A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 164
阿毘達磨大毘婆沙論 · T1545
Hán văn
有不修淨初靜慮亦非無漏。謂已得非初 靜慮世俗智無漏智現在前。若未得非初靜 慮世俗智無漏智。彼現在前而不修淨初靜 慮及無漏。若一切染污心。無記心現在前。若 住無想定滅盡定。生無想天。已得非初靜 慮世俗智現在前者。此中餘地以智名說。 即從欲界未至定除初靜慮。乃至非想非非 想處。謂此諸地曾得世俗功德現在前時。彼 勢分尚不及自第二剎那。況能修餘未來功 德。又非初靜慮故於淨無漏初靜慮俱無 修義。已得非初靜慮無漏智現在前者。此中 餘地亦以智名說。即從未至定除初靜慮 乃至無所有處。謂此諸地曾得無漏功德現 在前時。彼勢分尚不及自第二剎那。況能 修餘未來功德。又非初靜慮故。於淨無漏 初靜慮俱無修義。若未得非初靜慮世俗 智現在前而不修淨初靜慮及無漏者。此 中餘地亦以智名說。即從欲界未至定。除 初靜慮乃至非想非非想處。謂異生起欲界 未曾得。不淨觀。持息念。念住。三義觀。及餘 聞思所成慧。現在前時。異生離欲界染。諸加 行道。九無間道。八解脫道時。即異生未離 欲染。依未至定起三無量。初二解脫。前四 勝處。不淨觀。持息念。念住。三義觀。煗頂忍 世第一法時。已離欲染依未至定。起煗頂 忍世第一法時。依靜慮中間。起煗頂忍世 第一法時。即異生依第二靜慮近分為加 行。離初靜慮染。彼加行道。九無間道。九解 脫道時。即異生依第二靜慮。引發五通諸加 行道。五無間道。三解脫道時。起四無量。初 二解脫。前四勝處。不淨觀。念住。三義觀。煗 頂忍世第一法。有說。亦起持息念時。即異 生離第二靜慮染。一切加行無間解脫道時。 即異生依第三靜慮。引發五通諸加行道。五 無間道。三解脫道時。起三無量。不淨觀。念 住。三義觀。煗頂忍世第一法。有說。亦起持 息念時。即異生離第三靜慮染。一切加行無 間解脫道時。即異生依第四靜慮。引發五通 諸加行道。五無間道。三解脫道時。起三無 量。淨解脫。後四勝處。前八遍處。不淨觀。念 住。三義觀。煗頂忍世第一法時。即異生離第 四靜慮染。一切加行無間解脫道時。即異生 起空無邊處。解脫遍處。及念住時。即異生 離空無邊處。識無邊處。無所有處染。一切加 行無間解脫道時。即異生起識無邊處。無所 有處。非想非非想處。解脫。念住。及識無邊 處。遍處時。若諸聖者起欲界未曾得。不淨 觀。持息念。念住。三義觀。及餘聞思所成慧。 現在前時。即聖者以世俗道離欲界染。若 世俗為加行。諸加行道。九無間道。八解脫道 時。以無漏道離欲界染。若世俗為加行。彼 加行道時未離欲染。信勝解練根作見至。 若世俗為加行。彼加行道時。即聖者未離 欲染依未至定。起三無量。初二解脫。前四 勝處。不淨觀。持息念。世俗念住。三義觀。七 處善時起入滅定微微心時。於如是時起 未曾得非初靜慮世俗智現在前。不修淨初 靜慮及無漏。若未得非初靜慮無漏智現在 前。而不修淨初靜慮及無漏者。此中餘地 亦以智名說。謂未離欲染入正性離生四 諦現觀各四心頃。已離欲染依未至定入 正性離生。苦集滅現觀各四心頃。道現觀三 心頃。以無漏道離欲界染若無漏為加行。 諸加行道。九無間道。八解脫道時。未離欲 染信勝解練根作見至。若無漏為加行。彼加 行無間解脫道時。未離欲染起無漏念住 時。於如是時起未曾得。非初靜慮無漏智 現在前。不修淨初靜慮及無漏。若一切染污 心現在前者。謂三界煩惱隨煩惱相應心。以 彼順退體性沈重懈怠相應。要順勝進體性 輕舉精進相應方能修故。一切無記心現在 前者。謂三界無覆無記心。以彼不堅不住不 實其性羸劣如朽敗種。要堅住實其性強盛 方能修故。若住無想定滅盡定者。以彼無 心要由有心方能修故。生無想天者。有 說。彼天盡眾同分善心不起。有說。彼天善 心雖起而非修所依故無修義。此中但說 生在修地而不修者。然生餘處亦有不修。 易知故不說。如說。初靜慮第二第三靜慮 說亦如是。以此諸地於離下地染最後解 脫道時。皆有入根本地有不入故。 若修淨第四靜慮。彼亦修無漏耶。設修無 漏第四靜慮。彼亦修淨耶。答應作四句。有 修淨第四靜慮非無漏。謂已得淨第四靜 慮現在前。若未得淨第四靜慮現在前。而不 修無漏。已得淨第四靜慮現在前者。謂異 生及聖者。或學乃至或如來。為現法樂住等 故。起曾得世俗第四靜慮現在前時。彼勢分 尚不及自第二剎那。況能修餘未來功德。 然現前位即是習修故。得名修淨第四靜 慮。若未得淨第四靜慮現在前。而不修無 漏者。謂異生離第三靜慮染。最後解脫道。 及為離第四靜慮染。若第四靜慮為加行。 彼加行道時。即異生依第四靜慮。引發五通 諸加行道。五無間道。三解脫道時。起三無 量。淨解脫。後四勝處。前八遍處。不淨觀。念 住三義觀。煗頂忍世第一法時。於如是時 起未曾得。淨第四靜慮現在前。而不修無 漏。有修無漏第四靜慮非淨。謂已得無漏 第四靜慮現在前。若未得無漏第四靜慮現 在前而不修淨。若未得非第四靜慮世俗 智。及未得非第四靜慮無漏智。彼現在前而 修無漏第四靜慮非淨。已得無漏第四靜 慮現在前者。謂諸聖者。或學乃至或如來為 現法樂住等故。起曾得無漏第四靜慮現在 前時。彼勢分尚不及自第二剎那。況能修 餘未來功德。然現前位即是習修故。得名 修無漏第四靜慮。若未得無漏第四靜慮 現在前。而不修淨者。謂依第四靜慮入正 性離生。苦集滅現觀各三心頃。道現觀四心 頃。聖者依第四靜慮離第四靜慮。乃至無 所有處染。一切無間解脫道時。離非想非非 想處染。九無間道八解脫道時依第四靜慮 信勝解練根作見至。無間解脫道時。時解脫 阿羅漢練根作不動。九無間道八解脫道時。 於如是時起未曾得無漏第四靜慮現在 前而不修淨。若未得非第四靜慮世俗智 現在前。而修無漏第四靜慮非淨者。此中 餘地以智名說。即從未至定除第四靜慮。 乃至非想非非想處。謂聖者依未至定。為 離第四靜慮。乃至非想非非想處染。若世俗 為加行。彼加行道時。依未至定已離第三 靜慮染。信勝解練根作見至。時解脫練根作 不動。若世俗為加行。彼加行道時已離第三 靜慮染。聖者依未至定。起三無量。初二解 脫。前四勝處。不淨觀。持息念。世俗念住。三 義觀。七處善時。起無礙解及世俗無礙解 增長時。起空空無願無願無相無相。及增長 時。即聖者依初靜慮為離第四靜慮。乃至 非想非非想處染。若世俗為加行。彼加行道 時。依初靜慮已離第三靜慮染。信勝解練 根作見至。時解脫練根作不動。若世俗為 加行。彼加行道時。雜修初靜慮中間心時。 已離第三靜慮染。聖者依初靜慮引發五 通諸加行道五無間道。二解脫道。及世俗他 心智通解脫道時。即彼依初靜慮起四無 量。初二解脫。前四勝處。不淨觀。世俗念住。 三義觀。七處善。有說。亦起持息念時。起無 礙解及世俗無礙解增長時。起空空無願無 願無相無相。及增長時。即聖者依靜慮中間。 為離第四靜慮。乃至非想非非想處染。若世 俗為加行。彼加行道時。依靜慮中間已離 第三靜慮染。信勝解練根作見至。時解脫練 根作不動。若世俗為加行。彼加行道時。已 離第三靜慮染。聖者依靜慮中間。起三無 量。初二解脫。前四勝處。不淨觀。持息念。世 俗念住。三義觀。七處善時。起無礙解及世 俗無礙解增長時。起空空無願無願無相無 相及增長時。如說。依初靜慮。如是依第二 靜慮。第三靜慮說亦爾。差別者依第三靜慮 除喜無量。初二解脫。前四勝處。餘皆如前 說。即聖者以世俗道離第四靜慮染。若即 以空無邊處近分為加行。一切加行無間解 脫道時。即彼以世俗道。離空無邊處。識無 邊處。無所有處染。若世俗為加行。一切加行 無間解脫道時。即彼依無色定。以無漏道 離四無色染。若世俗為加行。彼加行道時 依無色定。時解脫阿羅漢練根作不動。若世 俗為加行。彼加行道時。即聖者起無色世俗 解脫及後二遍處時。即彼依無色定。起世 俗念住。二無礙解。及世俗二無礙解增長時。 起空空無願無願無相無相及增長時。起入 滅定想微細心時。於如是時起未曾得。非 第四靜慮世俗智現在前。而修無漏第四靜 慮。非淨及未得非第四靜慮無漏智現在 前。而修無漏第四靜慮。非淨者此中餘地以 智名說。即從未至定除第四靜慮乃至無 所有處。謂依未至定離第四靜慮。乃至無 所有處染。若無漏為加行。一切加行無間解 脫道時。離非想非非想處染。若無漏為加 行。彼加行道。九無間道。八解脫道時。依未 至定已離第三靜慮染。信勝解練根作見 至。若無漏為加行。彼加行無間解脫道時。時 解脫阿羅漢練根作不動。若無漏為加行。彼 加行道九無間道。八解脫道時。即聖者已離 第三靜慮染。依未至定起無漏念住無漏無 礙解增長時。即聖者依初靜慮。離第四靜 慮。乃至無所有處染。若無漏為加行。一切加 行無間解脫道時。離非想非非想處染。若無 漏為加行。彼加行道。九無間道。八解脫道 時。依初靜慮已離第三靜慮染。信勝解練 根作見至。若無漏為加行。彼加行無間解脫 道時。時解脫阿羅漢練根作不動。若無漏為 加行。彼加行道。九無間道。八解脫道時。雜 修初靜慮初後心時。即聖者已離第三靜慮 染。依初靜慮起無漏他心智通。無漏念住。 及無漏無礙解增長時。靜慮中間如未至定 說。第二第三靜慮如初靜慮說。即聖者依空 無邊處。離空無邊處。乃至無所有處染。若無 漏為加行。一切加行無間解脫道時。離非想 非非想處染。若無漏為加行。彼加行道。九無 間道。八解脫道時。依空無邊處時解脫阿羅 漢練根作不動。若無漏為加行。彼加行道。 九無間道。八解脫道時。起無漏空無邊處解 脫。依空無邊處。起無漏念住。及無漏二無 礙解增長時。如說。依空無邊處。如是依識 無邊處。無所有處亦爾。差別者。即離彼上 染。於如是時。起未曾得非第四靜慮無漏 智現在前。而修無漏第四靜慮非淨。 有修淨第四靜慮亦無漏。謂未得淨第四 靜慮現在前而修無漏。若未得無漏第四 靜慮現在前而修淨。若未得非第四靜慮 無漏智現在前。而修淨第四靜慮。及無漏。未 得淨第四靜慮現在前而修無漏者。謂聖 者以世俗道離第三靜慮染。最後解脫道 時。即彼依第四靜慮。為離第四靜慮。乃至 非想非非想處染。若世俗為加行。彼加行道 時依第四靜慮。信勝解練根作見至。時解脫 練根作不動。若世俗為加行。彼加行道時。 雜修第四靜慮中間心時。即聖者依第四靜 慮。引發五通。諸加行道。五無間道。二解脫 道。及世俗他心智通解脫道時。即聖者依第 四靜慮。起三無量淨解脫。後四勝處。前八遍 處。不淨觀。世俗念住。三義觀。七處善時。依 第四靜慮起無礙解。及世俗無礙解增長時 起無諍願智邊際定。及增長時。依第四靜 慮起空空無願無願無相無相。及增長時。 於如是時起未曾得淨第四靜慮現在前。 而修無漏。若未得無漏第四靜慮現在前 而修淨者。謂依第四靜慮入正性離生。苦 集滅現觀各一心頃。依第四靜慮。為離第 四靜慮。乃至非想非非想處染。若無漏為加 行。彼加行道時。依第四靜慮得阿羅漢果。 初盡智起時。依第四靜慮。信勝解練根作見 至。若無漏為加行。彼加行道時。時解脫阿羅 漢練根作不動。若無漏為加行。彼加行道。 及最後解脫道時。雜修第四靜慮初後心時。 依第四靜慮。起無漏他心智通。無漏念住。 及無漏無礙解增長時。於如是時起未曾 得無漏第四靜慮現在前而修淨。若未得 非第四靜慮無漏智現在前。而修淨第四靜 慮及無漏者。此中餘地以智名說。即從未 至定除第四靜慮。乃至無所有處。謂依未 至定。乃至第三靜慮。離第三靜慮染。最後解 脫道時。即依彼地得阿羅漢果初盡智時。 及依彼地時解脫阿羅漢。練根作不動。最 後解脫道時。依無色定得阿羅漢果初盡 智時。即依彼地。時解脫阿羅漢練根作不 動。最後解脫道時。於如是時起未曾得。非 第四靜慮無漏智現在前而修淨。第四靜慮。 及無漏。 有不修淨第四靜慮。亦非無漏。謂已得非 第四靜慮。世俗智無漏智現在前。若未得非 第四靜慮。世俗智。無漏智。彼現在前而不 修淨第四靜慮及無漏。若一切染污心無記 心現在前。若住無想定滅盡定生無想天。 已得非第四靜慮世俗智現在前者。此中餘 地以智名說。即從未至定除第四靜慮。乃 至非想非非想處。謂此諸地曾得世俗功德 現在前時。彼勢分尚不及自第二剎那。況能 修餘未來功德。又非第四靜慮。故於淨無 漏第四靜慮俱無修義。已得非第四靜慮無 漏智現在前者。此中亦以智名而說餘地。 即從未至定除第四靜慮。乃至無所有處。 謂此諸地曾得無漏功德現在前時。彼勢分 尚不及自第二剎那。況能修餘未來功德。 又非第四靜慮。故於淨無漏第四靜慮俱 無修義。 若未得非第四靜慮世俗智現在前而不修 淨第四靜慮及無漏者。此中亦說餘地名 智。即從欲界除第四靜慮乃至非想非非 想處。謂異生起欲界未曾得不淨觀。持息念。 念住三義觀。及餘聞思所成慧現在前時。即 異生離欲界染。一切加行無間解脫道時。即 異生依未至定起三無量。初二解脫。前四 勝處。不淨觀。持息念。念住。三義觀。煗頂忍 世第一法時。即異生依初靜慮。為離初靜 慮染。起加行道時依初靜慮引發五通。諸 加行道。五無間道。三解脫道時。起四無量。 初二解脫。前四勝處。不淨觀。念住。三義觀。 煗頂忍世第一法。有說。亦起持息念時。即 異生依靜慮中間。為離初靜慮染。起加行 道時。依靜慮中間起三無量。初二解脫。前 四勝處。不淨觀。持息念。念住。三義觀。煗頂 忍世第一法時。如說。依初靜慮。如是依第 二靜慮。第三靜慮說亦爾。差別者即離彼上 染及第三靜慮。除解脫勝處喜無量。即異生 依第四靜慮近分。離第三靜慮染。彼加行 道。九無間道。八解脫道時。即異生依空無邊 處近分。離第四靜慮染。彼加行道。九無間 道。八解脫道時。即異生依空無邊處起離 下地染。第九解脫道及起為離自地染加 行道時起空無邊處解脫。遍處。及念住時 即異生依識無邊處近分。離空無邊處染。 彼加行道。九無間道。八解脫道時。如依空 無邊處。如是依識無邊處。無所有處亦爾。 差別者無所有處除遍處。即異生依非想非 非想處近分。離無所有處染。彼加行道。九無 間道。八解脫道時。即異生依非想非非想處。 起離下地染第九解脫道。及起非想非非想 處解脫。及念住時。 若聖者起欲界未曾得不淨觀。持息念。念住 三義觀。及餘聞思所成慧現在前時。即彼聖 者以世俗道。離欲界乃至第二靜慮染。若世 俗為加行。一切加行。無間解脫道時。以無 漏道離欲界乃至第二靜慮染。若世俗為 加行。彼加行道時即彼聖者以世俗道。離第 三靜慮染。若世俗為加行。彼加行道九無間 道。八解脫道時。以無漏道離第三靜慮 染。若世俗為加行。彼加行道時。未離第三 靜慮染。信勝解依未至定練根作見至。若 世俗為加行。彼加行道時。即彼聖者未離 第三靜慮染。依未至定起三無量。初二解 脫。前四勝處。不淨觀。持息念。世俗念住。三 義觀。七處善時。未離第三靜慮染。信勝解 依初靜慮練根作見至。若世俗為加行。彼 加行道時。即彼聖者未離第三靜慮染。依 初靜慮引發五通。諸加行道。五無間道。二 解脫道。及世俗他心智通。解脫道時。即彼依 初靜慮。起四無量。初二解脫。前四勝處。不 淨觀。世俗念住。三義觀。七處善。有說。亦 起持息念時。未離第三靜慮染。信勝解依 靜慮中間練根作見至。若世俗為加行。彼 加行道時。即彼聖者未離第三靜慮染。依 靜慮中間。起三無量。初二解脫。前四勝處。 不淨觀。持息念。世俗念住。三義觀。七處善 時。未離第三靜慮染。信勝解依第二靜慮 練根作見至。若世俗為加行。彼加行道時。 即彼聖者未離第三靜慮染。依第二靜慮。 引發五通諸加行道。五無間道。二解脫道。 及世俗他心智通。解脫道時。即依第二靜慮。 起四無量。初二解脫。前四勝處。不淨觀。世 俗念住。三義觀。七處善。有說。亦起持息念 時。未離第三靜慮染。信勝解依第三靜慮 練根作見至。若世俗為加行。彼加行道時。 即彼聖者未離第三靜慮染。依第三靜慮 引發五通。諸加行道。五無間道。三解脫道。 及世俗他心智通。解脫道時。即依第三靜慮。 起三無量。不淨觀。世俗念住。三義觀。七處 善。有說。亦起持息念時。起入滅定微微心 時。於如是時起未曾得。非第四靜慮世俗 智現在前不修淨。第四靜慮及無漏及未 得非第四靜慮無漏智現在前而不修淨。 第四靜慮及無漏者。此中餘地亦以智名 說。即從未至定。乃至第三靜慮。謂依未至 定。乃至第三靜慮。入正性離生四諦現觀。 各四心頃。以無漏道離欲界染。若無漏為 加行。一切加行無間解脫道時。以世俗道 離欲界染。若無漏為加行。彼加行道時依 未至定離初第二靜慮染。若無漏為加行。 一切加行無間解脫道時。離第三靜慮染。若 無漏為加行。彼加行道。九無間道。八解脫道 時。未離第三靜慮染。信勝解依未至定練 根作見至。若無漏為加行。彼一切加行。無 間解脫道時。即彼聖者未離第三靜慮染。 依未至定起無漏念住時。依初靜慮離初 第二靜慮染。若無漏為加行。一切加行無間 解脫道時。離第三靜慮染。若無漏為加行。 彼加行道。九無間道。八解脫道時。未離第 三靜慮染。信勝解依初靜慮練根作見至。 若無漏為加行。彼加行無間解脫道時。即彼 聖者未離第三靜慮染。依初靜慮起無漏 他心智通及無漏念住時。依靜慮中間離 初第二靜慮染。若無漏為加行。一切加行無 間解脫道時。離第三靜慮染。若無漏為加 行。彼加行道。九無間道。八解脫道時。未離 第三靜慮染。信勝解依靜慮中間練根作見 至。若無漏為加行。彼加行無間解脫道時。即 彼聖者未離第三靜慮染。依靜慮中間起 無漏念住時。依第二靜慮離第二靜慮染 若無漏為加行。一切加行無間解脫道時。離 第三靜慮染。若無漏為加行。彼加行道。九無 間道。八解脫道時。未離第三靜慮染。信勝 解依第二靜慮練根作見至。若無漏為加 行。彼加行無間解脫道時。即彼聖者未離第 三靜慮染。依第二靜慮起無漏他心智通。 及無漏念住時。依第三靜慮離第三靜慮 染。若無漏為加行。彼加行道。九無間道。八 解脫道時。未離第三靜慮染。信勝解依第 三靜慮練根作見至。若無漏為加行。彼加 行無間解脫道時。即彼聖者未離第三靜慮 染。依第三靜慮起無漏他心智通。及無漏 念住時。於如是時起未曾得。非第四靜慮 無漏智現在前而不修淨。第四靜慮及無漏 若一切染污心。乃至生無想天者如前初靜 慮中說。如說。第四靜慮乃至無所有處。說亦 如是。以此諸地於離下地染最後解脫道 時。皆必入根本地故。問何故依近分離欲 界乃至第二靜慮染最後解脫道。或即近分。 或入根本。離第三靜慮。乃至無所有處染。 最後解脫道決定入根本地耶。答下三近分 與根本地受有差別故。於求得根本地 時。有即能入者。有不能入者。上五近分 與根本地受無差別故。於求得根本地 時定即能入。諸瑜伽師依近分地離下染 者。必於自根本地生欣樂。心力能起者必 即起故。
Việt dịch
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 231 www.daitangkinh.org Đó là lúc dị sinh khởi lên quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú, ba Nghĩa quán, và những Tuệ do Văn-Tư mà thành của cõi Dục chưa từng đạt được, hiện rõ ở trước mắt. Dị sinh lìa nhiễm của cõi Dục, lúc ấy là các đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Ngay lúc dị sinh chưa lìa nhiễm cõi Dục, dựa vào Định Vị chí khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Lúc đã lìa nhiễm cõi Dục, dựa vào Định Vị chí khởi lên Noãn- Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Dựa vào Tĩnh lự trung gian, lúc khởi lên Noã n-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Ngay lúc dị sinh dựa vào Cận phần Tĩnh lự thứ hai, làm gia hạnh lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, chín đạo giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Tĩnh lự thứ hai, dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, ba đạo giải thoát; khởi lên bốn Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Có người nói: Lúc ấy cũng khởi lên Trì tức niệm. Ngay lúc dị sinh lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Tĩnh lự thứ ba, dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, ba đạo giải thoát; khởi lên ba Vô lượng, quán Bất tịnh, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh- Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Có người nói: Lúc ấy cũng khởi lên Trì tức niệm. Ngay lúc dị sinh lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Tĩnh lự thứ tư, dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, ba đạo giải thoát; khởi lên ba Vô lượng, Tịnh giải thoát, bốn Thắng xứ sau, tám Biến xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Ngay lúc dị sinh lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc dị sinh khởi lên Giải thoát-Biến xứ và Niệm trú của Không vô biên xứ. 232 BỘ TỲ ĐÀM 6 Ngay lúc dị sinh lìa nhiễm của Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc dị sinh khởi lên Giải t hoát-Niệm trú của Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi t ưởng xứ, và Biến xứ của Thức vô biên xứ. Nếu các Thánh giả khởi lên quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú, ba Nghĩa quán, và những Tuệ do Văn-Tư mà thành của cõi Dục chưa từng đạt được, hiện rõ ở trước mắt. Ngay lúc Thánh giả dùng đạo thế tục lìa nhiễm của cõi Dục, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là các đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát; dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của cõi Dục, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Chưa lìa nhiễm cõi Dục, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc Thánh giả chưa lìa nhiễm cõi Dục, dựa vào Định Vị chí khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện; lúc khởi tâm Vi Vi tiến vào Định Diệt tận. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ nhất, Thế tục trí hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ nhất và Vô lậu. Hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ nhất, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ nhất và Vô lậu: Trong này, địa khác cũng dùng tên gọi của Trí mà nói, đó là chưa lìa nhiễm cõi Dục tiến vào Chánh ta ùnh ly sinh, Hiện quán về bốn Đế đều trong bốn tâm. Đã lìa nhiễm cõi Dục, dựa vào Định Vị chí tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ-Tập-Diệt đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm. Dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của cõi Dục, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Chưa lìa nhiễm cõi Dục, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lúc chưa lìa nhiễm cõi Dục, khởi lên Niệm trú vô lậu. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ nhất, Vô lậu trí hiện ro õ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ nhất và Vô lậu. Hoặc là tất cả tâm nhiễm ô hiện rõ ở trước mắt, đó là tâm tương ưng với phiền não-tùy phiền não của ba cõi. Bởi vì Thể tánh ấy thuận SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 233 www.daitangkinh.org phần lui sụt, tương ưng với nặng nề giả i đãi; phải là Thể tánh thuận phần thắng tiến, tương ưng với nhẹ nha øng tinh tiến thì mới có thể tu được. Tất cả tâm vô ký hiện rõ ở trước mắt, đó là tâm vô phú vô ký của ba cõi. Bởi vì tánh của ta âm ấy không cứng rắn-không tồn tại-không chân thật, yếu kém như hạt giống hư hoại; phải là tánh cứng rắn-tồn tại-chân thật, mạnh mẽ thì mới có thể tu được. Hoặc là trú trong Định Vô tưởng-Định Diệt tận, bởi vì hai Định ấy không có tâm, cần phải dựa vào có tâm thì mới có thể tu được. Sinh ở cõi trời Vô tưởng, có người nói: Ở c õi trời ấy không còn Chúng đồng phần thì tâm thiện không khởi lên. Có người nói: Ở cõi trời ấy, tâm thiện tuy khởi lên mà không phải là sở y của tu, cho nên không có nghĩa của tu. Trong này chỉ nói đến người sinh va øo địa của Tu mà không Tu, nhưng sinh vào nơi khác cũng có lúc không Tu, bởi vì dễ dàng biết được cho nên không nói. Như nói về Tĩnh lự thứ nhất, Tĩnh lự thứ hai-thứ ba nói cũng như vậy. Bởi vì các địa này vào lúc lìa nhiễm của địa dưới, cuối cùng là đạo giải thoát, đều có lúc tiến vào địa Căn bản, có lúc không tiến vào. Hỏi: Nếu tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư, thì lúc ấy cũng tu Vô lậu chăng? Giả sử tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư, thì lúc ấy cũng tu Tịnh chăng? Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt: 1. Có lúc tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư mà không phải là Vô lậu: Đó là đã đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt; hoặc là chưa đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Vô lậu. Đã đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt: Đó là dị sinh và Thánh giả, hoặc là Học cho đến hoặc là Như Lai, bởi vì trú trong pháp lạc hiện tại…, lúc khởi lên Tĩnh lự thứ tư thuộc thế tục đã từng đạt được hiện rõ ở trước mắt, thế lực ấy hãy còn không sánh bằng từ sát-na thứ hai, huống là có thể tu công đức vị lai nào khác? Nhưng bởi vì phần vị hiện rõ trước mắt tức là tu luyện tập, cho nên được gọi là tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư. Hoặc là chưa đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Vô lậu: Đó là lúc dị sinh lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, cuối cùng là đạo giải thoát, và vì lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, nếu Tĩnh lự thứ tư làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. 234 BỘ TỲ ĐÀM 6 Ngay lúc dị sinh dựa vào Tĩnh lự thứ tư, dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, ba đạo giải thoát; lúc khởi lên ba Vô lượng, Tịnh giải th oát, bốn Thắng xứ sau, tám Biến xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Vô lậu. 2. Có lúc tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư mà không phải là Tịnh: Đó là đã đạt được Vô lậu của Tĩnh lự t hứ tư hiện rõ ở tr ước mắt; hoặc là chưa đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh; hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự t hứ tư thuộc Thế tục trí, và chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư thuộc Vô lậu trí, lúc ấy hiện rõ ở trước mắt, mà tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư chứ không phải là Tịnh. Đã đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt: Đó là các Thánh giả, hoặc là Học cho đến hoặc là N hư Lai, bởi vì trú trong pháp lạc hiện tại…, lúc khởi lên Vô la äu của Tĩnh lự thứ tư đã từng đạt được hiện rõ ở trước mắt, thế lực ấy hãy còn không sánh bằng từ sát-na thứ hai, huống là có thể tu công đức vị lai nào khác? Nhưng bởi vì phần vị hiện rõ trước mắt tức là tu l uyện tập, cho nên được gọi là tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư. Hoặc là chưa đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hi ện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh: Đó là dựa vào Tĩnh lự thứ tư mà tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ-Tập-Diệt đều trong ba tâm, Hiện quán về Đạo trong bốn tâm. Thánh giả dựa vào Tĩnh lự thứ tư, lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư cho đến Vô sở hữu xứ, lúc ấy là tất cả đạo vô gián-giải thoát. Lúc lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, là chín đạo vô gián-tám đạo giải thoát. Dựa vào Tĩnh lự thứ tư, Tín th ắng giải luyện căn làm Kiến chí, lúc ấy là đạo vô gián-đạo giải thoát. A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, lúc ấy là chín đạo vô gián-tám đạo giải thoát. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh. Hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư thuộc Thế tục trí hiện rõ ở trước mắt, mà tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư chứ không phải là Tịnh: Trong này, địa khác dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ Định Vị chí trừ ra Tĩnh lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là lúc Thánh giả dựa vào Tĩnh lự thứ hai để lìa nhiễm của Tĩnh SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 235 www.daitangkinh.org lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Định Vị chí, đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời gi ải thoát luyện căn làm Bất động, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Thánh giả dựa vào Định Vị chí, lúc khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện; lúc khởi lên Vô ngại giải, và lúc tăng trưởng Vô ngại giải thế tục; lúc khởi lên Không Không- Vô nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, và lúc tăng trưởng. Ngay lúc Thánh giả dựa vào Tĩ nh lự thứ nhất để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Tĩnh lự thứ nhất đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, T hời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Lúc tâm tu xen tạp Tĩnh lự thứ nhất-Tĩnh lự trung gian, đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Thánh giả dựa vào Tĩnh lự thứ nhất dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, hai đạo giải thoát, và lúc Tha tâm trí thông thế tục, lúc ấy là đạo giải thoát. Ngay lúc ấy dựa vào Tĩnh lự thứ nhất, khởi lên bốn Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Có người nói: Cũng khởi lên Trì tức niệm. Lúc khởi lên Vô ngại giải, và lúc tăng trưởng Vô ngại giải thế tục; lúc khởi lên Không K hông- Vô nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, và lúc tăng trưởng. Ngay lúc Thánh giả dựa vào Tĩnh lự trung gian để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Tĩnh lự trung gian đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, T hời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Thánh giả dựa vào Tĩnh lự trung gian, lúc khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện; lúc khởi lên Vô ngại giải, và lúc tăng trưởng Vô ngại giải thế tục; lúc khởi lên Không Không- Vô nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, 236 BỘ TỲ ĐÀM 6 và lúc tăng trưởng. Như nói dựa vào Tĩnh lự thứ nhất , như vậy dựa vào Tĩnh lự thứ hai, tĩnh lự thứ ba nói cũng như vậy. Sai biệt là dựa vào Tĩnh lự thứ ba trừ ra Hỷ vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, còn lại đều nói như trước. Ngay lúc Thánh giả dùng đạo thế tục để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, nếu ngay lúc ấy dùng Cận phần Không vô biên xứ làm gia hạnh, thì tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy dùng đạo thế tục lìa nhiễm của Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy dựa vào Định Vô sắc, dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của bốn Vô sắc, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Định Vô sắc, A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả khởi lên Vô sắc, Giải thoát thế tục và hai Biến xứ sau; ngay lúc ấy dựa vào Định Vô sắc, khởi lên Niệm trú thế tục, hai Vô ngại giải, và lúc tăng trưởng hai Vô ngại giải thế tục; lúc khởi lên Không Không- Vô nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, và lúc tăng trưởng; lúc khởi tâm tiến vào Định Diệt tận-Tưởng vi tế. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Thế tục trí hiện rõ ở trước mắt, mà tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư chứ không phải là Tịnh. Và chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà tu Vô lậu của Tĩ nh lự thứ tư chứ không phải là Tịnh: Trong này, địa khác dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ Định Vị chí trừ ra Tĩnh lự thứ tư, cho đến Vô sở hữu xứ. Đó là dựa vào Định Vị chí lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, cho đến Vô sở hữu xứ, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là tất cả đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhi ễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Dựa vào Định Vị chí đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Ngay lúc Thánh giả đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Định SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 237 www.daitangkinh.org Vị chí khởi lên Niệm trú vô lậu, tăng trưởng Vô ngại giải vô lậu. Ngay lúc Thánh giả dựa vào Tĩnh lự thứ nhất lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, cho đến Vô sở hữu xứ, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là tất cả đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Dựa vào Tĩnh lự thứ nhất đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Lúc tâm đầu và sau tu xen tạp Tĩnh lự thứ nhất; ngay lúc Thánh giả đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba , dựa vào Tĩnh lự thứ nhất khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu, Niệm trú vô lậu, và lúc tăng trưởng Vô ngại giải vô lậu. Tĩnh lự Trung gian nói như Định Vị chí, Tĩnh lự thứ hai-thứ ba nói như Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc Thánh giả dựa vào Không vô biên xứ, lìa nhiễm của Không vô biên xứ cho đến Vô sở hữu xứ, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhiễm của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu vô lậu làm gi a hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Dựa vào Không vô biên xứ, A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Lúc khởi lên Giải thoát vô lậu của Không vô biên xứ; lúc dựa vào Không vô biên xứ, khởi lên Niệm trú vô lậu, và lúc tăng trưởng hai Vô ngại giải vô lậu. Như nói dựa vào Không vô biên xứ, như vậy dựa vào Thức vô biên xứ, dựa vào Vô sở hữu xứ cũng như vậy, sai biệt là lìa nhiễm của địa trên. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà tu Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư chứ không phải là Tịnh. 3. Có lúc tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư cũng là Vô lậu, đó là chưa đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt, mà tu Vô lậu; hoặc là chưa đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt mà tu Tịnh; hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở 238 BỘ TỲ ĐÀM 6 trước mắt, mà tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu. Chưa đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt mà tu Vô lậu: Đó là lúc Thánh giả dùng đạo thế tục lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, cuối cùng là đạo giải thoát. Ngay lúc ấy dựa vào Tĩnh lự thứ tư để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Tĩnh lự thứ tư, Tín th ắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Ba át động, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Lúc tâm tu xen tạp Tĩnh lự thứ tư-Tĩnh lự trung gian, ngay lúc Thánh giả dựa vào Tĩnh lự thứ tư dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, hai đạo giải thoát, và Tha tâm trí thông thế tục, lúc ấy là đạo giải thoát. Ngay lúc Thánh giả dựa vào Tĩnh lự thứ tư, khởi lên ba Vô lượng, Tịnh giải thoát, bốn Thắng xứ sau, tám Biến xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Dựa vào Tĩnh lự thứ tư, lúc khởi lên Vô ngại giải, và lúc tăng trưởng Vô ngại giải thế tục; lúc khởi lên Nguyện trí-Vô tranh-Định Biên tế, và lúc tăng trưởng; dựa vào Tĩnh lự thứ tư, lúc khởi lên Không Không-Vô nguyện Vô nguyện-Vô tướng Vô tướng, và lúc tăng trưởng. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được Tịnh của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt mà tu Vô lậu. Hoặc là chưa đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt mà tu Tịnh: Đó là dựa vào Tĩ nh lự thứ tư tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ-Tập-Diệt đều trong một tâm. Dựa vào Tĩnh lự thứ tư để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, nếu vô lậu la øm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Tĩnh lự thứ tư đạt được qu ả A-la-hán, lúc ấy Tận trí bắt đầu khởi lên. Dựa vào Tĩnh lự thứ tư, Tín th ắng giải luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh và cuối cùng là đạo giải thoát. Lúc tâm đầu và sau tu xen tạp Tĩnh lự thứ tư; lúc dựa vào Tĩnh lự thứ tư khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu, Niệm trú vô lậu, và lúc tăng trưởng Vô ngại giải vô lậu. SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 239 www.daitangkinh.org Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư hiện rõ ở trước mắt mà tu Tịnh. Hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu: Trong này, địa khác dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ Định Vị chí trừ ra Tĩnh lự thứ tư, cho đến Vô sở hữu xứ. Đó là dựa vào Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ ba, lúc lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, cuối cùng là đạo giải thoát. Ngay lúc dựa vào địa ấy đạt được quả A-la-hán, Tận trí bắt đầu khởi lên, và lúc dựa vào địa ấy A-la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, thì cuối cùng là đạo giải thoát. Dựa vào Định Vô sắc lúc đạt đượ c quả A-la-hán, Tận trí bắt đầu khởi lên. Ngay lúc dựa vào địa ấy, A- la-hán Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, thì cuối cùng là đạo giải thoát. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu. 4. Có lúc không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư cũng không phải là Vô lậu: Đó là đã đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Thế tục trí-Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt; hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Thế tục trí-Vô lậu trí lúc ấy hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu; hoặc là tất cả tâm nhiễm ô-tâm vô ký hiện rõ ở trước mắt; hoặc là trú trong Định Vô tưởng-Định Diệt tận, sinh ở cõi trời Vô tưởng. Đã đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Thế tục trí hiện rõ ở trước mắt: Trong này, địa khác dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ Định Vị chí trừ ra Tĩnh lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là lúc công đức thế tục đã từng đạt được của các địa này hiện rõ ở trước mắt, thế lực ấy hãy còn không sánh bằng từ sát-na thứ hai, huống là có thể tu công đức vị lai nào khác? Lại không phải là Tĩnh lự thứ tư, cho nên đối với Tịnh-Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư đều không có nghĩa của tu. Đã đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt: Trong này, địa khác cũng dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ Định Vị chí trừ ra Tĩnh lự thứ tư, cho đến Vô sở hữu xứ. Đó là lúc công đức vô lậu đã từng đạt được của các địa này hiện rõ ở trước mắt, thế lực ấy hãy còn không sánh bằng từ sát-na thứ hai, huống là có thể tu công đức vị lai nào khác? Lại không phải là Tĩnh lự thứ t ư, cho nên đối với Tịnh-Vô lậu của Tĩnh lự thứ tư đều không có nghĩa của tu. 240 BỘ TỲ ĐÀM 6 Hoặc là chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Thế tục trí hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu: Trong này, địa khác cũng dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ cõi Dục trừ ra Tĩnh lự thứ tư, cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là lúc dị sinh khởi lên quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú, ba Nghĩa quán, và những Tuệ do Văn-Tư mà thành của cõi Dục chưa từng đạt được, hiện rõ ở trước mắt, thì lúc ấy dị sinh lìa nhiễm của cõi Dục, là tất cả đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Định Vị chí khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Ngay lúc dị sinh dựa vào Tĩnh l ự thứ nhất để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy khởi lên đạo gia hạnh. Dựa vào Tĩnh lự thứ nhất, dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, ba đạo giải thoát; khởi lên bốn Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Có người nói: Lúc ấy cũng khởi lên Trì tức niệm. Ngay lúc dị sinh dựa vào Tĩnh lự trung gian để lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy khởi lên đạo gia hạnh. Dựa vào Tĩnh lự trung gian, khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú, ba Nghĩa quán, Noãn-Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp. Như nói dựa vào Tĩnh lự thứ nhất, như vậy dựa vào Tĩnh lự thứ hai, Tĩnh lự thứ ba nói cũng vậy. Sai biệt là lìa nhiễm của địa trên, và Tĩnh lự thứ ba trừ ra Giải thoát-Biến xứ-Hỷ vô lượng. Ngay lúc dị sinh dựa vào Cận pha àn Tĩnh lự thứ tư, lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Cận phần Không vô biên xứ, lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, lúc ấy là đa ïo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Không vô biên xứ, khởi lên lìa nhiễm của địa dưới, là đạo giải thoát thứ chín, và lúc khởi lên để lìa nhiễm của địa mình, là đạo gia hạnh; lúc khởi lên Giải thoát-Biến xứ và Niệm trú của Không vô biên xứ. Ngay lúc dị sinh dựa vào Cận phần Thức vô biên xứ, lìa nhiễm của Không vô biên xứ, lúc ấy là các đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 241 www.daitangkinh.org tám đạo giải thoát. Như dựa vào Không vô biên xứ, n hư vậy dựa vào Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ cũng như vậy. Sai biệ t là Vô sở hữu xứ trừ ra Biến xứ. Ngay lúc dị sinh dựa vào Cận phần Phi tưởng phi phi tưởng xứ, lìa nhiễm của Vô sở hữu xứ, lúc ấy là các đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Ngay lúc dị sinh dựa vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, khởi lên lìa nhiễm của địa dưới, là đạo giải thoa ùt thứ chín, và lúc khởi lên Giải thoát-Niệm trú của Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Nếu Thánh giả thì khởi lên quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú, ba Nghĩa quán, và những Tuệ do Văn-Tư mà thành của cõi Dục chưa từng đạt được, hiện rõ ở trước mắt. Ngay lúc ấy Thánh giả dùng đạo thế tục, lìa nhiễm của cõi Dục cho đến Tĩnh lự thứ hai, nếu thế tục la øm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của cõi Dục cho đến Tĩnh lự thứ hai, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả dùng đạo thế tục, lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Định Vị chí luyện căn làm Kiến chí, nếu thế t ục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Định Vị chí khởi lên ba Vô lượ ng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự thứ nhất luyện căn làm Kiến chí, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự thứ nhất dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, hai đạo giải thoát, và Tha tâm trí thông thế tục, lúc ấy là đạo giải thoát. Ngay lúc ấy dựa vào Tĩnh lự thứ nhất, khởi lên bốn Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú thế tục, ba 242 BỘ TỲ ĐÀM 6 Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Có người nói: Lúc ấy cũng khởi lên Trì tức niệm. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự trung gian luyện căn làm Kiến chí, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự trung gian, khởi lên ba Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Trì tức niệm, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự thứ hai luyện căn làm Kiến chí, nếu thế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự thứ hai dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, hai đạo giải thoát, và Tha tâm trí thông thế tục, lúc ấy là đạo giải thoát. Ngay lúc ấy dựa vào Tĩnh lự thứ hai, khởi lên bốn Vô lượng, hai Giải thoát đầu, bốn Thắng xứ trước, quán Bất tịnh, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Có người nói: Lúc ấy cũng khởi lên Trì tức niệm. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự thứ ba luyện căn làm Kiến chí, nếu t hế tục làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự thứ ba dẫn dắt phát khởi năm thần thông, các đạo gia hạnh, năm đạo vô gián, hai đạo giải thoát, và Th a tâm trí thông thế tục, lúc ấy là đạo giải thoát. Ngay lúc ấy dựa vào Tĩnh lự thứ ba, khởi lên ba Vô lượng, quán Bất tịnh, Niệm trú thế tục, ba Nghĩa quán, bảy Xứ thiện. Có người nói: Lúc ấy cũng khởi lên Trì tức niệm. Lúc khởi tâm Vi Vi tiến vào Định Diệt tận. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Thế tục trí hiện ro õ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu. Và chưa đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu: Trong này, địa khác cũng dùng tên gọi của Trí mà nói, tức là từ Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ ba. SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 164 243 www.daitangkinh.org Đó là dựa vào Định Vị chí cho đến Tĩnh lự thứ ba, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về bốn Đế đều trong bốn tâm. Dùng đạo vô lậu lìa nhiễm của cõi Dục, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Dùng đa ïo thế tục lìa nhiễm của cõi Dục, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh. Dựa vào Định Vị chí lìa nhiễm của hai Tĩnh lự đầu, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Định Vị chí luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Định Vị chí khởi lên Niệm trú vô lậu. Dựa vào Tĩnh lự thứ nhất lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự thứ nhất luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự thứ nhất khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu và Niệm trú vô lậu. Dựa vào Tĩnh lự trung gian lìa nhiễm của hai Tĩnh lự đầu, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự trung gian luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự trung gian khởi lên Niệm trú vô lậu. Dựa vào Tĩnh lự thứ hai lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự thứ hai luyện căn làm Kiến chí, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất 244 BỘ TỲ ĐÀM 6 cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự thứ hai khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu và Niệm trú vô lậu. Dựa vào Tĩnh lự thứ ba lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu vô lậu làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh, chín đạo vô gián, tám đạo giải thoát. Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, Tín thắng giải dựa vào Tĩnh lự thứ ba luyện căn làm Kiến chí, nếu vô la äu làm gia hạnh, thì lúc ấy tất cả là đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát. Ngay lúc ấy Thánh giả chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, dựa vào Tĩnh lự thứ ba khởi lên Tha tâm trí thông vô lậu và Niệm trú vô lậu. Những lúc như vậy, khởi lên chưa từng đạt được không phải là Tĩnh lự thứ tư, Vô lậu trí hiện rõ ở trước mắt, mà không tu Tịnh của Tĩnh lự thứ tư và Vô lậu. Hoặc là tất cả tâm nhiễm ô, cho đến sinh ở cõi trời Vô tưởng, nói như trong phần Tĩnh lự thứ nhất trước đây. Như nói về Tĩnh lự thứ tư, cho đến Vô sở hữu xứ nói cũng như vậy, bởi vì các địa này vào lúc lìa nhiễm của địa dưới, cuối cùng là đạo giải thoát, đều chắc chắn tiến vào địa Căn bản. Hỏi: Vì sao dựa vào địa Cận phần lìa nhiễm của cõi Dục cho đến Tĩnh lự thứ hai, cuối cùng là đạo giải thoát, hoặc là ngay nơi Cận phần, hoặc là tiến vào Căn bản? Lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, cho đến Vô sở hữu xứ, cuối cùng là đạo giải thoát quyết định tiến vào địa Căn bản? Đáp: Bởi vì ba Cận phần dưới và địa Căn bản tiếp nhận có sai biệt, cho nên vào lúc cầu đạt được địa Căn bản, có lúc thì có thể tiến vào, có lúc thì không thể tiến vào; ba Cận phần trên cùng với địa Căn bản không có gì sai biệt, cho nên vào lúc cầu đạt được địa Căn bản, nhất định là có thể tiến vào. Các Sư Du-già dựa vào địa Cận phần lìa nhiễm của địa dưới, nhất định đối với địa Căn bản của mình sinh tâm vui thích, lực của tâm có thể khởi lên thì nhất định lập tức khởi lên.
Dịch giả: Thích Tịnh Hạnh
Mở nguồn Việt
Mở nguồn Việt