A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 124

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 447  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA

QUYỂN 124

LUẬN VỀ BIỂU - VÔ BIỂU (Phần 3)

Hỏi: Có thể có chỉ thọ ba Q uy y thì trở thành Cận sự hay không?
Hay là có thiếu kém luật nghi mà trở thành Cận sự chăng? Nếu nói
là có, thì trong Kinh đã nói sai biệt về câu chữ lẽ nào không phải là
vô nghĩa hay sao? Như nói: “Con tên họ là… quy y Phật-Pháp-Tăng,
nguyện tôn trọng ghi nhớ giữ gìn, con la ø Cận sự, con từ hôm nay cho
đến lúc mạng chung, bảo vệ chúng sinh-quay về thanh tịnh”. Cũng nên
nói là có thiếu kém luật nghi của sa di-Tỳ kheo… Nếu như không có, thì
câu chữ sai biệt trong kinh trước lẽ nào không phải là vô nghĩa hay sao?
Vì sao an lập Cận sự có một phần-phần ít-phần nhiều-đủ phần?
Đáp: Các Luận Sư của nước Kiện-đà-la nói: “Chỉ thọ ba Quy y và
luật nghi thiếu kém đều trở thành Cận sự”.
Hỏi: Nếu chỉ thọ na Quy y mà trở thành Cận sự, thì câu chữ trong
Kinh lẽ nào không phải là vô nghĩa hay sao? Trong kinh nói lúc cận sự
thọ luật nghi, ở trước Giới Sư nói ra lời nói như vậy: Con tên họ là… quy
y Phật-Pháp-tăng, nguyện tôn trọng ghi nhớ giữ gìn, con là Cận sự, con
từ hôm nay cho đén lúc mạng chung, ở trong thời gian ấy bảo vệ chúng
sinh-quay về thanh tịnh.
Đáp: Lúc ấy do Biểu này chỉ c ó được ba Quy y, gọi là Cận sự
mà chưa có được luật nghi, sau khi nói về Học xứ thì mới có được luật
nghi. Nhưng câu chữ kia không phải là vô nghĩa, bởi vì sau đó tự mình
thề nguyện làm cho ba Quy y trước được vững chắc, nếu không bảo vệ
chúng sinh thì pháp quy y không phải là thanh tịnh.
Hỏi: Nếu thiếu kém luật nghi mà tr ở thành Cận sự, thì bởi vì nói
khéo léo thuận theo một phần… mà trở thành Cận sự. Nguyên cớ thế
nào? Bởi vì nếu thọ một giới thì gọi là một phần, thọ hai giới gọi là phần
ít, thọ ba giới-thọ bốn giới gọi là phần nhiều, thọ đủ năm giới gọi là đủ
448 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
phần, làm sao không có thiếu kém luật nghi của Sa di-Tỳ kheo…?
Đáp: Đức Phật quán xét căn cơ thích hợp của chúng sinh đã giáo
hóa không giống nhau, trao truyền cho luật nghi cũng không cùng một
loại. Như các Cận sự không muốn rời bỏ gia đình, bởi vì thâu nhiếp dẫn
dắt, cho nên Đức Phật tùy theo ý của họ đối với năm Học xứ có thể thọ
nhiều hay ít, vì vậy luật nghi mà h ọ thọ có thiếu kém; Tỳ kheo-Sa di
ý muốn rời bỏ gia đình, bởi vì an lập  cho nên chế định lấy đầy đủ luật
nghi, thọ đầy đủ mới có được, cho nên luật nghi ấy không có thọ thiếu
kèm mà có được, bởi vì là quyến thuộc bên trong của Đức Thế Tôn.
Các Luận sư của nước Ca-thấp- di la nói: “Không có chỉ thọ ba
Quy y và luật nghi thiếu kém mà gọi là Cận sự”.
Hỏi: Nếu như vậy thì trong Kinh nói lẽ nào không phải là vô nghĩa
hay sao? Như nói: Con tên họ là... quy y Phật-Pháp-tăng, cho đến nói
rộng ra.
Đáp: Lúc ấy do Biểu này đã có được ba Quy y, cũng có được luật
nghi cho nên nói rộng ra. Lúc ấy do Biểu này đã có được ba Quy y, cũng
có được luật nghi cho nên trở thành Cận sự.
Hỏi: Lúc này chỉ tự mình thề nguyện lìa bỏ đối với sát sinh, làm
sao từ đây có được đầy đủ năm loại?
Đáp: Bởi vì lúc này tự mình thề nguyện lìa bỏ sát sinh làm nơi
nương tựa, năm loại luật nghi cũng cùng lúc có được, bởi vì trong năm
Học xứ thì loại ấy là hơn hẳn. Bởi  vì thọ giới là không làm tổn hại
chúng sinh, ở trong sự tổn hại chúng si nh thì giết hại là đứng đầu, cho
nên lấy sự lìa bỏ sát sinh làm nơi nương tựa cho năm loại. Và lại, nói
bảo vệ chúng sinh không phải là chỉ lìa bỏ sát sinh, nghĩa là không làm
tổn hại-não loạn tất cả hữu tình, l úc ấy tự mình thề rằng: Con từ hôm
nay cho đến lúc mạng sống không còn, đối với các hữu tình không làm
hại mạng sống của họ, không trộm cắp đồ vật của họ, không xâm phạm
vợ con của họ, không nói lời dối gạt, vì giữ gìn bốn loại trước cho nên
cũng không uống rượu. Vì vậy nói bảo vệ chúng sinh không phải là chỉ
lìa bỏ sát sinh.
Nhưng có tụng khác nói là rời bỏ chúng sinh, lời này ý nói là rời
bỏ sát sinh…, mà lược bỏ sát sinh… ch ỉ nói là rời bỏ chúng sinh. Vả lại,
nói rời bỏ chúng sinh là hiển bày đối với chúng sinh, rời bỏ sự tổn hại-
não loạn, tức là năm luật nghi đều vì ngăn chặn đề phòng sự tổn hại đến
chúng sinh, do đó tự mình thề nguyện mới có được luật nghi, cho nên
kinh ấy nói không phải là vô nghĩa.
Hỏi: Nếu chỉ tự mình thề nguyện thì có được luật nghi, tại sao lại
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 449  
www.daitangkinh.org  
nói ra năm loại Học xứ?
Đáp: Tuy kà do tự mình thề nguyện đã có được luật nghi, mà chưa
biết rõ ràng về tướng sai biệt a áy, muốn làm cho nhận biết cho nên nói
ra năm Học xứ, vì vậy Kinh ấy đã nói đều không phải là vô nghĩa.
Hỏi: Nếu như vậy thì tại sao nói là có Ưu-bà-tắc một phần…?
Đáp: Đây là nói đến phần vị tr í chứ không phải là nói đến phần
vị thọ. Nghĩa là ở trong năm loại, trì một loại mà không trì bốn loại thì
gọi là một phần, trừ hai loại mà không trì ba loại thì gọi là pần ít, trì ba
loại-trì bốn loại thì gọi là phần nhiều, trì đầy đủ năm loại thì gọi là đủ
phần.
Tôn giả Tăng-già-phiệt-tô phân tích giống như cách nói của hai
Sư trước. Vị ấy nói là không có chỉ t họ ba Quy y thì trở thành Cận sự,
nhưng có thiếu kém năm loại luật nghi  cũng trở thành Cận sự. Nghĩa
là lúc người ấy sắp thọ giới Cận sự, trước đó cùng với Giới Sư bàn luận
xem xét kũ càng, Học xứ như vậy con có thể thọ trì, Học xứ như vậy con
không có thể thọ trì. Đã bàn luận kỹ càng rồi Quy y Phật-Pháp-tăng,
tự mình thề nguyện cần phải mong mỏi có được giới như vậy, tùy theo
trước đó bàn luận kỹ càng có thể thọ trì ít nhiều, nay có được luật nghi
thì số lượng ấy cũng như vậy. Vì t hế cho nên nói luật nghi của cận sự
gọi là giới bàn luận kỹ càng, chứ không phải là giới Sa di… có thể có
tên gọi này.
Nói như vậy thì không có chỉ thọ ba Quy y liền trở thành Cận sự,
cũng không có thiếu kém luật nghi của Cận sự thì trở thành Cận sự. Như
không có thiếu kém luật nghi của Sa di… mà gọi là Sa di…, điều ấy cũng
như vậy.
Hỏi: Có những người chỉ thọ luật nghi của Cận sự, không thọ ba
Quy y thì có được luật nghi hay không?
Đáp: Có người nói không có được, bởi  vì thọ ba Quy y làm cửa
ngõ-làm nơi nương tựa-làm gia hạnh cho luật nghi này.
Có người nói không nhất định, nghĩa là nếu không biết rằng trước
phải thọ ba Quy y-sau mới thọ giới, vì tin vào Giới Sư cho nên liền thọ
luật nghi, người ấy có được luật nghi mà Giới Sư mắc tội. Nếu người ấy
hiểu rõ trước phải thọ ba Quy y, ba  Quy y, dấy lên nói như vậy: Tạm
thời thuận theo thọ giới, cần gì pha ûi quy y tin vào Phật-Pháp-tăng? Vì
tâm kiêu mạn ấy quấn chặt, cho nên tuy thọ mà không có được.
Hỏi: Nếu trước đó không thọ luật nghi  của Cận sự, thì thọ luật
nghi của Sa di, có được luật nghi của Sa di hay không?
Đáp: Có người nói không có được, bởi vì luật nghi Cận sự làm cửa
450 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
ngõ-làm nơi nương tựa-làm gia hạnh cho luật nghi này.
Có người nói không nhất định, nghĩ a là nếu không biết rõ ràng
trước phải thọ luật nghi Cận sự, sau mới thọ luật nghi Sa di, vì tin vào
Giới Sư cho nên thọ luật nghi này, người ấy có được luật nghi mà Giới
Sư mắc tội, nếu người ấy hiểu rõ ràng trước phải thọ luật nghi Cận sự,
sau mới thọ luật nghi Sa di là đúng với nghi thức, nhưng vì kiêu mạn cho
nên không cần thọ học luật nghi của ca än sự, dấy lên nói như vậy: đâu
cần phải thọ giới kém cõi của Cận sự này? Tâm kiêu mạn ấy quấn chặt,
cho nên tuy thọ mà không có được.
Như nói không thọ luật nghi Cận sự, mà thọ luật nghi Sa di; như
vậy không thọ luật nghi Sa di, mà thọ luật nghi Tỳ kheo, nói rộng ra
cũng vậy.
Hỏi: Những Cận sự thọ luật nghi Sa  di thọ luật nghi Tỳ kheo, lúc
ấy là rời bỏ luật nghi trước-có được luật nghi sau chăng? Nếu rời bỏ luật
nghi trước-có được luật nghi sau, thì tại sao luận Thi thiết nói luật nghi
trước-sau người ấy đều thành tựu? Vả la ïi, nếu rời bỏ thì sau lúc rời bỏ
luật nghi Sa di làm Cận sự, và lúc rời bỏ luật nghi Tỳ kheo làm Sa di,
lại đến thọ giới, làm sao có được hai loại luật nghi của Cận sự và Sa di?
Nếu không rời bỏ thì người ấy đã thành tựu hai loại luật nghi, hoặc là
ba loại, tại sao có được tên gọi chỉ dựa vào giới sau? Vả lại, Thân giáo
sư lúc ấy đã có hai loại, tại sao Đức Phật nói là loại sau-không phải là
loại trước?
Đáp: Thọ luật nghi sau không rời bỏ giới trước, nghĩa là Cận sự
thọ luật nghi Sa di không rời bỏ năm giới của Cận sự, lại có được mười
giới của Sa di, lúc bấy giờ thành tựu mười lăm luật nghi; nếu Sa di thọ
luật nghi Tỳ kheo, thì không rời bỏ mười lăm luật nghi trước, lại có được
hai trăm năm mươi giới của Tỳ kheo, lúc bấy giờ thành tựu được hai
trăm sáu mươi lăm luật nghi.
Có Sư khác nói: Nếu cận sự thọ lu ật nghi Sa di, thì không rời bỏ
năm giới của cận sự lại có được năm giới của Sa di, lúc ấy giờ thành tựu
mười loại luật nghi. Nếu Sa di thọ luật nghi Tỳ kheo, thì không rời bỏ
mười giới trước lại có được hai trăm bốn mươi giới của Tỳ kheo, lúc bấy
giờ thành tựu được hai trăm năm mươi loại luật nghi.
Hỏi: Lúc ấy đã có thành tựu hai loại luật nghi, hoặc là ba loại, tại
sao có được tên gọi chỉ dựa vào giới sau?
Đáp: Dựa vào hơn hẳn để lập th ành tên gọi, không cần phải đưa
ra vấn nạn; như có được địa vị hơn hẳn thì rời bỏ tên gọi thấp kém trước
đây.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 451  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Lúc ấy đã có hai loại Thân giáo sư, tại sao Đức Phật nói là
loại sau-không phải là loại trước?
Đáp: Bởi vì luật nghi hơn hẳn dựa vào Sư sau mà có được, không
phải là dựa vào Sư trước; như không dựa vào luật nghi ấy mà có được
tên gọi, Sư ấy cũng như vậy. Lại có người nói: Rời bỏ luật nghi trước.
Hỏi: Nếu như vậy thì tại sao luận Thi thiết nói luật nghi trước-sau
lúc ấy đều thành tựu?
Đáp: Ý luận ấy nói: Do luật nghi trước giúp đỡ luật nghi sau khiến
cho hơn hẳn, thế lực của giới trước đến lúc này hãy còn chuyển, cho nên
nói là thành tựu, mà luật nghi trước đó thật ra thì không thành tựu.
Hỏi: Sau lúc rời bỏ luật nghi Tỳ kheo làm Sa di, và lúc rời bỏ luật
nghi Sa di làm Cận sự, lại làm sao có được hai giới ấy?
Đáp: Tức là do ngữ Biểu tự mì nh thề nguyện nay con trở lại làm
Sa di-hoặc là Cận sự, cho nên có được hai luật nghi chứ không phải là
thành tựu giới trước kia.
Nói như vậy là không rời bỏ giới trước mà có được giới sau, bởi vì
giới sau đó đã thọ không phải là pháp trái ngược nhau với giới trước đã
thọ. Vả lại, giới trước-sau có nhân duyên khác nhau, không nên hợp lại
với nhau làm thành số mười…
Hỏi: Nếu lúc còn bé thơ thọ gi ới Cận sự, đến giai đoạn trưởng
thành mới cưới vợ, thì lúc ấy đối với người vợ này có được trước kia hay
không? Nếu có được giới trước kia thì nay phải là phạm giới; nếu trước
kia không có được thì luật nghi này l ẽ ra có được từ phần ít của hữu
tình? Đáp: Nên nói là trước kia có được.
Hỏi: Nếu như vậy thì nay phải là phạm giới?
Đáp: Có được do pần riêng biệt chứ không phải là sự nối tiếp
nhau tổng quát. Trước đã thọ mà có được giới lìa bỏ tà dâm, không phải
là phi phạm hạnh thì nay vi phạm như thế nào, bởi vì thường gần gũi
vợ mình không phải là tà dâm. Nghĩa là trong một sự nối tiếp nhau có
nhiều phần riêng biệt, đã ngăn chặn- đã hiện hành riêng biệt, cho nên
không có vi phạm.
Hỏi: Nếu giai đoạn bé thơ có được luật nghi không tạo tác, đến lúc
trưởng thành mới cưới vợ, thì lúc ấy đối với người vợ này có được luật
nghi trước kia hay không? Nếu có được luật nghi trước kia thì nay phải
là vi phạm luật nghi, nhưng mà luật nghi không tạo tác có được thì chắc
chắn không có gì vi phạm. Nếu tr ước kia không có được thì luật nghi
này lẽ ra có được từ phần ít của hữu tình?
Đáp: Nên nói là trước kia có được, nói rộng như trước.
452 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Hỏi: Luật nghi của Cận sự dựa vào nơi nào mà có?
Đáp: Dựa vào cõi Dục mà có chứ không phải là cõi Sắc-Vô sắc;
dựa vào loài người mà có chứ không phải là loài nào khác, dựa vào ba
châu mà có-trừ ra Bắc châu.
Hỏi: Nếu luật nghi này chỉ dựa vào loài người, thì trong Kinh đã
nói nên thông hiểu thế nào? Như tr ong kinh nói: “Lúc ấy Thiên Đế
Thích đi đến nơi Đức Phật, nói ra lời nói như vậy: Nguyện xin Đức Phật
ghi nhớ giữ gìn, con là Cận sự, con từ hôm nay cho đến lúc mạng chung,
ở trong thời gian ấy bảo vệ chùng sinh-quay về thanh tịnh”.
Đáp: Lúc ấy tự mình biểu hiện r õ ràng là đẳng lưu của niềm tin,
không phải là thọ luật nghi, không nên lấy làm vấn nạn.
Như trong Kinh nói: “Luật nghi Cận trú đầy đủ tám Chi. Như thế
nào là tám Chi? Đó là lìa bỏ giết hại sinh mạng, lìa bỏ trộm cắp, lìa bỏ
phi phạm hạnh, lìa bỏ lời nói dối ga ït, lìa bỏ uống các loại rượu và các
nơi phóng túng, lìa bỏ đàn ca múa hát, lìa bỏ thoa ướp hương hoa, lìa bỏ
giường ghế cao rộng, lìa bỏ ăn không đúng bữa.”
Hỏi: Ở đây có chín Chi, vì sao là tám?
Đáp: Hai hợp lại làm một cho nên nói là tám Chi, đó là lìa bỏ thoa
ướp hương hoa và lìa bỏ đàn ca múa hát, cùng chuyển vào nơi trang
điểm bên ngoài, cho nên hợp lại thiết lập một Chi.
Hỏi: Thế nào gọi là Cận trú, thế nào là Chi thuộc Cận trú?
Đáp: Lìa bỏ ăn không đúng bữa gọi là cận trú, lìa bỏ giết hại sinh
mạng… gọi là Chi thuộc cận trú.
Hỏi: Chi thuộc Cận trú này lẽ ra chỉ có bảy?
Đáp: Lìa bỏ ăn không đúng bữa gọi  là cận trú, cũng gọi là Chi
thuộc cận trú, cho nên không chỉ là ba ûy. Như Chánh kiến gọi là Đạo,
cũng gọi là Đạo chi, những Chi khác gọi là Đạo chi chứ không phải là
Đạo; Trạch pháp gọi là Giác, cũng gọi là Giác chi, những Chi khác gọi
là Giác chi chứ không phải là Giác; Tam-ma-địa gọi là Tĩnh lự, cũng là
chi thuộc Tĩnh lự, loại khác gọi là chi thuộc Tĩnh lự chứ không phải là
Tĩnh lự. Như vậy, lìa bỏ ăn không đúng bữa gọi là Cận trú, cũng gọi là
Chi thuộc cận trú, loại khác gọi là Chi thuộc Cận trú chứ không phải là
Cận rú, cho nên nói Cận trú đầy đủ tám Chi.
Tôn giả Diệu Âm nói rằng: “Nên nói  Cận trú hoặc là hoàn toàn
không có Chi, hoặc là một-hai-ba cho đến hoặc là bảy Chi, không phải
là yêu cầu đầy đủ tám mới gọi là Cận trú”. Nói như vậy thì không phải
là hoàn toàn không có Chi cho đến hoặc  là bảy Chi, có thể gọi là Cận
trú; gọi là Cận trú thì cần phải có đủ tám Chi.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 453  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Luật nghi Cận trú làm sao mà có được?
Đáp: Từ người khác dạy bảo mà có được, nghĩa là tùy theo Thầy
dạy bảo, tự mình phát ra lời nói chân thành cung kính tiếp nhận mà có
được.
Hỏi: Thọ luật nghi thì hoặc là trước  phải tự mình phát ra lời nói,
hoặc là cùng nói với Thầy có được luật nghi hay không?
Đáp: Không có được, bởi vì cần phải thuận theo lời nói của Thầy,
như lời nói của Thầy mà nói thì mới thọ được.
Hỏi: Luật nghi Cận trú nên thọ từ ai?
Đáp: Thọ từ bảy chúng đều có được, không phải là nơi nào khác.
Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nếu n gười không có giới đến suốt đời, thì
không có thể tùy ý làm Giới Sư.
Hỏi: Mặc áo quần loại nào để thọ luật nghi này?
Đáp: Mặc áo quần mà thường nga øy sử dụng nghiêm túc, đều có
thể thọ luật nghi này. Nếu là tạm thời trang nghiêm thân mình, thì nhất
định phải cởi bỏ mới thọ giới này. Các vật dụng như giường-ghế…, dựa
theo đây nên biết.
Hỏi: Thọ đến lúc nào?
Đáp: Đến một ngày đêm không thêm-không bớt, nghĩa là lúc sáng
sớm từ Thầy mà thọ được, đến sáng sớm ngày mai thì rời bỏ luật nghi.
Hỏi: Nếu có người nhanh chóng thọ nửa tháng-một tháng, hoặc là
một thời gian dài có được luật nghi hay không?
Đáp: Nên nói là không có được. Ng uyên cớ thế nào? Bởi vì hạn
định thời gian một ngày đêm, cho nên sáng-tối qua lại dễ dàng biết rõ;
một Trai hạn định ăn đúng bữa-không đúng bữa, chứ không phải là một
ngày đêm. Luật nghi Cận trí có thể khiến cho nhanh chóng thọ trải qua
hai ngày đêm, huống hồ nhiều ngày đêm mà có thể nhanh chóng thọ
được hay sao? Như luật nghi suốt đời của Cận sự… không thể nào nhanh
chóng thọ hai Chúng đồng phần, huống hồ nhiều Đồng phần mà có thể
nhanh chóng thọ được hay sao? Luật nghi ngày đêm, lý cũng thuận theo
như vậy, bởi vì phạm vi giới hạn của luật nghi chỉ có hai.
Hỏi: Thọ ban ngày không phải là ban đêm, thọ ban đêm không
phải là ban ngày, có được giới này hay không?
Đáp: Có người nói không được. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì Đức
Phật nói giới này là một ngày đêm.
Hỏi: Nếu như vậy thì nhân duyên ma ø Tôn giả Ca-đa-diễn-na đã
nói nên hiểu thế nào? Như nói: “L úc ấy Tôn giả bảo với những người
giết mổ rằng: Các ông đều cần phải lìa bỏ nghiệp ác này, đừng ở   đời
454 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
sau nhận lấy quả khổ đau vô cùng. N hững người giết mổ trả lời rằng:
Chúng tôi nhờ vào nghề này mà tự giữ được mạng sống, làm sao có thể
lìa bỏ? Tôn giả bảo rằng: Các ông đã làm công việc giết mổ trâu dê…
vào thời gian nào? Những người giết mổ trả lời rằng: Chỉ vào thời gian
ban ngày. Tôn giả bảo rằng: Các ông có thể thọ trì tám giới Cận trú vào
thời gian ban đêm. Những người gi ết mổ hoan hỷ nghe lời thực hành.
Mạng chung đều sinh làm loài quỷ nơi đồng hoang, cứ mỗi khi vào ban
ngày có con chó lốm đốm đen bỗng nhiên xuất hiện ăn thịt loài quỷ ấy,
chỉ còn lại bộ xương, trong chốc lát thịt sinh ra bình phục như cũ, lại bị
ăn thịt, nhận chịu các khổ não như chốn địa ngục. Cứ đến thời gian ban
đêm thì tự mình vui thú với năm dục lạc, dạo chơi hưởng thụ vui sướng
giống như cõi trời. Tôn giả lại đến nơi những dâm nữ làm nghề mại
dâm, bảo rằng: Các cô nên bỉ nghiệp này, đừng nhận lấy quả vô cùng
khổ đau ở đời sau. Những người ấy trả  lời rằng: Chúng tôi từ lâu quen
với việc làm như vậy, không phải là bỗng nhiên có thể lìa bỏ. Tôn giả
bảo rằng: Các cô đã làm  công việc dơ bẩn sai tr ái vào thời gian nào?
Những người ấy trả lời rằng: Chỉ vào thời gian ban đêm. Tôn giả bảo
rằng: Các có có thể thọ trì tám gi ới Cận trú vào thời gian ban ngày.
Những người làm nghề mại dâm hoan hỷ vâng lời thực hành. Mạng
chung đều sinh làm loài quỷ nơi đồng hoa ng, cứ mỗi khi đến thời gian
ban đêm có con sâu trăm chân bỗng nhiên sinh ra rỉa ăn thịt loài quỷ ấy,
chỉ còn lại bộ xương, trong chốc lát thịt sinh ra bình phục như cũ, lại bị
rỉa ăn, nhận chịu các khổ não như chốn địa ngục. Cứ đến thời gian ban
ngày thì tự mình vui thú với năm dục lạc, dạo chơi hưởng thụ vui sướng
giống như cõi trời”. Như vậy đã nói nên hiểu thế nào?
Đáp: Đó là thuộc về hành diệu c hứ không phải là luật nghi, thọ
quả của hành diệu chứ không phải la ø quả của luật nghi, vì vậy không
có gì sai.
Có Sư khác nói: Là thần lực của Tôn giả ấy hóa hiện làm ra chứ
không phải là chân thật, bởi vì phàm cho Câu-chi-nhĩ chán ngán thế
gian, hóa hiện làm ra sự việc ấy, cho nên không cần phải thông hiểu.
Có người nói cũng được, nghĩa la ø có yêu cầu về kỳ hạn, ngày
mồng tám hằng tháng đều thường xuyên t họ trai giới, bởi vì có duyên
trở ngại cho nên có thể thọ như vậy.
Lời bình: Cách nói trước là hợp lý, bởi vì giới chỉ trong một ngày
đêm.
Hỏi: Nếu đến buổi chiều thì thọ giới này cũng có được giới    hay
không?
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 455  
www.daitangkinh.org  
Đáp: Nên nói là không được, trừ ra trước đó có yêu cầu về kỳ hạn,
ngày mồng tám hằng tháng đều thường xuyên t họ trai giới, lúc ấy có
duyên khác mà buổi sáng không nhớ, ăn rồi mới nhớ cho nên sinh tâm
rất hối hận xấu hổ, liền thỉnh Giới Sư thọ trì đúng như pháp thì cũng có
được giới này.
Hỏi: Phiến-trĩ-ca, Bán-trạch-ca,  không có hình thể, hi hình thể,
thọ luật nghi Cận trú có được luật nghi hay không?
Đáp: Nên nói là không được. Nguyên c ớ thế nào? Bởi vì thân sở
y kia với chí tánh yếu kém không phải là khí chất của luật nghi, cũng
không có thể làm khí chất của không luật nghi, như ruộng phèn-mặn thì
mạ tốt-cỏ dại đều không sinh trưởn g được. Nhưng cần phải giảng dạy
cho họ về luật nghi Cận trú, khiến cho phát sinh hành diệu sẽ nhận được
quả tốt đẹp. Hoặc là những Phi ến-trĩ-ca được Quốc Vương ủy nhiệm,
làm cho biết sự việc quan trọng gây khổ sở đến nhiều người; nếu thọ
luật nghi thì tâm ác độc tạm thời dừng lại, lợi ích đến nhiều người, cho
nên cũng cần phải thọ, nhưng thật ra không có được luật nghi Cận trú.
Như vậy đã nói về luật nghi cận trú.
Hoặc là có nghiệp đạo Cân bản th anh tịnh mà cận phần bất tịnh.
Như người tự tại thọ luật nghi na øy, có người đầu bếp kia sắp giết hai
sinh mạng để làm thức ăn, người ấy liền bảo rằng: Nay tôi thọ giới
không được sát sinh, để lại chờ đến ngày mai hãy giết để làm thức ăn.
Lại có người bắt được kẻ thù dẫn đến thưa trình cần phải làm hại, người
ấy liền bảo rằng: Nay tôi thọ luật nghi không được giết hại, giữ lại đến
sáng mai y theo pháp trừng trị. Như vậy gọi là nghiệp đạo căn bản thanh
tịnh mà cận phần bất tịnh. Đức Thế T ôn nói luật nghi đã thọ ấy, tuy là
nghiệp thù thắng mà không có được quả to lớn.
Hoặc là có nghiệp đạo căn bản thanh tịnh-Cận phần cũng thanh
tịnh, mà bị Tầm-Tư ác làm cho tổn  hại, đó là Tầm -Tư thuộc về Dục,
Tầm-Tư thuộc về Nhuế, Tầm-Tư thuộc  về hai. Đức Thế Tôn nói luật
nghi đã thọ ấy, tuy là nghiệp thù thắng mà không có được quả to lớn.
Hoặc là có nghiệp đạo Căn bản thanh tịnh-Cận phần cũng thanh
tịnh, không phải là Tầm-Tư ác làm cho tổn hại, mà không thâu nhiếp giữ
lấy Chánh niệm, đó là tùy niệm Phật,  tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng,
tùy niệm Giới, tùy niệm Xả, tùy niệm Thiên, đức Thế Tôn nói luật nghi
đã thọ ấy, tuy là nghiệp thù thắng mà không có được quả to lớn.
Hoặc là có nghiệp đạo Căn bản thanh tịnh-Cận phần cũng thanh
tịnh, không phải là Tầm-Tư ác làm cho tổn hại, thâu nhiếp giữ lấy Chánh
niệm mà không hồi hướng giải thoát, đó là vì cầu sinh lên cõi trời hưởng
456 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
thụ dục lạc…, cho nên trì giới cấm. Đức Thế Tôn nói luật nghi đã thọ ấy,
tuy là nghiệp thù thắng mà không có được quả to lớn.
Nếu như có nghiệp đạo Căn bản thanh tịnh-Cận phần cũng thanh
tịnh, không phải là Tầm- Tư ác làm cho tổn hại, thâu nhiếp giữ lấy
Chánh niệm và hồi hướng giải thoát. Đức Thế Tôn nói luật nghi đã thọ
ấy, là nghiệp thù thắng có năng lực đạt được quả to lớn.
Đức Thế Tôn dựa vào luật nghi đã thọ sau cùng, bảo với mẹ con
Tỳ-xá-khư-lộc rằng: “Nếu có ai tha ønh tựu tám luật nghi cận trú này,
thì tất cả châu báu của mười sáu nước lớn, muốn so với giá trị ấy, trong
mười sáu phần không có thể sánh bằng một phần. Như vậy, trăm phần-
ngàn phần đều là pần kể ra-phần tính toán của ngàn phần, cho đến Ô-
ba-ni-sát-đàm phần cũng không sánh bằng một phần”.
Mười sáu nước lớn, đó là nước Ương-già, nước Ma-kiệt-đà, nước
Ca-thi, nước Kiều-tát-la, nước Phật-lật-thị, nước Mạt-la, nước Bôn-đát-
la, nước Tô-hấp-ma, nước Át-tha áp-phược-ca, nước Át-phạn-để, nước
Diệp-phiệt-na, nước Kiếm-bạt-xà, nước Câu-lô, nước Bàn-giá-la, nước
Phiệt-sa, nước Thù-lạc-tây-na. mười sáu nước này dồi dào các loại châu
báu, cho nên chỉ nói đến những nước này.
Các loại châu báu, đó là trân ch âu Mạt-ni, vật báu Phệ lưu ly,
ngọc bích, san hô, vàng bạc, vật báu M ô-bà-lạc-yết-lạp-bà, vật báu
Át-thấp-ma-yết-bà…
Lại nữa, Đức Phật dựa vào luật nghi đã nói sau cùng, chỉ trích bài
tụng ca ngợi mà Thiên Đế Thích đã nói. “Như Thiên Đế Thích nghe
công đức thù thắng của luật nghi Cận trú mà Đức Phật đã nói, liền dùng
kệ mà ca ngợi rằng:
Thần lực biến hóa của sáu Trai, hằng tháng thọ trì tám giới trai,
Công đức thọ trì ấy thù thắng, thì trở thành bằng nhau với con.
Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn bảo với chúng Tỳ kheo: Thiên Đế Thích
này đã nói bài kệ trái với đạo lý, nếu như A-la-hán thì có thể nói ra như
vậy. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì Thiên Đế Thích này chưa có thể vĩnh
viễn lìa bỏ những tham-sân-si, chưa đạt được giải thoát thân và tâm bị
ràng buộc triền miên bởi sinh già bệnh chết-buồn rầu-lo âu-đau lưng-
khổ sở, làm sao có thể nói là người thọ trì giới này, đã có được công đức
bằng nhau với con? Các A-la-ha ùn đã không còn các lậu, đã làm xong
mọi việc, rời bỏ mọi gánh nặng, lợi mình đã đầy đủ, không còn các kiết
ràng buộc, tâm khéo léo giải thoát, không nhận lấy thân đời sau. Họ có
thể nói rằng người thọ trì giới na øy mà có được công đức, thì cùng với
con bằng nhau. Công đức của Thiên Đế chỉ cảm đến quả báo Thiên Đế,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 457  
www.daitangkinh.org  
thọ trì tám giới chứng được Tam Bồ-đề, vì vậy không nên nói chỉ bằng
nhau với Thiên Đế Thích”.
Hỏi: Ai thích hợp để thọ luật nghi Cận trú này?
Đáp: Có người đưa ra cách nói na øy: Chỉ có Thánh giả chứ không
phải là dị sinh, chỉ là Cận sự chứ không phải là phi cận sự, chỉ có vì tạm
thời rời bỏ suốt đời. Nhưng có lúc vì suốt đời rời bỏ suốt đời, vì suốt đời
rời bỏ tạm thời. Ai có lúc vì tạm thời thọ giới suốt đời? Nhưng có lúc vì
suốt đời thọ giới tạm thời. Nói như vậy thì cũng là Th ánh giả-cũng  là
dị sinh, cũng là Cận sự-cũng là phi  cận sự. Nhưng Đức Thế Tôn vì mẹ
con Tỳ-xá-khư-lộc mà nói, và Thi ên Đế Thích đã nói bài kệ, chỉ dựa
vào Thánh giả.
Hỏi: Luật nghi cận trú dựa vào nơi nào mà có?
Đáp: Chỉ dựa vào cõi Dục mà c ó chứ không phải là cõi Sắc-Vô
sắc, dựa vào loài người mà có chứ không phải là loài khác, dựa vào ba
châu mà có-trừ ra Bắc châu.
Hỏi: Nếu luật nghi này chỉ dựa vào loài người, thì trong Kinh đã
nói nên hiểu thế nào? Như trong Kinh nói: “Có con rồng sống ở biển, từ
biển rộng xuất hiện vào sáu ngày Trai thọ tám giới trai, buông xả thân
tâm lặng yên mà đứng, từ từ phát ra âm thanh ngâm nga lời nói như vậy:
Nay ở thế gian không có gì não hại”.
Đáp: Con rồng ấy có được hành diệu chứ không có được luật nghi,
tự mừng cho mình tạm thời lìa bỏ những hành ác, con rồng ấy tự nhớ lại
xưa kia ở trong loài người, thọ tám giới trai không có thể giữ gìn thanh
tịnh, vì có hủy phạm cho nên rơi vào trong loài rồng, dấy lên tư duy này:
Mình xưa kia ở trong loài người, nếu có thể thanh tịnh giữ gìn tám giới
trai, thì nay sẽ sinh lên cõi trời hưởng thụ những sự vui sướng, đâu mong
hủy phạm để rơi vào nẽo ác này? Vì chán ngán hành ác cho nên thường
xuyên từ trong biển xuất hiện thọ tám giới trai, ngâm nga âm thanh tự
mừng cho mình, nhưng thật ra thì con rồng ấy chỉ có được hành diệu chứ
không có được luật nghi.
Hỏi: Vì sao luật nghi này gọi là Cận trú?
Đáp: Ở gần A-la-hán cho nên gọi là Cận trú, bởi vì thọ luật nghi
này học theo các vị ấy.
Có người nói: Đây là ở gần giới suốt đời, cho nên gọi là Cận trú.
Có người nói: Lúc tiếp cận giới na øy mà an trú, cho nên gọi là Cận trú;
luật nghi như vậy, hoặc gọi là nuôi lớn, bởi vì nuôi l ớn căn thiện bé
nhỏ của hữu tình, làm cho căn thiện ấy dần dần tăng lên nhiều hơn. Có
người nói: Bởi vì nuôi lớn căn thiện của tại gia làm cho ở gần với   căn
458 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
thiện của xuất gia.
Hỏi: Như vậy đã nói về tám Chi luật nghi, mấy loại là Chi thuộc
Thi-la, mấy loại là Chi thuộc không phóng dật, mấy loại là Chi thuộc
xa lìa?
Đáp: Năm loại là Chi thuộc Thi-la, đó là lìa bỏ làm hại sinh mạng,
cho đến lìa bỏ uống rượu; một loại là Chi thuộc không phóng dật, đó là
lìa bỏ ăn không đúng bữa; hai loại còn la ïi là Chi thuộc xa lìa. Vả lại,
bốn loại trước là Chi th uộc Thi-la, bởi vì lìa bỏ Tánh tội; loại thứ năm
là Chi thuộc không phóng dật, bởi vì tuy thọ Thi-la, nhưng nếu uống các
thứ rượu thì tâm sẽ phóng túng, không thể nào giữ gìn được; ba loại sau
là Chi thuộc xa lìa, bởi vì có thể tùy thuận với tâm chán ngán lìa xa, cho
nên chán ngán lìa xa có thể chứng được quả của luật nghi. Vì vậy, cận
trú có đủ tám Chi, mà đối với năm tăng thêm ba, đối với mười giảm bớt
một, bởi vì hợp hai làm thành một, khai một làm thành hai.

-----------------------------
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 459  
www.daitangkinh.org  
CHƯƠNG IV: NGHIỆP UẨN (Tiếp Theo)

Phẩm Thứ Năm: LUẬN VỀ TỰ NGHIỆP
LUẬN VỀ TỰ NGHIỆP (Phần 1)
Thế nào là tự nghiệp, tự nghiệp là nghĩa gì? Các chương như vậy
và giải thích về nghĩa từng chương đã lĩnh hội rồi, tiếp đến cần phải giải
thích rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì muốn phân biệt nghĩa lý trong kinh. Như trong Kinh nói:
“Đức Phật bảo với Ma-nạp-bà: H ữu tình thế gian đều do nghiệp của
mình, đều là phần của nghiệp, đều t ừ nghiệp sinh ra, nghiệp làm nơi
nương tựa, nghiệp có năng lực phân chia rõ ràng các loại hữu tình, khắp
mọi xứ sở-cao thấp-tốt xấu”. Trong kinh tuy nói ra điều này, mà chưa
phân tích rộng về nghĩa của tự nghi ệp, kinh là nơi nương tựa căn bản
của luận này, điều gì trong Kinh không giải thích thì nay cần phải giải
thích, cho nên soạn ra phần luận này.
Tôn giả Thế Hữu nói rằng: “Hữu tình thế gian đều do nghiệp của
mình, nghĩa là tự mình tạo ra nghiệp thì vẫn tự mình nhận lấy dị thục.
Đều là phần của nghiệp, nghĩa là như nghiệp đã tạo ra mà nhận lấy dị
thục như vậy. Đều từ nghiệp sinh ra, nghĩa là nghiệp làm nhân phát sinh
dẫn đến quả dị thục, sinh vào nơi sinh thuận theo mỗi loại nghiệp đã
tạo ra. Nghiệp làm nơi nương tựa, nghĩa là nghiệp làm nhân nương tựa
nhận lấy đầy đủ quả báo của các loại ấy. Nghiệp có năng lực phân chia
rõ ràng các loại hữu tình khắp mọi xứ sở-cao thấp-tốt xấu, nghĩa như
trước nói, nơi sinh của mọi loài do nghiệp phân chia rõ ràng theo từng
loại cao thấp-tốt xấu”.
Hỏi: Thế nào là nghiệp của mình?
Đáp: Nếu nghiệp đã mang lấy nay có dị thục, và dị thục của nghiệp
đã sinh ra đang nhận lấy. Nếu nghiệp đa õ mang lấy nay có dị thục, câu
này biểu hiện rõ ràng nghiệp thuận theo Trung Hữu thọ nhận; và dị thục
của nghiệp đã sinh ra đang nhận lấy, cân này biểu hiện rõ ràng nghiệp
thuận theo Sinh Hữu thọ nhận. Như thuận theo Trung Hữu thọ nhận,
thuận theo Sinh Hữu thọ nhận, nên biết nghiệp thuận theo hiện khởi
nhận lấy dị thục, thuận theo sinh ra nhận lấy dị thục , thuận theo hiện
khởi nhận lấy quả, thuận theo sinh ra nhận lấy quả, thuận theo quả vi
tế, thuận theo quả thô thiển cũng như vậy.
460 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Hỏi: Là do nhân cho nên gọi nghiệp của mình, hay là do quả cho
nên gọi là nghiệp của mình? Nếu do nhân cho nên gọi là nghiệp của
mình, thì câu sau đã nói nên hiểu thế nào? Câu sau nói rằng: Và dị thục
của nghiệp đã sinh ra đang nhận lấy. Nếu do quả cho nên gọi là nghiệp
của mình, thì câu trước đã nói nên hiểu thế nào? Đó là nghiệp đã mang
lấy nay có dị thục.
Đáp: Có người đưa ra cách nói  này: Chỉ do nhân cho nên gọi là
nghiệp của mình, bởi vì dựa vào câu trước. Có người đưa ra cách nói
này: Chỉ do quả cho nên gọi là nghiệp của mình, bởi vì dựa vào câu sau.
Nói như vậy thì chỉ do nhân cho nên gọi là nghiệp của mình.
Hỏi: Nếu như vậy thì tại sao lại nói và dị thục của nghiệp đã sinh
ra đang nhận lấy?
Đáp: Đối với phần vị trú vào quả, thì nhân ấy mới được gọi là
nghiệp của mình.
Vì thế cho nên Tôn giả Diệu Âm nói rằng: “Nếu quả yêu quý-
không yêu quý đã khởi lên hiện rõ trước mắt, thì nghiệp ấy lúc bấy giờ
gọi là nghiệp của mình, không phải là lúc tạo nước và lúc tạo nghiệp, có
khả năng hiện rõ trước mắt nhận lấy quả dị thục, bởi vì đòi hỏi nghiệp
diệt rồi thì quả mới hiện khởi”.
Hỏi: Nghiệp của mình là nghĩa gì?
Đáp: Là nghĩa mang lấy quả của mình, đẳng lưu của mình, dị thục
của mình. Có người nói: Quả của mình là quả Sĩ dụng,  đẳng lưu của
mình là quả Đẳng lưu, dị thục của mình là quả Dị thục. Có người nói:
Các câu đều hiển bày về quả Dị thục, trong này nói nghiệp cảm đến dị
thục gọi là nghiệp của mình; có nơi dùng thanh dị thục để nói đến đẳng
lưu, như nói: “Như thế nào gọi là nhận la áy dị thục? Trả lời: Là nói đến
ái”; có nơi dùng thanh đẳng lưu để nói đến dị thục, như trong này nói.
Lại nữa, do nghiệp này mà dẫn đến dị thục, hiện tại chín muồi đối
với sự nối tiếp nhau của mình chứ không phải là nơi khác, cho nên gọi
là nghiệp của mình.
Hỏi: Là tạo nghiệp này thì nhận lấy quả này, hay là tạo nghiệp
khác nhận lấy quả khác?
Đáp: Có duyên cho nên nói tạo nghiệp này nhận lấy quả này, có
duyên cho nên nói tạo nghiệp khác nhận lấy quả khác, có duyên cho
nên nói không có tạo nghiệp không có nhận lấy quả.
Có duyên cho nên nói tạo nghiệp này nhận lấy quả này, nghĩa là
Uẩn-Xứ-Giới lần lượt chuyển đổi nối tiếp nhau, sát-na tuy khác mà có
thể nói là một.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 461  
www.daitangkinh.org  
Có duyên cho nên nói tạo nghiệp khác nhận lấy quả khác, nghĩa
là loài người tạo nghiệp mà nhận lấy quả ở loài khác , loài khác tạo
nghiệp cũng như vậy.
Có duyên cho nên nói không có tạo nghiệp không có nhận lấy
quả, nghĩa là tất cả các pháp không có ngã, không có hữu tình, không
có mạng, không có nuôi dạy, không có Bổ-đặc-già-la, trống rỗng không
có sĩ phi bên trong, lìa tạo tác-tiếp nhân, chỉ có tập hợp của các hành
sinh diệt, đối với sự nối tiếp nhau của mình, nuôi giữ thuận theo nuôi
giữ, dạy gỗ thuận theo dạy dỗ, bảo vệ thuận theo bảo vệ, chuyển đổi
thuận theo chuyển đổi, thêm nhiều thuận theo thêm nhiều, cho nên gọi
là nghiệp của mình.
Hỏi: Dị thục của nghiệp thiện có thể có năng lực để giúp nuôi
giữ… đối với sự nối tiếp nhau của mì nh, dị thục của nghiệp bất thiện
chỉ làm tổn hại đối với sự nối tiếp nhau của mình, như chốn địa ngục
bị mười ba ngọn lửa dữ vây chặt cháy thân thể, ở đó lẽ nào có sự nuôi
giữ… hay sao?
Đáp: Nuôi giữ... có hai loại:
1. Làm cho tăng trưởng.
2. Làm cho không đoạn.
Dị thục của nghiệp thiện đối với sự nối tiếp nhau của mình, do hai
loại cho nên gọi là nuôi giữ… dị thục của nghiệp ác đối với sự nối tiếp
nhau của mình chỉ làm cho không đoạn, cho nên gọi là nuôi giữ…, không
phải là làm cho tăng trưởng, vì vậy không có gì sai.
Hỏi: Nếu nghiệp là nghiệp của mình thì nghiệp này nên nói là quá
khứ, là vị lai hay là hiện tại?
Đáp: nghiệp này nên nói là quá khứ.
Hỏi: Vì sao nghiệp này không nên nói là vị lai?
Đáp: Bởi vì không phải là trước  nhận lấy quả-sau mới tạo ra
nhân.

Hỏi: Vì sao nghiệp này không nên nói là hiện tại?
Đáp: Bởi vì nhân quả dị thục không cùng lúc.
Hỏi: Nếu nghiệp là nghiệp của mình thì nghiệp này thành tựu
chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt.
1. Có nghiệp là nghiệp của mình mà nghiệp này không thành tựu,
đó là nghiệp đã mang lấy nay có dị thục, và dị thục của nghiệp đã sinh
đang nhận lấy; nghiệp này đã mất như nghiệp vô gián đã hiện rõ ở trước
mắt, đã dẫn đến quả dị thục đang hiện rõ trước mắt, nghiệp này đã mất
462 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
bởi vì rời bỏ Chúng đồng phần sở y.
Nếu nghiệp luật nghi đã hiện rõ ở trước mắt, đã dẫn đến dị thục,
thì nghiệp này có bốn loại, đó là t huận theo pháp hiện tại nhận lấy,
thuận theo đời kế tiếp nhận lấy, t huận theo đời kế tiếp thứ hai nhận
lấy, thuận theo không nhất định nhận lấy. Quả đang hiện rõ trước mắt,
nghiệp này đã mất, do bốn duyên, hoặc là năm duyên, đó là rời bỏ pháp
đã học-hai hình thể sinh khởi-đoạn căn thiện-rời bỏ Chúng đồng phần,
hoặc là tướng sáng tỏ xuất hiện.
Nếu nghiệp không luật nghi đã hiện rõ ở trước mắt, đã dẫn  đến
dị thục, thì nghiệp này có bốn loại, đó là thuận theo pháp hiện tại nhận
lấy… như trước nói. Quả đang hiện rõ trước mắt, nghiệp này đã mất, do
bốn duyên đó là thọ luật nghi-đạt được Tĩnh lự- hai hình thể sinh khởi-
rời bỏ Chúng đồng phần.
Nếu phi luật nghi-phi bất luậ t nghi, các hành ác-hành diệu khác
của thân-ngữ đã hiện rõ ở trước mắt, đã dẫn đến dị thục, thì nghiệp này
có bốn loại, đó là thuận theo pháp hiện tại nhận lấy… như trước nói. Quả
đang hiện rõ trước mắt, nghiệp này đã mất, do ba duyên, đó là ý thích
dừng lại- rời bỏ gia hạnh-giới hạn xu thế vượt qua.
Nếu Tư thiện-bất thiện hệ thuộc c õi Dục đã hiện rõ ở trước mắt,
đã dẫn đến dị thục, thì nghiệp này c ó bốn loại, đó là thuận theo pháp
hiện tại nhận lấy… như trước nói. Quả  đang hiện rõ trước mắt, nghiệp
này đã mất, nghĩa là nếu thiện thì do đoạn căn thiện, hoặc là do rời bỏ
Chúng đồng phần; nếu bất thiện thì do lìa nhiễm.
Nếu ác tác-ưu căn cùng sinh ra Tư thiện đã hiện rõ ở trước mắt, đã
dẫn đến dị thục, thì nghiệp này có bốn loại, đó là thuận theo pháp hiện
tại nhận lấy… như trước nói. Quả đang hiện rõ trước mắt, nghiệp này đã
mất, do đoạn căn thiện, hoặc là đã lìa nhiễm.
Nếu các nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất như thuận phần lui sụt-thuận
phần thắng tiến-thuận phần quyết trạc h…., đã hiện rõ ở trước mắt, đã
dẫn đến dị thục, thì nghiệp này có bốn loại, đó là thuận theo pháp hiện
tại nhận lấy… như trước nói. Quả đang hiện rõ trước mắt, nghiệp này
đã mất, do đã lìa nhiễm, hoặc là thay đổi cõi-địa… Như vậy cho đến Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, các nghiệp như thuận phần lui sụt… nói rộng ra
nên biết.
2. Có nghiệp thành tựu mà nghiệp này không phải là nghiệp của
mình, đó là nghiệp không phải là đã mang lấy nay có dị thục, và dị thục
của nghiệp không phải là đã sinh đang nhận lấy; nghiệp này không mất,
như nghiệp vô gián đã hiện rõ ở trước mắt, đã dẫn đến quả dị thục chưa
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 124 463  
www.daitangkinh.org  
hiện rõ trước mắt; nghiệp này không ma át, do chưa r ời bỏ chúng đồng
phần sở y.
Nếu nghiệp luật nghi; nếu nghiệp không luật nghi; nếu phi luật
nghi-phi bất luật nghi, các hành ác-hành diệu khác của thân-ngữ; nếu
Tư thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục; nếu ác tác-ưu căn cùng sinh ra Tư
thiện, đã hiện rõ ở trước mắt, đã dẫn đến dị thục, thì những nghiệp hiện
rõ trước mắt, nghiệp này không mất, bởi vì không có các duyên mất đã
đi nói trước đây.
Nếu các nghiệp của Tĩnh lự thứ nhất như thuận phần lui sụt, thuận
phần an trú, thuận phần thắng tiến, thuận phần quyết trạch…, đã hiện rõ
ở trước mắt, đã dẫn đến dị thục, thì nghiệp này có bốn loại, đó là thuận
theo pháp hiện tại nhận lấy… như trước nói. Quả chưa hiện rõ trước mắt,
nghiệp này không mất, bởi vì chưa hoàn toàn lìa nhiễm-không thay đổi
cõi-địa… Như vậy cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các nghiệp như
thuận phần lui sụt… nói rộng ra nên biết.
3. Có nghiệp là nghiệp của mình ma ø nghiệp này cũng thành tựu,
đó là nghiệp đã mang lấy nay có dị thục, và dị thục của nghiệp đã sinh
đang nhận lấy; nghiệp này không mất, như nghiệp luật nghi.
Nếu nghiệp không luật nghi; nếu phi luật nghi-phi bất luật nghi,
các hành ác-hành diệu khác của th ân-ngữ, đã hiện rõ ở trước mắt, đã
dẫn đến dị thục, thì nghiệp này có hai loại, đó là thuận theo pháp hiện
tại nhận lấy, thuận theo không nhất định nhận lấy. Quả đang hiện rõ
trước mắt, nghiệp này không mất, bởi vì không có các duyên mất đi đã
nói trước đây.
Nếu Tư thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục; nếu ác tác-ưu căn cùng
sinh ra Tư thiện, đã hiện rõ ở trước mắt, đã dẫn đến dị thục, thì nghiệp
này có bốn loại, đó là thuận theo pháp hiện tại nhận lấy… như trước nói.
Quả đang hiện rõ trước mắt, nghiệp này không mất, bởi vì không có các
duyên mất đi đã nói trước đây.
Nếu nghiệp thuận phần lui sụt, th uận phần an trú, thuận phần
thắng tiến, thuận phần quyết trạch… của  các Tĩnh lự-Vô sắc, đã hiện rõ
ở trước mắt, đã dẫn đến dị thục, thì nghiệp này có bốn loại, đó là thuận
theo pháp hiện tại nhận lấy… như trước nói. Quả đang hiện rõ trước mắt,
nghiệp này không mất, bởi vì không có các duyen mất đi đã nói trước
đây.
4. Có nghiệp không phải là nghiệp của mình mà nghiệp này cũng
không thành tựu, đó là nghiệp không phải là đã mang lấy nay có dị thục,
và dị thục của nghiệp không phải là đã sinh đang nhận lấy; nghiệp này
464 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
đã mất, như nghiệp vô gián trong chúng đồng phần khác, đã tiêu hết-đã
nhận chịu, đã tạo tác những việc làm, đã mang lại qua rồi, không còn
có năng lực, dị thục đã chín muồi.
Nếu nghiệp luật nghi; nếu nghiệp không luật nghi; nếu phi luật
nghi-phi bất luật nghi, các hành á c-hành diệu khác của thân-ngữ;  nếu
ư thiện-bất thiện hệ thuộc cõi Dục ; nếu ác tác-ưu căn cùng sinh ra Tư
thiện; nếu các nghiệp thuận phần lui sụt- thuận phần an trú-thuận phần
thắng tiến-thuận phần quyết trạch.. của các Tĩnh lự-vô sắc, trong chúng
đồng pần khác, đã tiêu hết-đã nhận la áy, đã tạo tác những việc làm đã
mang lại quả rồi, không còn có năng lực, dị thục đã chín muồi, nghiệp
này đã mất, bởi vì có các duyên mất đi như trước nói.
Không phải là, cũng có bốn câu phân biệt, đảo lại với Là nên biết.
Nghĩa là câu thứ hai của phần trước  làm câu thứ nhất ở phần này, câu
thứ nhất của phần trước làm câu thứ hai ở phần này, câu thứ tư của phần
trước làm câu thứ ba ở phần này, câu thứ ba của phần trước làm câu thứ
tư ở phần này, nói rộng ra như trước.


„