A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 127

Việt dịch

QUYỂN 127

CHƯƠNG V: ĐẠI CHỦNG UẨN

Phẩm Thứ Nhất: LUẬN VỀ ĐẠI TẠO
LUẬN VỀ ĐẠI TẠO (Phần 1)
Xứ do Đại chủng đã tạo ra, mấy loại có thấy, mấy loại không
thấy? Các chương như vậy và giả i thích về nghĩa từng chương đã lĩnh
hội rồi, tiếp đến cần phải phân biệt rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì muốn phân biệt ý nghĩa trong Kinh. Như trong Kinh nói:
“Các sắc vốn có đều là bốn Đại chủng, và do bốn Đạ i chủng đã tạo
ra”. Trong Kinh tuy nói ra điều này  mà chưa pb rộng về nghĩa Xứ do
Đại chủng đã tạo ra, mấy loại có thấy, mấy loại không thấy? Cho đến
nói rộng ra. Kinh là nơi nương tựa căn bản của luận này, điều gì trong
Kinh chưa giải thích thì nay cần pha ûi giải thích, cho nên soạn ra phần
luận này.
Có người nói: Vì ngăn chặn cách nói của Sư khác. Nghĩa là trong
Bộ này có hai Luận Sự:
1. Giác Thiện.
2. Pháp Cứu.
Giác Thiên đã nói sắc chỉ là Đạ i chủng, tâm sở tức là tâm. Vị ấy
đưa ra cách nói này: Tạo sắc tức là sự sai biệt c ủa Đại chủng, tâm sở
tức là sự sai biệt của tâm.
Vì sao vị ấy đưa ra cách nói này? Bởi vì dựa vào trong Kinh. Như
trong kinh nói: “Mắt trong viên thịt  tròn, nếu bên trong khác nhau về
tánh cứng-loại cứng, tiếp cận có sự ch ấp thọ thì gọi là Địa giới bên
trong, cho đến khác nhau về tánh động-loại động, tiếp cận có sự chấp
thọ thì gọi là Phong giới bên trong”. Vị ấy dựa vào kinh này, cho   nên
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 507  
www.daitangkinh.org  
nói tạo sắc tức là Đại chủng. Vả lại, trong Kinh nói: “Thế nào là Đẳng
trì? Đó là tâm thiện cùng một ca ûnh với tánh”. Vì vậy cho nên nói tâm
sở tức là tâm.
Hỏi: Vị ấy lại làm sao thiết lập Giới-Xứ-uẩn?
Đáp: Vị ấy đưa ra cách nói này: Đối với bốn Đại chủng, có loại là
tự động nhìn thấy, có loại là không tự động nhìn thấy, cho đến có loại
là tự động tiếp xúc, có loại là không tự động tiếp xúc. Các loại tự động
nhìn thấy thì thiết lập làm Nhãn giới, các loại không tự động nhìn thấy
thì thiết lập làm Sắc giới, cho đến các loại tự động tiếp xúc thì thiết lập
làm Thân giới, các loại không tự động tiếp xúc thì thiết lập làm Xúc
giới. Trong tâm có loại dựa vào nhãn căn, cho đến có loại ựa vào ý căn.
Dựa vào nhãn căn thì thiết lập Nh ãn thức giới, cho đến dựa vào ý căn
thì thiết lập ý thức giới; ngay nơi sáu Thức thân không gián đoạn đã diệt
đi thì thiết lập làm Ý giới, ngay nơi tâm sai biệt có lúc gọi là Thọ, có
lúc gọi là Tưởng, có lúc gọi là Tư, cùng với ba vô vi thiết lập làm Pháp
giới. Giống như Giới, Xứ cũng như vậy.
Về uẩn, đối với bốn Đại chủng thì thiết lập làm Sắc uẩn; đối với
tâm sai biệt có lúc gọi là Thọ, có lúc gọi là Tưởng, có lúc gọi là Tư, có
lúc gọi là Thức, thì thiết lập làm bốn Uẩn.
Hỏi: Vị ấy làm thế nào thông hiểu lời trong Kinh đã nói: Các sắc
vốn có đều là bốn Đại chủng, và do bốn Đại chủng đã tạo ra?
Đáp: vị ấy đưa ra cách nói này: Không phải là Thanh đã tạo ra lìa
bốn Đại chủng có những nhân riêng biệt, mà ngay nơi Đại chủng thiết
lập Thanh đã tạo ra. Tại sao biết như vậy?  Như trong Kinh nói: “Tỳ
kheo nên biết! Xúc do hai duyên, đó gọi là nhãn sắc cho đến ý pháp. Có
sáu Xúc xứ, là do trước đã làm-là do trước đã tạo, ta nói chính là nghiệp
cũ”. Nên biết rằng dị sinh không nghe do nhữn Xúc này mà nhận lấy
vui sướng-nhận lấy đau khổ. Do những tạo tác này hoặc là tùy theo mộ
loại này, không phải lả lìa sáu Xúc xứ trước có Xúc xứ thứ bảy khác mà
có thể ở trong đó thiết lập Thanh đa õ tạo ra, ngay nơi sáu xúc xứ trước
nói là đã tạp ra. Kinh trước cũng như vậy, không phải là lìa Đại chủng
có riêng những tạo tác, ngay nơi Đại chủng thiết lập Thanh đã tạo ra,
đối với tôi không phải là khó.
Các Luận sư A-tỳ-đạt-ma nói: “V ị ấy đã dẫn kinh có ý bí mật
riêng, không có thể dẫn chứng cho kinh đã dẫn trước kia. Kinh ấy trước
nói về sáu Xúc xứ, đó là ý bí mật nói đến phân vị chưa hiểu rõ ràng; sau
nói là do những tạo tác này hoặc là tùy theo một loại này, đó là ý bí mật
nói đến phần vị đã hiểu rõ ràng. Như phần vị chưa hiểu rõ   ràng-phần
508 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
vị đã hiểu rõ ràng, như vậy phần vị không phân biệt-phần vị có phân
biệt, phần vị chưa có thể hiển bày-phần vị đã có thể hiển bày, phần vị
chưa có thể nói-phần vị có thể nói , nên biết cũng như vậy. Vả lại, sáu
Xúc xứ là nói đến phần vị Trung Hữu, do những tạo tác này… là nói đến
phần vị Bổn Hữu”.
Tôn giả Diệu Âm nói rằng: “Kinh ấy trước nói về sáu Xúc xứ,
đó là ú bí mật nói đến phần vị căn không có khiếm khuyết; sau nói là
do những tạo tác này…, đó là ý bí mật nói đến phần vị căn có khiếm
khuyết”.
Hiếp Tôn giả nói: “Có sáu Xúc xứ, là ý bí mật bói đến cõi Dục;
do những tạo tác này, là ý bí mật nói đến cõi Sắc; hoặc là tùy theo một
loại này, là ý bí mật nói đến cõi Vô sắc”. Nghĩa của kinh là như vậy,
làm sao có thể chứng minh rằng kinh trước đã nói về sắc đã tạo ra? Vả
lại, nói rằng đã tạo ra nếu không có khác nhau, thì Kinh khác đã nói lại
làm sao thông hiểu? Như trong Kinh nó i: “Tôn giả Viên Mãn bảo với
Tôn giả Khánh Hỷ rằng: Tỳ kheo nên biết! Chấp Ngã vốn có do đâu
mà tạo ra? Là do Sắc mà tạo ra , là do Thọ-Tưởng-Hành-Thức mà tạo
ra, chấp Ngã tức là Tát-ca-da  kiến”. Nếu nói rằng đã tạo ra không có
nghĩa riêng biệt, thì lẽ nào Thân kiến tức là Sắc… hay sao? Nhưng mà
tách rời Sắc… có chấp Ngã riêng biệ t, cho nên biết kinh nói sắc đã tạo
ra ấy không phải là ngay nơi Đại chủng.
Hỏi: Nếu lìa Đại chủng có tạo sắc  riêng biệt, thì làm sao có thể
giải thích về nghĩa của kinh đã dẫn chứng: Mắt trong viên thịt tròn có
Đại giới…?
Đáp: Kinh ấy nói về Đại chủng la øm nơi nương tựa của nhãn căn
chứ không nói đến Thể của mắt. Vả la ïi, Kinh ấy nói do thế gian cùng
nhận biết vên thịc tròn gọi là mắt, không phải là nói đến nhãn căn, bởi
vì thế gian đối với viên thịt tròn chuyển sang tưởng là mắt.
Tôn giả Diệu Âm cũng đưa ra cách nói này: “Thế gian đối với Đại
chủng thiết lập tên gọi nhãn căn, bởi  vì đây là nơi nương tựa của nhãn
căn”.
Có Sư khác nói: Kinh đã dẫn chứng kia đối với nghĩa không có
gì trở ngại, kinh ấy chỉ nói mắt trong viên thịt tròn có các Giới là Địa…,
không nói Địa… chính là nhãn ca ên, đối với nghĩa nào ngại gì?
Tôn giả Pháp Cứu nói: “Lìa Đại chủng có tạo sắc riêng biệt, nói
tâm sở pháp không phải chính là ta âm. Nhưng nói hai loại trong sắc
không phải là thật có, đó là xúc đã tạo ra và Pháp xứ. Sắc thiết lập Uẩn-
Xứ-Giới như tông Đối pháp, điều ấy cũng không đúng, bởi vì các  Xúc
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 509  
www.daitangkinh.org  
đã tạo ra giống như tạo sắc khác phải có riêng biệt. nếu không có Sắc
do Pháp xứ thâu nhiếp, thì Vô biểu giới…. Không cần phải có”.
Cần phải ngăn chặn cách nói của hai Sư như vậy, cho nên soạn ra
phần luận này.
Có người nói: Vì ngăn chặn cách nói của ngoại đạo, nghĩa là ngoại
đạo nói Đạ chủng có năm loại, tức là bốn loại trước và Hư không. Nay
chỉ nói bốn loại thì rõ ràng Hư không chẳng phải là Đại chủng.
Hỏi: Vì sao Hư không lại không thiết lập Đại chủng?
Đáp: Tôn giả Thế Hữu đưa ra cá ch giải thích này: “Bởi vì hư
không, không có tướng của Đại chủng. Nghĩ a là có tăng-có giảm là
tướng của Đại chủng, không tăng-không gi ảm là tướng của Hư không;
có lợi-có hại là tướng của Đại chủng, không lợi-không hại là tướng của
Hư không; có hưng-có suy là t ướng của Đại chủng, không hưng-không
suy là tướng của Hư không. Vì va äy cho nên Hư không, không thiết lập
Đại chủng”.
Tôn giả Diệu Âm đưa ra cách gi ải thích như vậy: “Hư không và
Đại chủng tướng ấy đều khác biệt. nghĩa là tất cả Đại chủng trong thân
của hữu tình, phần lớn là do dị thục của nghiệp trước kia mà sinh ra; Thể
của Hư không, không có nghĩa của dị thục sinh, vì vậy Hư không, không
thiết lập Đại chủng”.
Đại đức nói rằng: “Hư không tuy là Đại mà Thể không phải là
Chủng, bởi vì không có năng lực sinh ra ; pháp hữu vi khác tuy có thể
làm chủng mà Thể không phải là Đại, bởi vì tướng không bao trùm
khắp nơi. Vì vậy Hư không, không thiết lậ Đại chủng. Vì ngăn chặn
những cách chấp của ngoại đạo mà hiển bày tông chỉ của mình như vậy,
cho nên soạn ra phần luận này”.
Có Sư khác nói: Không phải là ch ỉ vì ngăn chặn cá ch chấp của
người khác để hiển bày tông chỉ của  mình mà soạn ra phần luận này,
nhưng ở trong nghĩa tương ưng với pháp tướng cần phải hiển bày rõ
ràng, cho nên soạn ra phần luận này.
Hỏi: Vì sao trong này trước tiên phải phân rõ về Đại tạo?
Đáp: Bởi vì đó là ý của người soạn luận muốn như vậy. Nghĩa là
Luận Sư của phần luận này tùy theo ý muốn của mình không trái với
pháp tướng, cho nên trước tiên phải phân rõ về Đại tạo.
Có người nói: Hữu tình quán xét hai loại này để tiến vào cửa ngõ
cam lộ chân thật của Phật pháp:
1. Quán bất tịnh.
2. Trì tức niệm. Quán bất tịnh qua ùn xét về tạo sắc, trì tức niệm
510 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
quán xét về Đại chủng.
Có người nói: Nếu quán xét về Đại chủng tạo sắc thì dần dần có
thể chứng được ba loại Bồ-đề của Phật-Độc giác và Thanh văn. Nghĩa
là nếu dùng trí bậc Thượng quán sát về điều ấy, thì dấy khởi Thân niệm
trú thuộc phẩm Thượng; từ đây tiếp tục dấy khởi Thọ niệm trú thuộc
phẩm Thượng, tiếp đến Tâm niệm trú, tiếp đến Pháp niệm trú, tiếp đến
dấy khởi tạp duyên, tiếp đến Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp, tiếp
đến dấy khởi kiến đạo, cho đến dấy  khởi đạo Vô học, đều dùng phẩm
Thượng. Lúc bấy giờ gọi là Th iện sĩ thuộc phẩm Thượng, chứng được
Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu dùng trí bậc Trung quán sát về điều
ấy, thì dấy khởi Thân niệm trú thuộc phẩm Trung, nói rộng ra cho đến
dấy khởi đạo Vô học, đều dùng phẩm Trung. Lúc bấy giờ gọi là Thiện
sĩ thuộc phẩm Trung, chứng được Bồ-đề của Độc giác ở phẩm Trung.
Nếu dùng trí bậc hạ quán sát về điều ấy, thì dấy khởi Thân niệm trú
thuộc phẩm hạ, nói rộng ra ch o đến dấy khởi đạo Vô học, đều dùng
phẩm Hạ. Lúc bấy giờ gọi là Thiện  sĩ thuộc phẩm hạ, chứng được Bồ-
đề của Thanh văn ở phẩm Hạ.
Có người nói: Nếu quán sát về Đại chủng tạo sắc, thì có thể hàng
phục được tất cả kiêu mạn-phóng t úng. Nghĩa là các hữu tình bởi vì
sắc tướng-dòng họ-tiền của-tự do-quyến thuộc… mà sinh ra các sự kiêu
mạn-phóng túng, nếu lúc chưa quán sát  về Đại chủng tạo sắc, thì tùy
theo một loại có thế lực mạnh mẽ hiện rõ trước mắt; nếu quán sát rồi thì
có thể hàng phục được. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì như Đại tạo vốn có
nơi thân Luân Vương, Đại tạo vốn có nơi thân loài chó... cũng như vậy,
do quán xét điều này cho nên đã rời bỏ kiêu mạn-phóng túng.
Bởi vì những nhân duyên đã nói như vậy, cho nên trong Uẩn này
trước tiên phải phân rõ về Đại tạo.
Trong kinh nói các sắc vốn có đều là bốn Đại chủng, và do bốn
Đại chủng đã tạo ra. Nói các sắc vốn có, tổng quát có hai loại:
1. Nghĩa có sót lại.
2. Nghĩa không sót lại gì.
Nghĩa có sót lại, như thế gina  nói những thức ăn vốn có tôi đều
muốn ăn. Đây là chỉ muốn ăn tùy theo phần ít có được.
Nghĩa không sót lại gì, như thế gi an nói các pháp vốn có tôi đều
muốn biết. Đây là tổng quát muốn biết tất cả các pháp tướng.
Trong này đã nói các sắc vốn có,tổn quát hiển bày tất cả sắc pháp
đều dùng hết, nghĩa là sắc vốn có, tổng quát có hai loại:
1. Bốn Đại chủng.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 511  
www.daitangkinh.org  

ba.
2. Sắc đã tạo ra. Trừ hai loại này ra, lại không có Thể của sắc thứ

Hỏi: Vì sao Đại chủng chỉ có bốn loại?
Đáp: Hiếp Tôn giả nói: “Điều này không cần phải vặn hỏi: Nguyên
cớ thế nào? Bởi vì nếu tăng hay giảm thì cũng đều sinh tâm nghi ngờ,
không bởi vì nghi ngờ mà lại trái với pháp tướng, chỉ thuận theo Thánh
giáo cho nên chỉ nói có bốn loại”.
Có Sư khác nói: Nếu ít hơn bốn thì công dụng sẽ thiếu hụt, nếu
nhiều hơn bốn thì cũng không có tác dụng, như giường-ghế vuông vức
chỉ có bốn chân.
Hỏi: Vì sao gọi là Đại chủng?
Đáp: Đại mà đều là Chủng, cho nên gọi là Đại chủng; như nói
Đại Địa, như nói Đại Vương, nghĩa khác biệt mà Thể giống nhau, nên
giải thích thuận theo trì nghiệp (Trì nghiệp thích: Một trong sáu cách
giải thích).
Hỏi: Thế nào là nghĩa của Đại? Thế nào là nghĩa của chúng?
Đáp: Thể có khởi lên-hết đi, t ự động giảm-tự động tăng-tự động
có hại-tự động có lợi, là nghĩ a của Chúng. Thể tướng-hình tượng bao
trùm mọi nơi chốn làm thành sự nghiệp to lớn, là nghĩa của Đại.
Hỏi: Bốn loại này làm thành sự nghiệp to lớn như thế nào?
Đáp: Làm nơi nương tựa cho Đại tích tụ tạo sắc, khiến cho hư
hoại-khiến cho thành tựu là sự nghiệp to lớn. Vì vậy chỉ có bốn loại
chứ không giảm-không tăng, nghĩa là giảm thì không thể nào thành tựu
sự nghiệp to lớn, tăng thì đối với s ự nghiệp lại thành ra không có tác
dụng.
Hỏi: Những pháp khác vì sao không gọi là Đại chủng?
Đáp: Bởi vì pháp khác không c ó tướng của Đại chủng như vậy,
nghĩa là pháp vô vi Đại mà không phải  là Chủng, còn lại pháp hữu vi
là Chủng mà không phải là Đại, cho nên chỉ có bốn loại này mang lấy
tên gọi Đại chủng.
Hỏi: Tạo là nghĩa gì, là nghĩa c ủa nhân hay là nghĩa của duyên?
Giả sử như vậy thì có gì sai? Cả hai đều thấy có sai sót. Nếu là nghĩa
của nhân, thì bốn Đại chủng này đối với năm nhân đã tạo ra sắc đều
không có, làm sao có thể nói là có năng lực tạo ra các sắc? Nếu là nghĩa
của duyên, thì các sắc đã tạo ra đều trừ ra tự Thể, còn lại tất cả các pháp
không có pháp nào không đều là duyên tăng thượng của sắc này, tại sao
chỉ nói là do Đại chủng mà tạo ra?
Đáp: Nên đưa ra cách nói này: Tạo là nghĩa của nhân.
512 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Hỏi: Bốn Đại chủng này đối với năm nhân đã tạo ra sắc đều không
có, thì làm sao lại có nghĩa của nhân?
Đáp: Tuy năm nhân như Đồng lo ại… đều không có, mà có riêng
nghĩa của năm loại nhân khác, đó là nhân sinh khởi-nhân nương tựa-
nhân tồn tại-nhân duy trì-nhân nuôi dưỡng, vì vậy có năng lực tạo ra.
Có Sư khác nói: tạo là nghĩa của duyên.
Hỏi: Các sắc đã tạo ra đều trừ ra tự Thể, còn lại các pháp đều là
duyên tăng thượng của Sắc này, tại sao chỉ nói là do Đại chủng mà tạo
ra?
Đáp: nghĩa về duyên tăng thượng, có đậm-có nhạt, có gần-có xa,
có hợp-không hợp, có ở đời này-có ở đời  khác. Đối với  đậm-gần-hợp
ở đời này thì nói tên gọi là nhân, nhạt-xa-không hợp-ở đời khác thì nói
tên gọi là duyên. Bởi vì nghĩa này cho nên nói các Đại chủng làm nhân
tăng thượng cho sắc đã tạo ra, cũng không trái với lý.
Hỏi: Địa-Thủy-Hỏa-Phong là tướng gì-nghiệp gì?
Đáp: Cứng là tướng của Địa, duy trì là nghiệp của Địa, ướt là
tướng của Thủy, thâu nhiếp là nghi ệp của Thủy; nóng là tướng của
Hỏa, chín muồi là nghiệp của Ho ûa; động là tướng của Phong, kéo dài
là nghiệp của Phong.
Hỏi: Địa là tướng cứng cũng là tướng của sắc, nói rộng ra cho đến
Phong là tướng động cũng là tướng của sắc, làm sao một pháp mà lại
có hai tướng?
Đáp: Có cũng không sai gì, dựa vào lý lẽ này mà ở trong một
pháp, có thể thi thiết có nhiều tướng; như một pháp hữu lậu, vẫn có như
bệnh-như ung nhọt…, nói rộng ra cho đến một trăm bốn mươi câu về các
tướng sai lầm tai họa mà không có gì sai trái, ở đây cũng như vậy.
Có Sư khác nói: Tướng có hai loại:
1. Tự tướng.
2. Cọng tướng.
Tướng cứng-ướt-nóng-động là tự tướng, tướng của sắc là cọng
tướng. Như vậy hai tướng không trái ngược với nhau, đối với một pháp
mà thiết lập cũng không có gì sai.
Hỏi: Bốn Đại chủng này ở tất cả mọi lúc không rời xa nhau
chăng?
Đáp: Đúng như vậy. Vì sao biết nh ư vậy? Bởi vì như Kinh Nhập
Thai nói: “Đức Phật bảo với Khánh Hỷ: Lúc đầu Yết-la-lam, nếu có
Địa giới mà không có Thủy giới, thì sẽ khô rời; làm cho không rời ra
là bởi vì Thủy đã thâu nhiếp. Nếu có Thủy giới mà không có Địa giới,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 513  
www.daitangkinh.org  
thì sẽ tuôn chảy; làm cho không chảy ma át là do Địa đã duy trì. Nếu có
Địa-Thủy-giới, thì sẽ tuôn chảy; làm cho không chảy mất là do Địa đã
duy trì. Nếu có Địa-Thủy giới mà không có Hỏa giới, thì sẽ rữa nát; làm
cho không rữa nát là do Hỏa đã hâm  chín. Nếu có Địa-Thủy-Hỏa giới
mà không có Phong giới, thì sẽ không tăng trưởng; làm cho tăng trưởng
là do Phong đã lay động”.
Hỏi: Kinh khác đã nói nên hiểu thế nào? Như nói: “Địa giới nhiễu
loạn, hoặc là làm cho đến nỗi phải chết, hoặc là làm cho hữu tình nhận
chịu khổ đau tiếp sau cái chết, cho đến Phong giới cũng lại như vậy”.
Đáp: Đây là nói về Đại chủng tùy theo lúc một loại tăng lên có
thể làm nhiễu loạn, không phải là nói bốn loại có lúc tách rời nhau.
Hỏi: Phẩm loại của bốn Đại chủng này có bao nhiêu?
Đáp: Phẩm loại có bốn, đó là dị thục sinh-trưởng dưỡng-đẳng lưu-
biến hóa.
Có Sư khác nói: Phẩm loại có ba, đó là dị thục sinh-trưởng dưỡng-
đẳng lưu. Biến hóa ấy là do trưởng dưỡng đã thâu nhiếp.
Lại có người nói: Phẩm loại có hai, đó là dị thục sinh và trưởng
dưỡng. Đại chủng biến hóa vào trong trưởng dưỡng, đẳng lưu thâu nhiếp
vào dị thục-trưởng dưỡng.
Lời bình: Ở trong ba cách nói trước thì cách nói thứ hai là hợp lý,
bởi vì có bốn Đại chủng không phải là do hai loại thâu nhiếp.
Hỏi: Cả bốn Đại chủng là chỉ tạo ra  cực vi của một tạo sắc, hay
là có thể tạo ra nhiều? Nếu chỉ tạo ra một, thì làm sao không trở thành
nhân có bốn-quả có một, nhân nhi ều-quả ít thì lý không thích hợp như
vậy? Nếu có thể tạo ra nhiều, thì sắc do cả bốn Đại chủng đã tạo ra sẽ
có nhiều cực vi, làm sao lần lượt chuyển đổi không phải là nhân Câu
hữu? Phái Đối Pháp nói: “Tạo sắc có đối lần lượt chuyển đổi hướng về
nhau không có nhân Câu hữu”. Thừa nhận thì lại trái với nghĩa của tông
Đối Pháp?
Đáp: Nên đưa ra cách nói này: Cả bốn Đại chủng chỉ có thể tạo ra
cực vi của một tạo sắc.
Hỏi: Làm sao không trở thành nha ân có bốn-quả có một, nhân
nhiều-quả ít thì lý không hích hợp như vậy?
Đáp: Quả ít-nhân nhiều, lý cũng kh ông có gì sai. Thế gian hiện
thấy có loại như vậy, cho nên nhân có bốn-quả có một đối với lý không
trái ngược gì.
Có người nói: Tạo ra nhiều.
Hỏi: Nếu như vậy thì cả bốn Đại chủng đã tạo ra sắc có nhiều cực
514 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
vi, làm sao lần lượt chuyển đổi không phải là nhân Câu hữu?
Đáp: Không phải là một quả cho nên không phải là nhân Câu hữu,
bởi vì nhân Câu hữu thì pháp nhất định phải cùng chung một quả, ở đây
không thành nhân bởi vì cùng chung do dự.
Lời bình: Như cách nói trước là hợp lý.
Hỏi: Đại chủng-tạo sắc làm sao mà trú? Là Đại chủng ở dưới-tạo
sắc ở trên, là Đại chủng ở trên-tạo sắc ở dưới, là Đại chủng-tạo sắc xen
nhau mà trú, Đại chủng ở bên ngoài- tạo sắc ở giữa chăng? Giả sử như
vậy thì có gì sai? Tất cả đều có sai lầm. Nếu Đại chủng ở dưới-tạo sắc
ở trên, thì các tạo sắc tiếp ca än Đại chủng, có thể dùng Đại chủng làm
nhân Năng tạo; trong sắc đã tạo ra có cách xa, làm sao có thể dùng Đại
chủng làm nhân? Nếu Đại chủng ở trên-tạo sắc ở dưới, thì lẽ ra rạo sắc
làm nhân cho Đại chủng, không phải Đại chủng làm nhân cho tạo sắc?
Nếu Đại chủng-tạo sắc xen nhau mà trú, Đại chủng ở bên ngoài-tạo sắc
ở giữa, thì lẽ ra lúc cắt đứt phải thấy các lỗ hổng giống như cắt đứt ngó
sen?
Đáp: Có người nói: Ở dưới làm nhân, bởi vì pháp sở y thuận theo
như vậy.
Hỏi: Nếu như vậy thì đố với sắc tiếp cận có thể nói là tự động tạo
ra, đối với sắc cách xa thì làm sao tạo ra?
Đáp: Không nói là Đại chủng vốn có của một cây đều ở phía dưới
tạo ra các tạo sắc, chỉ nói là từng phần của một cây đều có Đại chủng
ở dưới-tạo sắc ở trên.
Có người đưa ra cách nói này: Xen nhau mà trú, Đại chủng ở bên
ngoài-tạo sắc ở giữa.
Hỏi: Nếu như vậy thì lẽ ra lúc cắt đứt phải thấy các lỗ hổng giống
như cắt đứt ngó sen? Đáp: Tuy có lỗ hổng mà không thể trông thấy
được, bởi vì các Đại chủng không phải la ø vật có thấy, đã thấy lỗ hổng
là tạo sắc.
Hỏi: Các sự việc trong-ngoài, tướng ấy đều khác nhau. Sự vệc bên
trong sai khác, nghĩa là các chúng sinh hoặc là trăm-hoặc là ngàn cùng
tập hợp một nơi, oai nghi-hình tướn g tất cả đều không giống nhau. Sự
việc bên ngoài sai khác, nghĩa là tr ái quả-gỗ đá…, hoặc là xanh-vàng-
đỏ-trăng, hương-vị… và tướng trạng, tất cả đều không giống nhau, khác
nhau như vậy, là do nghiệp khác nhau, là do Đại chủng khác nhau, hay
à do tạo sắc khác nhau?
Đáp: Do cả ba loại. Dựa va øo nhân Dị thục, cho nên nói là do
nghiệp khác nhau; dựa vào nhân sinh khởi-nhân nương tựa-nhân tòn
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 515  
www.daitangkinh.org  
tại-nhân duy trì-nhân nuôi dưỡng, c ho nên nói là do Đại chủng khác
nhau; dựa vào nhân Đồng loại, cho nên nói là do tạo sắc khác   nhau.
Hỏi: Sự việc bên ngoài sai biệt là do nghiệp nào khác nhau?
Đáp: Nếu các hữu tình thực hành các hàn diệu, thì cảm được sự
việc bên ngoài có hình tướng bằng phẳng-thẳng thắn, sắc-hương-vị-xúc
thảy đều tuyệt vời. Nếu các hữu tình thực hành các hành ác, thì cảm
được sự việc bên ngoài có hình tướng lồi lõm-cong queo, sắc-hương-vị-
xúc thảy đều thô kệch xấu xí.
Hỏi: Các loại trái quả-gỗ đa ù… có hình tướng khác nhau, xanh
vàng-đỏ-trắng với những hình dạng sai kha ùc, hoặc có lúc tương tự, là
do uy lực nào?
Đáp: Do ba uy lực như mà Đạ i chủng mạnh nhất, nghĩa là các
Đại chủng không bằng nhau thì có các loại hình dạng biểu hiện đều sai
khác, nếu bằng nhau thì sẽ tương tự.
Hỏi: Miệng của các loài hữu tì nh đã phát ra tiếng, nên nói là do
Đại chủng nơi nào đã tạo ra?
Đáp: Có người nói: Do Đại chủng bên yết hầu đã tạo ra. Có người
nói: Do Đại chủng bên tim đã tạo ra. Có người nói: Do Đại chủng bên
rốn đã tạo ra.
Lời bình: Nói chung là tiếng này do Đại chủng toàn thân đã tạo
ra. Nếu nói riêng thì tiếng nói nhỏ nhẹ, nên nói là do Đại chủng bên yết
hầu đã tạo ra; những tiếng quát thá o-gầm gào-kêu thét… nên nói là do
Đại chủng toàn thân đã tạo ra. Bởi vì hiện thấy những loại này làm cho
toàn thân lay động.
Hỏi: Có thể có sắc không phải là bốn Đại chủng, cũng không phải
là do bốn Đại chủng đã tạo ra chăng?
Đáp: Có, đó là một-hai-ba Đại chủng, loại này là sắc mà không
phải là bốn Đại chủng, bởi vì chỉ có một-hai-ba; cũng không phải là do
bốn Đại chủng đã tạo ra, bởi vì các Đại chủng không phải là nơi tạo ra
(Sở tạo).
Hỏi: Vì sao Đại chủng không phải là nơi tạo ra?
Đáp: Bởi vì tánh năng tạo-sở tạo khác nhau, nhân-quả khác nhau,
tánh năng thành-sở thành khác nhau.
Như năng thành-sở thành, như vậy năng dẫn-sở dẫn, năng sinh-
sở sinh, năng tác-sở tác, năng hòa hợp-sở hòa hợp, năng chuyển-sở
chuyển, năng tướng-sở tướng, nên biết rằng cũng như vậy.
Có người nói: Đại chủng, nếu như là sở tạo, thì ba tạo ra một, hay
là bốn tạo ra một? Nếu như ba tạo ra một, thì Thể và DụÏng thiếu hụt
516 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
làm sao tự động tạo ra (Năng tạo)? Nếu như bốn tạo ra một, thuận theo
Địa giới, tạo ra Địa giới…, thì có lỗi của tự tánh quán xét tự tánh. Nhưng
mà tất cả các pháp lầy tánh kha ùc làm duyên, có thể có những tạo tác
không biết đến tự Thể, vì vậy Đại chủng không gọi là nơi tạo ra.
Đối với bốn Đại chủng có mười một loại, đó là Nhãn xứ sở y cho
đến Thân xứ sở y, Sắc xứ sở y cho đến Pháp xứ sở y. các sắc đã tạo ra
cũng có mười một loại, đó là Nhãn xứ cho đến Thân xứ, Sắc xứ cho đến
Pháp xứ.
Hỏi: Đại chủng sở y của Nhãn xứ, có thể tạo ra mấy sắc sở tạo,
cho đến Đại chủng sở y của Pháp xứ, có thể tạo ra mấy sắc sở tạo?
Đáp: Nên đưa ra cách nói này: Đại chủng sở y của Nhãn xứ chỉ
tạo ra Nhãn xứ, cho đến Đại chủng s ở y của Pháp xứ chỉ tạo ra Pháp
xứ.
Có người đưa ra cách nói này: Đại chủng sở y của Nhãn xứ có thể
tạo ra ba loại, đó là Nhãn xứ-Thân xứ-Xúc xứ; Đại chủng sở y của Nhĩ-
Tỷ-Thiệt xứ cũng như vậy. Đại chủng sở y của Thân xứ có thể tạo ra hai
loại, đó là Thân xứ-xúc xứ; Đại chủng sở y của Sắc-Thanh-Hương-Vị-
Pháp xứ cũng nhu vậy. Đại chủng sở y của xúc xứ chỉ tạo ra xúc xứ.
Lại có người muốn làm cho tất cả Đại chủng đều có thể tạo ra
Sắc-Thanh-Xúc, Đại chủng của cõi Dục đều tạo  ra Hương-Vị. Họ nói
Đại chủng sở y cũa Nhãn xứ có thể tạo ra bảy loại, đó là Nhãn xứ, Thân
xứ và Sắc-Thanh-Hương-Vị-Xúc xứ; Đại chủng sở y của Nhĩ-Tỷ-Thiệt
xứ cũng như vậy. Đại chủng sở y của Thân xứ có thể tạo ra sáu loại, đó
là Thân xứ và Sắc-Thanh-Hương-Vị-Xúc xứ; Đại chủng sở y của Pháp
xứ cũng như vậy. Đại chủng sở y của Sa éc xứ có thể tạo ra năm loại,
đó là Sắc xứ và Thanh-Hương-Vị-Xúc  xứ; Đại chủng sở y của Thanh-
Hương-Vị-Xúc xứ cũng như vậy.
Có Sư khác nói: Đại chủng sở y của Nhãn xứ có thể tạo ra mười
một loại, cho đến Đại chủng sở y của Pháp xứ cũng như vậy.
Lời bình: Trong những cách nói này thì cách nói thứ nhất là hợp
lý, đó là Đại chủng sở y của Nhãn xứ chỉ tạo ra Nhãn xứ, cho đến Đại
chủng sở y của Pháp xứ chỉ tạo ra Pháp xứ.
Hỏi: Vì sao Đại chủng khác t ướng có thể tạo ra tạo sắc cùng
tướng?
Đáp: Bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói cũng không
có gì sai. Nghĩa là bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói là Đại
chủng khác tướng tạo ra tạo sắc cùng tướng; bởi vì quán theo nghĩa
riêng biệt, cho nên nói là Đại chủng cùng tướng tạo ra sắc khác tướng;
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 517  
www.daitangkinh.org  
bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói là Đại chủng khác tướng
tạo ra tạo sắc khác tướng; bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói
là Đại chủng chùng tướng tạo ra sắc cùng tướng.
Bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói là Đại chủng khác
tướng tạo ra sắc cùng tướng, đó là tướng cứng-ướt-nóng-động của Đại
chủng, tạo ra tướng xúc của tạo sắc. Có người nói: Đại chủng này tạo ra
tướng thấy của tạo sắc…
Bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói là Đại chủng cùng
tướng tạo ra sắc khác tướng, đó là tướng Xúc của Đại chủng tạo ra mười
một loại tạo sắc.
Bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói là Đại chủng khác
tướng tạo ra tạo sắc khác tướng, đó là tướng cứng-ướt-nóng-động của
Đại chủng tạo ra mười một loại tạo sắc.
Bởi vì quán theo nghĩa riêng biệt, cho nên nói là Đại chủng cùng
tướng tạo sắc cùng tướng, đó là tướng Xúc của Đại chủng tạo ra tương
xức của tạo sắc. Có người nói: Đây là tạo ra tướng thấy của tạo sắc như
nhau.
Hỏi: Đại chủng và tạo sắc khác nhau thế nào?
Đáp: Tôn giả Thế H ữu đưa ra cách nói như vậy: “Nhân là Đại
chủng-quả là tạo sắc, năng sinh là Đại chủng-sở sinh là tạo sắc, sở y là
Đại chủng-năng y là tạo sắc, năng tướng là Đại chủng-sở tướng là tạ
sắc, hòa hợp là Đại chủng-do hòa hợp mà sinh ra là tạo sắc, năng kiến
lập là Đại chủng-sở kiến lập là tạo sắc”.
Đại đức nói rằng: “Tướng cứng-ướt-nóng-động là Đại chủng, nếu
sắc do Đại chủng làm nhân mà không có tướng của Đại chủng thì đều
là tạo sắc”.
Có Sư khác nói: Đại chủng như Thiên đế-tạo sắc như Thiên chúng,
Đại chủng như tự tại-tạo sắc như quyến thuộc, Đại chủng như vua-tạo
sắc như bề tôi; Đại chủng như mặt trời mặt trăng-tạo sắc như ánh sáng
của mặt trời mặt tr ăng, Đại chủng như thân cây -tạo sắc như cành lá…,
Đại chủng như bức tường-tạo sa éc như hình bóng, Đại chủng như ngọn
lửa của cây đèn-tạo sắc như ánh sáng của cây đèn, Đại chủng như ngó
sen-tạo sắc như đóa hoa, Đại c hủng như chiếc gương-tạo sắc như cảnh
tượng.
Vì vậy Tôn giả Thời-tỳ-la nói:
“Căn phát sinh ra từ Đại chủng, như lửa đèn sinh ra ánh sáng,
Như ngó sen sinh ra hoa sen, như gương sinh ra những cảnh
tượng”.
518 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Các Luận sư A-tỳ-đạt-ma nói: “Đại chủng là không thấy-tạo sắc
là có thấy và không thấy. Đại chủng la ø có đối, tạo sắc là có đối và
không đối. Đại chủng là hữu lậu, tạo sắc là hữu lậu và vô lậu. đại chủng
là vô ký, tạo sắc là thiện-bất th iện và vô ký. Đại chủng là hệ thuộc
cõi Dục-Sắc, tạo sắc là hệ thuộc  cõi Dục-Sắc và không hệ thuộc. Đại
chủng là Phi học phi vô học, tạo sắc  là Học-Vô học và Phi học phi vô
học. Đại chủng là tu đọa, tạo sắc là tu đoạn và không đoạn. Đại chủng
là Khổ-tập đế thâu nhiếp, tạo sắc la ø Khổ-Tập-Đạo đế thâu nhiếp. đại
chủng là không có dị thục, tạo sắc là có dị thục và không có dị thục. Đại
chủng là không nhiễm, tạo sắc là nhiễm và không nhiễm. Đại chủng là
không phải nghiệp, tạo sắc lá nghiệp và không phải nghiệp. Các loại
sai biệt giữa hai tướng của Đại c hủng và tạo sắc như vậy có vô lượng
chủng loại”.
Xúc xứ thật sự có mười một loại, đó là bốn Đại chủng và bảy loại
tạo ra Xúc. Bảy loại tạo ra X úc, đó là trơn-nhám-nhẹ-nặng-lạnh-đói-
khát. Trơn nghĩa là tinh tế mềm mại, nhám nghĩa là thô kệch cứng cỏi,
nhẹ nghĩa là không có thể gọi tên, na ëng nghĩa là có thể gọi tên, lạnh
nghĩa là lúc này bị bức bách liền khởi lên mong cầu ấm áp, đói nghĩa là
lúc này bị bức bách liền khởi lên mong muốn được ăn, khát nghĩa là lúc
này bị bức bách liền khởi lên mong muốn được uống.
Hỏi: Vì Đại chủng nào tăng mà trơn, cho đến đói-khát?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Không do Đại chủng tăng lên
mà trơn… cho đến đói-khát, mà chì do ta ùnh loại sai biệt của Đại chủng,
có loại sinh ra quả trơn… cho đến có loại sinh ra quả khát.
Có Sư khác nói: Thủy-hỏa tăng lên cho nên trơn, Địa-Phong tăng
lên cho nên nhám, Hỏa-Phong tăng lên cho nên nhẹ, Địa-Thủy tăng lên
cho nên nặng. Vì vậy luận Thi Thiết đưa ra câu hỏi này: “Vì sao lúc
sống thì thân nhẹ nhàng điều hòa tùy thuận, lúc chết thì thân năng nề
không điều hòa-không tùy thuận? Đáp: Lúc sống thì Hỏa-phong chưa
diệt cho nên thân nhẹ nhàng điều hòa t ùy thuận, sau khi chết thì Hỏa-
Phong trong thân đã diệt cho nên nặng nề không điều hòa-không tùy
thuận”. Thủy-Phong tăng lên cho nên la ïnh; Phong tăng lên cho nên
đói, nghĩa là Phong tăng lên cho nên đa ùnh động thức ăn tiêu hết, làm
cho Xúc đói sinh ra liền phát khởi  mong muốn được ăn; Hỏa tăng lên
cho nên khát, nghĩa là Hỏa tăng lên cho nên làm khô khan bức ép thức
uống tiêu hết, làm cho Xúc khát sinh ra liền phát khởi mong muốn được
uống.
Hỏi: Trong mười một Xúc, duyên nhiều nhất là mấy loại mà phát
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 519  
www.daitangkinh.org  
sinh thân thức?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Mỗi một loại duyên riêng biệt
mà phát sinh Thân thức, bởi vì tường-dụng của mười một loại tăng lên.
Có Sư khác nói: Duyên chung mười  một loại cũng sinh ra Thân
thức.
Hỏi: Lẽ nào không phải là ăm T hức chỉ chọn lấy cảnh của tự
tướng hay sao?
Đáp: Tự tướng có hai loại:
1. Tự tướng của sự.
2. Tự tướng của xứ.
Dựa vào tự tướng của sự mà nói là duyên với mười một loại Xúc
sinh ra Thân thức, dựa vào tự tướng c ủa xứ mà nói là năm Thức thân
chọn lấy cánh của tự tướng, vì vậy cho nên không có lỗi. Nói như vậy thì
duyên với mười một sự cũng sinh ra Thân thức, như duyên với hai mươi
loại sự của Sắc xứ cũng sinh ra Nhãn thức, ở đây cũng thuận theo như
vậy, bởi vì năm Thức thân củng duyên với chung và riêng, mà không
có lỗi do năm Thức chọn lấy cọng tướng, tự tướng của nhiều sự thì một
Thức có thể duyên nhưng không rõ ràng.
Hỏi: Duyên với Đại chủng sở y của  năm Sắc căn có phát sinh
Thân thức hay không?
Đáp: Có người nói: Không phát  sinh. Như năm Sắc căn không
có thể Xúc cho nên không phát sinh Thân thức, Đại chủng sở y theo lý
cũng phải như vậy.
Hỏi: Nếu như vậy thì tại sao nói là do thân thức mà nhận biết?
Đáp: Bởi vì dựa vào pháp tánh mà nói là do Tha ân thức đã nhận
biết cảnh của thân thức trong đời vị lai, nhưng không có nghĩa của hiện
tại phát sinh Thân thức.
Có người nói: Trù ra Đại chủng sở y của Thân căn, còn lại đều có
thể phát sinh Thân thức, bởi vì sở y của Thân căn rất gần gũi cho nên
không có thể phát sinh Thân thức , nhưng mà cảnh sở duyên của Thân
thức khác, cũng có thể gọi là do Thân thức mà nhận biết.
Hỏi: Mười một loại Xúc, mất loại thuộc về cõi dục, mất loại thuộc
về cõi Sắc?
Đáp: hai loại chỉ thuộc về cõi D ục, đó là đói và khát. Chín loại
gồm chung cõi Dục-Sắc.
Hỏi: Nếu trong cõi Sắc có Xúc  về nặng, thì bởi vì nghĩa nào mà
luận Thi thiết nói: “Áo của Bắc Câu-lô-châu nặng một lượng, áo của
cõi trời Tam Thập Tam nặng mộ t Thù (một phần hai mươi bốn của
520 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
lượng), áo của cõi trời Dạ Ma nặng nửa Thù, áo cu ûa cõi trời Đổ-sử-đa
nặng một phần tư trong một Thù, áo của  cõi trời Lạc Biến Hóa nặng
một phần tám trong một Thù, áo của c õi trời Tha Hóa Tự Tại nặng
một phần mười sáu trong một Thù. “Áo của những cõi tời trên đây đều
không có thể gọi tên chăng?
Đáp: Có người nói: Áo của cõi Sắc tuy không có thể gọi tên mà
vật khác thì có thể gọi tên.
Có người nói: Một áo của cõi ấy tuy không có thể gọi tên, nhưng
nhiều áo tích tập lại thì có thể gọi tên; như tơ nhỏ-lông nhẹ tích tập lại
thì sẽ nặng.
Hỏi: Nếu trong cõi Sắc có Xúc về lạnh, thì luận Thi thiết ấy vì sao
lại nói: “Như loài người, trời cõi Dục vốn có lạnh-nóng”. Có thể biết rõ
ràng là cõi trên đều không có chăng?
Đáp: Lạnh có hai loại:
1. Có thể làm cho lợi ích.
2. Có thể làm cho tổn hại. Cõi ấy không có cái lạnh có thể làm cho
tổn hại, mà có cái lạnh có thể làm cho lợi ích. Vả lại, ngay luận ấy nói:
“Tất cả lạnh-nóng, ở cõi trên đều không có”. Lẽ nào bởi vì lời này mà
nói là cõi ấy cũng không có Xúc về nóng hay sao? Nếu như vậy thì Đại
chủng ở cõi ấy lẽ ra chỉ có ba chứ không phải là thiếu đi công dụng, mà
bởi vì năng lực của tạo sắc, cho nên trong cõi Sắc đều có lạnh-nóng.
Hỏi: Hai Xúc về đói-khát là vì trưởng dưỡng, là vì đẳng lưu, hay
là vì dị thục?
Đáp: Sư Tây phương ở nước Kiện-đà-la nói: “Gồm chung Trưởng
dưỡng và Đẳng lưu, không phải là Dị thục sinh, bởi vì ăn uống có thể
đoạn dứt”.
A-tỳ-đạt-ma thì không chấp nhận Dị  thục sắc đoạn rồi lại nối
tiếp.
Có người nói: Đói-khát cũng gồm  chung tánh của Dị thục sinh,
bởi vì ăn uống tạm thời đoạn dứt chứ không phải là vĩnh viễn đoạn dứt.
Đoạn dứt có hai loại, đó là vĩnh viễn đoạn dứt và tạm thời đoạn dứt,
vĩnh viễn đoạn dứt không có thể nối  tiếp, chứ không phải là tạm thời
đoạn dứt. Như trong địa ngục chặt đứt thân thể, sắc do dị thục sinh đoạn
rồi tiếp tục sinh ra.
Các Luận Sư của nước Ca-thấp-di-la nói: “Lúc no thì Xúc ấy cũng
không đoạn, bởi vì đồ ăn thức uống ngăn cách cho nên không có thể
nhận biết, đồ ăn thức uống tiêu hết rồi vẫn có thể nhận biết”.
Hỏi: Nếu là dị thục, thì đó là quả của nghiệp thiện, hay là quả của
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 127 521  
www.daitangkinh.org  
nghiệp ác?
Đáp: Là quả của hai loại, vì  thế cho nên người giàu đói-khát là
quả của nghiệp thiện, người nghèo đói-khát là quả của nghiệp ác.
Hỏi: Đói-khát do Đại chủng nơi nào đã tạo ra?
Đáp: Có người nói: Do Đại chủng ở vùng bụng đã tạo ra. Trong
kinh Nhập Thai nói: “Ở trong bụng mẹ có lúc ở vùng rốn, loài hữu tình
ấy có dị thục của nghiệp, gió nhẹ bắt đầu dấy khởi thì Đại chủng nơi ấy
có thể tạo ra đói-khát”.
Có Sư khác nói: Đại chủng trong toàn thân có thể tạo ra đói khát,
bởi vì lúc ấy toàn thân hỗn loạn khó chịu.


„
522 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA