A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 133

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 605  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA

QUYỂN 133

LUẬN VỀ DUYÊN (Phần 3)

Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhân là hai nhân, đó là nhân Câu
hữu- Đồng loại, cùng sinh và hướng về nhau là nhân Câu hữu, sinh
trước và sinh sau là nhân Đồng loại. Tăng thượng nghĩa là không ngăn
ngại đối với sinh khởi, và chỉ riêng không có chướng ngại.
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhân là năm nhân, đó là nhân Sinh
khởi, nhân Nương tựa, nhân Tồn tại, nhân Duy trì và nhân Nuôi dưỡng.
Tăng thượng, nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nha ân là hai nhân, đó là nhân Đồng
loại- Dị thục. Tăng thượng, nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhân là một nhân, đó là nhân Dị
thục. Tăng thượng, nói như trước.
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhân là hai nhân, đó là nhân Câu
hữu- Đồng loại. Tăng thượng, nói như trước.
606 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Dục cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhâ n là ba nhân, đó là nhân Câu
hữu- Đồng loại và Dị thục thục. Tăng thượng, nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Dục cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Dục làm mấy duyên?
Đáp: Một Tăng thượng, nghĩa về Tăng thượng nói như trước.
Hỏi: Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc cùng với sắc sở tạo hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhân là năm nhân, đó là năm nhân
như Sinh khởi… Tăng thượng, nói như trước.
Hỏi: Sắc sở tạo hệ thuộc cõi Sắc cùng với Đại chủng hệ thuộc cõi
Sắc làm mấy duyên?
Đáp: Nhân và Tăng thượng. Nhâ n là một nhân, đó là nhân Dị
thục. Tăng thượng, nói như trước.
Hỏi: Các sắc hệ thuộc cõi Dục thì tất cả sắc ấy là Đại chủng sở
tạo hệ thuộc cõi Dục chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có sắc hệ thuộc cõi Dục mà không phải là Đại chủng sở tạo hệ
thuộc cõi Dục, đó là Đại chủng hệ thuộc cõi Dục, bởi vì các Đại chủng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 607  
www.daitangkinh.org  
không phải là sở tạo.
2. Có sắc là Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Dục mà không phải là
hệ thuộc cõi Dục, đó là sắc không hệ thuộc, Đại chủng sở tạo hệ thuộc
cõi Dục. Điều này lại là thế nào? Đó là tất cả sắc tùy chuyển thuộc
phẩm Pháp trí, và sắc tùy chuyển thuộc phẩm Loại trí dựa vào thân cõi
Dục hiện rõ trước mắt.
3. Có sắc hệ thuộc cõi Dục cũng là Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi
Dục, đó là sắc hệ thuộc cõi Dục, Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Dục.
Điều này lại là thế nào? Đó là sắc sở tạo Hữu đối hệ thuộc cõi Dục, và
do Biểu mà khởi lên Vô biểu.
4. Có sắc không phải là hệ thuộc cõi Dục cũng không phải là Đại
chủng sở tạo hệ thuộc cõi Dục, đó là Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc; hoặc
là sắc hệ thuộc cõi Sắc, Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Sắc; hoặc là sắc
không hệ thuộc, Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Sắc.
Hỏi: Các sắc hệ thuộc cõi Sắc thì tất cả sắc ấy là Đại chủng sở tạo
hệ thuộc cõi Sắc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có sắc hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là Đại chủng sở tạo hệ
thuộc cõi Sắc, đó là Đại chủng hệ thuộc cõi Sắc, nguyên cớ như trước.
2. Có sắc là Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Sắc mà không phải là
hệ thuộc cõi Sắc, đó là sắc không hệ thuộc, Đại chủng sở tạo hệ thuộc
cõi Sắc. Điều này lại là thế nào? Đó là sắc tùy chuyển thuộc phẩm Loại
trí dựa vào thân cõi Sắc hiện rõ trước mắt.
3. Có sắc hệ thuộc cõi Sắc cũng là Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi
Sắc, đó là sắc hệ thuộc cõi Sắc, Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Sắc. Điều
này lại là thế nào? Đó là sắc sở tạo Hữu đối hệ thuộc cõi Sắc, và Vô
biểu tùy tâm chuyển hữu lậu.
4. Có sắc không phải là hệ thuộc cõi Sắc cũng không phải là Đại
chủng sở tạo hệ thuộc cõi Sắc, đó là Đại chủng hệ thuộc cõi Dục; hoặc
là sắc hệ thuộc cõi Dục, Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Dục; hoặc là sắc
không hệ thuộc, Đại chủng sở tạo hệ thuộc cõi Dục.
Hỏi: Các sắc quá khứ thì tất cả  sắc ấy là Đại chủng sở tạo quá
khứ chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biêt:
1. Có sắc quá khứ mà không phải là Đại chủng sở tạo quá khứ, đó
là Đại chủng quá khứ, nguyên cớ như trước.
2. Có sắc là Đại chủng sở tạo quá khứ mà không phải là quá khứ,
đó là sắc vị lai-hiện tại, Đại chủng sở tạo quá khứ. Điều này lại là  thế
608 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
nào? Đó là Biểu đã khởi lên Vô biểu vị lai-hiện tại, Đại chủng sở tạo
quá khứ, bởi vì dựa vào Biểu của quá khứ.
3. Có sắc quá khứ cũng là Đại c hủng sở tạo quá khứ, đó là sắc
quá khứ, Đại chủng sở tạo quá khứ. Điều na øy lại là thế nào? Đó là tất
cả sắc sở tạo Hữu đối quá khứ, Vô biểu tùy tâm chuyển, do Biểu mà
khởi lên Vô biểu.
4. Có sắc không phải là quá khứ cũng không phải là Đại chủng sở
tạo quá khứ, đó là Đại chủng vị lai-hiện tại; hoặc là sắc vị lai-hiện tại,
Đại chủng sở tạo hiện tại; hoặc là sắc vị lai, Đại chủng sở tạo vị lai.
Hỏi: Các sắc vị lai thì tất cả sắc ấy là Đại c hủng sở tạo vị lai
chăng?
Đáp: Các sắc là Đại chủng sở tạo vị lai thì tất cả sắc ấy là vị lai.
Điều này lại là thế nào? Đó là tất cả sắc sở tạo Hữu đối thuộc vị lai, Vô
biểu tùy tâm chuyển; hoặc là do Biểu mà khởi lên Vô biểu, Đại chủng
sở tạo thuộc vị lai, bởi vì dựa vào Biểu của vị lai. Có sắc vị lai mà không
phải là Đại chủng sở tạo vị lai, đó là Đại chủng thuộc vị lai; hoặc là sắc
vị lai, Đại chủng sở tạo quá khứ-hiện tại. Điều này lại là thế nào? Đó là
do Biểu mà khởi lên Vô biểu thuộc vị lai, Đại chủng sở tạo thuộc quá
khứ-hiện tại, bởi vì dựa vào Biểu thuộc quá khứ-hiện tại.
Hỏi: Các sắc hiện tại thì tất cả sắc ấy là Đại chủng sở tạo hiện tại
chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có sắc hiện tại mà không phải là Đại chủng sở tạo hiện tại, đó
là Đại chủng hiện tại; hoa ëc là sắc hiện tại, Đại chủng sở tạo quá khứ.
Điều này lại là thế nào? Đó là do Biểu mà khởi lên Vô biểu hiện tại,
Đại chủng sở tạo thuộc quá khứ, nguyên cớ như trước.
Hỏi: Sắc Vô biểu này cũng có Đại chủng sở y thuộc hiện tại, vì
sao không nói?
Đáp: Bởi vì sắc ấy là dựa vào Chuyển chứ không phải là dựa vào
Tạo. Sắc Vô biểu này có hai loại dựa vào: Một là dựa vào Chuyển(chuyển
y), đó là Đại chủng hiện tại, nhờ vào lực ấy mà chuyển; Hai là dựa vào
Tạo(tạo y), đó là Đại chủng quá khứ, nhờ vào lực ấy mà tạo. Trong này
chỉ nói đến dựa vào Tạo, không nói đến dựa vào Chuyển, vì vậy cho
nên không nói đến Năng tạo, bởi vì năm nhân đều là quá khứ.
2. Có sắc là Đại chủng sở tạo hiện tại mà không phải là hiện tại,
đó là sắc vị lai, Đại chủng sở tạo hiện tại. Điều này lại là thế nào? Đó là
do Biểu mà khởi lên Vô biểu thuộc vị lai, Đại chủng sở tạo thuộc hiện
tại, nguyên cớ như trước.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 609  
www.daitangkinh.org  
3. Có sắc là hiện tại cũng là Đại chủng sở tạo hiện tại, đó là sắc
hiện tại, Đại chủng sở tạo hiện tại. Điều này lại là thế nào? Đó là tất cả
sắc sở tạo Hữu đối hiệ n tại, Vô biểu tùy tâm chuyển; hoặc là do Biểu
mà khởi lên Vô biểu thuộc hiện tại , Đại chủng sở tạo hiện tại, bởi vì
dựa vào Biểu thuộc hiên tại.
4. Có sắc không phải là hiện tại cũng không phải là Đại chủng sở
tạo hiện tại, đó là Đại chủng thuộc quá khứ-vị lai; hoặc là sắc quá khứ,
Đại chủng sở tạo thuộc quá khứ-vị lai; hoặc là sắc vị lai, Đại chủng sở
tạo thuộc vị lai.
Địa là thế nào? Cho đến nói rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì muốn làm cho người  nghi ngờ có được quyết định,
nghĩa là trong luận này phần nhiều nói về Thắng nghĩa. Hoặc là có
người sinh ra nghi ngờ: Người soa ïn luận ấy chỉ khéo về Thắng nghĩa,
chứ không khéo về Thế tục. Vì làm cho mối nghi ấy được quyết định,
hiển bày Địa giới… cùng với Địa… khác nhau, cho nên soạn ra phần luận
này.
Hỏi: Địa là thế nào?
Đáp: Hiển bày hình sắc, đây là Địa thi thiết theo tưởng thuộc Thế
tục, nghĩa là thế gian đối với những hình sắc hiển bày, dựa vào sự giả
tưởng như nhau mà thi thiết tên gọi là Địa. Như thế gian nói: Địa xanh-
vàng…, Địa dài-ngắn…
Hỏi: Địa giới là thế nào?
Đáp: Tiếp xúc tánh cứng, đây là Thể của Địa tự nhiên tạo ra
(năng tạo) thuộc về Thắng nghĩa.
Hỏi: Thủy là thế nào?
Đáp: Hiển bày hình sắc, đây là Thủy thi thiết theo tưởng thuộc
Thế tục, nghĩa là thế gian đối với những hình sắc hiển bày, dựa vào sự
giả tưởng như nhau mà thi thiết tên gọi là Thủy. Như thế gian nói: Thủy
xanh-vàng…, Thủy dài-ngắn…
Hỏi: Thủy giới là thế nào?
Đáp: Tiếp xúc tánh ướt, đây là Thể của Thủy tự nhiên tạo ra thuộc
về Thắng nghĩa.
Hỏi: Hỏa là thế nào?
Đáp: Hiển bày hình sắc, đây là H ỏa thi thiết theo tưởng thuộc
Thế tục, nghĩa là thế gian đối với những hình sắc hiển bày, dựa vào sự
giả tưởng như nhau mà thi thiết tên gọi của Hỏa. Như thế gian nói: Hỏa
xanh-vàng…, Hỏa dài-ngắn…
610 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Hỏi: Hỏa giới là thế nào?
Đáp: Tiếp xúc tánh nóng, đây là Thể của Hỏa tự nhiên tạo ra
thuộc về Thắng nghĩa.
Hỏi: Phong là thế nào?
Đáp: Tức là Phong giới.
Hỏi: Phong giới là thế nào?
Đáp: Tiếp xúc tánh động.
Hỏi: Vì sao không nói đến Phong thuộc Thế tục?
Đáp: Bởi vì thế gian đối với Phong không có sự giả tưởng.
Có Sư khác nói: Thế gian đối với Phong cũng khởi lên giả tưởng,
nhưng vì ít cho nên không nói. Như thế gian nói: Gió này có bụi, gió này
không có bụi, gió Tỳ-thấp-phược, gió Phệ-lam-bà, gió nhỏ-gió lớn, gió
cuốn bụi xoáy tròn…
Địa-thủy-hỏa-phong do mấy Xứ thâu nhiếp? Cho đến nói rộng
ra.

Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì muốn làm cho người nghi ngờ có được quyết định,
nghĩa là nghe về Địa… mà thế tục đã nói, liền cho rằng không có Thể,
không phải là do Xứ thâu nhiếp, không phải là do Thức nhận biết; hoặc
là cho rằng giả-thật cùng một Xứ thâu nhiếp, cùng một Thức nhận biết.
Vì loại bỏ nghi ngờ ấy để hiển bày về Địa… giả tưởng cũng là Thể có
thật, chỉ giả lập về tên gọi, ở trong năm Xứ tùy theo một Xứ thâu nhiếp,
ở trong năm Thức tùy theo một Thức nhận biết. Lại hiển bày về giả-
thật không cùng chung Xứ thâu nhiếp, không cùng chung Thức nhận
biết. Bởi vì những nhân duyên này, cho nên soạn ra phần luận này.
Hỏi: Địa-thủy-hỏa-phong do mấy Xứ thâu nhiếp, do mấy Thức
nhận biết?
Đáp: Địa-thủy-hỏa do một Xứ thâu nhiếp, đó là Sắc xứ, bởi vì do
mắt mà thấy; do hai Thức nhận biết, đó là Nhãn thức và Ý thức, Nhãn
thức giữ lấy tự tướng, Ý thức giữ lấy tự tướng và cọng tướng. Phong do
một Xứ thâu nhiếp, đó là Xúc xứ, bởi vì do thân mà có được; do hai
Thức nhận biết, đó là Thân thức va ø Ý thức, giữ lấy tự tướng và cọng
tướng như trước nên biết.
Có người nói: Phong này cũng gồm chung Sắc xứ thâu nhiếp, và
Nhãn thức nhận biết, nhưng vì ít cho nên không nói đến.
Hỏi: Địa-thủy-hỏa-phong giới do mấy Xứ thâu nhiếp, do mấy
Thức nhận biết?
Đáp: Do một Xứ thâu nhiếp, đó là Xúc xứ, bởi vì do thân mà  có
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 611  
www.daitangkinh.org  
được; do hai Thức nhận biết, đó là Thân thức và Ý thức, giữ lấy tự tướng
và cọng tướng như trước nên biết.
Hỏi: Mấy Xứ hòa hợp nói là t ự nhiên dẫn dắt (năng khiên), mấy
Xứ hòa hợp nói là thụ động đẫn dắt (sở khiên)?
Đáp: Nếu số hữu tình đối với s ố hữu tình, thì chín Xứ tự nhiên
dẫn dắt, chín Xứ thụ động dẫn dắt. Nếu số hữu tình đối với số phi hữu
tình, thì chín Xứ tự nhiên dẫn dắt, bốn Xứ thụ động dẫn dắt. Nếu số phi
hữu tình đối với số phi hữu tình, thì bốn Xứ tự nhiên dẫn dắt, bốn Xứ
thụ động dẫn dắt. Nếu số phi hữu tình đối với số hữu tình, thì bốn Xứ tự
nhiên dẫn dắt, chín Xứ thụ động dẫn dắt. Như nói về dẫn dắt, duy trì và
vận chuyển… cũng như vậy.
Hỏi: Mấy Xứ hòa hợp nói là tự nhiên hạn lượng (năng lượng),
mấy Xứ hòa hợp nói là thụ động hạn lượng (sở lượng)?
Đáp: Bốn Xứ là tự nhiên hạn lượng, bốn Xứ là thụ động hạn lượng,
bởi vì năm căn vi diệu không phải là pháp hạn lượng.
Hỏi: Mấy Xứ hòa hợp nói là tự nhiên cân xứng (năng xưng), mấy
Xứ hòa hợp nói là thụ động cân xứng (sở xưng)?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Bốn Xứ là tự nhiên cân xứng,
bốn Xứ là thụ động cân xứng. Có Sư khác nói: Bốn Xứ là tự nhiên cân
xứng, nặng là thụ động cân xứng.
Hỏi: Mấy Xứ hòa hợp nói là tự nhiên đốt cháy (năng thiêu), mấy
Xứ hòa hợp nói là thụ động đốt cháy?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Bốn Xứ là tự nhiên đốt cháy,
bốn Xứ là thụ động đốt cháy. Có Sư khác nói: Nóng là tự nhiên đốt
cháy, bốn Xứ là thụ động đốt cháy.
Hỏi: Mấy Xứ hòa hợp nói là tự nhiên đoạn dứt (năng đoạn), mấy
Xứ hòa hợp nói là thụ động đoạn dứt?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Bốn Xứ là tự nhiên đoạn dứt,
bốn Xứ là thụ động đoạn dứt. Có Sư khác nói: Tánh cứng là tự nhiên
đoạn dứt, bốn Xứ là thụ động đoạn dứt.
Hỏi: Mấy Xứ hòa hợp nói là tự nhiên rửa sạch (năng tẩy), mấy Xứ
hòa hợp nói là thụ động rửa sạch (sở tẩy)?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Bốn Xứ là tự nhiên rửa sạch,
bốn Xứ là thụ động rửa sạch.
Có Sư khác nói: Bốn Xứ là tự nhiên rửa sạch, Sắc xứ là thụ động
rửa sạch, như nói rửa sạch rồi tươi sáng, hoặc là như sắc vàng sáng
ngời.
Lại có người nói: Bốn Xứ là tự nhiên rửa sạch, Xúc xứ là thụ động
612 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
rửa sạch, như nói cái ly đựng bột tro để tắm gội đem đến bên hồ ấy, chùi
rửa thân thể khiến cho không còn dơ bẩn.
Hoặc có người nói: Bốn Xứ là tự nhiên rửa sạch, mười hai Xứ là
thụ động rửa sạch, bởi vì gột rửa  cho nên mười hai Xứ bên trong thảy
đều trong sáng sạch sẽ lìa hết những xấu xa dơ bẩn.
Hỏi: Bốn Đại chủng này mấy loại có thể làm tai họa?
Đáp: Ba loại, trừ ra Địa.
Hỏi: Vì sao Địa không có thể làm tai họa?
Đáp: Bởi vì không phải là thửa ruộng của tai họa, không phải là
đồ chứa của tai họa, cho đến nói rộng ra.
Có người nói: Nhanh nhạy sắc bén mới có thể làm tai họa, tánh
của địa chậm chạp cùn đùi không có thể làm tai họa.
Có người nói: Nếu có thể tổn hoại đến sự việc bên trong, thì Đại
ấy đối với sự việc bên ngoài cũng có thể làm tai họa, nghĩa là đoạn
Mạt-ma gọi là phá hỏng sự việc bên trong, lúc này chỉ có ba Đại, cho
nên Địa không phải là tai họa.
Có người nói: Vì phá hỏng Địa cho nên thiết lập tai họa, ba Đại
đối với Địa có thể đốt cháy-xâm lấn-đánh động cho nên nói làm tai họa,
Địa thì không như vậy.
Có người nói: Nếu Địa cũng làm tai họa, thì phải từ Phong luân
cho đến Tĩnh lự thứ nhất đều làm cho kiên cố, hợp lại làm một khối, lúc
này mới thành kiếp chứ không phải nói là có thể phá hỏng.
Có người nói: Nếu Địa có thể làm tai họa, thì phải phá hoại đến
Tĩnh lự thứ tư, nhưng không có các tai họa phá hỏng đến nơi ấy.
Hỏi: Trong này dựa vào luận mà phát sinh luận, vì sao tai họa của
Địa ấy không đến được?
Đáp: Có người nói: Tức là bởi vì Địa không phải là tai họa.
Có người nói: Địa ấy nếu là ta i họa đến được, va äy thì sẽ không
có đỉnh cao nhất của tai họa, nghĩa là ba Tĩnh lự trên như thứ tự có thể
làm đỉnh của ba tai họa. Nếu Tĩnh lự thứ tư do tai họa mà phá hỏng, thì
lại không có nơi nào làm đỉnh cao của tai họa, bởi vì các Vô sắc không
có nơi chốn.
Có người nói: Muốn tránh các cõi trời Tịnh Cư, bởi vì ở cõi đó lại
không có nghĩa sinh lên phía trên. N ếu cõi ấy do tai họa đã đến được,
thì trời Tịnh Cư không có ai hết thọ mạng mà Niết-bàn. Nếu như vậy thì
làm sao biết thọ lượng của cõi ấy? Nếu nói cũng có người hết thọ mạng
mà Niết-bàn, vậy thì tai họa của Địa ấy không biết từ đau mà khởi lên?
Như nói: Nếu nơi nào thậm chí chỉ còn sót lại một loài kiến tồn tại  thì
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 613  
www.daitangkinh.org  
tai họa sẽ không hủy hoại.
Có người nói: Nếu nơi nào có tai họa bên trong thì nơi ấy có tai
họa bên ngoài, Tĩnh lự thứ tư không có tai họa bên trong cho nên tai họa
bên ngoài không lan đến, nghĩa là bên trong Tĩnh lự thứ nhất có tầm-tứ
như lửa, cho nên bên ngoài có tai họa của lửa; bên trong Tĩnh lự thứ
hai có vui sướng như nước, cho nên bên ngoài có tai họa của nước; bên
trong Tĩnh lự thứ ba có gió của hơi thở ra vào, cho nên bên ngoài có tai
họa của gió; Tĩnh lự thứ tư lại  không có tai họa bên trong, cho nên tai
họa bên ngoài đều không có thể đến được.
Hỏi:Lúc tai họa của lửa khởi lên thì lửa từ đâu phát ra?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Lúc thế giới thành lập có bảy
vầng mặt trời cùng lúc mà khởi lên, duy trì ở phía sau hai núi ẩn kín mà
trú, sau đó ở nơi ấy một vầng mặt trời lên cao, vòng quanh Tô-mê-lô để
mà chiếu rọi ánh sáng, đến lúc kiếp sắp hết thì tai họa của lửa khởi lên,
sáu vầng mặt trời còn lại dần dần ma ø xuất hiện, bởi vì thế lực ấy cho
nên thế giới đã bị hủy hoại.
Có người nói: Lúc thế giới sắp sửa hủy hoại, ngay một vầng mặt
trời phân ra làm thành bảy mặt trời, bởi vì thế lực ấy cho nên thế giới
đã bị hủy hoại.
Có người nói: Ngay một vầng mặt trời đến lúc kiếp sắp tận cùng,
trở thành sức nóng gấp bảy lần đốt cháy cả thế giới.
Có người nói: Bảy vầng mặt trời trước đó ẩn kín dưới lòng đất, sau
đó dần dần xuất hiện với tác dụng như trước.
Nói như vậy thì lực tăng thượng do nghiệp của các loài hữu tình
khiến cho thế giới thành lập, đến lúc cuối cùng của kiếp bởi vì lực của
nghiệp không còn, tùy theo nơi tiếp cận có tai họa của lửa sinh ra, cho
đến cung trời cõi Phạm đều bị đốt cháy.
Hỏi: Lúc tai họa của nước khởi lên thì nước từ đâu phát ra?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Phía Tĩnh lự thứ ba mưa xuống
nước tro nóng, từ đây cho đến cõi trời Cực Quang Tịnh đều bị nhấn chìm
trong nước.
Có người nói: Từ dưới tầng Thủy luân vọt lên, bởi vì thế lực ấy
cho nên thế giới đã bị hủy hoại.
Nói như vậy thì bởi vì lực tăng thượng do nghiệp của các loài hữu
tình khiến cho thế giới thành lập, đến lúc cuối cùng của kiếp bởi vì lực
của nghiệp không còn, tùy theo nơi tiếp cận có tai họa của nước sinh ra.
Bởi vì nhân duyên ấy cho nên thế giới đã bị hủy hoại.
Hỏi: Lúc tai họa của gió khởi lên thì gió từ đâu phát ra?
614 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Đáp: Có người đưa ra cách nói na øy: Phía Tĩnh lự thứ tư có luồng
gió lớn là Bạn-điệp-bà bất ngờ nổi  lên, trăm câu-chi cõi ở tầng Kim
luân vây quanh núi chúa Diệu Cao… đều bị nhổ bật, khiến cho va chạm
lẫn nhau quay cuồng lẫn lộn trên dưới, như nắm bột rang rải ra giữa hư
không.
Có Sư khác nói: Từ dưới tầng Ph ong luân có gió mạnh nổi lên,
thổi đến làm phân tán thế giới.
Nói như vậy thì bởi vì lực tăng thượng do nghiệp của các loài hữu
tình khiến cho thế giới thành lập, đến lúc cuối cùng của kiếp bởi vì
nghiệp lực không còn, tùy theo nơi tiếp ca än có tai họa của gió sinh ra,
cho đến cõi trời Biến Tịnh đều bị phân tán hủy hoại.
Hỏi: Lúc ba tai họa khởi lên thì tất cả mọi vật bên ngoài đều bị
chuyển biến thuận theo tai họa ấy chăng?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Mọi vật đều biến chuyển
thuận theo, nghĩa là lúc thế giới này khởi lên tai họa của lửa, tất cả mọi
vật bên ngoài thảy đều khô va ø nhẹ, giống như cỏ khô-bông tơ-phấn
hoa; lúc lửa vừa mới tiếp xúc hễ ch áy thì không còn. Nếu tai họa của
nước khởi lên thì tất cả mọi vật bên ngoài, đều bị tan thành nước như
viên kẹo…; lúc nước vừa mới tiếp xúc thì liền tiêu tan hủy hoại. Nếu tai
họa của gió khởi lên thì tất cả mọi  vật bên ngoài, đều bị phân tán rời
ra như nắm cát bột; lúc gió vừa mới tiếp xúc thì liền phân tán hủy hoại.
Nếu như vậy thì các pháp sẽ rời bỏ tự tướng.
Nói như vậy thì lúc ba tai họa khởi lên, các vật cứng-ướt… cũng
không có gì chuyển biến, nhưng bởi vì lực tăng thượng do nghiệp của
hữu tình, khiến cho ba tai họa khởi lên có thể hủy hoại tất cả mọi vật
khó hủy hoại.
Như vậy, ba tai họa cùng với những sự hủy hoại, chắc chắn là do
Đồng phần của cõi và địa thâu nhiếp. N ghĩa là tai họa của cõi Dục có
thể hủy hoại cõi Dục, tai họa của Tĩnh lự thứ nhất hủy hoại Tĩnh lự thứ
nhất, cho đến Tĩnh lự thứ ba cũng như vậy.
Hỏi: Nếu như vậy thì trong kinh nói nên hiểu thế nào? Như nói:
“Mặt đất- núi Diệu Cao… thảy đều xuyên thủng, gió thổi hết lửa lần
lượt chuyển vòng cho đến cháy thấu trên cung cõi Phạm. Cõi trời Cực
Quang Tịnh có hữu tình sinh sống c hưa bao lâu, không có thể biết rõ
ràng đối với sự thành lập và hủy hoại của kiếp, thấy rồi kinh sợ liền dấy
lên ý niệm này: Đừng để cho ngọn lửa ấy đốt cháy hết cung cõi Phạm.
Nên trở lại đốt cháy cõi này.”
Đáp: Nên biết kinh ấy dựa vào sự nối tiếp nhau mà nói, nghĩa
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 615  
www.daitangkinh.org  
là lửa cõi Sắc nối tiếp  cõi Dục sinh ra, ngọn l ửa ấy đốt cháy cung cõi
Phạm, chứ không phải là lửa của cõi  Dục. Nước và gió nối tiếp nhau
dựa theo đây nên biết.
Hỏi: Ba tai họa này khởi lên trước sau thế nào?
Đáp: Ba tai họa của lửa-nước -gió trước sau như thứ tự, nhưng
không phải là ba loại tiếp theo nhau mà sinh khởi, nghĩa là bảy tai họa
của lửa theo thứ tự khởi lên trước , sau đó mới có một tai họa của nước
sinh khởi. Như vậy trải qua bốn mươi ch ín kiếp thuộc lửa, và bảy kiếp
thuộc nước; lại bảy tai họa của lửa, từ đó không gián đoạn mới có một
tai họa của gió sinh khởi, bởi vì kiếp thuộc gió và nước đều sinh khởi
tiếp sau lửa, cho nên kiếp thuộc lửa ba mà liên tục sinh khởi. Vì vậy dễ
dàng giải thích về sáu mươi bốn kiếp thọ của cõi trời Biến Tịnh.
Như vậy đã nói là số lượng của Đại kiếp, mỗi một Đại kiếp đều có
tám mươi Trung kiếp, bởi vì thành-trú-hoại-không đều là hai mươi kiếp.
Vả lại, lúc bắt đầu kiếp thuộc lửa  sắp đốt cháy hủy hoa ïi, tuổi thọ của
người ở châu Thiệm Bộ là tám vạn tuổi, an ổn vui sướng đầy đủ, loài
người rất đông, thôn xóm thành ấp yên bình, gà bay-thú chạy bên nhau,
con người phần nhiều tu tập mười nghiệp đạo thiện. Từ đây về sau hữu
tình trong Nại-lạc-ca mạng chung không sinh trở lại nơi ấy, lúc bấy giờ
đã vượt qua hai mươi kiếp Trú. Hai mươi kiếp Hoại bắt đầu từ đây, hữu
tình địa ngục từ đây dần dần giảm bớt cho đến cuối cùng không có một
hữu tình nào sót lại, gọi là cõi của hữu tình địa ngục hủy hoại. Tiếp theo
là hủy hoại bàng sinh, tiếp theo là hủy hoại ngạ quỷ, mỗi một tướng
hủy hoại nói như địa ngục. Tiếp theo la ø hủy hoại các hữu tình ở châu
Thiệm bộ.
Hỏi: Bàng sinh và ngạ quỷ hủy hoạ i trước loài người, trong loài
người cần đến những vị như sữa đặc…, những sự việc như kéo cày… làm
sao có thể có được?
Đáp: Có người nói: Do lực tăng thượng thuộc nghiệp của loài
người, có vật phi tình tựa như ba øng sinh hiện ra, sản sinh những vị như
sữa… làm các sự nghiệp.
Hỏi: Thân người đang có tám vạn loài trùng làm duyên duy trì
khiến thân nối tiếp nhau, lúc ấy đã thiếu mất thì thân làm sao tồn tại?
Đáp: Lúc bấy giờ thân con người thuận theo pháp như vậy có thể
tồn tại; như thân của các Bồ- tát và Chuyển Luân vương, tuy không có
các loài trùng mà pháp tồn tại như vậy.
Nói như vậy thì trong các biển rộng là nơi cư trú chủ yếu của các
loài bàng sinh, nếu đến lúc ở đó không còn có một bàng sinh nào,   thì
616 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
gọi là cõi của hữu tình bàng sinh h ủy hoại. Nếu loài bàng sinh và loài
người… ở xen lẫn, lúc loài người… hủy hoại thì bàng sinh mới hủy hoại
theo. Hữu tình loài quỷ hủy hoại tương tự như vậy nên biết.
Nhưng loài người ở châu Thiệm Bộ sắp hủy hoại, lúc bấy giờ pháp
vốn như vậy có một hữu tình, không có thầy mà tự mình suy nghĩ tiến
vào Tĩnh lự thứ nhất, từ Định ấy đứng dậy nói ra lời như vậy: Tĩnh lự thứ
nhất này rất vui thích-rất yên lặng. Lần lượt chuyển vòng nói rộng ra
khắp châu Thiệm Bộ, người nghe thâu nhiếp tâm tư đều tiến vào Định
thứ nhất, từ đây xả bỏ tuổi thọ sinh  lên cõi trời Phạm, hữu tình trong
châu Thiệm Bộ dần dần giảm bớt, cho đến cuối cùng không có một hữu
tình nào sót lại, gọi là cõi của hữu tình châu Thiệm Bộ hủy hoại. Tiếp
theo là hủy hoại châu Tỳ-đề-ha, tiếp theo là hủy hoại châu Cù-đà-ni,
mỗi một tướng hủy hoại nói như châu Thiệm Bộ. Châu Bắc Câu-lô như
ba nẽo ác, không có người đạt được  Tĩnh lự sinh đến cõi Phạm Thế,
nhưng tuổi thọ ở đó hết rồi chắc chắn sinh đến trời cõi Dục, cho đến lúc
cõi của hữu tình nơi ấy không còn, gọi là cõi c ủa hữu tình Bắc Câu-lô
hủy hoại. Loài người hủy hoại rồi, các cõi trời Tứ Đại Vương vào lúc
bấy giờ pháp vốn như vậy có một hữu tình đạt được Tĩnh lự thứ nhất, từ
Định ấy đứng dậy nói ra lời như trước; cho đến lúc cõi của hữu tình nơi
ấy không còn, gọi là cõi của hữu tình trong loài trời ấy hủy hoại. Tiếp
theo là hủy hoại cõi trời Tam Thập Tam, tiếp theo hủy hoại cõi trời Dạ
Ma, tiếp theo hủy hoại cõi trời Đổ-sử-đa, tiếp theo hủy hoại cõi trời Lạc
Biến Hóa, tiếp theo hủy hoại cõi trời Tha Hóa Tự Tại. Mỗi một tướng
hủy hoại nói như cõi trời thứ nhất.
Hữu tình cõi Dục lần lượt hủy hoại r ồi, lúc ấy ở Tĩnh lự thứ nhất
có một hữu tình, pháp vốn như vậy có t hể tiến vào Tĩnh lự thứ hai, từ
Định ấy đứng dậy nói ra lời như vậy: Tĩnh lự thứ hai rất vui thích-rất yên
lặng. Như vậy âm thanh lần lượ t chuyển vòng nói rộng ra khắp cung
cõi Phạm, người nghe thâu nhiếp tâm tư tiến vào Tĩnh lự thứ hai, mạng
chung đều sinh đến trong cõi trời ấy, hữu tình ở cõi trời Tĩnh lự thứ nhất
dần dần giảm bớt, cho đến cuối cùng không có một hữu tình nào sót lại,
gọi là cõi của hữu tình cõi trời Phạm hủy hoại.
Như vậy cõi Dục và các cung cõi Phạm, trống rỗng lâu dài, không
có loài hữu tình, mặt đất và các núi ở châu Thiệm Bộ trải qua thời gian
dài trời không tuôn mưa, tất cả các loại cỏ cây thảy đều khô cháy, lại
không sinh ra nữa, thậm chí hoàn toàn không còn.
Trải qua thời gian dài lại có va àng mặt trời thứ hai xuất hiện giữa
thế gian, hơi nóng tăng lên gấp bội, vì vậy ao hồ khe suối khô cạn, thậm
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 617  
www.daitangkinh.org  
chí khiến cho nơi ấy hoàn toàn không có hơi nước thấm ướt.
Trải qua thời gian dài lại có vầng mặt trời thứ ba xuất hiện giữa
thế gian, hơi nóng tăng lên gấp bội, vì vậy tất cả sông ngòi khô cạn,
thậm chí khiến cho nơi ấy hoàn toàn không có hơi nước thấm ướt.
Trải qua thời gian lâu dài lại c ó vầng mặt trời thứ tư xuất hiện
giữa thế gian, hơi nóng tăng lên gấp bội, vì vậy hồ Vô Nhiệt Não khô
cạn. Hồ này chính là nơi phát xua át của bốn dòng sông lớn, đó là sông
Căng-già, Tín-độ, Phược-sô và Tư-đa, thậm chí khiến cho bốn dòng
sông ấy hoàn toàn không có hơi nước thấm ướt.
Trải qua thời gian dài lại có vầng mặt trời thứ năm xuất hiện giữa
thế gian, hơi nóng tăng lên gấp bội, vì vậy biển rộng dần dần khô cạn,
thậm chí khiến cho biển rộng hoàn toàn không có hơi nước thấm ướt.
Trải qua thời gian dài lại có vầng mặt trời thứ sáu xuất hiện giữa
thế gian, hơi nóng tăng lên gấp bội, vì vậy mặt đất-núi Diệu Cao… thảy
đều khô cháy phát ra khói lửa mù mịt.
Trải qua thời gian lâu dài lại có vầng mặt trời thứ bảy xuất hiện
giữa thế gian, hơi nóng tăng lên gấp bội, vì vậy mặt đất-núi chúa Diệu
Cao…, cùng lúc phát ra lửa đốt cháy trong ngoài, cho đến cung cõi Phạm
thảy đều cháy rụi. Trên từ cõi Phạm Thế-dưới đến tầng Phong luân,
khắp nơi đều bị đốt cháy không còn gì  ngoài tro bụi. Như bơ sữa… lúc
đốt cháy tận cùng, không có gì sót lại; ở đây cũng như vậy, lúc bấy giờ
trong cõi Dục-Tĩnh lự thứ nhất thảy đều trống rỗng, hoàn toàn không có
gì. Hai mươi kiếp Hoại lúc này đa õ vượt qua, hai mươi kiếp Không bắt
đầu từ đây.
Hỏi: Mấy kiếp hủy hoại hữu tình, mấy kiếp hủy hoại xứ sở?
Đáp: Có người nói: Mười kiếp hủy hoại hữu tình, mười kiếp hủy
hoại xứ sở. Có người nói: Mười lăm kiếp hủy hoại hữu tình, năm kiếp
hủy hoại xử sở.
Nói như vậy thì mười chín kiếp hủy hoại hữu tình, một kiếp hủy
hoại xứ sở, bởi vì nghiệp khác nhau khó chuyển chứ không phải là
nghiệp giống nhau.
Như vậy thế giới hủy hoại trải qua thời gian dài, ở giữa hư không
phía dưới có gió nhẹ khởi lên, hai mươi kiếp Không lúc này đã vượt qua,
hai mươi kiếp Thành bắt đầu từ đây. Gió nhẹ đã khởi lên dần dần rộng
ra-dần dần dày lên, trải qua thời gi an dài cuộn lại và kết thành vòng
tròn, dày đến số lượng là mười sáu Du-thiện-na, rộng thì vô số lượng,
Thể của nó cứng chặt, giả sử có một Đại Nặc-kiện-na(đại lực thần),
dùng vòng Kim cang ra sức đánh vào, vòng Kim cang có lúc bể nát mà
618 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
tầng Phong luân không tổn hại gì. Tiếp theo có vầng mây nổi lên trút
mưa trên tầng Phong luân, giọt mưa lớn như trục xe, tích nước làm thành
vòng tròn. Như vậy tầng Thủy luân ở giai đoạn chưa ngưng tụ, sâu mười
một ức hai vạn Du-thiện-na.
Có người nói: Số lượng về bề rộng cùng với tầng Phong luân bằng
nhau.
Có người nói: Nhỏ hẹp phân thành một trăm Câu-chi. Một   trăm
vòng Câu-chi, số lượng ấy đều bằng nhau, nghĩa là kéo thẳng mười hai
ức ba ngàn bốn trăm năm mươi; số lượng vòng quanh bằng gấp ba lần,
nghĩa là ba mươi sáu ức một vạn ba trăm năm mươi Du-thiện-na. Nước
này không chảy sát bên cạnh, bởi vì nghiệp lực của hữu tình.
Có Sư khác nói: Do lực của gió đã gom lại, tiếp theo ở tầng Thủy
luân, có gió khác khởi lên, gom lại  đánh vào trên mặt nước này kết
thành vàng, chính tầng Kim luân này dày ba ức hai vạn, tầng Thủy luân
liền giảm bớt, chỉ sâu tám Lạc-ca.
Có người nói: Tầng Kim luân rộng như số lượng của nước.
Có Sư lại nói: Bề rộng ít hơn tầng Thủy luân. Tiếp theo có vầng
mây nổi lên trút mưa trên tầng Kim luân, giọt mưa lớn như trục xe, trải
qua thời gian lâu dài, tích nước ra át nhiều sâu quá tám vạn, gió mạnh
gom lại đánh vào làm thay đổi sinh ra  các vật báu. Lại có luồng gió
khác tách ra làm cho khác biệt, nghĩa là pha ân chia đất quý báu làm
thành các núi-các châu, phân nước ngọt- mặn làm phạm vi trong-ngoài
biển. Đầu tiên dùng bốn thứ báu vi diệu tạo thành núi Tô-mê-lô, nhô
lên cao vút giữa biển ở trên tầng Kim luân, nghĩa là bốn mặt như thứ tự
Bắc-Đông-Nam-Tây là vàng, bạc, phệ lưu ly, pha-chi-ca quý báu, tùy
theo uy đức của vật báu mà sắc màu hiện rõ giữa bầu tr ời, vì vậy bầu
trời của châu Thiệm Bộ tựa như màu  sắc của phệ lưu ly. Núi này nhô
lên khỏi mặt nước tám vạn Du-thiện-na, phần chìm trong nước cũng như
vậy, đoan nghiêm đáng yêu. Tiếp đến dùng va ät báu là vàng tạo thành
bảy núi vàng, vây quanh núi Tô-mê-lô ở trên tầng Kim luân, phần chìm
vào trong nước số lượng giống như núi  Tô-mê-lô, phần nhô lên khỏi
mặt nước hướng về nhau đều giảm một nửa. Tiếp đến dùng đất-đá… tạo
thành bốn châu lớn, phía dưới dựa va øo tầng Kim luân vây quanh bên
ngoài núi vàng. Cuối cùng dùng sắt thép tạo thành núi vây tròn xung
quanh, ở phía ngoài bốn châu như bức tường vây quanh, nhô lên khỏi
mặt nước giảm bớt một nửa so với núi vàng thứ bảy, phần ở trong nước
có số lượng giống như núi Tô-mê-lô… Số lượng bề rộng của các núi
đều giống như số lượng nhô lên khỏi mặt nước. Giữa bảy núi vàng   có
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 133 619  
www.daitangkinh.org  
bảy biển ở bên trong, trong đó chứa đầy nước tám công đức; phía ngoài
bảy núi vàng có biển nước mặn, tám biển lớn này đều sâu tám vạn Du-
thiện-na, số lượng bề rộng của bảy biển trước như núi bao quanh.
Biển thứ tám, có người nói: Rộng  ba ức hai vạn hai ngàn Du-
thiện-na.
Có người nói: Lại tăng thêm một ngàn hai trăm tám mươi bảy Du-
thiện-na rưỡi.
Núi Tô-mê-lô có bốn tầng xếp lên nhau, tầng thứ nhất nhô ngang
một vạn sáu ngàn, tiếp đến ba ta àng trên đều giảm một nửa, bốn tầng
cách nhau với số lượng đều là mười ngàn.
Có người nói: Phần dưới của ta àng thứ nhất bằng số lượng của
phần chìm trong nước, hai tầng tiếp theo cách tầng dưới với số lượng
đều là mười ngàn, tầng thứ tư cách ta àng dưới là hai vạn. Bốn mặt của
bốn tầng giống như núi Diệu Cao, do bốn thứ báu mà tạo thành trang
nghiêm thù thắng vi diệu. Bốn tầng như sau: Kiên Thủ, Trì Man, Hằng
Kiều, Tứ Vương Thiên Chúng cư trú duy trì hai núi…, trên bảy núi vàng
cũng có thôn ấp thuộc quyền cai quản của Tứ Vương, các trời như Nhật-
Nguyệt… ở bốn bậc của bảy núi, đều là thuộc về cõi trời Tứ Đại Vương
Chúng, cõi trời này rộng nhất trong trời  cõi Dục. Từ tầng thứ tư lại có
bốn vạn Du-thiện-na, đến đỉnh núi Tô-mê-lô, là trú xứ của cõi trời Tam
Thập Tam, đỉnh núi này bốn mặt đều là hai mươi ngàn; nếu dựa vào chu
vi thì số lượng thành tám vạn.
Có Sư khác nói: Mỗi mặt đều là tám mươi ngàn, cùng với bốn phía
của phần dưới thì số lượng ấy bằng nhau. Bốn góc của đỉnh núi đều có
một ngọn núi, số lượng cao rộng ấy đều có năm trăm, có thần Dược Xoa
tên gọi Kim Cang Thủ, cư trú trong đó bảo vệ các trời. Ở giữa đỉnh núi
có thành tên gọi Thiện Kiến, mỗi mặt  là hai ngàn rưỡi, chu vi là một
vạn Du-thiện-na, thành bằng vàng cao với số lượng là một Du-thiện-na
rưỡi, đất ở đó bằng phẳng do vàng ròng tạo thành, đều dùng một trăm lẻ
một vật báu xen lẫn để trang nghiêm, mặt đất chạm vào mềm mại như
tơ lụa Đố La, lúc đặt chân va øo lún xuống ngang đầu gối tùy theo chân
cao thấp, có gió nhẹ khởi lên thổi đi những hoa héo, khiến cho hoa tươi
đẹp rải khắp mặt đất ấy, là th ành lớn làm nơi đóng đô của Thiên Đế
Thích. Thành có một ngàn cửa trang hoàng rất tráng lệ, cửa thành có
năm trăm Dược Xoa áo xanh, mạnh khỏe đoan nghiêm với số lượng Du-
thiện-na, đều mặc giáp phục-cầm binh khí canh giữ cửa thành. Ở trong
thành ấy có điện Thù Thắng, trang nghiêm đầy đủ các loại vật báu vi
diệu, che mờ cung trời khác cho nên gọi là Thù Thắng, mỗi mặt là hai
620 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
trăm năm mươi, chu vi là một ngàn Du-thiện-na. Bốn góc của thành
ấy có bốn đài cao, dùng bốn thứ ba ùu như vàng bạc… mà tạo thành, đủ
loại trang nghiêm thật đáng yêu thích. Bốn phía bên ngoài thành trang
nghiêm bốn khu vườn, là nơi cùng nhau dạo chơi vui thú của chư Thiên
cõi ấy:
1. Khu vườn Chúng Xa, đó là trong khu vườn này tùy theo phước
lực của chư Thiên mà các loại xe hiện ra.
2. Khu vườn Thô Ác, lúc chư Thiên sắp đánh trận tùy theo những
sự cần thiết mà các loại giáp phục binh khí hiện ra.
3. Khu vườn Tạp Lâm, chư Thiên đi vào trong đó ngắm nhìn đều
giống như nhau, cùng sinh ra niềm vui thù thắng.
4. Khu vườn Hỷ Lâm, trần cảnh dục lạc khác loại rất vi diệu đều
tập trung trải qua ngắm nhìn không hề thỏa mãn. Như vậy hình dạng
của bốn khu vườn đều vuông vức, mỗi một  khu vườn có chu vi với số
lượng một ngàn Du-thiện-na, chính giữa đều có một hồ Như Ý, mỗi
phía đều có số lượng năm mươi Du-thiện-na, trong hồ ấy chứa đầy nước
tám công đức, tùy theo ý muốn hoa đẹp- thuyền báu-chim xinh, tất cả
đều đẹp đẽ kỳ lạ, đủ loại trang nghiêm. Bốn phía của bốn khu vườn có
bốn khu đất tuyệt diệu, phần giữa cách khu vườn đều là hai mươi Du-
thiện-na, đất mỗi một phía có số lượng đều hai trăm, là nơi dạo chơi vui
thú tốt đẹp của các Thiên chúng, chư Thiên ở nơi ấy so tài hơn kém và
chơi đùa vui vẻ. Bên ngoài thành ở phía Đông Bắc có cây Viên Sinh,
là nơi hưởng thụ dục lạc của trời Tam Thập Tam, gốc rễ sâu rộng năm
Du-thiện-na, cao vút lên phía trên, cành nhánh phân bố cao rộng với số
lượng bằng một trăm Du-thiện-na, lá trải ra-hoa nở rộ-tỏa hương tuyệt
vời ngạt ngào thơm phức, thuận theo làn gió xông khắp một trăm Du-
thiện-na, nếu lúc ngược gió thì vẫn tỏa hương khắp năm mươi Du-thiện-
na. Bên ngoài thành ở góc Tây Nam có tòa nhà Đại Thiện Pháp, trời
Tam Thập Tam thường vào ngày mồng tám-ngày mười bốn-ngày mười
lăm mỗi nửa tháng, tập hợp trong tòa nhà này để luận bàn tường tận về
trời- người, và chế phục A-tố-lạc … Sự việc đúng như pháp hay không
đúng như pháp, những loại như vậy nơi khác nói nhiều.


„