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục; trong cõi V ô sắc có một loại trong sáng, rõ ràng, đó là nhân, cho nên không nói đến. Bởi vì các loại nhân duyên như vậy, cho nên chỉ riêng nghiệp thiện hệ thuộc cõi Sắc gọi là nghiệp Bạch bạch dị thục. Thế nào là nghiệp Hắc bạch, hắc bạch dị thục? Đó là nghiệp thiện hệ thuộc cõi Dục, có thể cảm đến nghiệp dị thục của loài người, trời. Hỏi: Không có một nghiệp nào vừa Hắc vừa Bạch, tại sao gọi là nghiệp Hắc bạch, hắc bạch dị thục? Đáp: Bởi vì muốn biểu hiện rõ ràng trong một sự nương tựa, trong một sự nối tiếp nhau, nhận lấy dị thục do hai loại nghiệp đã cảm đến: 1. Hắc. 2. Bạch. Vì vậy nói là nghiệp Hắc bạch, hắc bạch dị thục. Hỏi: Trong các nẽo ác cũng nhận la áy dị thục của hai nghiệp Hắc Bạch, tại sao chỉ nói nghiệp dị thục có thể cảm đến của loài người -trời, gọi là nghiệp Hắc bạch, hắc bạch dị thục, mà không nói đến nghiệp dị thục có thể cảm lấy của nẻo ác? Đáp: Nên nói mà không nói đến, thì nên biết là nghĩa này có 250 BỘ TỲ ĐÀM 5 khác. Lại có người nói: Nếu nói nghiệp thiện có thể cảm đến của người, trời gọi là nghiệp Hắc bạch, hắc bạch dị thục, thì nên biết đã nói nghiệp thiện có thể cảm đến của nẻo á c cũng là nghiệp ấy, bởi vì tướng xen tạp đủ loại không có gì sai biệt. Nếu nói đến loài này thì nên biết là đã nói đến loài kia. Lại có người nói: Điều ấy không quyết định, vì vậy không nói đến. Nghĩa là ở trong loài người, trời thuộc cõi Dục, không có một nơi nào mà không nhận lấy dị thục của nghiệp Hắc, Bạch xen lẫn; trong các nẽo ác tuy có nơi nhận lấy dị thục của nghiệp Hắc, Bạch xen lẫn, mà lại có nơi luôn luôn nhận lấy dị thục của nghiệp Hắc hoàn toàn, đó là một phần bàng sinh, quỷ, và tất cả địa ngục. Bởi vì Trung hữu của nẻo ác không quyết định, cho nên không nói đến. Lại có người nói; Nghiệp thiện, bất thiện do tu mà đoạn hệ thuộc cõi Dục, gọi là nghiệp Hắc bạch, hắc bạch dị thục, bởi vì hai nghiệp xen lẫn trong một chủng loại. Lại có người nói: Nếu nghiệp thiện, bất thiện có thể cảm đến dị thục trong loài trời-người-bàng si nh và quỷ của cõi Dục, thì gọi là nghiệp Hắc bạch-hắc bạch dị thục, bởi vì ở trong một loài nhận lấy dị thục của hai nghiệp xen lẫn. Nói như vậy thì tất cả nghiệp thiện của cõi Dục, gọi là nghiệp Hắc bạch-hắc bạch dị thục, bởi vì Thể của nghiệp thiện ấy tuy là Bạch, mà bị sự chèn ép xen tạp của Hắc bất thiện, bởi vì ba át thiện có thể đoạn mất thiện ở địa của mình. Bất thiện thì không như vậy, không bị sự chèn ép xen tạp do thiện ở địa của mình, bởi vì thiện ở địa của mình không có thể đoạn mất bất thiện ở địa c ủa mình. Vì vậy nghiệp thiện của cõi Dục gọi là nghiệp thứ ba. Thế nào là nghiệp Phi hắc-phi ba ïch không có dị thục, có thể không còn các nghiệp? Đó là Tư về Học có thể vĩnh viễn đoạn hết các nghiệp. Hỏi: Các nghiệp vô lậu là Bạch thuộc thắng nghĩa, tại sao lại nói là Phi hắc-phi bạch? Đáp: Trong luận Tập Dị Môn-luận Thi Thiết, đều nói về nghiệp này không giống nhau, Hắc bất thiện nhiễm ô và cảm Hắc dị thục không vừa ý, cho nên nói là Phi hắc; la ïi cũng không giống nhau, Bạch thiện hữu lậu và cảm Bạch dị thục vừa ý, cho nên nói là Phi bạch. Lại có người nói: Ở đây dựa va øo Bạch thuộc quả, cho nên nói là Phi bạch. Bạch có hai loại: SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 251 www.daitangkinh.org 1. Bạch thuộc nhân. 2. Bạch thuộc quả. Nghiệp thiện hữu lậu có đủ hai Bạch, cho nên gọi là Bạch; các nghiệp vô lậu tuy có Bạch thuộc nhân mà không có Bạch thuộc quả, cho nên không gọi là Bạch. Lại có người nói: Dựa vào Bạch dị thục, cho nên gọi là Phi bạch. Bạch có hai loại: 1. Bạch thuộc tự Thể. 2. Bạch thuộc dị thục. Nghiệp thiện hữu lậu có đủ hai Bạch, cho nên gọi là Bạch; nghiệp vô lậu chỉ có Bạch thuộc tự thể c hứ không có Bạch t huộc dị thục, cho nên không gọi là Bạch. Lại có người nói: Nghiệp vô lậu này có thể đoạn dị thục yêu quý của thế gian, không phải là không có tướng Bạch mà thế gian yêu quý, cho nên không gọi là Bạch. Bởi vì nghĩa này cho nên gọi là Phi hắc - phi bạch. Nghiệp vô lậu này không phải là như ba nghiệp trước cảm đến quả dị thục, vì vậy nói là nghiệp không có dị thục. Nghiệp vô lậu này làm cho ba nghiệp trước hoàn toàn diệt hết, cùng hết, tất cả hết, vĩnh viễn làm hại, rời bỏ, đổi thay, lìa dục, vắng lặng, vì vậy nói là có thể không còn các nghiệp. Như vậy thì nói về mười bảy Tư thuộc Học, nghĩa là trong Kiến đạo có Tư thuộc Học tương ưng với bốn Pháp trì nhẫn, lìa nhiễm của cõi Dục có Tư thuộc Học tương ưng với tám đạo vô gián, mười hai Tư này có thể không cò nghiệp Hắc hắc dị thục ; lìa nhiễm của cõi Dục có Tư thuộc Học tương ưng với đạo vô gián thứ chín, có thể không còn nghiệp Hắc hắc dị thục, và nghiệp Hắc bạch - hắc bạch dị thục; lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất có Tư thuộc Học tương ưng với đạo vô gián thứ chín, cho đến lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư có Tư thuộc Học tương ưng với đạo vô gián thứ chín, có thể không còn nghiệp Bạch bạch dị thục. Như vậy mười bảy Tư vô lậu này, nói là Tư thuộc Học có thể đoạn các nghiệp. Lại có người nói: Tất cả Tư vô lậu thuộc đạo vô gián, đều gọi là Tư thuộc Học có thể đoạn các nghiệp, bởi vì tất cả đạo vô gián đều có thể đoạn các nghiệp. Lại có người nói: Tất cả Tư thuộc Học đều gọi là Tư thuộc Học có thể đoạn các nghiệp, bởi vì các Tư thuộc Học có thể đối trị với nghiệp hữu lậu. Nói như vậy thì nghĩa là ban đầu nói chỉ có mười bảy tư vô lậu, đích thực có thể đối trị với ba nghiệp trước. 252 BỘ TỲ ĐÀM 5 Hỏi: Các Tuệ cô lậu tương ưng cùng có, đều có thể đích thực đoạn trừ ba loại nghiệp trước, vì sao chỉ nói đến Tư thuộc Học vô lậu? Đáp: Tư có thể phát động các pha ùp làm cho đoạn trừ, vì vậy chỉ nói đến Tư. Lại có người nói: Tuy đều có thể đoạn trừ mà trong này giải thích về nghiệp, cho nên chỉ nói đến Tư. Hỏi: Nếu như vậy thì cũng pha ûi nói đến nghiệp thân-ngữ tùy chuyển, tại sao chỉ nói đến Tư? Đáp: Bởi vì Tư thuộc Học này tương ưng với Tuệ vô lậu mà chuyển, cùng một sở duyên, cùng một hành tướng, cùng một sở y, hỗ trợ nhau có sức mạnh có thể đoạn các nghiệp; không phải là nghiệp thân-ngữ có thể có sự việc này, vì vậy không nói đến nghiệp thân-ngữ. Đã nói về tự tánh của ba nghiệp, bốn nghiệp, nay sẽ biểu hiện rõ ràng về tướng xen tạp, không xen tạo. Hỏi: Ba nghiệp và bốn nghiệp, là ba thâu nhiếp bốn, hay là bốn thâu nhiếp ba? Đáp: Ba thâu nhiếp bốn, không phải là bốn thâu nhiếp ba. Không thâu nhiếp những gì? Đó là trừ ra Tư thuộc Học có thể đoạn các nghiệp, còn lại nghiệp vô lậu, nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc, tất cả nghiệp vô ký. Trong này, trừ ra Tư thuộc Học có thể đoạn các nghiệp, còn lại nghiệp vô lậu. Những cách nói về mười bảy Tư vô lậu là nghiệp thứ tư, đó là nói trừ ra mười bảy Tư, c òn lại Tư tương ưng với đạo vô lậu, gia hạnh, vô gián, giải thoát, tha éng tiến, và Học tùy chuyển gnh, cùng với tất cả nghiệp Vô học, thì gọi la ø còn lại nghiệp vô lậu. Những cách nói về Tư thuộc Học tương ưng với tất cả đạo vô gián là nghiệp thứ tư, đó là nói trừ ra tất cả đạo vô gia ùn, còn lại Tư thuộc Học tương ưng với đạo vô lậu, gia hạnh, giải thoát, thắng tiến, và Học tùy chuyển nghiệp, cùng với tất cả nghiệp Vô học, thì gọi là còn lại nghiệp vô lậu. Những cách nói về tất cả Tư thuộc Học là nghiệp thứ tư, đó là nói về Học tùy chuyển, tất cả nghiệp Vô học, thì gọi là còn lại nghiệp vô lậu. Nói như vậy thì nghĩa là ban đầu nói trừ ra nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc, đó là tất cả nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc; trừ ra nghiệp vô ký, đó là các nghiệp vô ký hệ thuộc ba cõi. Dựa vào đạo lý này, ba nghiệp thâu nhiếp đầy đủ nghiệp Học -Vô học và Phi học phi vô học, bốn nghiệp chỉ thâu nhiếp nghiệp Học và Phi học phi vô học; ba nghiệp thâu nhiếp đầy đủ nghiệp hệ thuộc cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc, bốn nghiệp chỉ thâu nhiếp nghiệp hệ thuộc cõi SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 253 www.daitangkinh.org Dục và cõi Sắc; ba nghiệp thâu nhiếp đầy đủ nghiệp thiện, bất thiện và vô ký, bốn nghiệp chỉ thâu nhiếp nghiệp thi ện và bất thiện; ba nghiệp thâu nhiếp đầy đủ nghiệp do kiến ma ø đoạn, do tu mà đoạn và không đoạn, bốn nghiệp chỉ thâu nhiếp một pha àn của ba loại; ba nghiệp thâu nhiếp đầy đủ nghiệp hữu lậu, vô lậu, nghiệp nhiễm ô, nghiệp có dị thục, không có dị thục, nghiệp tương ưng, không tương ưng, nghiệp có tùy chuyển, không có tùy chuyển, nghiệp Biểu, Vô biểu, bốn nghiệp chỉ thâu nhiếp phần ít của các loại hai nghiệp. Các môn như vậy đều cần phải nói rộng ra, vì vậy nói là ba thâu nhiếp bốn, không phải là bốn thâu nhiếp ba. Không thâu nhiếp những gì? Đó là trừ ra Tư thuộc Học có thể đoạn các nghiệp, còn lại nghiệp vô la äu, nghiệp thiện hệ thuộc cõi Vô sắc, tất cả nghiệp vô ký. Ba nghiệp, đó là nghiệp thân-ngữ va ø ý. Lại có ba nghiệp, đó là nghiệp thuận với pháp hiện tại nhân quả báo, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả báo, nghiệp thuận theo đờ kế tiếp thứ hai nhận quả báo. Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này? Đáp: Vì muốn phân biệt về nghĩa trong kinh. Như trong kinh nói: “Có ba nghiệp, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả…”trong kinh nói ra điều này mà không giải thích rộng ra; nói rộng ra như trước. Lại có người nói: Trước tuy phân biệt về ba nghiệp như thân…, mà chưa phân biệt về ba nghiệp như nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả…, nay cần phải phân biệt cho nên soạn ra phần luận này. Thế nào là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả? Đó là nếu nghiệp tạo tác tăng trưởng ở đời này, ngay trong đời này nhận lấy quả dị thục, thì gọi là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Hỏi: Nếu nghiệp tạo tác tăng trưởng ở lúc này, thì ngay lúc này nhận lấy quả dị thục chăng? Đáp: Không phải như vậy. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì các nghiệp thiện-ác nối tiếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau mới nhận lấy dị thục. Nghĩa là nếu tạo tác ta êng trưởng nghiệp này, thì hoặc là ngay trong một sự nối tiếp nhau này, hoặc là ngay trong một thời gian này, hoặc là ngay trong một chúng đồng phần này mà nhận lấy quả dị thục. Như vậy gọi là nghiệp thuận theo pha ùp hiện tại nhận quả. Nhất định không có nghĩa về nghiệp tạo tác trong sát-na này, ngay sát-na này và sát-na kế tiếp chín muồi, bởi vì khác loại, bởi vì tự mình dẫn phát. Trong này, tất cả những sự việc mà thế gian hiện thấy, là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Từng nghe: Có người làm nghề hái củi, đi vào núi gặp lúc tuyết rơi 254 BỘ TỲ ĐÀM 5 lạc mất đường đi. Lúc ấy trời đã về chiều, tuyết dày lạnh cóng, không bao lâu sẽ chết, liền tiễn về phía tr ước đi vào một lùm cây rậm trong rừng, mới trông thấy một con gấu trong lùn cây trước rồi, thân hình đên tuyền, đôi mắt như hai ngọn nến. Người ấy sợ hãi vô cùng, chắc chắn là sẽ mất mạng. Thực sự đây là vị Bồ-tát hiện tại nhận chịu thân loài gấu, thấy người ấy lo sợ liền an ủi nói cho biết rằng: Nay ông đừng sợ hãi, cha mẹ đối với con cái có lúc c ó tâm khác, nay Ta đối với ông không có ý xâu ác. Liền tiến về phía trước nâng lên đưa đi vào trong hang đá, sưởi ấm thân người ấy làm cho tỉnh táo rồi, lấy các loại trái cây-rễ củ khuyên nhủ tùy ý mà ăn, sợ rằng la ïnh lẽo không tiêu cho nên ôm giữ mà nằm. Ân cần nuôi dưỡng như vậy tr ải qua sáu ngày, đến ngày thứ bảy thì trời quang đãng, đường đi thấy rõ ràng, người ấy có ý muốn trỡ về. Con gấu đã biết rồi, lại lấy quả ngọt no tròn mà mới ăn, đưa ra đến ngoài rứng ân cần chia tay. Người ấy quỳ xuống cảm ơn rằng: Làm sao để báo ân? Con gấu nói: Nay Ta không cần đền đáp gì khác, chỉ như những ngày qua Ta bảo vệ thân ô ng, ông đối với mạng sống của Ta cũng mong như vậy. Người ấy cung kí nh vâng dạ, gánh củi đi suống núi. Gặp hai người thợ săn, hỏi rằng: Thấy trong núi có những loài thú nào? Người hái củi đáp rằng : Tôi cũng không thấy loài thú nào khác, chỉ thấy một con gấu. Thợ săn cầu xin: Có thể chỉ rõ cho nhau được không? Người hái củi đáp rằng: Nếu c ó thể cho tôi hai phần ba, thì tôi sẽ chỉ rõ cho ông. Thợ săn y lời đồng ý với nhau rồi cùng đi. Cuối cùng giết hại mạng sống con gấu, chia thít làm ba phần. Hai tay người hái củi sắp nhận lấy thịt gấu, bởi vì sức mạnh của nghiệp ác mà hai cánh tay cùng rơi xuống, như sâu ngọc đứt dây, như ngó sen bị cắt lìa. Thợ săn hốt hoảng kinh ngạc hỏi nguyên do, người hái củi xấu số kể lại nguyên do. Hai người thợ săn này trách móc người hái củi rằng: Người ta đã có ân to lớn nhu vậy rồi đối với ông, nay ông vì sao đành lòng làm điều ác nghịch này, quái lạ thay sao thân ông không nát rữa ra? Thế là thợ săn cùng nhau mang thịt ấy đến cho chùa Tăng. Lúc ấy Thượng tọa trong Tăng đạt được trí Diệu nguyện, lập tức nhập Định quán xét là thịt gì, thì biết là thịt của Đại Bồ tát làm lợi lạc cho tất cả chúng sinh, ngay lúc ấy xuất Định đem sự việc này trìn h bày với đại chúng. Đại chúng đều kinh hãi than thở, cùng nhau lấy củi thơm đốt cháy thịt ấy, thâu nhạt số xương còn lại, dựng tháp thờ mà lễ lạy cúng dường. Nghiệp ác như vậy, cần phải nối tiếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau, mới nhận lấy quả ấy. Lại nữa, xưa có người đi buôn trâu về giết thịt, lùa trâu vượt qua SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 255 www.daitangkinh.org đường dài, nhiều người mà hết lương thực, đói khác thiếu thốn bức ngặt, dừng lại bàn bạt rằng: Bầy trâu như vậy cuối cùng không phải là vật của mình, nên cắt lấy lưỡi để qua lúc đói thiếu. Lập tức lấy muối xoa vào miệng những con trâu, trâu ham vị ma ën lè lười ra liếm, liền dùng dao sắt lập tức cắt lấy, dùng lửa nướng chín mà cùng ăn với nhau. Ăn xong cùng nhau đến trước dòng nước súc miệng, cùng xỉa răng, chùi miệng rồi, dùng ngón tay để cạo lưỡi. Bởi vì sức mạnh của nghiệp ác, cho nên cuống lưỡi của những người ấy giống như trái cây chín rữa, trong một lúc cùng rụng xuống. Nghiệp ác như vậy, cần phải nối ti ếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau, mới nhận lấy quả ấy. Lại nữa, nghe xưa có người hung bạo ác độc, khiến mẹ cầm đồ đựng đề tự mình vắt lấy sữa trâu. Vắt đã vượt quá số lượng, người mẹ ngăn lại và nói: Phần còn lại có thể để cho trâu nghé bú. Người ấy nghe rồi bỗng nhiên sinh ra tức giận, dùng tay vốc sữa vẩy vào mặt người mẹ. Hễ bao nhiêu giọt sữa dính vào thân mẹ, thì bởi vì sức mạnh của nghiệp ác, cho nên khiến trên thân của người ấy lại sinh ra bấy nhiêu mụt nhọt. Nghiệp ác như vậy, cần phải nối tiếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau, mới nhận lấy quả ấy. Đây là sơ lược dẫn ra ba loại nghiệp ác thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Xưa ở nước Kiều-tát-la có vị vu a tên gọi Thắng Quân, sinh được một cô con gái xấu xí đã đến tuổi mười tám, mà người nghèo hèn không qua lại, người giàu sang không cầu đến. Có con trai của Trưởng giả mất hết của cải địa vị, nhà vua nghe nói liền sai người gọi đến cho biết rằng: Ta có cô con gái thiếu hụt về dung mạo nhan sắc, nếu khanh không xấu hổ thì ta sẽ ban cho nhiều tiền bạc châu báu. Người ấy nhận lời, nhà vua nghe rất vui mừng, ban cho nhiều tiền của châu báu-ruộng đất nhà cửa, tôi tớ phục vụ, tùy theo ý muốn của người ấy. Đến khi làm lễ đón dâu, bí mật khiến trở về phủ, người ấy xấu hô cho nên ra ngoài thì khóa chặt cửa, bạn bè quen biết không có ai trông thấy. Có những người bạn thân trách rằng: Vì sao không chỉ rõ vợ mình? Con trai của Trưởng gia nói rằng: Có gì mà vội vàng. Mọi người cảm thấy quái lạ vì người ấy cố ý đậy lùi lại, liền cùng nhau đưa ra quy ước: Bảy ngày sau tất cả dẫn theo vợ tập trung tại khu vườn ấy dự ti ệc chơi đùa vui vẻ, ai làm sai quy ước sẽ phạt năm trăm đồng tiền vàng. Đến ngày thứ bảy mọi người đều đúng như lời đã hẹn, chỉ riêng con trai của Trưởng giả không dẫn theo vợ đến tham gia, tự cậy mình giàu có chấp nhận phạt nhiều ít tùy 256 BỘ TỲ ĐÀM 5 ý. Người vợ một mình ở trong nhà tự trách móc, tự oán hận mình: Đời trước tôi có tội gì mà nhận la áy thân xấu xa này, mọi người đều vui vẻ chỉ riêng một mình tôi đau khổ, không bằng chết sớm cho xong! Lúc ấy dốc lòng niệm Phật, muốn tự hại mình. Đức Phật biết đến lúc, liền ở nơi này ẩn hình mà bất ngờ hiện ra trước mặt người ấy. Người nữ trông thấy Như Lai, lòng dạ hết sức đau xót, phát tâm thanh tịnh thiết tha ngắm nhìn tướng tốt của Đức Phật. Bởi vì sức mạnh của nghiệp thiện, cho nên trong phút chốc thân hình thay đổi giống như Thiên nữ, càng thêm vui mừng. Đức Phật thuýêt pháp cho nghe, xạ lìa trần cấu đạt được quả Dự lưu. Đức Thế Tôn đã quay về, người nữ ấy ngồi một mình, đoan chánh không ai bằng, an ổn vui sướng vô cùng. Lúc ấy bạn bè của người kia đã thấy người ấy không dẫn vợ mình theo, liền chuốc rựơu cho say, trộm lấy chìa khóa cổng cùng nhau đi đến nhà người ấy, từ xa trông thấy vợ của người ấy đoan nghiêm không ai ba èng, giống như cung phi của Đế Thích. Thế là mói người sinh lòng ca ngợi ngưỡng mộ hết sức, vì vậy nói với nhau rằng: Nhiều lần không chỉ rõ cho mọi người, đích thực do điều này. Lập tức chạy đến khu vườn cùng nhau xin lỗi người chồng và chúc mừng ca ngợi. Người ấy thẹn đỏ mặt cho là chế giễu đùa cợt nhau, đến lúc quay về trông thấy thì sinh lòng nghi ngờ quái lạ hết sức, hỏi rằng: Thánh nữ là do huyễn thuật, hay là ma quỷ? Vợ tôi ở nơi nào? Người vợ đem tất cả sự việc trên mà trả lời, thế là người chồng có được điều chưa từng có, phát tâm quy y Tam Bảo. Nghiệp thiện như vậy, cần phải nối tiếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau, mới nhận lấy quả ấy. Xưa vua Ca-nị-sắc-ca nước Kiện-đà-la, có một Hoàng môn ( lưỡng tính) luôn luôn theo dõi mọi chuyện trong cung, một lúc nọ đi ra ngoài thành thấy có đàn trâu đến đủ năm trăm con đang đi vào trong thành, hỏi người đi lùa trâu: đây là trâu gì? Người lùa trâu đáp rằng: Trâu này đem đi cắt bỏ giống của nó. Ngay lúc ấy Hoàng môn liền tự suy nghĩ: Nghiệp ác đời trước của mình nha än lấy thân không phải đàn ông, nay nên lấy tiền bạc cứu nạn cho đàn tr âu này. Liền đền bù giá trị ấy làm cho đều được thoát nạn. Bởi vì sư ùc mạnh của nghiệp thiện, cho nên khiến Hoàng môn này lập tức trở lại thân đàn ông, sinh lòng vui mừng hết sức, liền trở về trong thành, đ ứng lặng hồi lâu trước cửa cung, nhờ người tâu với nhà vua, xin được vào yết kiến. Nhà vua truyền lệnh gọi vào, cảm thấy quái lạ mà hỏi nguyên do. Thế là Hoàng môn tấu trình đầy đủ sự việc trên, nhà vua nghe vừa kinh ngạc vừa vui mừng, ban thưởng nhiều của cải châu báu, chuyển đổi cho chức quan cao hơn, SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 257 www.daitangkinh.org khiến cho trông coi quản lý mọi việc bên ngoài. Nghiệp thiện như vậy, cần phải nối tiếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau, mới nhận lấy quả ấy. Xưa ở nước Đát-xoa-thi-la c ó một người nữ, đến với Nguyệt Quang Vương xả bỏ một ngàn cái đa àu, lễ lạy ngôi miếu thờ do Vô Ưu Vương xây dựng, thấy có phân chó ở tr ước bàn thờ Phật, liền suy nghĩ như vậy: Nơi này thanh tịnh, làm sao phân chó lại khiến trong đó ô uế? Liền dùng tay hốt vứt đi rồi lấy bột thơm hòa nhão xoa trong điện thờ. Bởi vì sức mạnh của nghiệp thiện, cho nên khiến toàn thân của người nữ này phát sinh mùi thơm như cây chiên đàn, trong miệng thường có mùi thơm của hoa sen xanh tỏa ra. Nghiệp thiện như vậy, cần phải nối tiếp nhau, hoặc là vượt qua nối tiếp nhau, mới nhận lấy quả ấy. Đây là sơ lược dẫn ra ba loại nghiệp thiện thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Thế nào là nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả báo? Đó là nếu nghiệp tạo tác tăng trưởng ở đời này, nhận lấy quả dị thục tùy theo đời thứ ba, hoặc tùy theo đời thứ tư, hoặc lại vượt qua số này, thì gọi là nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả. Hỏi: Các nghiệp thụân theo pháp hi ện tại nhận quả, chắc chắn nhận quả đối với pháp hiện tại ch ăng? Thuận theo đời kế tiếp, thuận theo đời kế tiếp thứ hai, thì hỏi cũng như vậy? Đáp: Phái Thí Dụ nói: Điều này không quyết định, bởi vì tất cả các nghiệp đều có thể chuyển, cho đến nghiệp vô gián cũng có thể làm cho thay đổi. Hỏi: Nếu như vậy thì tại sao nói là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quà báo…? Đáp: Họ đưa ra cách nói này: Các nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả thì không nhất định là nhận lấy quả dị thục ở trong pháp hiện tại, nếu nhận lấy thì nhất định là đ ối với pháp hiện tại chứ không phải là pháp nào khác, cho nên gọi là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Thuận theo đời kế tiếp, thuận theo đời kế tiếp thứ hai, đã nói cũng như vậy. Họ nói tất cả các nghi ệp đều có thể chuyển, cho đến nghiệp vô gián cũng có thể chuyển. Nếu nghiệp vô gián không có thể chuyển, thì lẽ ra không có ai có năng lực vượt qua quả báo thứ nhất; nhưng mà người có năng lực vượt qua quả ba ùo thứ nhất, cho nên nghiệp vô gián cũng thuận theo có thể chuyển. Các Luận Sư A-tỳ-đạt-ma nói: Các nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, quyết định nhận lấy quả dị thục ở trong pháp hiện tại, cho 258 BỘ TỲ ĐÀM 5 nên gọi là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Thuận theo đời kế tiếp, thuận theo đời kế tiếp thứ hai, đã nói cũng như vậy. Vì vậy, nếu hỏi tại sao gọi là nghiệp thuận t heo pháp hiện tại nhận quả, cho đến nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, thì nên dùng cách này để trả lời. Lại có Sư khác nói: Bốn loại nghiệp, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả. Các nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, cho đến nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, nghiệp này không có thể chuyển. Các nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả, nghiệp này có thể chuyển. Chỉ vì chuyển nghiệp thứ tư này, cho nên người thọ trì giới cấm, chịu khó tu phạm hạnh, họ dấy lên suy nghĩ này: Nguyện cho tôi từ đây sẽ chuyển được nghiệp này. Lại có Sư khác nói: Năm loại nghiệp, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, đều chỉ có một loại; trong nghiệp thuận theo không nhất định mà nh ận quả lại có hai loại: 1. Dị thục quyết định. 2. Dị thục không quyết định. Các nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận t heo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, nghiệp dị thục quyết định trong nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả, đều không thể chuyển được; nghiệp dị thục không quyết định trong nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả, nghiệp này có thể chuyển. Chỉ vì chuyển nghiệp thứ năm này, cho nên người thọ trì giới cấm, chịu khó tu phạm hạnh, họ dấy lên suy nghĩ này: Nguyện cho tôi từ đây sẽ chuyển được nghiệp này. Lại có Sư khác nói: Tám loại nghiệp, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả có hai loại: 1. Dị thục quyết định. 2. Dị thục không quyết định. Nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả, cũng đều có hai loại: 1. Dị thục quyết định. 2. Dị thục không quyết định. Đó gọi là tám nghiệp. Trong đó, các nghiệp dị thục quyết định đều không thể chuyển được, các nghiệp dị thục không quyết định đều có thể chuyển. Vì chuyển các nghiệp này SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 259 www.daitangkinh.org cho nên thọ trì giới cấm, chịu khó tu phạm hạnh. Vì vậy trong này nên làm thành bốn câu phân biệt: 1. Hoặc có nghiệp là thời gian quyết định mà dị thục không nhất định. định. định. 2. Hoặc có nghiệp là dị thục quyết định mà thời gian không nhất 3. Hoặc có nghiệp là thời gian quyết định mà dị thục cũng nhất 4. Hoặc có nghiệp là thờ i gian không nhất đị nh mà dị thục cũng không nhất định. T hế nào là nghiệp có thời gian quyết định mà dị thục không nhất định? Đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệ p dị thục không nhất định trong nghiệp thuận theo đời kế tie áp thứ hai nhận quả. Thế nào là nghiệp có dị thục quyết đị nh mà thời gian không nhất định? Đó là nghiệp dị thục quyết đị nh trong nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả. Thế nào là nghiệp có thời gian quyết định mà dị thục cũng nhất định? Đ ó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đơ øi kế ti ếp nhận quả, nghiệ p dị thục quyết định trong nghiệp thuận t heo đời kế tiếp thứ hai nhận qu ả. Thế nào là nghiệp có thời gian không nhất định mà dị thục cũng không nhất định? Đó là nghiệp dị thục không quyết định trong nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả. Như vậy gọi là bố n câu phân biệt về tám nghiệp. Hỏi: Có thể có trong một lúc, trong một sát-na có thể khởi lên ba loại nghiệp, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả? Đáp: Có, đó là trước sai khiến người khác sát sinh-trộm cắp, sau tự mình làm điều tà dâm, bởi vì nghiệp này do tự mình mà hoàn thành chứ không phải là do người khác. Nếu pháp có chủng loại như vậy phát sinh thì ba nghiệp cùng lúc đều được hoàn thành. Trong đó, nghiệp thứ nhất nhận lấy quả dị thục ở trong pháp hiện tại, nghiệp thứ hai nhận lấy quả dị thục đối với đời kế tiếp, nghiệp thứ ba nhận lấy quả dị thục ở các đời thuận theo đời thứ ba về sau. Những nghiệp đạo khác tự mình làm, bảo người khác làm, sai biệt cũng như vậy. Hỏi: Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả… này, mấy loại có thể dẫn đến quả Chúng đồng phần, mấy loại có thể đầy đủ quả Chúng đồng phần? 260 BỘ TỲ ĐÀM 5 Đáp: Hoặc có người nói: Hai nghi ệp có thể dẫn đến quả Chúng đồng phần, cũng có thể đầy đủ quả Chúng đồng phần, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả; hai nghiệp có thể đầy đủ quả Chúng đồng phần mà không có thể dẫn đến quả Chúng đồng phần, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo không nhất định mà nhận quả. Lại có người nói: Ba nghiệp có thể dẫn đến quả Chúng đồng phần, cũng có thể đầy đủ quả Chúng đồng phần, đó là trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả; một nghiệp có thể đầy đủ quả Chúng đồng phần mà không có thể dẫn đến quả Chúng đồng phần, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Lại có người muốn làm cho nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, cũng có thể dẫn đến quả C húng đồng phần. Nếu như vậy thì bốn loại nghiệp này, tất cả đều có t hể dẫn đến quả Chúng đồng phần, và đầy đủ quả Chúng đồng phần. Hỏi: Các nghiệp như vậy thì nghiệp nào mạnh nhất? Đáp: Hoặc có người nói: Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả mạnh nhất, nguyên cớ thế nào? Bởi vì đạt được quả gần. Lại có người nói: Nghiệp thụân theo đời kế ti ếp thứ hai nhận quả mạnh nhất. Nguyên cớ thế nào? Bởi ví tất cả ca ùc nghiệp của Bồ-tát là mạnh nhất, mà đều là thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả. Hỏi: Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả có thể đạt được quả gần, ở trong các nghiệp có thể nói là hơn hẳn, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả thì cách quả rất xa, thế nào là mạnh nhất? Đáp: Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả tuy đạt được quả gần, mà quả thấp kém cho nên không gọi là mạnh nhất; nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả tuy cách xa quả, mà quả thù thắng khó hết cho nên gọi là mạnh nhất. Như ha ït giống ở ngoài có loại đạt được quả gần mà quả thấp kém, có loại cách xa quả mà quả mạnh nhất. Như có loại gieo vào mùa Thu trải qua ba tháng rưỡi thì đã kết quả, quả này gần nhất mà thấp kém nhất. Như lúa mì, lúa mạch… trải qua sáu tháng thì quả ấy mới chín, cách quả xa hơn mà là mạnh hơn. Như cây Khư-lê trải qua năm, sáu năm hoặc là mười hai năm thì quả ấy mới kết thành, quả này thù thắng hơn. Như cây Đa-la trãi qua tram năm thì quả ấy mới kết thành, quả này thù thắng hơn. Như hạt giống ở ngoài, cách quả gần nhất thì quả ấy kém nhất, cách quả xa hơn thì quả ấy mạnh hơn, cách quả xa nhất thì quả ấy mạnh nhất, tùy theo chủng loại mà quả ấy hơn-kém khác nhau, nghiệp bên SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 261 www.daitangkinh.org trong cũng như vậy. Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, cách quả gần nhất mà quả kém nhất; nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, cách quả xa hơn mà quả mạnh hơn; nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, cách quả xa nhất mà quả mạnh nhất, tùy theo nghiệp loại mà quả ấy hơn- kém khác nhau, cho nên nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, là mạnh nhất chứ không phải là nghiệp nào khác. Hỏi: Ở trong cõi nào có thể tạo tác mấy nghiệp? Đáp: Có người nói: Cõi Dục có thể tạo tác bốn loại nghiệp thiện -bất thiện, cõi Sắc-Vô sắc có t hể tạo tác ba loại nghiệp thiện, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nha än quả. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì ở trong cõi Dục dựa vào bên cạnh Phật, Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn, cha mẹ, thầy dạy và những người có đức, phát khởi các nghiệp thiện-ác tăng thượng, cho nên nghiệp này nhanh cóng nhận lấy quả dị thục; cõi Sắc-Vô sắc không có duyên thù tha éng này, cho nên ở cõi ấy không có thể dấy khởi nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Hỏi: Nếu như vậy thì luận Phẩm Loại Túc nói nên thông hiểu thế nào? Như luận ấy nói: “Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, là sự tùy tăng của tất cả tùy miên.” Đáp: Ở trong luận ấy nên đưa ra cách nói này: Nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, là sự tùy ta êng của tất cả tùy miên thuộc cõi Dục; nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, là tất cả tùy miên của cõi Dục, tùy miên biến hành cùa cõi Sắc-Vô sắc, và sự t ùy tăng của tùy miên do tu mà đoạn. Cần phải nói theo cách này mà k hông nói, là có ý nghĩa gì? Nên biết rằng văn ấy tóm lược toàn bộ mà nói. Hỏi: Nếu như vậy thì luận Tập Dị Môn nói lại thông hiểu thế nào? Như luận ấy nói: “Nghiệp thuận theo pháp hiện ta ïi nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp t huận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, là tất cả t ùy miên của cõi Dục, t ùy miên biến hành của cõi Sắc-Vô sắc, và sự tùy tăng của tùy miên do tu mà đoạn.” Đáp: Văn ấy nên nói theo cách này: nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, là sự tùy tăng của tất cả tùy miên thuộc cõi Dục; nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, là tất cả tùy miên của c õi Dục tùy miên biến hành của cõi Sắc-Vô sắc, và sự tùy tăng của tùy miên do tu mà đoạn. Cần phải nói theo cách này mà không nói, là có ý nghĩa gì? Nên biết rằng trong luận 262 BỘ TỲ ĐÀM 5 ấy nói do thế mạnh đã dẫn dắt, cho nên đưa ra cách nói này. Nói như vậy là cõi Sắc-Vô sa éc cũng có thể dẫn đến phát khởi nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Hỏi: Trước đây nói cõi Dục dựa vào duyên thù thắng như Pháp Bồ-tát… có thể phát khởi nghiệp thua än theo pháp hiện tại nhận quả, hai cõi trên không có duyên thù thắng này, làm sao có thể phát khởi? Đáp: Nơi ấy chỉ dùng sức mạnh cu ûa nhân để duy trì, cũng có thể dẫn đến phát khởi nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Cõi Dục cũng có loại chỉ do sức mạnh của nhân mà phát khởi nghiệp này, đó là hoặc có người mở cửa bố trí rất nhiều và cúng dường các bật Hiền Thánh, mà không có thể dẫn dắt nghiệp thhuận theo pháp hiện tại nhận quả; hoặc lại có người dùng một nắm thức ăn giúp cho một bàng sinh, mà có thể dẫn đến phát khởi nghi ệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Bởi vì những loại như vậy, cho nên biết không hẳn đều là dựa vào duyên thù thắng mà phát khởi nghi ệp này, nhưng chủ yếu là do sức mạnh của nhân duy trì thì mới có thể dẫn dắt phát khởi. Vì vậy xưa kia các Đại Luận Sư A-tỳ-đạt-ma của nước Ca-thấp-di-la đều đưa ra cách nói này: Nếu tâm thanh tịnh thiết tha cầm một nắm cỏ giúp cho con trâu của người khác ăn, thì nên biết là có thể dẫn dắt đến nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả dị thục. Hỏi: Ở trong nẽo nào có thể tạo tác mấy nghiệp? Đáp: Trong địa ngục có thể tạo ta ùc bốn loại nghiệp bất thiện, ba loại nghiệp thiện, trừ ra thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Trong bàng sinh, ngạ quỷ và người ba châu, trời c õi Dục, có thể tạo tác bốn loại nghiệp thiện, bất thiện; Bắc Câu-lô-châu có thể tạo tác bốn loại nghiệp thiện-ba loại nghiệp bất thiện, tr ừ ra pháp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Trong trời cõi Sắc-Vô sắc, có thể tạo tác nhiều-ít, như trước đã nói. Hỏi: Ở trong Sinh loại nào có thể tạo tác mấy nghiệp ? Đáp: Ở trong bốn Sinh loại đều có thể tạo tác bốn loại nghiệp thiện, bất thiện. Hỏi: Người nào, ở địa nào có thể tạo tác mấy nghiệp? Đáp: Nếu các dị sinh, sinh ở cõi Dục chưa lìa nhiễm của cõi Dục, thì có thể tạo tác bốn loại nghiệp thi ện, bất thiện của cõi Dục; nếu đã lìa nhiễm của cõi Dục mà chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, nếu là người lui sụt pháp , thì người ấy có t hể tạo tác bốn loại nghiệp của cõi Dục, có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 263 www.daitangkinh.org Có người nói: Người ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, đó là thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu là người không lui sụt pháp,thì người ấy có thể tạo tác ba loại nghiệp thiện của cõi Dục, trừ ra nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, chưa lìa nhiễm cùa Tĩnh lự thứ hai, nếu là người lui sụt pháp , thì người ấy có thể tạo tác bốn loại nghi ệp của cõi Dục, có thể tạo tác ba loại nghiệp của hai Tĩnh lự đầu, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Có người nói: Người ấy có thể ta ïo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ hai, đó là thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu là người không lui sụt pháp, thì người ấy có thể tạo tác ba loại nghiệp thiện của co õi Dục, trừ ra nghiệp thụân theo đời kế tiếp nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, đó là thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định mà nhận quả; Có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ hai, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nh ận quả. Nói rộng ra cho đến, nếu đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, nếu là người lui sụt pháp, thì người ấy có thể tạo tác bốn loại nghiệp của cõi Dục, có thể tạo tác ba loại nghiệp của bốn Tĩnh lự-bốn Vô sắc, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả dị thục. Có người nói: Người ấy có thể ta ïo tác hai loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu không lui sụt pháp, thì người ấy có thể tạo tác ba loại nghiệp thiện của cõi Dục, trừ ra nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả; có thể tạotác hai loại nghiệp của bốn Tĩnh lự-ba vô sắc, đó là thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Như vậy đã nói về dị sinh, sinh ở cõi Dục. Nếu các dị sinh, sinh ở Tĩnh lự thứ nhất chưa lìa nhiễm của Tĩ nh lự thứ nhất, thì lúc ấy có thể tạo tác bốn loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất mà chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, thì lúc ấy có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, trừ ra nghiệp thuận theo đời kế tiếp mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ hai, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Nói rộng ra cho đến, nếu đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác ba loại nghiệp 264 BỘ TỲ ĐÀM 5 của Tĩnh lự thứ nhất, trừ ra nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của ba Tĩ nh lự, ba vô sắc, trừ ra thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nha át định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Như nói về sinh ở Tĩnh lự t hứ nhất, như vậy cho đến sinh ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ, cũng cần phải nói rộng ra. Như vậy đã nói về dị sinh ở các địa. Nếu các Thánh giả sinh ở cõi Dục chưa lìa nhiễm của cõi Dục, thì lúc ấy có thể tạo tác bốn loại nghiệp thiện-bất thiện của cõi Dục. Đã lìa nhiễm của cõi Dục mà c hưa lìa nhiễm của Tĩnh l ự thứ nhất, lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của c õi Dục, đó là nghi ệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định ma ø nhận quả; có thể tạo tác ba laọi nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, nếu lui sụt pháp thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của cõi Dục, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của hai Tĩnh lự đầu, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Có người nói: Lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ hai, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định nhận quả. Nếu không lui sụt pháp, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp thiện của cõi Dục, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất địhmà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, đó là không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ hai, tr ừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Nói rộng ra cho đến, nếu đa õ lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, chưa lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu lui sụt pháp thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp c ủa cõi Dục, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của bốn Tĩnh lự, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của bốn Vô sắc, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Đây là nói tổng quát. Nếu nói riêng biệt thì trong bốn Vô sắc, nếu tạo tác nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả, thì không tạo tác nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả; nếu tạo tác nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả, thì không tạo tác nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả. SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 265 www.daitangkinh.org Có người nói: Lúc ấy có thể tạo tac hai loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu không lui sụt pháp thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp thiện c ủa cõi Dục, đó la ø nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của bốn Tĩnh lự, ba Vô sắc, đó là không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi t ưởng xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của cõi Dục, có thể tạo tác một loại nghiệp của bốn Tĩnh lự, bốn Vô sắc , đó là không nhất định mà nhận quả. Như vậy đã nói về Thánh giả si nh ở cõi Dục. Như vậy đã nói về Thánh giả sinh ở cõi Dục. Nếu các Thánh giả sinh ở Tĩnh lư ï thứ nhất, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, thì lúc ấy có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, trừ ra nghiệp thuận theo đời kế tiếp thứ hai nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp cùa Tỉ nh lự thứ hai, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, chưa lìa nhiễn của Tĩnh lự thứ ba, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác ba loại nghiệp của Tĩnh lự thứ ba, trừ ra nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả. Nói rộng ra cho đến, nếu đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, chưa lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của ba Tĩnh lự, ba Vô sắc, đó là không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất, đó là nghiệp thuận theo pháp hiên tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của ba Tĩnh lự, bốn Vô sắc, đó là không nhất định mà nhận quả. Như nói về Thánh giả sinh ở Ti nh lự thứ nhất, như vậy sinh ở Tĩnh lự thứ hai, thứ ba, thứ tư, nói rộng ra cũng như vậy. Trừ ra chưa lìa 266 BỘ TỲ ĐÀM 5 nhiễm của địa mình, lúc ấy có thể tạo tác bốn loại nghiệp của địa mình, cùng với trước có sai khác. Nếu các Thánh giả sinh ở K hông vô biên xứ, chưa lìa nhiễm của Không vô biên xứ, thì lúc ấy có thể có thể tạo tác hai loại nghiệp của Không vô biên xứ, thì lúc ấy có thể ta ïo tác hai loại nghiệp của Không vô biên xứ, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Không vô biên xứ, chưa lìa nhiễm của Thức vô biên xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Không vô biên xứ, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của Thức vô biên xứ, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Thức vô biên xứ, chưa lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, thì lúc ấy c ó thể tạo tác hai loại nghiệp của Không vô biên xứ, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của Thức vô biên xứ, đó là không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của Vô sở hữu xứ, đó là nghiệp thuận theo đời kế tiếp nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, chưa lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghiệp của Không vô biên xứ, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, đó là không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác hai loại nghiệp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là nghiệp thuận theo đời kế ti ếp nhận quả và không nhất định mà nhận quả. Nếu đã lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thì lúc ấy có thể tạo tác hai loại nghi ệp của Không vô biên xứ, đó là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả và không nhất định mà nhận quả; có thể tạo tác một loại nghiệp của ba Vô sắc, đó là không nhất định mà nhận quả. Như nói về Thánh giả sinh ở Không vô biên xứ, như vậy cho đến sinh ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nói rộng ra cũng như vậy. Trú trong phần vị Trung hữu của cõi Dục, có thể tạo tác hai mươi hai loại nghiệp, đólà nghiệp dị thục quyết định và nghiệp không nhất định của phần vị Trung hữu; như va äy Yết-la-lam. Át-bộ-đàm, Bế-thi, Kiện-nam, Bát-la-xa-khư, mới lọt lòng, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, trai trẻ, già yếu, tất cả phần vị đều có nghiệp dị thục quyết định và nghiệp không nhất định, đây gọi là hai mươi hai nghiệp. Trú trong phần vị Yết-la-lam, có thể tạo tác hai mươi hai loại SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 114 267 www.daitangkinh.org nghiệp, đó là trừ ra hai nghiệp của Tr ung hữu. Như vậy cho đến trú trong phần vị già yếu, có thể tạo tác hai nghiệp, đó là nghiệp quyết định và nghiệp không nhất định của phần vị Lão. Hỏi: Nếu các nghiệp do phần vị trung hữu đã tạo tác, đến phần vị Bổn hữu mà nhận lấy quả dị thục, thì nghiệp này nếu nói là thuận theo pháp hiện tại nhận quả, hay là thuận theo đời kế tiếp nhận quả? Đáp: Đây là nghiệp thuận theo pháp hiện tại nhận quả, không phải là nghiệp thuận theo đời kế ti ếp nhận quả. Nguyên cớ thế nào? Bời toàn bộ Chúng đồng phần của Trung hữu và Bổn hữu không có sai biệt. Đã nói về tự tánh của ba nghiệp trước, sau, nay sẽ biểu hiện rõ ràng về tướng xen tạp, không xen tạp. Hỏi: Là trước thâu nhiếp sau, hay là sau thâu nhiếp? Đáp: Trước thâu nhiếp sau, không phải là sau thâu nhiếp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó la ø nghiệp không nhất định, nghiệp vô ký, nghiệp vô lậu. Trong này, ba nghi ệp trước thâu nhiếp bao gồm nghiệp quyết định, không nhất định, ba nghiệp sau chỉ thâu nhiếp các nghiệp quyết định; ba nghiệp trước th âu nhiếp bao gồm nghiệp thiện, bất thiện và vô ký, ba nghiệp sau chỉ thâu nhiếp nghiệp thiện, bất thiện; ba nghiệp thâu nhiếp bao gồm nghiệp hữu lậu, vô lậu, ba nghiệp sau chỉ thâu nhiếp nghiệp hữu lậu. Như vậy nói rộng ra có vô lượng m ôn sai biệt trước, sau; nay nói giản lược, cho nên nói là trước th âu nhiếp sau chứ không phải là sau thâu nhiếp trước. Không thâu nhiếp những gì? Đó là nghiệp không nhất định, nghiệp vô lý, nghiệp vô lậu. 268 BỘ TỲ ĐÀM 5 LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA
Dịch giả: Thích Tịnh Hạnh
Mở nguồn Việt
Mở nguồn Việt