A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 146

Việt dịch

QUYỂN 146

LUẬN VỀ CĂN (Phần 5)

Hai mươi hai căn này, mấy loại tương ưng với nhân? Cho đến nói
rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Muốn ngăn chặn ý nói về pháp nhân duyên không phải là có
thật, hiển bày về pháp nhân duyên quyết định là có thật; cũng vì ngăn
chặn ý ngu muội đối với tương ưn g, chấp rằng pháp tương ưng không
phải là thật, khiến cho biết rõ tươn g ưng là có thật, mà soạn ra phần
luận này.
Ở trong nghĩa này, có người nói: Dựa vào một nhân mà soạn luận,
đó là nhân Tương ưng, bởi vì trong này nói đến tương ưng, cho nên dựa
vào ý nghĩa ấy để giải thích về văn này.
Hỏi: Hai mươi hai căn này, mấy loại tương ưng với nhân?
Đáp: Mười bốn loại, đó là Ý căn- năm Thọ-năm căn như Tín…và
ba căn Vô lậu. Đây là tự Thể c ủa nhân Tương ưng, bởi vì căn tương
ưng với pháp tự Thể của nhân Tương ưng, cho nên gọi là tương ưng với
nhân.
Hỏi: Mấy loại không tương ưng với nhân?
Đáp: Tám loại, đó là bảy Sắc căn và Mạng căn.
Hỏi: Tám loại này đã không phải là Thể của nhân Tương ưng, vì
sao lại nói là không tương ưng với nhân? Đáp: Tám loại này tuy không
phải là Thể của nhân Tương ưng, mà không tương ưng với Thể của nhân
Tương ưng, cho nên nói là không tương ưng với nhân, điều này có gì
sai?
Hỏi: Mấy loại tương ưng với nhân, không tương ưng với nhân?
Đáp: Ngay mười bốn loại trước, phần ít tương ưng với nhân, phần
ít không tương ưng với nhân. Phần ít tương ưng với nhân, đó là tự  tánh
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 825  
www.daitangkinh.org  
đối với tánh khác. Phần ít không tương ưng với nhân, đó là tự tánh đối
với tự tánh.
Hỏi: Mấy loại không phải là t ương ưng với nhân, không phải là
không tương ưng với nhân?
Đáp: ngay mười bốn loại trước, phần ít không phải là tương ưng
với nhân, phần ít không phải là không tương ưng với nhân. Phần ít không
phải là tương ưng với nhân, đó là tự tánh đối với tự tánh. Phần ít không
phải là không tương ưng với nhân, đó là tự tánh đối với tánh khác.
Có người nói: Trong này dựa vào hai nhân mà soạn luận, đó là
nhân Tương ưng và nhân Câu hữu, bởi vì hai nhân này luôn luôn cùng
với pháp ấy không tách rời nhau, c ho nên dựa vào ý nghĩa ấy để giải
thích về văn này.
Hỏi: Hai mươi hai căn này, mấy loại tương ưng với nhân?
Đáp: Mười bốn loại, đây là tự Thể của hai nhân, bởi vì căn tương
ưng với pháp tự Thể của hai nha ân, cho nên gọi là tương ưng với nhân.
Ba loại sau hỏi-đáp như trước nên biết.
Có người nói: Trong này dựa vào ba nhân mà soạn luận, đó là
nhân Tương ưng-nhân Câu hữu và nhân Đồng  loại, bởi vì ba nhân này
bao gồm ba tánh.
Có người nói: Trong này dựa vào bốn nhân mà soạn luận, đó là
trừ ra nhân Đồng loại và nhân Biến hành, bởi vì bốn nhân này bao gồm
ba đời.
Có người nói: Trong này dựa vào năm nhân mà soạn luận, đó là
trừ ra nhân Năng tác, bởi vì bao gồm vô vi chứ không phải là tự mình
hơn hẳn.
Có người nói: Trong này dựa vào sáu nhân mà soạn luận, bởi vì ở
đây đã nói về nhân là nói tổng quát. Nhưng pháp tương ưng hoặc là làm
tự Thể của sáu nhân, hoặc là làm tự Thể của năm nhân, hoặc là làm tự
Thể của bốn nhân, như chương Đại Chủng Uẩn nói rộng ra, dựa vào ý
nghĩa ấy để giải thích về văn này.
Hỏi: Hai mươi hai căn này, mấy loại tương ưng với nhân?
Đáp: Mười bốn loại, đó là tự T hể của sáu nhân, căn tương ưng
với pháp tự Thể của sáu nhân; tự Thể của năm nhân, căn tương ưng với
pháp tự Thể của năm nhân; tự Thể của bốn nhân, căn tương ưng với
pháp tự Thể của bốn nhân, cho nên gọi là tương ưng với nhân. Ba loại
sau hỏi-đáp như trước nên biết.
Hai mươi hai căn này, mấy loại duyên với có duyên? Cho đến nói
rộng ra.
826 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì muốn ngăn chặn ý nói về sở duyên duyên không phải
là thật, hiển bày về sở duyên duyên là có thật, mà soạn ra phần luận
này.
Hỏi: Hai mươi hai căn này, mấy loại duyên với có duyên?
Đáp: Phần ít của mười ba loại, đó là phần ít của Ý-Lạc-Hỷ-Ưu-Xả
căn, năm căn như Tín…và ba căn Vô lậu. Bởi vì có pháp sở duyên làm
sở duyên cho những loại này, cho nên nói những loại này làm thành
câu duyên với có duyên. Như người mắt sáng nhìn thấy người mắt sáng,
người mắt sáng kia lại có những điều nhìn thấy; câu duyên với có duyên
nên biết cũng như vậy.
Hỏi: Mấy loại duyên với không có duyên?
Đáp: Một loại và phần ít của mười ba loại. Một loại, đó là Khổ
căn. Phần ít của mười ba loại, như trước đã nói. Bởi vì pháp không có
sở duyên làm sở duyên cho những loại này, cho nên nói những loại này
làm thành câu duyên với không co ù duyên. Như người mắt sáng nhìn
thấy người mù mắt, người mù mắt kia lại không nhìn thấy gì; câu duyên
với không có duyên nên biết cũng như vậy.
Hỏi: Mấy loại duyên với có duyên, duyên với không có duyên?
Đáp: Ngay phần ít của mười ba loại trước, bởi vì pháp có sở duyên
và không có sở duyên, làm sở duyên cho những loại này, cho nên nói
những loại này làm thành câu duyên với có duyên, duyên với không
có duyên. Như người mắt sáng nhìn tha áy người mắt sáng và người mù
mắt, người mắt sắng kia lại có những điều nhìn thấy, người mù mắt kia
lại không nhìn thấy gì; câu duyên với có duyên, duyên với không có
duyên, nên biết cũng như vậy.
Có người khác nói rằng: Nghĩa của câu thứ ba này, tức là kết hợp
câu thứ nhất và câu thứ hai, lại không có Thể khác nhau.
Cách nói này không đúng, bởi vì c ùng với bản luận trái ngược
nhau. Như phẩm luận về Thập Môn nói: “Duyên với pháp có duyên, là
tùy miên tùy tăng duyên với hữu vi; duyên với pháp không có duyên,
là tất cả tùy miên tùy ta êng; duyên với pháp có duyên, duyên với pháp
không có duyên, là tùy miên tùy tăng duyên với hữu vi; không phải
là duyên với pháp có duyên, không phải  là duyên với pháp không có
duyên, là tùy miên tùy tăng duyên với hữu lậu, nhưng có ý thức và pháp
tương ưng, trong một sát-na duyên chung với pháp có duyên và pháp
không có duyên.” Vì vậy như trước đã nói là hợp lý.
Hỏi: Mấy loại không phải là duyên với có duyên, không phải   là
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 827  
www.daitangkinh.org  
duyên với không có duyên? Đáp: Tám loại, đó là bảy Sắc căn và Mạng
căn, bởi vì những loại này không duyên với pháp có sở duyên-pháp
không có sở duyên, cho nên nói những loại này làm thành câu không
phải là duyên với có duyên-không pha ûi là duyên với không có duyên.
Như người mù mắt hoàn toàn không nhìn thấy gì, câu này cũng như
vậy.
Trong này sơ lược nêu ra hai mươi  hai căn, bốn câu sai biệt như
duyên với có duyên… đã nói trong phẩm luận về Thập Môn.
Mười tám Giới… cũng thuận theo dùng bốn câu này để phân biệt,
đó là trong mười tám Giới thì mười Sắc  giới làm câu thứ tư, năm Thức
giới làm câu thứ hai, Ý giới-Ý thức giới làm ba câu trước, Pháp giới đầy
đủ làm bốn câu.
Trong mười hai Xứ thì mười Sắc xứ làm câu thứ tư, Ý xứ làm ba
câu trước, Pháp xứ đầy đủ làm bốn câu.
Trong năm Uẩn thì Sắc uẩn làm câu thứ tư, Thọ-Tưởng-Thức uẩn
làm ba câu trước, Hành  uẩn đầy đủ làm bốn câu. Như Uẩn, Thủ uẩn
cũng như vậy.
Trong sáu Giới thì năm Sắc giới làm câu thứ tư, Thức giới làm ba
câu trước.
Pháp có sắc, pháp có thể thấy, pháp có đối, pháp vô vi, Diệt đế,
làm câu thứ tư. Pháp không có sắc, pháp không có thấy, pháp không
có đối, pháp hữu lậu, pháp vô lậu, pháp hữu vi, pháp quá khứ-vị lai-
hiện tại, pháp thiện-bất thiện-vô ký, pháp hệ thuộc cõi Dục-Sắc-Vô
sắc, pháp Học-Vô họ c-Phi học phi vô học, pháp do kiến-tu mà đoạn
và không đoạn, Khổ-Tập-Đạo đế, Tĩnh lự-Vô sắc, đều đầy đủ làm bốn
câu.
Trong bốn Vô lượng, nếu chọn lấy tự tánh, duyên với tâm hữu
tình trú vào Đồng phần, thì làm câu thứ ba; nếu duyên với tâm hữu tình
không trú vào Đồng phần, thì làm câu thứ hai; nếu cùng chọn lấy tương
ưng-tùy chuyển, duyên với tâm hữu tình trú vào Đồng phần, thì làm câu
thứ ba-thứ tư; nếu duyên với tâm hữu tình không trú vào Đồng phần, thì
làm câu thứ hai-thứ tư.
Ba Giải thoát đầu-Thắng xứ và tám Biến xứ trước, nếu chọn lấy
tự tánh thì làm câu thứ hai; nếu cu øng chọn lấy t ương ưng-tùy chuyển,
thì làm câu thứ hai-thứ tư. Diệt thọ tưởng giải thoát làm câu thứ tư, bốn
Giải thoát còn lại đầy đủ làm bốn câu.
Hai Biến xứ sau làm câu thứ ba-thứ tư, Diệt trí- Đẳng trì Vô tướng
làm câu thứ hai, Tha tâm trí làm câu thứ nhất, sáu Trí và hai Đẳng   trì
828 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
còn lại, làm ba câu trước.
Trong các môn phiền não, năm Thức  tương ưng thì làm câu thứ
hai, Ý thức tương ưng thì làm ba câu trước. Trong này nói rộng, sai biệt
nên suy nghĩ.
Hỏi: Các căn thuộc pháp này thì că n ấy là dị sinh chăng? Giả sử
căn thuộc dị sinh thì căn ấy là pháp này chăng?
Đáp: Các căn thuộc pháp này thì căn ấy không phải là dị sinh, các
căn thuộc dị sinh thì căn ấy không phải là pháp này.
Hỏi: Pháp này là gì, dị sinh là gì?
Đáp: Pháp này gọi là Thánh giả, dị  sinh tức là dị sinh. Các căn
thuộc pháp này thì căn ấy không phải la ø dị sinh, đó là các căn Vô lậu,
chỉ có Thánh giả thành tựu chứ không phải là các dị sinh. Các căn thuộc
dị sinh thì căn ấy không phải là ph áp này, đó là căn do kiến mà đoạn,
chỉ có dị sinh thành tựu chứ không phải là các Thánh giả.
Có người nói: Pháp này, nghĩa là trú trong Khổ pháp trí nhẫn; dị
sinh, nghĩa là trú trong Thế đệ nhất pháp. Các căn thuộc pháp này thì
căn ấy không phải là dị sinh, đó là các căn câu sinh thuộc Khổ pháp
trí nhẫn, chỉ có người trú trong Khổ pha ùp trí nhẫn mới hiện khởi, chứ
không phải là người trú trong Thế đệ nhất pháp. Các căn thuộc dị sinh
thì căn ấy không phải là pháp này, đó là các căn câu sinh thuộc Thế đệ
nhất pháp, chỉ có người trú trong Thế đệ nhất pháp mới hiện khởi, chứ
không phải là người trú trong Khổ pháp trí nhẫn.
Có người nói: Pháp này, nghĩa là trú trong luật nghi; dị sinh, nghĩa
là trú vào không luật nghi. Các ca ên của người trú trong luật nghi mà
hiện khởi, thì căn ấy không phải là người trú vào không luật nghi mà
hiện khởi. Các căn của người trú vào không luật nghi mà hiện khởi, thì
căn ấy không phải là người trú trong luật nghi mà hiện khởi.
Có người nói: Pháp này, nghĩa là căn không thiếu sót; dị sinh,
nghĩa là căn thiếu sót, như Phiến-tr ĩ-bán-trạch-ca, không có hình thể,
hai hình thể… Các căn của người có căn không thiếu sót mà hiện khởi,
thì căn ấy không phải là người có căn thiếu sót mà hiện khởi. Các căn
của người có căn thiếu sót mà hiện khởi, thì căn ấy không phải là người
có căn không thiếu sót mà hiện khởi.
Có người nói: Pháp này, nghĩa là không đoạn căn thiện; dị sinh,
nghĩa là đoạn căn thiện. Các căn như Tín…, do người không đoạn căn
thiện mà hiện khởi, thì căn ấy không phải là người đoạn căn thiện mà
hiện khởi. Các căn câu sinh thuộc tà kiến, do người đoạn căn thiện mà
hiện khởi, thì căn ấy không phải là người không đoạn căn thiện mà hiện
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 829  
www.daitangkinh.org  
khởi.
Có người nói: Pháp này, nghĩa là trú trong tụ Chánh định; dị sinh,
nghĩa là trú trong tụ Tà định. Các căn của người trú trong tụ Chánh định
mà hiện khởi, thì căn ấy không phải là người trú trong tụ Tà định mà
hiện khởi. Các căn của người trú trong tụ Tà định mà hiện khởi, thì căn
ấy không phải là người trú trong tụ Chánh định mà hiện khởi.
Có người nói: Pháp này, nghĩa là trú trong năm cõi trời Tịnh Cư;
dị sinh, nghĩa là trú trong năm xứ sở của dị sinh. Các căn của người
trú trong năm cõi trời Tịnh Cư ma ø hiện khởi, thì căn ấy không phải là
người trú trong năm xứ sở của dị sinh mà hiện khởi. Các căn của người
trú trong năm xứ sở của dị sinh mà hiện khởi, thì căn ấy không phải là
người trú trong năm cõi trời Tịnh Cư mà hiện khởi.
Hỏi: Sắc uẩn thâu nhiếp mấy căn?
Đáp: Bảy căn, đó là bảy Sắc căn như Nhãn…
Hỏi: Thọ uẩn thâu nhiếp mấy căn?
Đáp: Năm căn và phần ít của ba căn. Năm căn, đó là năm Thọ
căn. Phần ít của ba căn, đó là phần ít của ba căn Vô lậu, bởi vì ba căn
Vô lậu lấy chín pháp làm Thể, Thọ uẩn chỉ thâu nhiếp ba loại, cho nên
nói là phần ít.
Hỏi: Tưởng uẩn thâu nhiếp mấy căn?
Đáp: Không có, bởi vì Tưởng không phải là căn.
Hỏi: Hành uẩn thâu nhiếp mấy căn?
Đáp: Sáu căn và phần ít của ba căn. Sáu căn, đó là Mạng căn và
năm căn như Tín… Phần ít của ba căn, đó là phần ít của ba căn Vô lậu,
bởi vì ba căn Vô lậu lấy chín pha ùp làm Thể, Hành uẩn chỉ thâu nhiếp
năm loại, cho nên nói là phần ít.
Hỏi: Thức uẩn thâu nhiếp mấy căn?
Đáp: Một căn và phần ít của ba căn. Một căn, đó là Ý căn. Phần
ít của ba căn, đó là phần ít của ba căn Vô lậu, bởi vì ba căn Vô lậu lấy
chín pháp làm Thể, Thức uẩn chỉ th âu nhiếp một loại, cho nên nói là
phần ít.
Hỏi: Căn thiện thâu nhiếp mấy Giới-mấy Xứ-mấy Uẩn?
Đáp: Tám Giới-hai Xứ-ba Uẩn. Tám Giới, đó là bảy Tâm giới và
Pháp giới. Hai Xứ, đó là Ý xứ và Pháp xứ. Ba Uẩn, đó là Thọ uẩn-Hành
uẩn và Thức uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp căn thiện, có mấy Giới-mấy Xứ-mấy Uẩn?
Đáp: Không có.
Hỏi: Căn bất thiện thâu nhiếp mấy Giới-mấy Xứ-mấy Uẩn?
830 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Đáp: Tám Giới-hai Xứ-hai Uẩn. Tám Giới, đó là bảy Tâm giới và
Pháp giới. Hai Xứ, đó là Ý xứ và Pháp xứ. Hai Uẩn, đó là Thọ uẩn và
Thức uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp căn bất th iện, có mấy Giới-mấy Xứ-mấy
Uẩn?


Uẩn?

Đáp: Không có.
Hỏi:  Căn  hữu  phú  vô  ký  thâu  nhiếp  mấy  Giới-mấy Xứ-mấy

Đáp: Sáu Giới- hai Xứ- hai Uẩn. Sáu Giới, đó là Nhãn thức  giới-
Nhĩ thức giới-Thân thức giới-Ý giới-Ý thức giới và Pháp giới. Hai Xứ,
đó là Ý xứ và Pháp xứ. Hai Uẩn, đó là Thọ uẩn và Thức uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp căn hữu phú vô ký, có mấy Giới-mấy Xứ-
mấy Uẩn?
Đáp: Không có.
Hỏi: Căn vô phú vô ký thâu nhiếp mấy Giới- mấy Xứ- mấy
Uẩn?
Đáp: Mười ba Giới- bảy Xứ- bốn Uẩn. Mười ba Giới, đó là  mười
hai Giới bên trong và Pháp giới. Ba ûy Xứ, đó là sáu Xứ bên trong và
Pháp xứ. Bốn Uẩn, đó là trừ ra Tưởng uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp căn vô phú vô ký, có mấy Giới-mấy Xứ-
mấy Uẩn?
Đáp: Năm Giới- năm Xứ, không pha ûi là Uẩn. Năm Giới, đó là
năm Giới thuộc Sắc căn như Nhãn… Năm Xứ. đó là năm Xứ thuộc Sắc
căn như Nhãn… Không phải là Uẩn, đó là không có Uẩn, bởi vì chỉ là
vô phú vô ký.
Hỏi: Căn pháp thâu nhiếp mấy Giới- mấy Xứ- mấy Uẩn?
Đáp: Mười ba Giới-bảy Xứ-bốn  Uẩn. Mười ba Giới, đó là mười
hai Giới bên trong và Pháp giới. Ba ûy Xứ, đó là sáu Xứ bên trong và
Pháp xứ. Bốn Uẩn, đó là trừ ra Tưởng uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp căn pháp, có mấy Giới- mấy Xứ-mấy Uẩn?
Đáp: Mười hai Giới- sáu Xứ- hai Uẩn. Mười hai Giới, đó là mười
hai Giới bên trong. Sáu Xứ, đó là sáu Xứ bên trong. Hai Uẩn, đó là Thọ
uẩn và Thức uẩn.
Hỏi: Phi căn pháp thâu nhiếp mấy Giới- mấy Xứ-mấy Uẩn?
Đáp: Sáu Giới-sáu Xứ-ba Uẩn. Sáu Giới, đó là sáu Giới bên ngoài.
Sáu Xứ, đó là sáu Xứ bên ngoài. Ba Uẩn, đó là Sắc uẩn- Tưởng uẩn và
Hành uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp phi căn pha ùp, có mấy Giới-mấy Xứ-mấy
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 831  
www.daitangkinh.org  
Uẩn?
Đáp: Năm Giới-năm Xứ-một Uẩn. Năm Giới, đó là năm Sắc giới
bên ngoài. Năm Xứ, đó là năm Sắc xứ bên ngoài. Một Uẩn, đó là Tưởng
uẩn.


Uẩn?
Hỏi: Căn-phi căn pháp thâu nhiếp mấy Giới-mấy Xứ-mấy Uẩn?
Đáp: Mười tám Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Hỏi: Chỉ thâu nhiếp căn-phi căn pháp, có mấy Giới-mấy Xứ-mấy

Đáp: Một Giới-một Xứ-hai Uẩn. Một Giới, đó là Pháp giới.  Một
Xứ, đó là Pháp xứ. Hai Uẩn, đó là Sắc uẩn và Hành uẩn.
Có thể căn làm duyên sinh ra căn chăng? Cho đến nói rộng ra.
Có người nói: Trong này có một lần nêu ra, một lần giải thích,
một lần giải thích rộng ra. Như nói: “Có thể căn làm duyên sinh ra
căn chăng?... Là nêu ra. Có thể Nhãn căn làm duyên sinh ra Nhãn căn
chăng?... Là giải thích. Nhãn căn cùng với Nhãn căn làm mấy duyên?...
Là giải thích rộng ra.”
Có người nói: Trong này có ba lần nêu ra, ba lần giải thích, ba lần
giải thích rộng ra. Như nói: “Có thể căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Là nêu ra. Trả lời: Sinh ra. Là giải thích. Sinh ra phi căn chăng? Là giải
thích rộng ra. Có thể Nhãn căn làm duyên sinh ra Nhãn căn chăng?
Là nêu ra. Trả lời: Sinh ra. Là giả i thích. Sinh ra Nhĩ căn cho đến sinh
ra Cụ tri căn chăng?... Là giải thíc h rộng ra. Nhãn căn cùng với Nhãn
căn làm mấy duyên? Là nêu ra. Trả lời: Nhân và Tăng thượng. Là giải
thích. Cho đến cùng với Cụ tri căn làm Sở duyên-Tăng thượng… Là giải
thích rộng ra.”
Có người nói: Trong này có ba lần nêu ra, ba lần giải thích. Như
nói: “Có thể căn làm duyên sinh ra căn chăng?... Là nêu ra. Trả lời:
Sinh ra… Là giải thích. Có thể Nhã n căn làm duyên sinh ra Nhãn căn
chăng?... Là nêu ra. Trả lời: Sinh ra… Là giải thích. Nhãn căn cùng với
Nhãn căn làm mấy duyên?... Là nêu ra. Trả lời: Nhân và Tăng thượng…
Là giải thích.”
Hỏi: Có thể căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sinh ra Ý căn-ba Thọ và năm căn như
Tín…; hoặc là Nhãn làm sở duyên, sinh ra Ý căn-bốn Thọ- năm căn như
Tín… và ba căn Vô lậu.
Hỏi: Có thể căn làm duyên sinh ra phi căn chăng?
832 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sinh ra Tưởng-Tư-Xúc-Tác ý…; hoặc
là Nhãn làm sở duyên, sinh ra Tưởng -Tư-Xúc-Tác ý, và Ác tác-Thụy
miên…
Hỏi: Có thể căn làm duyên sinh ra căn-phi căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sinh ra Ý căn-ba Thọ-năm căn như
Tín…, và Tưởng-Tư-Xúc-Tác ý…; hoặc là Nhãn làm sở duyên, sinh ra Ý
căn-bốn Thọ-năm căn như Tín…, ba căn Vô lậu, Tưởng-Tư-Xúc-Tác ý…,
và Ác tác-Thụy miên…
Hỏi: Có thể phi căn làm duyên sinh ra phi căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như sắc làm sở duyên, sinh ra Tưởng-Tư-Xúc-Tác ý…, và Ác
tác-Thụy miên…
Hỏi: Có thể phi căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như sắc làm sở duyên, sinh ra Ý căn-năm Thọ-năm căn như
Tín…, và ba căn Vô lậu.
Hỏi: Có thể phi căn làm duyên sinh ra căn-phi căn chăng? Đáp:
Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như sắc làm sở duyên, sinh ra Ý căn-năm Thọ-năm căn như
Tín…, ba căn Vô lậu, Tưởng-Tư-Xúc -Tác ý…, và Ác tác-Thụy miên…
Hỏi: Có thể căn-phi căn làm duyên sinh ra căn-phi căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sắc làm sở duyên, sinh ra Ý căn-ba Thọ-
năm căn như Tín…, Tưởng-Tư-Xúc-Tác ý…
Hỏi: Có thể căn-phi căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sắc làm sở duyên, sinh ra Ý căn-ba Thọ
và năm căn như Tín…
Hỏi: Có thể căn-phi căn làm duyên sinh ra phi căn chăng?
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 833  
www.daitangkinh.org  
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sắc  làm sở duyên, sinh ra Tưởng-Tư-
Xúc-Tác ý…
Có người khác đối với phần này đưa ra văn thứ hai.
Hỏi: Có thể căn làm duyên chỉ sinh ra căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì căn này cũng sinh ra phi căn.
Hỏi: Có thể căn làm duyên chỉ sinh ra phi căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì căn này cũng sinh ra căn.
Hỏi: Có thể căn làm duyên chỉ sinh ra căn-phi căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sinh ra Ý căn-ba Thọ-năm căn như
Tín…, Tưởng-Tư-Xúc-Tác ý…
Hỏi: Có thể phi căn làm duyên chỉ sinh ra phi căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì phi căn này cũng sinh ra căn.
Hỏi: Có thể phi căn làm duyên chỉ sinh ra căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì phi căn này cũng sinh ra phi căn.
Hỏi: Có thể phi căn làm duyên chỉ sinh ra căn-phi căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như sắc làm sở duyên, sinh ra Ý căn- năm Thọ-năm căn như
Tín…, ba căn Vô lậu, Tưởng-Tư-Xúc -Tác ý…, và Ác tác-Thụy miên…
Hỏi: Có thể căn-phi căn làm duyên chỉ sinh ra căn-phi căn
chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra? Đáp: Như Nhãn làm sở y, sắc làm sở
duyên, sinh ra Ý căn-ba Thọ-na êm căn như Tín…, Tưởng-Tư-Xúc-Tác
ý…
Hỏi: Có thể căn-phi căn làm duyên chỉ sinh ra căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì căn-phi căn này cũng sinh ra phi căn.
Hỏi: Có thể căn-phi căn làm duyên chỉ sinh ra phi căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì căn-phi căn này cũng sinh ra căn.
Có người khác đối với phần này đưa ra văn thứ ba.
Hỏi: Có thể chỉ có căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì ca ên này cũng duyên với phi căn mà
sinh ra.
Hỏi: Có thể chỉ có căn làm duyên sinh ra phi căn chăng?
834 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Đáp: Không sinh ra, bởi vì phi căn này cũng duyên với phi căn
mà sinh ra.
Hỏi: Có thể chỉ có căn làm duyên sinh ra căn-phi căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì ca ên-phi căn này cũng duyên với phi
căn mà sinh ra.
Hỏi: Có thể chỉ có phi căn làm duyên sinh ra phi căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì phi căn này cũng duyên với căn mà
sinh ra.
Hỏi: Có thể chỉ có phi căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì căn này cũng duyên với căn mà   sinh
ra.
Hỏi: Có thể chỉ có phi căn làm duyên sinh ra căn-phi căn chăng?
Đáp: Không sinh ra, bởi vì căn-phi căn này cũng duyên với    căn
mà sinh ra.
Hỏi: Có thể chỉ có căn-phi căn làm duyên sinh ra căn-phi căn
chăng?
Đáp: Sinh ra, nói rộng ra như trên.
Hỏi: Có thể chỉ có căn-phi căn làm duyên sinh ra căn chăng?
Đáp: Sinh ra, nói rộng ra như trên.
Hỏi: Có thể chỉ có căn-phi căn làm duyên sinh ra phi căn chăng?
Đáp: Sinh ra, nói rộng ra như trên.
Hỏi: Có thể Nhãn căn làm duyên sinh ra Nhãn căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Đó là không ngăn cản sinh ra và chỉ có không trở ngại gì.
Hỏi: Có thể Nhãn căn làm duyên sinh ra Nhĩ căn cho đến Cụ tri
căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Nhãn làm sở y, sinh ra Ý căn-ba Thọ và năm căn như
Tín…; hoặc là Nhãn làm sở duyên, sinh ra Ý căn-bốn Thọ, năm căn như
Tín…, và ba căn Vô lậu; hoặc là ba øi báng Nhãn căn rơi vào các nẽo ác,
nhận lấy dị thục của các Sắc ca ên-Mạng căn-Ý căn-Khổ căn; hoặc là
tin tưởng Nhãn căn sinh vào các nẽo thiện, nhận lấy dị thục của các
Sắc căn-Mạng căn-Ý căn-Lạc căn-Hỷ căn-Xả căn. Đó gọi là Nhãn căn
làm duyên sinh ra Nhĩ căn cho đến Cụ tri căn. Như Nhãn căn, Nhĩ-Tỷ-
Thiệt-Thân-Nữ-Nam-Mạng căn cũng như vậy. Nhưng có sai biệt, đó là
Nữ căn-Nam căn không phải là sở y của Khổ căn và năm căn như Tín…,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 835  
www.daitangkinh.org  
Mạng căn không phải là sở y của tất cả các căn.
Hỏi: Có thể Ý căn làm duyên sinh ra Ý căn chăng? Sinh ra Nhãn
căn cho đến Cụ tri căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Ý căn làm sở y, sinh ra Ý căn-năm Thọ-năm căn như
Tín…, và ba căn Vô lậu; hoặc là Ý căn làm sở duyên, sinh ra Ý căn-bốn
Thọ-năm căn như Tín…, và ba căn Vô la äu; hoặc là bài báng Ý căn rơi
vào các nẽo ác, nhận lấy dị thục c ủa các Sắc căn-Mạng căn- Ý căn-
Khổ căn; hoặc là tin tưởng Ý căn sinh vào các nẽo thiện, nhận lấy dị
thục của các Sắc căn-Mạng căn-Ý căn-Lạc căn-Hỷ căn-Xả căn. Vả lại,
Ý căn có thiện và bất thiện, thiện thì ở nẽo thiện nhận lấy dị thục của
các Sắc căn-Mạng căn-Ý căn-Lạc căn- Hỷ căn-Xả căn; bất thiện thì ở
nẽo ác nhận lấy dị thục của các Sắc căn-Mạn g căn-Ý căn-Khổ căn.
Như Ý căn, năm Thọ căn-năm căn như Tín…cũng như vậy. Nhưng có sai
biệt, đó là tất cả không phải là sở y, Khổ căn đối với chính mình không
phải là sở duyên, năm căn như Tín…không phải là bất thiện.
Hỏi: Có thể Vị tri đương tri căn làm duyên sinh ra Vị tri đương tri
căn chăng? Sinh ra Nhãn căn cho đến Cụ tri căn chăng?
Đáp: Sinh ra.
Hỏi: Thế nào là sinh ra?
Đáp: Như Vị tri đương tri căn làm sở y, sinh ra Vị tri đương tri căn-
Dĩ tri căn-Ý căn-ba Thọ-năm căn như Tín…;hoặc là Vị tri đương tri căn
làm sở duyên, sinh ra Ý căn-bốn T họ-năm căn như Tín…và ba căn Vô
lậu; hoặc là bài báng Vị tri đương tri căn rơi vào các nẽo ác, nhận lấy
dị thục của các Sắc căn-Mạng căn-Ý căn-Khổ căn; hoặc là tin tưởng Vị
tri đương tri căn sinh vào các nẽo thiện, nhận lấy dị thục của các Sắc
căn-Mạng căn-Ý căn-Lạc căn-Hỷ căn-Xả căn. Như Vị tri đương tri căn,
Dĩ tri căn và Cụ tri căn cũng như vậy. Nhưng có sai biệt, đó là Dĩ tri
căn làm sở y, sinh ra Dĩ tri căn-C ụ tri căn-Ý căn-ba Thọ-năm căn như
Tín…; Cụ tri căn làm sở y, sinh ra Cụ tri căn-Ý căn-ba Thọ-năm căn như
Tín…
Hỏi: Nhãn căn cùng với Nhãn căn làm mấy duyên, cùng với Nhĩ
căn cho đến Cụ tri căn làm mấy duyên? Cho đến Cụ tri căn cùng với
Cụ tri căn làm mấy duyên, cùng với Nh ãn căn cho đến Dĩ tri căn làm
mấy duyên?
Đáp: Nhãn căn cùng với Nha õn căn, làm Nhân và Tăng thượng.
Nhân là một Nhân, đó là nhân Đo àng loại. Tăng thượng, đó là không
836 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
ngăn cản sinh ra và chỉ có không trở ngại gì, nghĩa về Tăng thượng sau
này đều nói giống như ở đây. Cùng với Sắc căn khác và Mạng căn-Khổ
căn, làm một Tăng thượng. Cùng với căn khác làm Sở duyên-Tăng
thượng. Căn khác, đó là Ý căn-bốn T họ-năm căn như Tín… và ba căn
Vô lậu. Như Nhãn căn, Nhĩ-Tỷ-Thiệt căn cũng như vậy.
Thân căn cùng với Thân căn-Nữ căn-Nam căn, làm Nhân và Tăng
thượng. Nhân là một Nhân, đó là nhân Đồng loại. Cùng với Sắc căn
khác và Mạng căn-Khổ căn, làm một Tăng thượng. Cùng với căn khác
làm Sở duyên-Tăng thượng. Căn khác, như trước nói.
Nữ căn cùng với Nữ căn-Tha ân căn, làm Nhân và Tăng thượng.
Nhân là một Nhân, đó la ø nhân Đồng loại. Cùng với Sắc căn khác và
Mạng căn-Khổ căn, làm một Tăng thượng. Cùng với căn khác làm Sở
duyên-Tăng thượng. Căn khác, như tr ước nói. Như Nữ căn, Nam căn
cũng như vậy.
Mạng căn cùng với Mạng căn, la øm Nhân và Tăng thượng. Nhân
là một Nhân, đó là nhân Đồng loại. Cùng với bảy Sắc căn-Khổ căn, làm
một Tăng thượng. Cùng với căn khác làm Sở duyên-Tăng thượng. Căn
khác, như trước nói.
Ý căn cùng với Ý căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên-Tăng
thượng. Nhân là ba Nhân, đó là nhân Đồng loại-Biến hành và Dị thục.
Đẳng vô gián, đó là Ý căn đẳng vô gián, Ý căn hiện rõ ở trước mắt. Sở
duyên, đó là Ý căn làm sở duyên cho Ý căn. Các nghĩa về Đẳng vô gián
và Sở duyên, đều dựa theo đây mà nói . Cùng với bảy Sắc căn-Mạng
căn, làm Nhân và Tăng thượng. Nhân là một Nhân, đó là nhân Dị thục.
Cùng với Khổ căn, làm Nhân- Đẳng vô gián-Tăng thượng, không phải
là Sở duyên. Nhân là năm Nhân, đó là nhân Tương ưng-Câu hữu-Đồng
loại-Biến hành và Dị thục. Đẳng vô gián, đó là Ý căn đẳng vô gián,
Khổ căn hiện rõ ở trước mắt. Không phải là Sở duyên, bởi vì Khổ căn
duyên với sắc, Ý căn không phải là sắc. Cùng với căn khác làm Nhân-
Đẳng vô gián-Sở duyên-Tăng thượng. Căn khác, đó là Lạc-Hỷ-Xả-Ưu
căn, năm căn như Tín…, ba căn Vô lậu. Đây là dựa vào duyên đầy đủ
như nhau, cho nên nói chung. Nhưng mà Nhân có khác nhau, đó là cùng
với Lạc-Hỷ-Xả căn làm năm Nhân, tức là năm Nhân như Tương ưng…;
cùng với Ưu căn làm bốn Nhân, trừ ra nhân Dị thục; cùng với năm căn
như Tín… và ba căn Vô lậu làm ba Nhân, tức là nhân Tương ưng-Câu
hữu và Đồng loại. Như Ý căn, Lạc -Hỷ-Xả căn và năm căn như Tín…,
cũng như vậy.
Nên biết rằng đây là dựa  vào số lượng duyên như nhau mà nói
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 837  
www.daitangkinh.org  
về tướng chung, nhưng bởi vì nhân duyên có sai biệt, e là văn cách xa,
cho nên nay phân biệt đầy đủ. Đó la ø Lạc căn cùng với  Lạc căn, làm
Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên-Tăng t huợng; Nhân là ba Nhân, đó là
nhân Đồng loại-Biến hành và Dị thục. Cùng với bảy Sắc căn và Mạng
căn, làm Nhân và Tăng thượng; Nhân là một Nhân, đó là nhân Dị thục.
Cùng với Ý căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng;
Nhân là năm Nhân, đó là na êm nhân như Tương ưng… Cùng với Khổ
căn, làm Nhân-Đẳng vô gián và Tăng thượng, không phải là Sở duyên;
Nhân là hai Nhân, đó là nhân Đồn g loại và Dị thục; không phải là Sở
duyên, bởi vì Khổ căn duyên với sắc, Lạc căn không phải là sắc. Cùng
với Hỷ căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân
là hai Nhân, đó là nhân Đồng loại và Dị thục. Cùng với Ưu căn, làm
Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là một Nhân, đó
là nhân Đồng loại. Cùng với Xả căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên
và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Đồng loại-Biến hành và
Dị thục. Cùng với năm căn như Tín… và ba căn Vô lậu, làm Nhân-Đẳng
vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Tương
ưng-Câu hữu và Đồng loại.
Hỷ căn cùng với Hỷ căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và
Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Đồng loại-Biến hành và Dị
thục. Cùng với bảy Sắc căn và Ma ïng căn, làm Nhân và Tăng thượng;
Nhân là một Nhân, đó là nhân Dị thục. Cùng với Ý căn, làm Nhân-
Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là năm Nhân, đó là năm
nhân như Tương ưng… Cùng với Lạc căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở
duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nh ân, đó là nhân Đồng loại-Biến
hành và Dị thục. Cùng với Khổ căn, làm Nhân-Đẳng vô gián và Tăng
thượng, không phải là Sở duyên; Nha ân là ba Nhân, đó là nhân Đồng
loại-Biến hành và Dị thục. Cùng với Ưu căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-
Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là hai Nhân, đó là nhân Đồng loại và
Biến hành. Cùng với Xả căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và
Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Đồng loại-Biến hành và Dị
thục. Cùng với năm căn như Tín… và ba căn Vô lậu, làm Nhân-Đẳng
vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Tương
ưng-Câu hữu và Đồng loại.
Xả căn cùng với Xả căn, la øm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và
Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Đồng loại-Biến hành và Dị
thục. Cùng với bảy Sắc căn và Ma ïng căn, làm Nhân và Tăng thượng;
Nhân là một Nhân, đó là nhân Dị  thục. Cùng với Ý căn, làm Nhân-
838 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng;  Nhân là năm Nhân, đó là
năm nhân như Tương ưng… Cùng với La ïc căn-Hỷ căn, làm Nhân-Đẳng
vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Đồng
loại-Biến hành và Dị thục. Cùng với Khổ căn, làm Nhân-Đẳng vô gián
và Tăng thượng, không phải là Sở duyên; Nhân là ba Nhân, đó là nhân
Đồng loại-Biến hành và Dị thục. Cùng với Ưu căn, làm Nhân-Đẳng vô
gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nha ân là hai Nhân, đó là nhân Đồng
loại và Biến hành. Cùng với năm căn như Tín… và ba căn Vô lậu, làm
Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là
nhân Tương ưng-Câu hữu và Đồng loại.
Tín căn cùng với Tín căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và
Tăng thượng; Nhân là một Nhân, đó la ø nhân Đồng loại. Cùng với bảy
Sắc căn-Mạng căn, làm Nhân và Tăng thượng; Nhân là một Nhân, đó
là nhân Dị thục. Cùng với Ý căn-Lạc  căn-Hỷ căn-Xả căn, làm Nhân-
Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng;  Nhân là bốn Nhân, trừ ra
nhân Biến hành. Cùng với Khổ căn, la øm Nhân-Đẳng vô gián và Tăng
thượng, không phải là Sở duyên; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Tương
ưng-Câu hữu và Đồng loại. Cùng với Ưu căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-
Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Tương ưng-Câu
hữu và Đồng loại. Cùng với bốn căn như Tinh tiến… và ba căn Vô lậu,
làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân,
đó là nhân Tương ưng-Câu hữu và Đồng loại. Như Tín căn, bốn căn như
Tinh tiến…cũng như vậy.
Khổ căn cùng với Khổ căn, làm Nhân-Đẳng vô gián và Tăng
thượng, không phải là Sở duyên; Nhân là hai Nhân, đó là nhân Đồng
loại và Dị thục; không phải là Sở duyên, bởi vì Khổ căn duyên với sắc,
Khổ căn không phải là sắc. Cùng với bảy Sắc căn-Mạng căn, làm Nhân
và Tăng thượng; Nhân là một Nhân, đó là nhân Dị thục. Cùng với ba căn
Vô lậu, làm Sở duyên và Tăng thượng; Sở duyên, đó là làm sở duyên
cho phẩm thuộc Khổ nhẫn-Khổ trí và Tập nhẫn-Tập trí. Cùng với căn
khác, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng. Căn khác, đó
là Ý-Lạc-Hỷ-Xả-Ưu và năm căn như Tín….Đây cũng là duyên đầy đủ
như nhau, cho nên nói chung. Nhưng mà Nhân có khác nhau, đó là cùng
với Ý căn làm bốn Nhân, trừ ra nhân Biến hành; cùng với Lạc căn-Hỷ
căn-Xả căn làm hai Nhân, đó là nhân Đồng loại và Dị thục; cùng với
Ưu căn làm một Nhân, đó là nhân Đồng loại; cùng với năm căn như
Tín…làm ba Nhân, đó là nhân Tương ưng- Câu hữu và Đồng loại.
Ưu căn cùng với Ưu căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 146 839  
www.daitangkinh.org  
Tăng thượng; Nhân là hai Nhân, đ ó là nhân Đồng loại và Biến hành.
Cùng với bảy Sắc căn-Mạng căn, la øm Nhân và Tăng thượng; Nhân là
một Nhân, đó là nhân Dị thục. C ùng với Khổ căn, làm Nhân-Đẳng vô
gián và Tăng thượng, không phải là Sở duyên; Nhân là ba Nhân, đó là
nhân Đồng loại-Biến hành và Dị thục. Cùng với ba căn Vô lậu, làm Sở
duyên và Tăng thượng; Sở duyên, đó là làm sở duyên cho phẩm thuộc
Khổ nhẫn-Khổ trí và Tập nhẫn-Tập trí. Cùng với căn khác, làm Nhân-
Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng thượng. Căn khác, đó là Ý-Lạc-Hỷ-Xả
và năm căn như Tín…Đây cũng là duyên đầy đủ như nhau, cho nên nói
chung. Nhưng mà Nhân có khác nhau, đó là cùng với Ý căn làm năm
Nhân, đó là năm nhân như Tương ưng…; cùng với Lạc căn-Hỷ căn-Xả
căn làm ba Nhân, đó là nhân Đồng lo ại-Biến hành và Dị thục; cùng
với năm căn như Tín…làm ba Nhân, đó là nhân Tương ưng-Câu hữu và
Đồng loại.
Vị tri đương tri căn cùng với Vị tri đương tri căn, làm Nhân-Đẳng
vô gián-Sở duyên và Tăng thượng; Nhân là ba Nhân, đó là nhân Tương
ưng-Câu hữu và Đồng loại; Sở du yên, đó là làm sở duyên cho phẩm
thuộc Đạo nhẫn-Đạo trí. Cùng với C ụ tri tri căn, làm Nhân-Sở duyên
và Tăng thượng, không phải là Đẳng vô gián; Nhân là một Nhân, đó
là nhân Đồng loại; Sở duyên, đó là làm sở duyên cho phẩm thuộc Đạo
nhẫn-Đạo trí; không phải là Đẳng vô gián, bởi vì Vị tri đương tri căn
đẳng vô gián, Cụ tri căn không hiện r õ trước mắt. Cùng với bảy Sắc
căn-Mạng căn-Khổ căn, làm một Tăng thượng. Cùng với Ưu căn, làm
Sở duyên và Tăng thượng. Cùng với căn khác, làm Nhân-Đẳng vô gián-
Sở duyên và Tăng thượng. Căn khác, đó là Ý-Lạc-Hỷ-Xả, năm căn như
Tín… và Dĩ tri căn. Đây cũng la ø duyên đầy đủ như nhau, cho nên nói
chung. Nhưng mà Nhân có khác nha u, đó là cùng với chín căn như Ý…
làm ba Nhân, tức là nhân T ương ưng-Câu hữu và Đồng loại; cùng với
Dĩ tri căn làm một Nhân, đó là nhân Đồng loại.
Dĩ tri căn cùng với Dĩ tri căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên
và Tăng thượng; Nhân là ba Nh ân, đó là nhân Tương ưng-Câu hữu và
Đồng loại. Cùng với bảy Sắc căn- Mạng căn-Khổ căn, làm một Tăng
thượng. Cùng với Ưu căn-Vị tri đương tri căn, làm Sở duyên và Tăng
thượng. Cùng với căn khác, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên và Tăng
thượng. Căn khác, đó là Ý-Lạc-Hỷ-Xả, năm căn như Tín…và Cụ tri căn.
Đây cũng là duyên đầy đủ như nha u, cho nên nói chung. Nhưng mà
Nhân có khác nhau, đó là cùng với chín căn như Ý… làm ba Nhân, tức
là nhân Tương ưng-Câu hữu và Đồng loại; cùng với Cụ tri căn làm một
840 BỘ TỲ ĐÀM 5
 
 
Nhân, đó là nhân Đồng loại.
Cụ tri căn cùng với Cụ tri căn, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên
và Tăng thượng; Nhân là ba Nh ân, đó là nhân Tương ưng-Câu hữu và
Đồng loại. Cùng với bảy Sắc căn-Mạng căn-Khổ căn, làm một Tăng
thượng. Cùng với Ưu căn-Vị tri đương tri căn-Dĩ tri căn, làm Sở duyên
và Tăng thượng. Cùng với căn khác, làm Nhân-Đẳng vô gián-Sở duyên
và Tăng thượng. Căn khác, đó là Ý-Lạc-Hỷ-Xả và năm căn như Tín…;
Nhân là ba Nhân, đó là nhân T ương ưng-Câu hữu và Đồng loại; Đẳng
vô gián, đó là Cụ tri căn đẳng vô gián, chín căn như Ý…hiện rõ ở trước
mắt; Sở duyên, đó là Cụ tri căn làm sở duyên cho chín căn như Ý…;Tăng
thượng, nghĩa là không ngăn cản sinh ra và chỉ có không trở ngại gì.

-------------------------------