A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 157

Việt dịch

QUYỂN 157

CHƯƠNG VII: ĐỊNH UẨN

Phẩm Thứ Nhất: LUẬN VỀ ĐẮC
LUẬN VỀ ĐẮC (Phần 1)
Các pháp đạt được ở quá khứ thì quá khứ đạt được pháp ấy chăng?
Các chương như vậy và giải thích về nghĩa từng chương đã lĩnh hội rồi,
tiếp theo nên phân biệt rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì muốn ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày
nghĩa lý của mình. Đó là hoặc có người chấp: Quá khứ-vị lai là không
có, mà nói hiện tại là pháp vô vi. Vì ngăn chặn ý chấp ấy để hiển bày
quá khứ-vị lai là có, hiện tại không phải là vô vi, cho nên soạn ra phần
luận này.
Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nếu không có quá khứ-vị lai, thì lẽ ra
pháp ấy không có hữu tình thành tựu và không thành tựu. Như cái đầu
thứ hai, cái tay thứ ba, Uẩn thứ sa ùu, Xứ thứ mười ba, Giới thứ mười
chín…, không có thành tựu và không thành tựu. Nhưng quá khứ-vị lai có
thành tựu và không thành tựu, cho nên biết là có thật.
Hoặc lại có người chấp: Thành tựu không phải là pháp có thật.
Như phái Thí Dụ lập ra luận thuyết như vậy: “Các loài hữu tình không
rời pháp ấy thì nói đó là thành tựu, nhưng pháp này không có thật Thể,
chỉ là quán xét đối đãi-phân biệt mà giả lập. Như năm ngón tay khép lại
thì gọi đó là nắm tay, rời ra th ì không phải là nắm tay, cho nên không
phải là có thật. Như vậy, hữu tình không rời pháp ấy thì nói đó là thành
tựu, rời ra thì không thành tựu bởi vì Thể không phải là có thật.”
Hỏi: Vì sao họ lập ra luận thuyết này?
Đáp: Bởi vì dựa vào trong kinh. Như trong kinh nói: “Có Chuyển
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 109  
www.daitangkinh.org  
Luân Vương thành tựu bảy vật báu.” Nếu sự thành tựu này là có thật,
thì phải thành tựu thân khác và thuộc về số phi hữu tình, nghĩa là Luân
Vương ấy nếu thành tựu vòng xe quý báu-ngọc thần quý báu thì pháp
sẽ hủy hoại, bởi vì cũng là pháp thuộc số hữu tình, cũng là pháp thuộc
số phi hữu tình; nếu thành tựu voi quý báu-ngựa quý báu thì nẽo sẽ hủy
hoại, bởi vì cũng là nẽo người, cũng là nẽo bàng sinh; nếu thành tựu
người nữ quý báu thì thân sẽ hủy hoại, bởi vì cũng là thân nam, cũng là
thân nữ; nếu thành tựu quan chủ quản kho tàng quý báu-binh tướng quý
báu thì nghiệp sẽ hủy hoại, bởi vì cũng là vua, cũng là quan. Đừng có
sai lầm này, cho nên thành tựu không phải là có thật. Bởi vì ngăn chặn
tông chỉ ấy để hiển bày về thành tựu là Thể có thật, cho nên soạn ra
phần luận này.
Nếu thành tựu không phải là Thể có thật thì trái với kinh đã nói.
Như nói: “Hữu học thành tựu tám Chi, A-la-hán lậu tận thành tựu mười
Chi.” Nếu thành tựu không phải là có thật, thì Thánh giả ấy vào lúc
tâm hữu lậu hiện rõ trước mắt, và lúc không có tâm sẽ không thành tựu
Thánh đạo của ba đời, sao nói là th ành tựu tám Chi-mười Chi? Bởi vì
Chi đều là pháp vô lậu.
Lại nữa, nếu thành tựu không phải là c ó thật, thì lại trái với kinh
khác. Như kinh khác nói: “Bổ-đặc-già-la này thành tựu pháp thiện và
pháp bất thiện.” Nếu thành tựu không phải là có thật, thì lúc người ấy
khởi lên pháp thiện sẽ không thành tựu pháp bất thiện, lúc khởi lên
pháp bất thiện sẽ không thành tựu pháp thiện, lúc khởi lên pháp vô ký
sẽ không thành tựu pháp thiện và bất thiện.
Lại nữa, nếu thành tựu không phải là có thật, thì lại trái với kinh
khác. Như nói: “Nếu Tỳ kheo thành tựu bảy pháp vi diệu, thì phần nhiều
an trú vui vẻ ở trong pháp hiện tại.” Lúc ấy lẽ ra chỉ thành tựu một pháp
vi diệu, hoặc là không thành tựu, nghĩa là lúc bảy pháp vi diệu tùy theo
một pháp hiện rõ trước mắt, Tỳ kheo ấy chỉ thành tựu một pháp. Bởi vì
bảy pháp vi diệu đều lấy Tuệ làm tánh, hãy còn không có hai Tuệ cùng
lúc khởi lên, huống là có bảy hay sao? Nếu lúc pháp khác khởi lên hiện
rõ ở trước mắt, thì bảy pháp vi diệu đều không thành tựu.
Lại nữa, nếu thành tựu không phải là c ó thật, thì lại trái với kinh
khác. Như nói: “Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thành tựu mười Lực.”
Kinh ấy lẽ ra chỉ nói là thành tựu  một Lực, hoặc là không thành tựu,
nghĩa là nếu tùy theo một Lực khởi lên hiện rõ trước mắt, thì chín Lực
còn lại rời khỏi thân sẽ không thành tựu. Bởi vì mười Lực đều lấy Tuệ
làm Thể, cho nên không có hai Tuệ c ùng lúc khởi lên. Nếu lúc pháp
110 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
khác khởi lên hiện rõ ở trước mắt, thì mười Lực này đều không thành
tựu.
Lại nữa, nếu thành tựu không phải là có thật, thì lại có sai lầm
khác. Dị sinh nên gọi là lìa nhiễm của  ba cõi, các A-la-hán nên gọi là
dị sinh, nghĩa là lúc các dị sinh khởi lên tâm thiện-vô phú vô ký và lúc
không có tâm, trong thân hiện tại không có phiền não, lại không thành
tựu quá khứ-vị lai, thì lẽ nào không gọi là lìa nhiễm của ba cõi hay sao?
Lúc các A-la-hán khởi lên tâm hữu lậu và lúc không có tâm, hiện tại
không có Thánh đạo, lại không thành t ựu quá khứ-vị lai, bởi vì không
có Thánh pháp thì lẽ nào không phải là dị sinh hay sao?
Nếu như vậy thì trở thành sai lầm lớn. Vì thế cho nên thành tựu
quyết định là có thật.
Hỏi: Nếu thành tựu là có thật, thì kinh mà phái Thí Dụ đã dẫn
chứng nên hiểu thế nào?
Đáp: Kinh ấy nói tự tại gọi la ø thành tựu, nghĩa là Chuyển Luân
Vương thâu nhiếp điều khiển tự tại đối  với bảy vật báu của mình, tạm
thời nói đến thành tựu chứ không phải là như thành tựu tám Chi Học…
Hoặc lại có người chấp: Thành t ựu tuy là Thể có thật, mà không
thành tựu thì không có thật Thể. Vì ngăn chặn ý chấp ấy để hiển bày về
không thành tựu cũng có thật Thể, cho nên soạn ra phần luận này.
Nếu như không thành tựu không có thậ t Thể, thì thành tựu cũng
không có thật Thể, bởi vì quán xét không thành tựu mà nói đến thành
tựu. Như quán xét ban đêm mà lập ra  ban ngày, quán xét bóng tối mà
lập ra ánh sáng, đều là Thể có thật; pháp này cũng như vậy.
Lại nữa, không thành tựu là đối tr ị gần của thành tựu, càng trái
ngược lẫn nhau, như tham-không có tham, sân-không có sân, si-không
có si, định-loạn… Nếu không có thật Thể thì do đâu mà trái ngược nhau
trở thành đối trị gần?
Lại nữa, không thành tựu nếu không có Thể, thì lẽ ra không thi
thiết về pháp đoạn các phiền não, nghĩa là Thánh đạo khởi lên đoạn các
phiền não, không phải là như dùng dao cắt đứt đồ vật, dùng đá mài mòn
đồ vật; nhưng khởi lên đoạn được ràng buộc, chứng được lìa xa ràng
buộc, khiến cho các phiền não không thành tựu thì gọi là Đoạn, cho nên
biết tánh của không thành tựu là có thật.
Hoặc là bởi vì muốn đoạn dứt màng lưới nghi ngờ, mà soạn ra
phần luận này. Nghĩa là trong ch ương Tạp Uẩn nói: “Pháp quá khứ
sinh-trú-lão-vô thường, nên nói là quá khứ…” Đừng có sinh lòng nghi
ngờ: Như tướng và pháp không khác nhau về đời, không khác nhau  về
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 111  
www.daitangkinh.org  
sát-na, đạt được và pháp cũng như vậy. Như đạt được và pháp có khác
nhau về đời, có khác nhau về sát-na, tướng và pháp cũng như vậy. Bởi
vì làm cho mối nghi này được quyết định, trình bày rõ ràng về tướng và
pháp nhất định không khác nhau về đời, không khác nhau về sát-na, mà
đạt được và pháp thì có giống nhau- có khác nhau, nghĩa là pháp trong
ba đời thì mỗi một pháp đều có đạt được trong ba đời.
Hỏi: Vì sao tướng cùng với tướng phụ thuộc(sở tướng) thì quyết
định không có khác nhau về đời và sát -na, mà đạt được cùng với đạt
được phụ thuộc(sở đắc) thì hoặc là giống nhau-hoặc là khác nhau?
Đáp: Tướng cùng với tướng phụ thuộc, chắc chắn cùng chung một
quả, đi theo nhau không tách rời nhau, không có trước sau, đối với pháp
cùng tụ không có thể rời bỏ; đạt được cùng với đạt được phụ thuộc,
không cùng chung một quả, không phải là nhất định đi theo nhau, không
phải là không tách rời nhau, hoặc là có trước sau, đối với pháp cùng tụ
hoặc là có thể rời bỏ, như tánh của các lớp vỏ cây tách rời với cây.
Bởi vì ngăn chặn tông chỉ của người khác để hi ển bày nghĩa lý
của mình, và làm cho người nghi có được quyết định; giả sử không ngăn
chặn tông chỉ của người khác để hiển bày nghĩa lý của mình, và làm cho
người nghi có được quyết định, nhưng ở trong nghĩa tương ưng với pháp
tướng, cần phải hiển bày rõ ràng cho nên soạn ra phần luận này.
Các pháp đạt được ở quá khứ thì quá khứ đạt được pháp ấy chăng?
Trong này, nói là đạt được thì muố n hiển bày về điều gì? Đó là được
thành tựu. Vì sao biết như vậy? Như luận Thi Thiết nói: “Đạt được(đắc)
là thế nào? Đó là gặt hái thành tựu. Gặt hái(hoa ïch) là thế nào? Đó là
đạt được thành tựu. Thành tựu là thế nào? Đó là gặt hái đạt được.” Đạt
được-Gặt hái-Thành tựu tuy thanh âm có khác nhau mà nghĩa không có
gì khác biệt.
Chủng loại về pháp đã đạt được c ó mười một loại: Cõi Dục có
bốn, đó là thiện-bất thiện, hữu phú vô ký, vô phú vô ký; cõi Sắc có ba,
trừ ra bất thiện; cõi Vô sắc cũng như vậy; và pháp vô vi. Cõi Dục thì
thiện-bất thiện-vô phú vô ký đều có đủ năm Uẩn, hữu phú vô ký chỉ có
bốn Uẩn; ba loại của cõi Sắc đều có đủ năm Uẩn; ba loại của cõi Vô sắc
đều chỉ có bốn Uẩn; pháp Vô vi có đủ năm Uẩn, và Trạch diệt-Phi trạch
diệt, trừ ra Hư không-Vô vi, bởi vì không phải là pháp đã đạt được.
Trong này, Sắc thiện-bất thiện của cõi Dục, nếu ở quá khứ thì có
ba đời đạt được, nếu ở vị lai thì chỉ có vị lai đạt được, nếu ở hiện tại thì
có hai đời đạt được, đó là vị lai-hiện tại.
Bốn Uẩn thiện-bất thiện-hữu phú vô ký, và bốn Uẩn thuộc phẩm
112 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
câu sinh của tâm Thông quả trong vô phú vô ký, lúc ấy đạt được thì đời
xen tạp và sát-na xen tạp, đó là bởi vì quá khứ-vị lai-hiện tại đều có đủ
ba đời đạt được.
Tất cả Sắc uẩn vô phú vô ký-bốn Uẩn thuộc Dị thục sinh, và phần
nhiều bốn Uẩn thuộc Oai nghi lộ-Công xa ûo xứ, lúc ấy đạt được thì đời
không xen tạp, sát-na không xen tạp, nếu ở quá khứ thì đạt được cũng
là quá khứ, nếu ở vị lai thì đạt được cũng là vị lai, nếu ở hiện tại thì đạt
được cũng là hiện tại.
Trong bốn Uẩn thuộc Oai nghi lộ, người khéo luyện tập xuyên
suốt như Đức Phật-Mã Thắng, cho đến những hữu tình khác đã khéo
luyện tập xuyên suốt, và trong bốn Uẩn thuộc Công xảo xứ, người khéo
luyện tập xuyên suốt như Đức Phậ t-Thiên tử Diệu Nghiệp, cho đến
những hữu tình khác đã khéo luyện tập xuyên suốt, lúc ấy đạt được
cũng đều là đời xen tạp, sát-na xen tạp, đó là bởi vì ở ba đời đều có ba
đời đạt được.
Năm Uẩn thiện-hữu phú vô ký của cõi Sắc, và bốn Uẩn thuộc
phẩm câu sinh của tâm Thông quả trong vô phú vô ký, lúc ấy đạt được
thì đời xen tạp và sát-na xen tạp, đó là bởi vì ở ba đời đều có ba đời đạt
được, cho nên không nhất định. Sắc uẩn  thiện, nói như Sắc uẩn thiện-
bất thiện của cõi Dục. Tất cả Sắc uẩn hữu phú vô ký-vô phú vô ký, và
bốn Uẩn thuộc Oai nghi lộ-Dị thục sinh, lúc ấy đạt được thì đời không
xen tạp, sát-na không xen tạp, bởi vì hễ ở đời ấy thì chỉ có đời ấy đạt
được.
Bốn Uẩn thiện-hữu phú vô ký của cõi Vô sắc, lúc ấy đạt được thì
đời xen tạp và sát-na xen tạp, đó là bởi  vì ở ba đời đều có ba đời đạt
được. Bốn Uẩn thuộc Dị thục sinh, l úc ấy đạt được thì đời không xen
tạp, sát-na không xen tạp, bởi vì hễ ở đời ấy thì chỉ có đời ấy đạt được.
Năm uẩn vô lậu, lúc ấy đạt được cũng là đời xen tạp và sát-na xen
tạp, đó là bởi vì ở ba đời đều có ba đời đạt được.
Đây là nói chung. Nếu nói riêng biệt thì những người chưa từng
đạt được năm Uẩn vô lậu, cho đến chưa từng đạt được năm Uẩn hữu lậu
do Tu mà thành, và chưa từng đạt được năm Uẩn hữu lậu do Văn-Tư mà
thành. Lúc ấy lần đầu đạt được, nếu ở vị lai thì pháp ấy chỉ có vị lai đạt
được, nếu ở hiện tại thì pháp ấy có vị  lai-hiện tại đạt được, nếu ở quá
khứ thì pháp ấy có ba đời đạt được.
Pháp Trạch diệt-Phi trạch diệt tuy không phải là ba đời thâu nhiếp,
mà có ba đời đạt được. Nhưng đạt được Trạch diệt có hai loại, đó là hữu
lậu và vô lậu.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 113  
www.daitangkinh.org  
Đạt được Trạch diệt hữu lậu, bởi vì lìa nhiễm của cõi Dục cho đến
lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ mà khởi lên, là chủng loại của đạo thế tục.
Nếu chưa lìa nhiễm thì pháp ấy diệt chỉ có quá khứ-vị lai đạt được. Nếu
đã lìa nhiễm thì pháp ấy diệt sẽ có ba đời đạt được.
Đạt được Trạch diệt vô lậu, bởi vì  lìa nhiễm do kiến-tu mà đoạn
thuộc ba cõi cho nên khởi lên, là chủng loại của Thánh đạo. Pháp Trạch
diệt do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, nếu Khổ pháp trí chưa hiện rõ
ở trước mắt, thì pháp ấy diệt chỉ có vị lai đạt được; nếu hiện rõ ở trước
mắt, thì pháp ấy diệt có vị lai-hiện tại đạt được; nếu đã diệt thì pháp ấy
diệt có ba đời đạt được. Như va äy cho đến pháp Trạch diệt thuộc phẩm
thứ chín của Hữu Đảnh, nếu Tận trí chưa hiện rõ ở trước mắt…, như lý
nên biết.
Đạt được Phi trạch diệt chỉ là hữu  lậu, lúc ấy lần đầu đạt được,
nếu ở vị lai thì pháp ấy diệt chỉ có vị lai đạt được, nếu ở hiện tại thì pháp
ấy diệt có vị lai-hiện tại đạt được, nếu ở quá khứ thì pháp ấy diệt có ba
đời đạt được.
Trong này, hỏi-đáp lần thứ nhất hiển bày về pháp của mỗi một
đời có ba đời đạt được, hỏi-đáp lần thứ hai hiển bày về mỗi một đời đạt
được là đạt được pháp ba đời và pháp rời khỏi đời (ly thế). Đó gọi là
Tỳ-bà-sa tóm lược ở nơi này.
Hỏi: Các pháp đạt được ở quá khứ thì quá khứ đạt được pháp ấy
chăng?
Đáp: Đạt được pháp ấy hoặc là quá khứ, hoặc là vị lai, hoặc là
hiện tại.
Đạt được pháp quá khứ, đạt được là quá khứ, đó là tất cả các Uẩn
của ba cõi ở quá khứ, va ø Uẩn vô lậu, tất cả pha ùp ấy đạt được ở quá
khứ.
Đạt được pháp quá khứ, đạt được là vị  lai, đó là năm Uẩn thiện-
bất thiện, bốn Uẩn hữu phú vô ký, phẩm câu sinh thuộc tâm Thông quả
trong vô phú vô ký, và một phần bốn Uẩn thuộc Oai nghi lộ-Công xảo
xứ của cõi Dục ở quá khứ; na êm Uẩn thiện, hữu phú vô ký và bốn Uẩn
thuộc phẩm câu sinh của tâm Thô ng quả trong vô phú vô ký của cõi
Sắc; bốn Uẩn thiện-hữu phú vô ký của cõi Vô sắc; năm Uẩn vô lậu, tất
cả pháp ấy đạt được ở vị lai.
Đạt được pháp quá khứ, đạt được là hiện tại, đó là năm Uẩn thiện-
bất thiện của cõi Dục  ở quá khứ, cho đến nói rộng ra như vị lai, tất cả
pháp ấy đạt được ở hiện tại.
Hỏi: Giả sử quá khứ đạt được thì pháp ấy đạt được ở quá khứ
114 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là quá khứ, hoặc  là vị lai, hoặc là hiện tại,
hoặc là vô vi.
Quá khứ đạt được, đạt được pháp quá khứ, đó là quá khứ đạt được,
đạt được tất cả các Uẩn của ba cõi ở quá khứ, và Uẩn vô lậu.
Quá khứ đạt được, đạt được pháp vị lai, đó là quá khứ đạt được,
đạt được bốn Uẩn thiện-bất thiện-hữu phú vô ký, phẩm câu sinh thuộc
tâm Thông quả trong vô phú vô ký, và một phần bốn Uẩn thuộc Oai
nghi lộ-Công xảo xứ của cõi Dục  ở vị lai; năm Uẩn thiện, hữu phú vô
ký và bốn Uẩn thuộc phẩm câu si nh của tâm Thông quả trong vô phú
vô ký của cõi Sắc; bốn Uẩn thiện- hữu phú vô ký của cõi Vô sắc; năm
Uẩn vô lậu.
Quá khứ đạt được, đạt được pháp hiện tại, đó là quá khứ đạt được,
đạt được thiện hiện tại của cõi Dục, cho đến nói rộng ra như đạt  được
ở vị lai.
Quá khứ đạt được, đạt được pháp Vô vi, đó là quá khứ đạt được,
đạt được Trạch diệt-Phi trạch diệt.
Hỏi: Các pháp đạt được ở vị lai thì vị lai đa ït được pháp ấy
chăng?
Đáp: Đạt được pháp ấy hoặc là vị  lai, hoặc là quá khứ, hoặc là
hiện tại.
Đạt được pháp vị lai, vị lai đạt được, đó là tất cả các Uẩn của ba
cõi ở vị lai, và Uẩn vô lậu, tất cả pháp ấy đạt được ở vị lai.
Đạt được pháp vị lai, quá khứ đạt được, đó là bốn Uẩn thiện-bất
thiện-hữu phú vô ký, phẩm câu sinh thuộc tâm Thông quả trong vô phú
vô ký, và một phần bốn Uẩn thuộc Oai  nghi lộ-Công xảo xứ của cõi
Dục ở vị lai; năm Uẩn thi ện, hữu phú vô ký và bốn Uẩn thuộc phẩm
câu sinh của tâm Thông quả trong vô phú vô ký của cõi Sắc; bốn Uẩn
thiện-hữu phú vô ký của cõi Vô sắc ; năm Uẩn vô lậu, tất cả pháp ấy
đạt được ở quá khứ.
Đạt được pháp vị lai, hiện tại đạt được, đó là thiện của cõi Dục ở
vị lai, cho đến nói rộng ra như quá khứ, tất cả pháp ấy đạt được ở hiện
tại.
Hỏi: Giả sử vị lai đạt được thì pháp ấy đạt được ở vị lai chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là vị lai, hoặc là quá khứ, hoặc là hiện tại,
hoặc là vô vi.
Vị lai đạt được, đạt được pháp vị lai, đó là vị lai đạt được, đạt được
tất cả các Uẩn của ba cõi ở vị lai, và Uẩn vô lậu.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 115  
www.daitangkinh.org  
Vị lai đạt được, đạt được pháp qua ù khứ, đó là vị lai đạt được, đạt
được năm Uẩn thiện-bất thiện, bốn Uẩn hữu phú vô ký, phẩm câu sinh
thuộc tâm Thông quả trong vô phú vô ký, và một phần bốn Uẩn thuộc
Oai nghi lộ-Công xảo xứ của cõi Dục ở quá khứ; năm Uẩn thiện, hữu
phú vô ký và bốn Uẩn thuộc phẩm câu sinh của tâm Thông quả trong
vô phú vô ký của cõi Sắc; bốn Uẩn thiện-hữu phú vô ký của cõi Vô sắc;
năm Uẩn vô lậu.
Vị lai đạt được, đạt được pháp hiện tại, đó là vị lai đạt được, đạt
được thiện của cõi Dục ở hiện tại , cho đến nói rộng ra như đạt được ở
quá khứ.
Vị lai đạt được, đạt được pháp Vô vi, đó là vị lai đạt được, đạt
được Trạch diệt-Phi trạch diệt.
Hỏi: Các pháp đạt được ở hiện tại  thì hiện tại đạt được pháp ấy
chăng?
Đáp: Đạt được pháp ấy hoặc là hiện tại, hoặc là quá khứ, hoặc là
vị lai.
Đạt được pháp hiện tại, hiện tại đạt được, đó là tất cả các Uẩn của
ba cõi ở hiện tại, và Uẩn vô lậu, tất cả pháp ấy đạt được ở hiện tại.
Đạt được pháp hiện tại, quá khứ đạt được, đó là bốn Uẩn thiện-
bất thiện-hữu phú vô ký, phẩm câu sinh thuộc tâm Thông quả trong vô
phú vô ký, và một phần bốn Uẩn thuộc Oai nghi lộ-Công xảo xứ của
cõi Dục ở hiện tại; năm Uẩn thiện, hữu phú vô ký và bốn Uẩn thuộc
phẩm câu sinh của tâm Thông quả trong vô phú vô ký của cõi Sắc; bốn
Uẩn thiện-hữu phú vô ký của cõi Vô sắc; năm Uẩn vô lậu, tất cả pháp
ấy đạt được ở quá khứ.
Đạt được pháp hiện tại, vị lai đa ït được, đó là năm Uẩn thiện-bất
thiện, bốn Uẩn hữu phú vô ký của cõi Dục ở hiện tại, còn lại nói như
đạt được ở quá khứ, tất cả pháp ấy đạt được ở vị lai.
Hỏi: Giả sử hiện tại đạt được thì pháp ấy đạt được ở hiện tại
chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là hiện tại, ho ặc là quá khứ, hoặc là vị lai,
hoặc là vô vi.
Hiện tại đạt được, đạt được pháp hiện tại, đó là hiện tại đạt được,
đạt được tất cả các Uẩn của ba cõi ở hiện tại, và Uẩn vô lậu.
Hiện tại đạt được, đạt được pháp quá khứ, đó là hiện tại đạt được,
đạt được năm Uẩn thiện-bất thiện, bốn Uẩn hữu phú vô ký, phẩm câu
sinh thuộc tâm Thông quả trong vô phú vô ký, và một phần bốn Uẩn
thuộc Oai nghi lộ-Công xảo xứ của cõi Dục ở quá khứ; năm Uẩn thiện,
116 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
hữu phú vô ký và bốn Uẩn thuộc phẩm câu sinh của tâm Thông quả
trong vô phú vô ký của cõi Sắc; bốn Uẩn thiện-hữu phú vô ký của cõi
Vô sắc; năm Uẩn vô lậu.
Hiện tại đạt được, đạt được pháp vị lai, đó là hiện tại đạt được, đạt
được bốn Uẩn thiện-bất thiện-hữu phú vô ký của cõi Dục ở vị lai, còn
lại nói như đạt được ở quá khứ.
Hiện tại đạt được, đạt được pháp  Vô vi, đó là hiện tại đạt được,
đạt được Trạch diệt-Phi trạch diệt.
Hỏi: Đạt được các pháp thiện thì lúc ấy đạt được thiện chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp thi ện đạt được thì chắc chắn là
thiện.
Hỏi: Giả sử đạt được thiện thì lúc ấy đạt được pháp thiện chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì các th iện đạt được chỉ đạt được pháp
thiện.
Bất thiện và vô ký, hỏi-đáp cũng như vậy, bởi vì tánh chủ động
đạt được (năng đắc) và thụ động đạt được (sở đắc) nhất định phải giống
nhau.
Hỏi: Đạt được các pháp cõi Dục th ì lúc ấy đạt được ở cõi Dục
chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp cõi Dục đạt được thì chắc chắn
là cõi Dục.
Hỏi: Giả sử đạt được ở cõi Dục thì lúc ấy đạt được pháp cõi Dục
chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là cõi Dục, hoặc là không hệ thuộc. Cõi Dục,
đó là năm Uẩn của cõi Dục. Không hệ thuộc, đó là các Phi trạch diệt,
bởi vì Bổ-đặc-già-la sinh ở cõi Dục, đạt được Phi trạch diệt đối với pháp
hệ thuộc ba cõi và pháp không hệ t huộc, lúc ấy đạt được đều là pháp
hệ thuộc cõi Dục.
Hỏi: Đạt được các pháp cõi Sắc th ì lúc ấy đạt được ở cõi Sắc
chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp cõi Sắc đạt được thì chắc chắn là
cõi Sắc.
Hỏi: Giả sử đạt được ở cõi Sắc thì lúc ấy đa ït được pháp cõi Sắc
chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là cõi Sắc, hoặc là không hệ thuộc. Cõi Sắc,
đó là năm Uẩn của cõi Sắc. Không hệ thuộc, đó là các Trạch diệt-Phi
trạch diệt. Trạch diệt, đó là Trạch diệt thuộc năm Uẩn của cõi Dục-ba
Tĩnh lự dưới, pháp ấy thuộc chủng loại của đạo thế tục, đạt được đều là
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 117  
www.daitangkinh.org  
hệ thuộc cõi Sắc, bởi vì Trạch di ệt hữu lậu của địa dưới đạt được đều
thuộc về Cận phần của địa trên. Phi trạch diệt, đó là bởi vì Bổ-đặc-già-
la sinh ở cõi Sắc, đạt được Phi trạch diệt đối với pháp hệ thuộc ba cõi và
pháp không hệ thuộc, lúc ấy đạt được đều là pháp hệ thuộc cõi Sắc.
Hỏi: Đạt được các pháp cõi Vô sắc  thì lúc ấy đạt được ở cõi Vô
sắc chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp cõi  Vô sắc đạt được đều là hệ
thuộc cõi Vô sắc.
Hỏi: Giả sử đạt được ở cõi Vô sắc thì lúc ấy đạt được pháp cõi Vô
sắc chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là cõi Vô sắc, hoặc là không hệ thuộc. Cõi Vô
sắc, đó là năm Uẩn của cõi Vô sắc. Không hệ thuộc, đó là các Trạch
diệt-Phi trạch diệt. Trạch diệt, đó là năm Uẩn hệ thuộc của địa Tĩnh
lự thứ tư, và Trạch diệt bốn Uẩn hệ t huộc của ba địa Vô sắc dưới, sau
chủng loại của đạo thế tục, đạt được đều là hệ thuộc cõi Vô sắc, nguyên
cớ như trước. Phi trạch diệt, đó là bởi  vì Bổ-đặc-già-la sinh ở cõi Vô
sắc, đạt được Phi trạch diệt đối với pháp hệ thuộc ba cõi và pháp không
hệ thuộc, lúc ấy đạt được đều là hệ thuộc cõi Vô sắc.
Hỏi: Đạt được các pháp Học thì lúc ấy đạt được Học chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp Học đạt được thì chắc chắn là
Học.
Hỏi: Giả sử đạt được Học thì lúc ấy đạt được pháp Học chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là Học, hoặc là Phi học phi vô học. Học, đó là
năm Uẩn thuộc Học. Phi học phi vô học, đó là các Học đạt được Trạch
diệt đã đạt được.
Hỏi: Đạt được các pháp Vô học  thì lúc ấy đạt được Vô học
chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp Vô học đạt được thì chắc chắn là
Vô học.
Hỏi: Giả sử đạt được Vô học th ì lúc ấy đạt được pháp Vô học
chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là Vô học, hoặc là Phi học phi vô học. Vô học,
đó là năm Uẩn thuộc Vô học. Phi học phi vô học, đó là các Vô học đạt
được Trạch diệt đã đạt được.
Hỏi: Đạt được các pháp Phi học phi vô học thì lúc ấy đạt được Phi
học phi vô học chăng?
Đáp: Lúc ấy đạt được hoặc là Phi học phi vô học, hoặc là Học,
hoặc là Vô học. Phi học phi vô học, đó là đạt được bốn Uẩn-năm  Uẩn
118 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
hữu lậu, đạt được tất cả Phi trạch di ệt, đạt được các Trạch diệt thuộc
chủng loại của đạo thế tục . Học, đó là đạt được các Trạch diệt thuộc
chủng loại của đạo Học. Vô học, đó la ø đạt được các Tr ạch diệt thuộc
chủng loại của đạo Vô học.
Hỏi: Giả sử đạt được Phi học phi vô học thì lúc ấy đạt được pháp
Phi học phi vô học chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì đạt được các Phi học phi vô học thì chỉ
đạt được pháp Phi học phi vô học.
Hỏi: Đạt được các pháp do Kiến mà đoạn thì lúc ấy đạt được do
Kiến mà đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì pháp do Kiến mà đoạn chắc chắn là do
Kiến mà đoạn.
Hỏi: Giả sử đạt được do Kiến mà đoạn thì lúc ấy đạt được pháp do
Kiến mà đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì đạt đượ c do Kiến mà đoạn thì chỉ đạt
được pháp do Kiến mà đoạn.
Hỏi: Đạt được các pháp do Tu mà đoạn thì lúc ấy đạt được do Tu
mà đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì đạt được pháp do Tu mà đoạn chắc
chắn là do Tu mà đoạn.
Hỏi: Giả sử đạt được do Tu mà đoạn thì lúc ấy đạt được pháp do
Tu mà đoạn chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là do Tu mà đoạn, hoặc là không đoạn. Do Tu
mà đoạn, đó là năm Uẩn do Tu mà đoạn. Không đoạn, đó là tất cả Phi
trạch diệt, và Trạch diệt đã đạt được thuộc chủng loại của đạo thế tục.
Hỏi: Đạt được các pháp không đo ạn thì lúc ấy đạt được không
đoạn chăng?
Đáp: Lúc ấy đạt được hoặc là không đoạn, hoặc là do Tu mà đoạn.
Không đoạn, đó là đạt được năm Uẩn vô lậu, và đạt được các Trạch diệt
thuộc chủng loại của đạo vô lậu. Do Tu mà đoạn, đó là đạt được tất cả
Phi trạch diệt, và đạt được các Trạch diệt thuộc chủng loại của đạo thế
tục.
Hỏi: Giả sử đạt được không đoạn thì lúc ấy đạt được pháp không
đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì đạt được không đoạn thì chỉ đạt được
pháp không đoạn.
Đã tùy theo văn chính để phân tích về tướng của các pháp đạt
được (đắc), nên tiếp tùy theo nghĩa để hiển bày về các pháp không phải
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 119  
www.daitangkinh.org  
là đạt được (phi đắc).
Nếu pháp có chủng loại đạt được, thì pháp ấy có chủng loại không
phải là đạt được. Nếu pháp không có chủng loại đạt được, thì pháp ấy
không có chủng loại không phải là đạt  được. Gặt hái-thành tựu, không
phải là gặt hái-không phải là tha ønh tựu, nói cũng như vậy. Vì vậy tất
cả pháp thuộc về số hữu tình, và Trạch  diệt-Phi trạch diệt, thì đều có
chủng loại đạt được-không phải là đa ït được, có gặt hái-không phải là
gặt hái, có thành tựu-không phải là thành tựu; tất cả pháp thuộc về số
phi hữu tình, và Hư không-Vô vi, thì đều không có chủng loại đạt được-
không phải là đạt được… Vả lại, đối với pháp nối tiếp nhau của mình, thì
có chủng loại đạt được-không phải là đạt được… đối với pháp nối tiếp
nhau của nơi khác, thì không có chủng loại đạt được-không phải là đạt
được…
Trong này, pháp quá khứ-vị lai đề u có chủng loại không phải là
đạt được của ba đời, pháp hiện tại chỉ có chủng loại không phải là đạt
được của hai đời quá khứ-vị lai, bởi vì pháp có thể thành tựu thì chắc
chắn thành tựu ở hiện tại. Đạt được và không phải là đạt  được lại trái
ngược lẫn nhau, cho nên không cùng lúc khởi lên. Pháp thiện-bất thiện-
vô ký không phải là đạt được, bởi vì đều chỉ là vô ký. Pháp của ba cõi
không phải là đạt được, bởi vì đều ba o gồm ba cõi. Pháp Học-Vô học-
Phi học phi vô học không phải là đạt được, bởi vì đều chỉ là Phi học phi
vô học. Pháp do Kiến mà đoạn-do Tu mà đoạn và không đoạn, không
phải là đạt được, bởi vì đều chỉ là do Tu mà đoạn. Đây gọi là Tỳ-bà-sa
tóm lược về không phải là đạt được (phi đắc).
Hỏi: Các pháp quá khứ không đạt được, thì pháp ấy không phải là
đạt được ở quá khứ chăng?
Đáp: Pháp ấy không phải là đạt được, hoặc ở quá khứ, hoặc ở vị
lai, hoặc ở hiện tại. Pháp quá khứ không đạt được, không phải là đạt
được ở quá khứ, đó là năm Uẩn thiện-bất thiện, hữu phú vô ký, vô phú
vô ký và vô lậu ở quá khứ, tất cả pháp ấy không phải là đạt được ở quá
khứ.
Trong này, đoạn căn thiện là năm Uẩn thiện, lìa nhiễm cõi Dục là
năm Uẩn bất thiện, các A-la-hán là năm Uẩn hữu phú vô ký, tất cả hữu
tình phần nhiều là năm Uẩn vô phú vô ký. Bởi vì pháp vô phú vô ký, thì
sát-na đã qua và sát-na chưa đến, cho nên phần nhiều không thành tựu.
Các loại dị sinh là năm Uẩn vô lậu. Đây gọi là tướng chung của những
pháp không đạt được.
Pháp quá khứ không đạt được, không phải là đạt được ở vị lai, đó
120 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
là năm Uẩn thiện-bất thiện, hữu phú vô ký, vô phú vô ký và vô lậu ở
quá khứ, tất cả pháp ấy không phải là đa ït được ở vị lai. Giải thích như
trước.
Pháp quá khứ không đạt được, không phải là đạt được ở hiện tại,
đó là năm Uẩn thiện-bất thiện, hữu phú vô ký, vô phú vô ký và vô lậu
ở quá khứ, tất cả pháp ấy không phải là đạt được ở hiện tại. Tùy theo sự
thích hợp giải thích như trước.
Hỏi: Giả sử quá khứ không phải là đạt được thì lúc ấy không đạt
được pháp quá khứ chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc ở quá khứ, hoặc ở vị lai, hoặc ở hiện tại, hoặc
là Vô vi.
Quá khứ không phải là đạt được , không đạt được pháp quá khứ,
đó là quá khứ không phải là đạt đ ược, không đạt được năm Uẩn thiện
cho đến năm Uẩn vô lậu ở quá khứ. Giải thích như trước.
Quá khứ không phải là đạt được, không đạt được pháp vị lai, đó
là quá khứ không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện cho
đến năm Uẩn vô lậu ở vị lai. Giải thích như trước.
Quá khứ không phải là đạt được, không đạt được pháp hiện tại, đó
là quá khứ không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện cho
đến năm Uẩn vô lậu ở hiện tại. Giải thích như trước.
Quá khứ không phải là đạt được, không đạt được pháp Vô vi, đó
là quá khứ không phải là đạt được, không đạt được pháp Trạch diệt-Phi
trạch diệt. Nghĩa là người có đủ phiền não đối với Trạch diệt, tất cả hữu
tình đối với Phi trạch diệt.
Hỏi: Các pháp vị lai không đạt được, thì pháp ấy không phải là đạt
được ở vị lai chăng?
Đáp: Pháp ấy không phải là đạt đ ược, hoặc ở vị lai, hoặc ở quá
khứ, hoặc ở hiện tại.
Pháp vị lai không đạt được, không phải là đạt được ở vị lai, đó là
năm Uẩn thiện cho đến năm Uẩn vô lậu ở vị lai, tất cả pháp ấy không
phải là đạt được ở vị lai. Giải thích như trước.
Pháp vị lai không đạt được, không phải là đạt được ở quá khứ, đó
là năm Uẩn thiện cho đến năm Uẩn vô lậu ở vị lai, tất cả pháp ấy không
phải là đạt được ở quá khứ. Giải thích như trước.
Pháp vị lai không đạt được, không phải là đạt được ở hiện tại, đó
là năm Uẩn thiện cho đến năm Uẩn vô lậu ở vị lai, tất cả pháp ấy không
phải là đạt được ở hiện tại. Giải thích như trước.
Hỏi: Giả sử vị lai không phải là đạt được thì lúc ấy không đạt được
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 121  
www.daitangkinh.org  
pháp vị lai chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc ở vị lai, hoặc ở quá khứ, hoặc ở hiện tại, hoặc
là Vô vi.
Vị lai không phải là đạt được, không đạt được pháp vị lai, đó là vị
lai không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện cho đến năm
Uẩn vô lậu ở vị lai. Giải thích như trước.
Vị lai không phải là đạt được , không đạt được pháp quá khứ, đó
là vị lai không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện cho đến
năm Uẩn vô lậu ở quá khứ. Giải thích như trước.
Vị lai không phải là đạt được, không đạt được pháp hiện tại, đó là
vị lai không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện cho đến
năm Uẩn vô lậu ở hiện tại. Giải thích như trước.
Vị lai không phải là đạt được, không đạt được pháp Vô vi, đó là
vị lai không phải là đạt được, không đạt được Trạch diệt-Phi trạch diệt.
Giải thích như trước.
Hỏi: Các pháp hiện tại không đạt được, thì pháp ấy không phải là
đạt được ở hiện tại chăng?
Đáp: Pháp ấy không phải là đạt đ ược, hoặc ở quá khứ, hoặc ở vị
lai, bởi vì không phải là trái với hiện tại.
Pháp hiện tại không đạt được, không phải là đạt được ở quá khứ,
đó là năm Uẩn thiện cho đến năm Uẩn vô lậu ở hiện tại, tất cả pháp ấy
không phải là đạt được ở quá khứ. Giải thích như trước.
Pháp hiện tại không đạt được, không phải là đạt được ở vị lai, đó
là năm Uẩn thiện cho đến năm Uẩn vô lậu ở hiện tại, ta át cả pháp ấy
không phải là đạt được ở vị lai. Giải thích như trước.
Hỏi: Giả sử hiện tại không phải la ø đạt được thì lúc ấy không đạt
được pháp hiện tại chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc ở quá khứ, hoặc ở vị lai, hoặc là Vô vi, bởi vì
không phải là trái với hiện tại.
Hiện tại không phải là đạt được , không đạt được pháp quá khứ,
đó là hiện tại không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện
cho đến năm Uẩn vô lậu ở quá khứ. Tùy theo sự thích hợp giải thích
như trước.
Hiện tại không phải là đạt được, không đạt được pháp vị lai, đó là
hiện tại không phải là đạt được, không đạt được năm Uẩn thiện cho đến
năm Uẩn vô lậu ở vị lai. Giải thích như trước.
Hiện tại không phải là đạt được , không đạt được pháp Vô vi, đó
là hiện tại không phải là đạt được, không đạt được Trạch diệt-Phi trạch
122 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
diệt. Giải thích như trước.
Hỏi: Các pháp thiện không đạt được, thì lúc ấy không phải là đạt
được thiện chăng?
Đáp: Không phải như vậy, bởi vì lúc ấy không phải là đạt được, là
tánh vô ký chứ không phải là tánh thiện.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được vô ký, thì lúc ấy không đạt
được pháp thiện chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là vô ký. Bởi
vì vô ký không phải là đạt được, cho nên không đạt được pháp thuộc
ba tánh.
Hỏi: Các pháp bất thiện không đạt được, thì lúc ấy không phải là
đạt được bất thiện chăng?
Đáp: Không phải như vậy, bởi vì lúc ấy không phải là đạt được, là
tánh vô ký chứ không phải là tánh bất thiện.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được vô ký, thì lúc ấy không đạt
được pháp bất thiện chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là vô ký. Bởi
vì vô ký không phải là đạt được, cho nên không đạt được pháp thuộc
ba tánh.
Hỏi: Các pháp vô ký không đạt được, thì lúc ấy không phải là đạt
được vô ký chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì các pha ùp không phải là đạt được chỉ
có vô ký.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được vô ký, thì lúc ấy không đạt
được pháp vô ký chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là vô ký. Bởi
vì vô ký không phải là đạt được, cho nên không đạt được pháp thuộc
ba tánh.
Hỏi: Các pháp cõi Dục không đạt  được, thì lúc ấy không phải là
đạt được ở cõi Dục chăng?
Đáp: Lúc ấy không phải là đạt được , hoặc ở cõi Dục, hoặc ở cõi
Sắc, hoặc ở cõi Vô sắc.
Pháp cõi Dục không đạt được, không phải là đạt được ở cõi Dục,
đó là sinh ở cõi Dục, không phải là đạt được các Uẩn của cõi Dục.
Pháp cõi Dục không đạt được, không pha ûi là đạt được ở cõi Sắc,
đó là sinh ở cõi Sắc, không phải là đạt được các Uẩn của cõi Dục.
Pháp cõi Dục không đạt được, không phải là đạt được ở cõi Vô
sắc, đó là sinh ở cõi Vô sắc, không phải là đạt được các Uẩn của cõi
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 123  
www.daitangkinh.org  
Dục.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được ở cõi Dục, thì lúc ấy không đạt
được pháp cõi Dục chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là cõi Dục, hoặc là cõi Sắc, hoặc là cõi Vô sắc,
hoặc là không hệ thuộc.
Không phải là đạt được ở cõi Dục, không đạt được pháp cõi Dục,
đó là sinh ở cõi Dục, không đạt được các Uẩn của cõi Dục.
Không phải là đạt được ở cõi Dục, không đạt được pháp cõi Sắc,
đó là sinh ở cõi Dục, không đạt được các Uẩn của cõi Sắc.
Không phải là đạt được ở cõi D ục, không đạt được  pháp cõi Vô
sắc, đó là sinh ở cõi Dục, không đạt được các Uẩn của cõi Vô sắc.
Không phải là đạt được ở cõi Dục, không đạt được pháp không hệ
thuộc, đó là sinh ở cõi Dục, không đa ït được các Uẩn vô lậu, và Trạch
diệt-Phi trạch diệt.
Hỏi: Các pháp cõi Sắc không đạt  được, thì lúc ấy không phải là
đạt được ở cõi Sắc chăng?
Đáp: Lúc ấy không phải là đạt được , hoặc ở cõi Dục, hoặc ở cõi
Sắc, hoặc ở cõi Vô sắc.
Pháp cõi Sắc không đạt được, không pha ûi là đạt được ở cõi Dục,
đó là sinh ở cõi Dục, không phải là đạt được các Uẩn của cõi Sắc.
Pháp cõi Sắc không đạt được, không pha ûi là đạt được ở cõi Sắc,
đó là sinh ở cõi Sắc, không phải là đạt được các Uẩn của cõi Sắc.
Pháp cõi Sắc không đạt được, không phải là đạt được ở cõi Vô
sắc, đó là sinh ở cõi Vô sắc, không pha ûi là đạt được cá c Uẩn của cõi
Sắc.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được ở cõi Sắc, thì lúc ấy không đạt
được pháp cõi Sắc chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là cõi Dục, hoặc là cõi Sắc, hoặc là cõi Vô sắc,
hoặc là không hệ thuộc.
Không phải là đạt được ở cõi Sắc, không đạt được pháp cõi Dục,
đó là sinh ở cõi Sắc, không đạt được các Uẩn của cõi Dục.
Không phải là đạt được ở cõi Sa éc, không đạt được pháp cõi Sắc,
đó là sinh ở cõi Sắc, không đạt được các Uẩn của cõi Sắc.
Không phải là đạt được ở cõi Sắc, không đạt được pháp cõi Vô
sắc, đó là sinh ở cõi Sắc, không đạt được các Uẩn của cõi Vô sắc.
Không phải là đạt được ở cõi Sắc, không đạt được pháp không hệ
thuộc, đó là sinh ở cõi Sắc, không đạt được các Ua ån vô lậu, và Trạch
diệt-Phi trạch diệt.
124 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Hỏi: Các pháp cõi Vô sắc không đạt được, thì lúc ấy không phải
là đạt được ở cõi Vô sắc chăng?
Đáp: Lúc ấy không phải là đạt được , hoặc ở cõi Dục, hoặc ở cõi
Sắc, hoặc ở cõi Vô sắc.
Pháp cõi Vô sắc không đạt được , không phải là đạt được ở cõi
Dục, đó là sinh ở cõi Dục, không phải la ø đạt được các Uẩn của cõi Vô
sắc.
Pháp cõi Vô sắc không đạt được, không phải là đạt được ở cõi
Sắc, đó là sinh ở cõi Sắc, không phải la ø đạt được các Uẩn của cõi Vô
sắc.
Pháp cõi Vô sắc không đạt được, không phải là đạt được ở cõi Vô
sắc, đó là sinh ở cõi Vô sắc, không pha ûi là đạt được các Uẩn của cõi
Vô sắc.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được ở cõi Vô sắc, thì lúc ấy không
đạt được pháp cõi Vô sắc chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là cõi Dục, hoặc là cõi Sắc, hoặc là cõi Vô sắc,
hoặc là không hệ thuộc.
Không phải là đạt được ở cõi Vo â sắc, không đạt được pháp cõi
Dục, đó là sinh ở cõi Vô sắc, không đạt được các Uẩn của cõi Dục.
Không phải là đạt được ở cõi Vo â sắc, không đạt được pháp cõi
Sắc, đó là sinh ở cõi Vô sắc, không đạt được các Uẩn của cõi Sắc.
Không phải là đạt được ở cõi Vô sắc, không đạt được pháp cõi Vô
sắc, đó là sinh ở cõi Vô sắc, không đạt được các Uẩn của cõi Vô sắc.
Không phải là đạt được ở cõi Vô sắc, không đạt được pháp không
hệ thuộc, đó là sinh ở cõi Vô sắc , không đạt được ca ùc Uẩn vô lậu, và
Trạch diệt-Phi trạch diệt.
Hỏi: Không đạt được các pháp Học , thì lúc ấy không phải là đạt
được Học chăng?
Đáp: Không phải như vậy, bởi vì lúc ấy không phải là đạt được, là
Phi học phi vô học chứ không phải là Học.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được Phi học phi vô học, thì lúc ấy
không đạt được pháp Học chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là Học, hoặc là Vô học, hoặc là Phi học phi vô
học. Bởi vì Phi học phi vô học không phải là đạt được, cho nên không
đạt được ba loại pháp.
Hỏi: Không đạt được các pháp Vo â học, thì lúc ấy không phải là
đạt được Vô học chăng?
Đáp: Không phải như vậy, bởi vì lúc ấy không phải là đạt được, là
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 157 125  
www.daitangkinh.org  
Phi học phi vô học chứ không phải là Vô học.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được Phi học phi vô học, thì lúc ấy
không đạt được pháp Vô học chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là Học, hoặc là Vô học, hoặc là Phi học phi vô
học. Bởi vì Phi học phi vô học không phải là đạt được, cho nên không
đạt được ba loại pháp.
Hỏi: Không đạt được các pháp Phi học phi vô học, thì lúc ấy không
phải là đạt được Phi học phi vô học chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì các pháp  không phải là đạt được, chỉ
là Phi học phi vô học.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được Phi học phi vô học, thì lúc ấy
không đạt được pháp Phi học phi vô học chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là Học, hoặc là Vô học, hoặc là Phi học phi vô
học. Bởi vì Phi học phi vô học không phải là đạt được, cho nên không
đạt được ba loại pháp.
Hỏi: Không đạt được các pháp do Kiến mà đoạn, thì lúc ấy không
phải là đạt được do Kiến mà đoạn chăng?
Đáp: Không phải như vậy, bởi vì lúc ấy không phải là đạt được, là
do Tu mà đoạn chứ không phải là do Kiến mà đoạn.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được do Tu mà đoạn, thì lúc ấy
không đạt được pháp do Kiến mà đoạn chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là do Kiến mà đoạn, hoặc là do Tu mà đoạn,
hoặc là không đoạn. Bởi vì do Tu mà đoạn không phải là đạt được, cho
nên không đạt được ba loại pháp.
Hỏi: Không đạt được các pháp do Tu mà đoạn, thì lúc ấy không
phải là đạt được do Tu mà đoạn chăng?
Đáp: Đúng như vậy, bởi vì các pháp  không phải là đạt được, chỉ
là do Tu mà đoạn.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được do Tu mà đoạn, thì lúc ấy
không đạt được pháp do Tu mà đoạn chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là do Kiến mà đoạn, hoặc là do Tu mà đoạn,
hoặc là không đoạn. Bởi vì do Tu mà đoạn không phải là đạt được, cho
nên không đạt được ba loại pháp.
Hỏi: Không đạt được các pháp không đoạn, thì lúc ấy không phải
là đạt được không đoạn chăng?
Đáp: Không phải như vậy, bởi vì lúc ấy không phải là đạt được, là
do Tu mà đoạn chứ không phải là không đoạn.
Hỏi: Giả sử không phải là đạt được do Tu mà đoạn, thì lúc ấy
126 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
không đạt được pháp không đoạn chăng?
Đáp: Pháp ấy hoặc là do Kiến mà đoạn, hoặc là do Tu mà đoạn,
hoặc là không đoạn. Bởi vì do Tu mà đoạn không phải là đạt được, cho
nên không đạt được ba loại pháp.


„