A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 177

Việt dịch

QUYỂN 177

LUẬN VỀ BẤT HOÀN (Phần 4)

Hỏi: Nghiệp dị thục của tướng la áy gì làm tự tánh, là nghiệp của
thân, là nghiệp của ngữ, hay là nghiệp của ý?
Đáp: Ba nghiệp làm tự tánh, nhưng tăng mạnh về nghiệp của ý.
Có người nói: Chỉ lấy nghiệp của  ý làm tự tánh, không phải là
nghiệp của thân-ngữ. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nghiệp của ý mạnh mẽ
sắc bén, nghiệp của thân-ngữ thì chậm chạp.
Hỏi: Nghiệp dị thục của tướng là thuộc về ý địa, hay là năm Thức
thân?
Đáp: Thuộc về ý địa, không phải là năm Thức thân. Nguyên   cớ
thế nào? Bởi vì nghiệp này có phân biệt, cần phải quán  sát rồi hiện
hành, năm Thức không có phân biệt, cho nên tùy theo lực của cảnh giới
mà khởi lên.
Hỏi: Nghiệp dị thục của tướng la ø gia hạnh đạt được, là lìa nhiễm
đạt được, hay là do sinh đạt được?
Đáp: Chỉ là gia hạnh đạt được, không phải là lìa nhiễm đạt được,
không phải là do sinh đạt được. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nghiệp này
cần phải ở ba Vô số kiếp tu các hạnh Ba-la-mật-đa, tác ý-công dụng-gia
hạnh trong thân đầy đủ trọn vẹn, về sau mới đạt được.
Có người nói: Nghiệp này gia hạnh đạt được, cũng do sinh đạt
được, nhưng không phải là lìa nhiễm đạt được.
Hỏi: Nghiệp dị thục của tướng là do Văn mà thành, do Tư mà
thành, hay là do Tu mà thành?
Đáp: Chỉ do Tư mà thành, không phải là Văn, không phải là Tu.
Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nghie äp này thù thắng cho nên không phải
là do Văn mà thành, hệ thuộc cõi Dục cho nên không phải là do Tu mà
thành.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 447  
www.daitangkinh.org  
Có người nói: Nghiệp này bao gồm do Văn-Tư mà thành, nhưng
không phải là do Tu mà thành.
Hỏi: Nghiệp dị thục của tướng khởi lên ở nơi nào?
Đáp: Ở cõi Dục chứ không pha ûi là cõi khác, ở nẽo người chứ
không phải là nẽo khác, ở châu Thiệm Bộ chứ không phải là châu khác.
Dựa vào thân nào mà khởi lên, th ì dựa vào thân nam khởi lên chứ
không phải là thân nữ… Khởi lên vào lúc nào, là lúc Đức Phật xuất thế
chứ không phải là thời gian không c ó Phật. Duyên vào cảnh nào mà
khởi lên, là hiện rõ trước mắt duyên với Phật mà khởi lên Tư nguyện
thù thắng chứ không duyên với cảnh khác.
Hỏi: Ba mươi hai tướng Đại trượng phu, là do một Tư dẫn dắt, hay
là nhiều Tư? Nếu như vậy thì có gì sa i? Nếu do một Tư dẫn dắt, thì vì
sao một ít nghiệp có thể dẫn đến nhiều quả? Luận Thi Thiết nói lại hiểu
thế nào? Như nói: “Nghiệp loại như vậy có thể cảm đến tướng bằng
phẳng khéo an trú dưới lòng bàn chân, cho đến nghiệp loại như vậy có
thể cảm đến tướng nhục kế (ô-sắt-n ị-sa) trên đỉnh đầu.” Nếu do nhiều
Tư dẫn dắt, thì vì sao một Chúng đồng phần không phân biệt mà lại dẫn
dắt phân biệt?
Đáp: Có người nói: Do một Tư dẫn dắt.
Hỏi: Vì sao một ít nghiệp có thể dẫn đến nhiều quả?
Đáp: Trước dùng một Tư để dẫn dắt, sau dùng nhiều Tư để đầy đủ
trọn vẹn, vì thế cho nên không có lỗi; ví như người vẽ tranh, trước dùng
một màu để làm mô phỏng, sau bổ sung nhiều màu sắc.
Hỏi: Luận Thi Thiết nói lại hiểu thế nào?
Đáp: Luận ấy nói về nghiệp đầy đủ trọn vẹn, không nói về nghiệp
dẫn dắt, cho nên không có lỗi. Nhưng ba mươi hai tướng Đại trượng phu
là quả của nghiệp đầy đủ trọn vẹn Chúng đồng phần, không phải là quả
của nghiệp dẫn dắt Chúng đồng phần.
Có người nói: Do nhiều Tư dẫn dắt.
Hỏi: Vì sao một Chúng đồng phần không phân biệt mà lại dẫn dắt
phân biệt?
Đáp: Lúc bấy giờ Bồ-tát luôn luôn nhất tâm chú ý vào một sở y-sở
duyên-hành tướng có nhiều Tư chuyển đổi, trong đó có Tư có thể cảm
đến tướng bằng phẳng khéo an trú dưới lòng bàn chân, cho đến có Tư
có thể cảm đến tướng nhục kế trên đỉnh đầu.
Nói như vậy thì ba mươi hai Tư  dẫn dắt ba mươi hai tướng Đại
trượng phu, mỗi một tướng lại dùng nhiều nghiệp để làm đầy đủ trọn
vẹn.
448 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Hỏi: Bồ-tát đã khởi lên ba mươi hai Tư, ở trong các tướng thì trước
hết là dẫn dắt tướng nào?
Đáp: Có người nói: Trước hết la ø dẫn dắt tướng bằng phẳng khéo
an trú dưới lòng bàn chân, sau mới dẫn dắt những tướng khác, bởi vì
trước là an trú bàn chân, sau mới đến những nơi khác.
Có người nói: Trước hết là dẫn dắt tướng mắt xanh biếc, bởi vì
trước là dùng ánh mắt hiền từ nhìn thế gian. Nói như vậy thì điều này
không nhất định, tùy theo duyên hợp với tướng này thì dẫn dắt tướng
này.
Ba mươi hai tướng Đại trượng phu:
1. Tướng khéo an trú dưới lòng bàn chân(túc hạ thiện trú tướng),
đó là dưới lòng bàn chân của Đức Phật bằng phẳng không lồi không
lõm, vào lúc đặt chân đều ấn xuống chạm vào mặt đất. Vì vậy chỉ riêng
tướng dấu chân của Đức Phật là rõ ràng, tâm địa xấu ác muốn xóa đi
nhưng cuối cùng không thể mất được. Những người tại gia nếu có tướng
này, thì chắc chắn là vị vua lãnh đạo đất nước. Những người xuất gia
nếu có tướng này, thì chắc chắn làm bậc Pháp vương hóa độ tất cả.
2. Tướng bánh xe ngàn nan hoa (thiê n bức luân tướng), đó là ở
dưới hai bàn chân của Đức Phật có hoa văn, như bánh xe ngàn nan hoa
đầy đủ trục-vành, tròn đầy rõ ràng  vô cùng tuyệt vời. Thiên tử Diệu
Nghiệp tuy rất tác ý nhưng không thể nào mô phỏng mà hóa hiện khác
biệt. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì sư ï việc do Thiên tử Diệu Nghiệp hóa
hiện là do trí vô phú vô ký đã dẫn dắt, mà tướng này là do nghiệp hoàn
toàn thanh tịnh đã dẫn dắt.
Lại nữa, việc làm của Thiên tử ấy là do trí sinh ra đạt được đã dẫn
dắt, mà tướng này là do trí gia hạnh tăng thượng đã dẫn dắt.
Lại nữa, việc làm của Thiên tử ấy là do trí đã luyện tập trong một
đời dẫn dắt, mà tướng này là do trí đã luyện tập qua vô lượng đời dẫn
dắt.
3. Tướng ngón tay thon dài (chỉ tiêm trường tướng), đó là ngón tay
của Đức Phật thon dài nhỏ mà từ từ nhọn, lóng ngón tay không hiện bày
thô thiển, khép lại thì không có khe hở, xếp lại-rải ra thích hợp, ở giữa
sáng bóng tròn đầy.
4. Tướng gót chân tròn cao (túc cân viên trường tướng), đó là gót
chân của Đức Phật tròn cao, rộng thẳng đoan nghiêm.
5. Tướng tay chân mịn màng mềm mại (thủ túc tế nhuyễn tướng),
đó là tay chân của Đức Phật mịn màng mềm mại như tơ Đố-la.
6. Tướng màng da mềm giữa các ng ón tay-chân (thủ túc võng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 449  
www.daitangkinh.org  
man tướng), đó là giữa các ngón tay-ch ân của Đức Phật đều có màng
da mềm, giống như bàn chân của ngỗng chúa, nếu lúc khép lại thì màng
da không hiện rõ mà không có nếp nhăn kéo dài, lúc mở ra thì hiện rõ
mà không có nếp co xiết lại.
7. Tướng cỏ chân tròn và dày (túc  phu đoan hậu tướng), đó là cổ
chân của Đức Phật tròn và dày, hướng về các ngón chân đổ sang hai
bên, đứng thẳng xứng với gót chân, bước chân thì không rộng, lòng bàn
chân như màu hoa sen hồng, phía trong màng da như đường vân của cây
gỗ, móng chân như màu đồng đỏ hơi nhạt, phía ngoài màng da là màu
vàng ròng, lông mịn màu đen pha hồng tươi sáng như Phệ lưu ly, cho
nên hai chân của Đức Phật giống như đôi giầy quý, trang nghiêm bằng
nhiều vật báu, sáng ngời thật vi diệu.
8. Tướng bắp đùi Ê-nê-da (ê-nê-da chuyên tướng), đó là bắp đùi
của Đức Phật tròn thẳng từ từ xuống dưới thon nhỏ, như bắp đùi của Nai
chúa Ê-nê-da.
9. Tướng nam căn giấu kín (thế phong tàng mật tướng), đó là nam
căn của Đức Phật giấu kín giống như Ngựa chúa.
Nếu như vậy thì làm sao hữu tình đã hóa độ (sở hóa) nhìn thấy
được? Có người nói: Đức Thế Tôn  thương xót hữu tình đã hóa độ cho
nên phương tiện mà thị hiện.
Có người nói: Đức Thế Tôn hóa  làm âm tàng thù diệu như voi
ngựa, nói với hữu tình đã hóa độ rằng: Như ông, Ta cũng như vậy.
10. Tướng thân thể đầy đủ trọn vẹn(thân phần viên mãn tướng),
đó là thân thể của Đức Phật đầy đủ trọn vẹn như cây Nặc-cù-đà, như từ
phần rốn đến đỉnh đầu, như vậy từ phần rốn đến chân, trên dưới tương
xứng với nhau.
11. Tướng lông toàn thân hướng lên trên (thân mao thượng mị
tướng).
12. Tướng lỗ chân lông mọc một s ợi lông (khổng sinh nhất mao
tướng).
13. Tướng lông toàn thân xoay về phí a phải (thân mao hữu hoàn
tướng), đó là các lỗ chân lông toàn thân của Đức Phật đều mọc một sợi
lông, màu sắc sáng bóng đen bi ếc như Phệ lưu ly, uyển chuyển xoay
về phía phải, đầu sợi lông hướng lên trên. Nguyên cớ mỗi một lỗ chân
lông chỉ có một sợi lông, là bởi vì  lúc làm Bồ-tát không nói pháp tùy
tiện hỗn loạn.
14. Tướng thân màu vàng ròng (thân chân kim sắc tướng), đó là
thân thể của Đức Phật màu vàng ròng, ánh lên làm mờ nhạt ánh   sáng
450 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
của tất cả các loại vàng ở t hế gian, khiến cho không còn hiện rõ. Như
người thời nay đem các vật dụng bằng nhôm-đồng…, đặt ở bên cạnh vật
dụng bằng vàng của thời nay, thì ánh sáng không còn hiện rõ; vật dụng
bằng vàng của thời nay, đem đến bên cạnh vật dụng bằng vàng thời
Đức Phật tại thế, thì ánh sáng không còn hiện rõ; vật dụng bằng vàng
thời Đức Phật tại thế, nếu đem đến bên cạnh vàng Nại-đà của châu
Thiệm Bộ và đá vàng lót đường của Chuyển Luân Vương trong biển
lớn, thì ánh sáng không còn hiện rõ; vàng và đá vàng này nếu đem đến
bên cạnh vàng của bảy núi vàng, thì ánh sáng không còn hiện rõ; vàng
của bảy núi vàng đem đến bên cạnh va øng của núi chúa Diệu Cao, thì
ánh sáng không còn hiện rõ; vàng của núi chúa Diệu Cao đem đến bên
cạnh đồ vật bằng vàng trang nghiêm c ủa cõi trời Tam Thập Tam, thì
ánh sáng không còn hiện rõ. Như va äy lần lượt chuyển đổi cho đến đồ
vật bằng vàng trang nghiêm của c õi trời Lạc Biến Hóa, đem đến bên
cạnh đồ vật bằng vàng trang nghiêm của cõi trời Tha Hóa Tự Tại, thì
ánh sáng không còn hiện rõ; đồ vật bằng vàng trang nghiêm của cõi trời
Tha Hóa Tự Tại này, nếu đem đến bên ca ïnh thân vàng của Đức Phật,
thì ánh sáng không còn hiện rõ. Vì thế cho nên thân màu vàng ròng của
Đức Phật là thù thắng nhất, ánh lên  làm mờ nhạt ánh sáng của tất cả
các loại vàng ở thế gian.
15. Tướng ánh sáng thường xuyên tỏa ra một Tầm (thường quang
nhất tầm tướng), đó là xung quanh toàn thân của Đức Phật thường xuyên
có ánh sáng, mỗi phía đều một Tầm, ngày đêm luôn luôn soi chiếu.
16. Tướng làn da mịn màng trơn bóng (bì phu tế hoạt tướng), đó
là làn da của Đức Phật mịn màng trơn bóng, bụi-nước không dính được,
như Phệ lưu ly và cánh hoa sen, giả sử Đức Phật đưa chân giẫm vào núi
bụi, làn gió Phệ-lam-bà từ trong đó cuốn bụi tung lên, muốn làm cho
thân của Đức Phật và dưới chân của Đức Phật có một hạt bụi dính vào,
thì điều này không hề có.
17. Tướng bảy nơi tròn đầy (thất xứ sung mãn tướng), đó là bảy
nơi của Đức Phật tròn đầy, ở thân thể khác thì những nơi này là ít thêm;
hai tay-hai chân-hai vai và đỉnh đầu, đó là bảy nơi.
18. Tướng thân hình cao lớn và thẳng (thân quảng hồng trực
tướng), đó là thân hình của Đức Ph ật cao lớn và thẳng, vô cùng đoan
nghiêm mẫu mực, mà không nghiêng-không còng, cũng không lệch về
một bên.
19. Tướng thân phần trên như Sư tử (sư tử thượng thân tướng), đó
là phần ngực của Đức Phật vuông rộng uy nghiêm, như nửa thân  phần
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 451  
www.daitangkinh.org  
trên của Sư tư chúa.
20. Tướng bả vai tròn đầy (kiên bác viên mãn tướng), đó là bả vai
của Đức Phật tròn đầy, không phải là các Lực sĩ trẻ trung khỏe mạnh
mà có thể sánh bằng.
21. Tướng đứng thẳng duỗi tay xoa đến đầu gối (lập thủ ma tất
tướng), đó là Đức Phật đứng thẳng duỗi tay xoa đến đầu gối của mình.
22. Tướng cằm tròn như Sư tử (sư tử hàm luân tướng), đó là cằm
của Đức Phật tròn và rộng, đẹp như Sư tử chúa.
23. Tướng đầy đủ bốn mươi chiếc răng (cụ tứ thập xỉ tướng).
24. Tướng răng đều đặn và dày (xỉ tề bình mật tướng).
25. Tướng răng tươi sáng có ánh sáng tỏa ra (nha xỉ tiên bạch hữu
quang minh tướng), đó là Đức Phật c ó đủ bốn mươi chiếc răng, tất cả
đều đặn như nhau, ở giữa không có kẽ hở dù chỉ bằng mảy lông, màu
sắc của răng tươi sáng trắng nga àn, ánh lên sáng ngời như núi Tuyết
chúa.
Hỏi: Người khác chỉ có ba mươi hai chiếc răng, mà nói trong thân
ấy có một trăm lẻ ba đốt xương; Đ ức Phật có đủ bốn mươi chiếc răng,
vì sao cũng nói trong thân Đức Ph ật có một trăm lẻ ba đốt xương, mà
không tăng thêm?
Đáp: Xương phần đầu của loà i người do chín phần hợp thành,
xương phần đầu của Đức Thế Tôn chỉ có một đoạn, vì vậy cùng có một
trăm lẻ ba đốt xương.
26. Tướng đạt được Vị giác cao nhất(đắc tối thượng vị tướng), đó
là bởi vì phần lưỡi của Đức Phật thanh tịnh, cho nên khiến những đồ ăn
thức uống chuyển thành mùi vị tuyệt vời nhất.
Có người nói: Trên phần lưỡi của Đức Phật có chủng tử của tất cả
Vị giác thù thắng tuyệt vời vừa ý ở thế gian, nếu lúc các vật đắng cay
chua mặn… đưa đến phần lưỡi, thì những vật xen tạp này đều chuyển
thành mùi vị tuyệt vời nhất.
Có người nói: Phần lưỡi của Như Lai có thế lực như vậy, nếu các
loại đồ ăn thức uống đưa đến phần lưỡi, ở trong đó loại nào thuộc về
tánh tuyệt vời vừa ý thì liền sinh ra Thiệt thức, loại nào thuộc về tánh
thô kệch thì không sinh ra Thiệt thức.
Có người nói: Trong yết hầu của Đức Phật có hai tuyến sữa, nếu
lúc ăn uống thì sữa ấy tiết ra, pha lẫn vào các loại đồ ăn thức uống, làm
cho đều thành mùi vị tuyệt vời nhất.
Nhưng ở trong này, bởi vì Thiệt căn thanh tịnh, làm cho mùi vị
chuyển thành thù thắng, lý này thích hợp như vậy.
452 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
27. Tướng lưỡi rộng dài (quảng trường thiệt tướng), đó là tướng
lưỡi của Đức Phật mỏng mềm rộng dài , lúc đưa ra thì che kín mặt đến
phần tai và chân tóc, nếu trở vào lại trong miệng thì ở trong miệng
không có gì chướng ngại.
28. Tướng mắt xanh biếc (mục cam thanh tướng), đó là đôi mắt
của Đức Phật dài và rộng, màu mắt xanh biếc trong sáng, như cánh hoa
sen xanh Tô-xà-đa.
29. Tướng lông mi như Ngưu vương (ngưu vương tiệp tướng), đó
là lông mi của Đức Phật pha ân bố khéo léo tuyệt vời giống như Ngưu
vương.
30. Tướng trên đỉnh đầu có nhục kế (ô-sắt-nị-sa tướng), đó là búi
tóc trên đỉnh đầu của Đức Phật do xương và thịt hợp thành, lượng bằng
nắm tay úp xuống, đen tuyền tròn trịa rất tuyệt vời.
31. Tướng lông trắng giữa chặng mày (mi gian bạch hào tướng),
đó là lông trắng giữa chặng mày c ủa Đức Phật dai khoảng nửa Tầm,
uyển chuyển xoay về phía phải, tỏa ánh sáng trong suốt.
32. Tướng có được âm thanh cõi Phạm (đắc Phạm âm thanh tướng),
đó là ở trong yết hầu của Đức Phật có đại chủng tuyệt diệu, có thể phát
ra Phạm âm hòa nhã vừa ý, như chim Yết-la-tần-ca, và phát ra tiếng
sấm rền chấn động rất xa, như tiếng trống của Đế Thích. Âm thanh như
vậy có đủ tám công đức:
1. Vang vọng rất xa.
2. Hòa nhã.
3. Rõ ràng.
4. Êm tai.
5. Đi vào tâm.
6. Sinh ra niềm vui.
7. Dễ hiểu.
8. Không hề chán.
Hỏi: Tướng là nghĩa gì?
Đáp: Nghĩa về ngọn cờ là nghĩa của tướng, nghĩa về thù thắng là
nghĩa của tướng, nghĩa về điềm lành là nghĩa của tướng.
Hỏi: Vì sao tướng Đại trượng phu chỉ có ba mươi hai chứ không
tăng-không giảm?
Đáp: Hiếp Tôn giả nói: “Nếu tăng hay là giảm thì cũng đều sinh
tâm nghi ngờ, chỉ có ba mươi hai cũng không trái với pháp tướng.”
Có người nói: Bởi vì ba mươi hai là số tốt lành mà thế gian cùng
chấp nhận, cho nên không có tăng-giảm.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 453  
www.daitangkinh.org  
Có người nói: Nếu ba mươi hai tướng trang nghiêm thân của Đức
Phật thì đối với thế gian là thù thắng nhất không có gì sánh bằng, nếu
phải giảm đi thì sẽ thiếu hụt, nếu lại tăng thêm thì cũng tạp loạn, đều
không phải là thù thắng, cho nên chỉ có bấy nhiêu. Như Đức Phật thuyết
pháp không có thể tăng-giảm, tướng c ủa Đức Phật cũng như vậy, cho
nên không có giảm gì có thể tăng, không có tăng gì có thể giảm.
Hỏi: Tám mươi vẻ đẹp(tùy hảo) là ở nơi nào?
Đáp: Ở trong các tướng, tùy t heo các tướng chuyển đổi để trang
nghiêm thân của Đức Phật khiến cho tốt đẹp tuyệt diệu nhất.
Hỏi: Tướng và vẻ đẹp không làm chướng ngại lẫn nhau chăng?
Đáp: Không phải như vậy, tướng và vẻ đẹp lại làm biểu lộ rõ lẫn
nhau. Như hoa trong rừng làm cho các câ y biểu lộ rõ, thân Đức Phật
trang nghiêm bằng tướng tốt và vẻ đẹp cũng như vậy. Lại như núi vàng
tô điểm nhiều vật báu xen lẫn nhau, thân Đức Phật uy nghiêm sáng
ngời tuyệt vời cũng như va äy. Bởi vì thân Như Lai vô cùng thanh tịnh
sáng ngời, cho nên các vật tốt lành đều hiện rõ trong đó, như gương
Chí-na đã mài hết sức trong suốt, tùy theo hình ảnh cảnh tượng của vật
xa-gần đều hiện rõ, thân Đức Phật cũng như vậy. Vì thế cho nên tất cả
các ma-ngaọi đạo ôm ấp tâm niệm xấu ác, lúc đến nơi Đức Phật thì tất
cả đều chiêm ngưỡng, nhìn không thỏa mãn đi vòng theo phía phải mà
lui ra.
Hỏi: Bồ-tát đối với thân vì có Ái-Mạn mà trang nghiêm chăng?
Đáp: Không phải như vậy.
Hỏi: Vì sao?
Đáp: Bồ-tát vì muốn làm cho tâm lý kiêu mạn dựa vào sắc tướng
của thế gian phải hàng phục, người không tiếp nhận hóa độ khiến
cho tiếp nhận hóa độ, cho nên dùng các tướng tốt và vẻ đẹp mà trang
nghiêm thân mình.
Lại nữa, bởi vì hiển bày pháp vốn có của Đức Phật đều là thù
thắng, đó là sắc tướng-sức lực, giòng họ-quyến thuộc, danh dự-tài sản,
giàu có-tự tại, trí tuệ-nhận thức-công đức thảy đều thù thắng. Nếu không
như vậy, thì pháp đã nói ra không có người nào tin nhận. Vì thế cho nên
Bồ-tát trang nghiêm thân mình.
Lại nữa, bởi vì muốn làm khí cụ nương tựa cho quả vị Vô thượng
Chánh đẳng Chánh giác. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì công đức thù thắng
quyết định nương tựa vào thân thù th ắng, nghĩa của quả vị Vô thượng
Chánh đẳng Chánh giác ở vị lai ấy, nói với Bồ-ta ùt rằng: Ông muốn
khiến cho tôi ở trong thân, thì trước  hết phải làm cho thân ông thanh
454 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
tịnh thù thắng, dùng các tướng tốt và vẻ đẹp mà trang nghiêm thân
mình, nếu không như vậy thì tôi c ũng không thể nào sinh vào trong
thân của ông. Ví như có người muốn c ưới Công chúa của vua đón về
nhà mình, Công chúa ấy bí mật sai s ứ giả đến nói cho người kia biết
rằng: Ông muốn để cho Ta đến nhà, th ì trước hết cần phải vẩy nước
quét dọn, trừ sạch mọi rác rưởi dơ bẩn, treo đèn kết lọng, đốt hương rải
hoa, trang nghiêm đủ loại, thì Ta mới có thể đến, nếu không như vậy thì
Ta cũng không thể nào đến nhà ông được. Vì thế cho nên Bồ-tát trang
nghiêm thân mình.
Hỏi: Bồ-tát tạo tác tăng trưởng nghiệp dị thục của tướng rồi, trong
thời gian ấy hoặc có lúc làm Chuyển Luân Vương, là chính nghiệp dị
thục của tướng đã tu, cảm đến quả của tướng ấy, hay là nghiệp khác?
Đáp: Có người nói: Tức là nghiệp dị  thục của tướng đã tu, bởi vì
nghiệp này có công năng rộng lớn, giả sử đến nay luôn luôn làm Luân
Vương, mà thế lực của nghiệp ấy cũng không hết.
Nói như vậy thì đó là bởi vì nghiệp khác. Nguyên cớ thế nào? Bởi
vì Bồ-tát tu nghiệp dị thục của tướng đều vì t họ nhận quả thù thắng ở
thân sau cuối chứ chưa thọ dụng ngay, nhưng dựa vào nghiệp ấy làm
tăng thượng tạo ra nghiệp thiện kh ác cảm đến quả của tướng Luân
Vương. Ví như vị Trưởng giả rất giàu có, nhiều những châu báu, trong
đó có ngọc quý rất giá trị mà chưa đem ra sử dụng ngay, những vật có
giá trị bình thường thì tùy lúc để trao đổi; điều ấy cũng như vậy.
Hỏi: Ba mươi hai tướng mà Bồ-tát đã đạt được cùng với tướng của
Luân Vương có gì sai biệt?
Đáp: Tướng mà Bồ-tát đã đạt được, có bốn điều hơn hẳn:
1. Long trọng.
2. Rõ ràng.
3. Tròn đầy.
4. Nơi đạt được.
Lại nữa, có năm điều hơn hẳn:
1. Nơi đạt được.
2. Rất đoan nghiêm.
3. Dáng vẻ sâu sắc.
4. Tùy thuận với trí thù thắng.
5. Tùy thuận với lìa nhiễm.
Hỏi: Bồ-tát tạo tác  tăng trưởng nghiệp dị thục  của tướng rồi, lúc
chưa đến thân sau cuối, đối với các hữu tình có tướng khác nhau có thể
nhân biết hay không?
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 455  
www.daitangkinh.org  
Đáp: Có, đó là sinh trong giòng họ tôn quý, hình dáng diện mạo
đoan nghiêm, thân thể trượng phu đầy đủ, các căn trọn vẹn không thiếu,
có thể nhớ lại đời trước, tin sâu sa éc vào nhân quả, ưa thích học nhiều
hiểu rộng, tôn trọng ngưỡng mộ Chánh pháp, trí tuệ nhận thức sắc bén,
có biện tài rất thù thắng, chí tánh điều hòa mềm mỏng, âm thanh ngôn
ngữ hòa nhã, việc làm đã được quyết định, hoàn toàn không có lui sụt,
thấy người khác chịu đau khổ, lòng dạ không thể chịu nổi, cần phải tận
tình cứu giúp, tất cả công đức đã tu, đều hồi hướng cho Bồ-đề, mang lại
niềm vui cho hữu tình, làm nhiều điều lợi ích mà không mong cầu đền
đáp. Như vậy gọi là tướng của Bồ-tát ấy.
Hỏi: Như trong kinh nói: “Mỗi một tướng của Đức Phật có trăm
phước trang nghiêm.” Thế nào gọi là trăm phước?
Đáp: Trong này, trăm Tư gọi là trăm phước. Thế nào gọi là trăm
Tư? Đó là như lúc Bồ-tát tạo tác tăng trưởng về nghiệp của tướng khéo
an trú dưới lòng bàn chân (tướng thứ nhất), trước hết khởi lên năm mươi
Tư tu sửa thân khí làm c ho thanh tịnh điều hòa mềm mỏng, tiếp đến
khởi lên một Tư đích thực dẫn dắt tướng ấy, cuối cùng lại khởi lên năm
mươi Tư khiến cho tướng ấy được tròn đầy. Ví như nông phu trước hết
sửa sang bờ ruộng, tiếp đến gieo hạt giống xuống, sau mới dùng phân-
nước mà chăm bón-tưới thấm; điề u ấy cũng như vậy. Như nghiệp của
tướng khéo an trú dưới lòng bàn chân, có trăm Tư trang nghiêm như
vậy, cho đến nghiệp của tướng trên đỉnh đầu có nhục kế (tướng thứ ba
mươi), cũng lại như vậy. Vì vậy c ho nên nói: Mỗi một tướng của Đức
Phật có trăm phước trang nghiêm.
Hỏi: Thế nào là năm mươi Tư?
Đáp: Dựa vào mười nghiệp đạo đe àu có năm Tư. Đó là dựa vào
nghiệp đạo lìa bỏ giết hại có năm Tư:
1. Tư về lìa bỏ giết hại.
2. Tư về khuyến khích dẫn dắt.
3. Tư về khen ngợi tốt lành.
4. Tư về tùy thuận vui vẻ.
5. Tư về hồi hướng.
Nghĩa là hồi hướng công đức đã tu quy về Bồ-đề; cho đến Chánh
kiến cũng như vậy, đó gọi là năm mươi Tư.
Có người nói: Dựa vào mười nghiệp đạo đều khởi lên năm phẩm
Tư về thiện là Hạ-Trung-Thượng-Thượng Thắng và Thượng Cực, như
tu xen lẫn Tĩnh lự.
Có người nói: Dựa vào mười nghiệp đạo đều khởi lên năm Tư:
456 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
1. Gia hạnh thanh tịnh.
2. Căn bản thanh tịnh.
3. Dấy khởi về sau thanh tịnh.
4. Không phải là do Tầm mà hại.
5. Nghĩ về thâu nhiếp tiếp nhận.
Có người nói: Duyên với một tướng của Đức Phật khởi lên năm
mươi sát-na, chưa từng luyện tập về Tư nối tiếp nhau mà chuyển.
Hỏi: Như vậy trăm phước thì l ượng của mỗi một phước là thế
nào?
Đáp: Có người nói: Nếu nghiệp có thể cảm đến địa vị Chuyển
Luân Vương, thì đối với bốn châu l ớn tự tại mà chuyển, là lượng của
một phước.
Có người nói: Nếu nghiệp có thể cảm đến địa vị Thiên Đế Thích,
thì đối với hai chúng trời tự tại mà chuyển, là lượng của một phước.
Có người nói: Nếu nghiệp có t hể cảm đến địa vị Thiên vương
cõi trời Tha Hóa Tự Tại, thì đối với tất cả chúng trời cõi Dục tự tại mà
chuyển, là lượng của một phước.
Có người nói: Nếu nghiệp có thể cảm đến địa vị Thiên vương cõi
trời Đại Phạm, thì đối với Tĩnh lự thứ nhất và chúng trời cõi Dục tự tại
mà chuyển, là lượng của một phước.
Có người nói: Phước của Thiên vương cõi trời Đại Phạm, vị đứng
đầu thế giới Sa-ha khuyền thỉnh Như Lai chuyển pháp luân, là lượng
của một phước.
Hỏi: Lúc vị ấy thỉnh Đức Ph ật là tâm vô phú vô ký hệ thuộc cõi
Dục, vì sao gọi là phước?
Đáp: Có người nói: Vị ấy ở cõi  Phạm Thế, lúc sắp đến thỉnh cầu
thì trước hết khởi lên tâm thiện như vậy: Mình sẽ làm lợi ích to lớn cho
các hữu tình, thỉnh cầu Đức Phật chuyển Pháp luân. Lúc bấy giờ thì gọi
là đạt được phước của cõi Phạm ấy.
Điều này không hợp lý. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì không phải là
lúc chưa làm mà đã thành tựu. Nói như vậy thì vị ấy thỉnh cầu Đức Phật
rồi trở về đến cung cõi Phạm, sau đó lúc Đức Phật chuyển Pháp luân
thì Địa thần xướng lên trước, như vậy âm thanh lần lượt chuyển tiếp lên
đến cung cõi Phạm, Phạm Vương nghe rồi hoan hỷ tự mừng cho mình,
phát tâm thuần tịnh mà sinh niềm tùy hỷ, lúc bấy giờ mới gọi là thành
tựu phước này.
Có người nói: Lúc thế giới thành la äp, tất cả hữu tình do lực tăng
thượng của nghiệp, có thể cảm đến ba ngàn Đại thiên thế giới, là lượng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 457  
www.daitangkinh.org  
của một phước.
Có người nói: Trừ ra Bồ-tát tiếp ca än Phật địa, còn lại tất cả hữu
tình, vốn có nghiệp có thể cảm đến quả giàu có vui sướng, là lượng của
một phước.
Có người nói: Trong này, lượng của mỗi một phước nên dùng thí
dụ để hiển bày, giả sử tất cả hữu tình đều sinh ra mù lòa, có một hữu
tình dùng nhiều phương tiện khiến cho cùng có được mắt sáng, phước
của hữu tình ấy là lượng của một phước.
Lại nữa, giả sử tất cả hữu tình đều uống phải thuốc độc, mê loạn
sắp chết, có một hữu tình làm cho chất độc đều trừ hết, tâm được tỉnh
táo, phước của hữu tình ấy là lượng của một phước.
Lại nữa, giả sử tất cả hữu tình đều bị trói chặc, sắp bị mất mạng,
có một hữu tình làm cho tất cả được giải thoát, cùng lúc cứu được mạng
sống, phước của hữu tình ấy là lượng của một phước.
Lại nữa, giả sử tất cả hữu tình phá giới-phá kiến, có một hữu tình
có thể làm cho cùng lúc đầy đủ gi ới-kiến, phước của hữu tình ấy là
lượng của một phước.
Lời bình: Như vậy đã nói đều là ý thích thuần tịnh, phương tiện
ca ngợi lượng phước của Bồ-tát, nhưng tất cả đều chưa đạt được ý nghĩa
thật sự.
Nghĩa như thật thì mỗi một lượng phước  Bồ-tát đã khởi lên là vô
lượng vô biên, bởi vì Bồ-tát trải qua  ba Vô số kiếp tích tập tròn đầy
các Ba-la-mật-đa rồi, cho nên dẫn đến Tư nguyện vô cùng to lớn, chỉ
riêng Đức Phật mới có thể biết, không phải là người khác mà suy lường
được.
Như vậy đã nói về lượng phước to lớn, có đầy đủ trăm phước trang
nghiêm cho một tướng, lần lượt chuyển tiếp cho đến ba mươi hai tướng,
đều có đủ trăm phước. Đức Phật dùng ba mươi hai tướng có trăm phước
trang nghiêm như vậy, và tám mươi vẻ đẹp tùy thuộc để trang nghiêm
thân ấy, cho nên tôn quý nhất-thù thắng nhất ở trên cõi trời-giữa loài
người.
Hỏi: Nghiệp dị thục của tướng na øy tu tập tròn đa ày trải qua thời
gian bao lâu?
Đáp: Phần nhiều trải qua một trăm Đại kiếp, chỉ trừ ra Bồ-tát
Thích-ca, bởi vì Bồ-tát Thích-ca vô cùng tinh tiến cho nên vượt lên trên
chín Đại kiếp, chỉ trải qua chín mươi  mốt kiếp tu tập tròn đầy, liền đạt
được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Sự việc ấy như thế nào? Như trong kinh nói: “Quá khứ có Đức
458 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Phật danh hiệu là Để-sa, hoặc gọi là Bổ-sa. Đức Phật ấy có hai đệ tử
Bồ-tát chịu khó tu Phạm hạnh, một người tên gọi Thích-ca Mâu-ni, một
người tên gọi Mai-đát-lệ-dược. Lúc bấy giờ Đức Phật ấy quán xét hai
đệ tử, căn của người nào chín muồi tr ước, liền biết như thật là Từ Thị
chín muồi trước, Năng Thúc chín muồi sau. Lại quán xét sự hóa độ hữu
tình của hai người, căn của người nào chín muồi trước, vẫn biết như thật
là sự hóa độ của Thích-ca sẽ chín muồi trước. Biết rồi liền nghĩ: Nay Ta
làm thế nào khiến cho cơ cảm ấy hội ngộ với nhau? Nhưng làm cho một
người nhanh chóng chín muồi thì dễ, chứ không phải là làm cho nhiều
người. Dấy lên ý nghĩ này rồi, liền ba ûo với Thích-ca: Ta muốn đi vào
núi, ông có thể đi theo. Lúc bấy giờ Đức Phật ấy lấy tọa cụ (ni sư đàn),
theo con đường đi đến trước, đã đến trên núi, đi vào khám thờ bằng
Phệ lưu ly, trải tọa cụ ra, ngồi kiết già mà nhập Định Hỏa giới, trải qua
bảy ngày đêm cảm thọ niềm hỷ lạc vi diệu, uy quang rực rỡ. Thích-ca
trong chốc lát cũng đến trên núi, đi khắp nơi tìm Đức Phật, như bê con
tìm kiếm mẹ, lần lượt chuyển tiếp gặp lúc đến trước khám thờ ấy, bỗng
nhiên thấy đức Phật uy nghi trang nghiêm, ánh sáng chói lòa, dốc lòng
thành khẩn, phát tâm hoan hỷ, ca ngợi mãi không thôi. Đối với hiện
hành không gián đoạn, quên đặt một chân xuống, chiêm ngưỡng dung
nhan tôn quý, mắt không rời trong giây lát, trải qua bảy ngày đêm, dùng
một bài kệ ca ngợi Đức Phật ấy rằng:
Trời đất cõi này là ngôi nhà Đa Văn,
Thệ Cung ở cõi trời mười phương không có,
Bậc trượng phu Ngưu vương là Đại Sa-môn,
Tìm khắp núi rừng mặt đất không gì bằng.
Như vậy ca ngợi rồi liền vượt qua  chín kiếp, đạt được Vô thượng
Chánh giác trước Từ Thị.”
Hỏi: Bồ-tát tiếp cận Phật đị a nhất định đối với Danh-Cú-Văn
thân, đạt được sự khéo léo tuyệt vời tự tại chưa từng đạt được, nên dùng
bài tụng khác-phẩm loại khác để ca ngợi Đức Phật, vì sao trải qua bảy
ngày đêm chỉ dùng một bài tụng mà ca ngợi Đức Phật?
Đáp: Bồ-tát lúc bấy giờ bởi vì Tư nguyện thù thắng cho nên không
lặp lại văn tụng, nếu thay đổi  văn tụng thì Tư nguyện không thuần
phác.
Lại nữa, Bồ-tát lúc bấy giờ bởi vì sợ rằng tán loạn, như văn tụng
sai biệt thì tâm cũng khác đi, làm sao mà có thể nhất tâm chuyên chú?
Lại nữa, Bồ-tát biểu hiện tâm mình không có chán nản mệt mỏi,
cho nên có thể đối với một bài tụng thường xuyên phát khởi Tư nguyện
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 459  
www.daitangkinh.org  
thù thắng mới nhất.
Hỏi: Vì sao Bồ-tát Từ Thị đối  với căn của mình thì chín muồi
trước, mà sự hóa độ lại chín muồi sau, Bồ-tát Thích-ca thì cùng với điều
này trái ngược nhau?
Đáp: Bồ-tát Từ Thị phần nhiều l ợi ích cho mình mà ít lợi ích cho
người khác, Bồ-tát Thích-ca thì phần  nhiều lợi ích cho người khác mà
ít lợi ích cho mình, vì thế cho nên đều mang lại sự hóa độ không như
nhau.
Hỏi: Như trong kinh nói: “Bồ-tát trải qua ba A-tăng-kỳ kiếp (a-
tăng-xí-da), tu hành bốn Ba-la-mật-đa mới được tròn đầy.” Kiếp này là
như thế nào?
Đáp: Có người nói: Là Trung kiếp. Có người nói: Là kiếp Thành.
Có người nói: Là kiếp Hoại.
Nói như vậy thì đây là Đại kiếp, tích tụ Đại kiếp này đến một A-
tăng-kỳ, như vậy đến ba A-tăng-kỳ mới tu tập tròn đầy.
Hỏi: A-tăng-kỳ kiếp này thì hạn lượng làm sao có thể biết được?
Đáp: Có người nói: Dùng Đại kiếp làm một, tích tụ số một này
đến trăm ngàn thì gọi là Lạc-xoa, đến trăm-trăm ngàn thì gọi là Câu-
chi, trăm ngàn Câu-chi thì gọi là Na-dữu-đa, trăm ngàn Na-dữu-đa thì
gọi là Tần-bà, trăm ngàn Tần-bà th ì gọi là Kiến-tha. Từ đây về sau
không phải là nơi đến của trí tính đếm. Đến phần vị không thể đến được
này thì gọi là hạn lượng của một A-tăng-kỳ kiếp, hạn lượng của A-tăng-
kỳ kiếp thứ hai-thứ ba cũng như vậy.
Có người nói: Dùng Đại kiếp làm một, tích tụ số một này đến
trăm ngàn thì gọi là Lạc-xoa, đến tra êm-trăm ngàn thì gọi là Câu-chi,
trăm ngàn Câu-chi thì gọi là Câu-chi Câu-chi, trăm ngàn Câu-chi Câu-
chi thì gọi là A-triết-triết Câu-chi,  trăm ngàn A-triết-triết Câu-chi thì
gọi là A-tra-tra Câu-chi, trăm ngàn A-tra-tra Câu-chi thì gọi là A-dữu-
đa, trăm ngàn A-dữu-đa thì gọi là A-dữu-đa phần, trăm ngàn A-dữu-đa
phần thì gọi là Na-dữu-đa, trăm ng àn Na-dữu-đa thì gọi là Na-dữu-đa
phần, trăm ngàn Na-dữu-đa phần thì gọi là Câu-vật-đà, trăm ngàn Câu-
vật-đà thì gọi là Câu-vật-đà pha àn, trăm ngàn Câu-va ät-đà phần thì gọi
là Bát-đặc-ma, trăm ngàn Bát-đặc-ma thì gọi là Bát-đặc-ma phần, trăm
ngàn Bát-đặc-ma phần thì gọi là Ca-mạt-la, trăm ngàn Ca-mạt-la thì gọi
là Ca-mạt-la phần, trăm ngàn Ca-mạt-la phần thì gọi là Nại-trĩ-na, trăm
ngàn Nại-trĩ-na thì gọi là Nại-trĩ-na phần, trăm ngàn Nại-trĩ-na phần thì
gọi là Đổ-chi, trăm ngàn Đổ-chi thì gọi là Đổ-chi phần, trăm ngàn Đổ-
chi phần thì gọi là A-ba-ba, trăm ngàn A-ba-ba thì gọi là A-ba-ba phần,
460 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
trăm ngàn A-ba-ba phần thì gọi là Tra-tra, trăm ngàn Tra-tra thì gọi là
Tra-tra phần, trăm ngàn Tra-tra phần thì gọi là Ô-già, trăm ngàn Ô-già
thì gọi là Ô-già phần, trăm ngàn Ô-già phần thì gọi là Bạt-la, trăm ngàn
Bạt-la thì gọi là Bạt-la phần, tra êm ngàn Bạt-la phần thì gọi là Bà-yết-
la. Từ đây về sau không phải là nơi  đến của trí tính đếm. Đến phần vị
không thể đến được này thì gọi là hạn lượng của một A-tăng-kỳ kiếp,
hạn lượng của A-tăng-kỳ kiếp thứ hai-thứ ba cũng như vậy.
Có người nói: Không phải là nơi đến của trí tính đếm, cho nên
gọi là A-tăng-kỳ kiếp. Nhưng có kinh nói đến sáu mươi số, trong đó có
một số gọi là A-tăng-kỳ, tích tụ số Đại kiếp đến số này thì gọi là một
A-tăng-kỳ kiếp. Như kinh ấy nói: “Có một Vô dư số bắt đầu là một,
mười một là mười, mười mười là tra êm, mười trăm là ngàn, mười ngàn
là Bát-la-tiết-đà, mười Bát-la-tiết-đà là Lạc-xoa, mười Lạc-xoa là Át-
để Lạc-xoa, mười Át-để Lạc-xoa là Câu-chi, mười Câu-chi là Mạt-đà,
mười Mạt-đà là A-dữu-đa, mười A-dữu-đa là Đại A-dữu-đa, mười Đại
A-dữu-đa là Na-dữu-đa, mười Na-dữu-đa là Đại Na-dữu-đa, mười Đại
Na-dữu-đa là Bát-la Na-dữu-đa, mười Bát-la Na-dữu-đa là Đại Bát-
la Na-dữu-đa, mười Đại Bát-la Na-dữu-đa là Căng-yết-la, mười Căng-
yết-la là Đại Căng-yết-la, mười Đại Căng-yết-la là Tần-bạt-la, mười
Tần-bạt-la là Đại Tần-bạt-la, mười  Đại Tần-bạt-la là A-sô-bà, mười
A-sô-bà là Đại A-sô-bà, mười Đại A-sô-bà là Tỳ-bà-ha, mười Tỳ-bà-ha
là Đại Tỳ-bà-ha, mười Đại Tỳ-bà-ha là Ốt-tăng-già, mười Ốt-tăng-già
là Đại Ốt-tăng-già, mười Đại Ốt-tăng-già là Bà-hát-na, mười Bà-hát-na
là Đại Bà-hát-na, mười Đại Bà-hát-na là Địa-trí-bà, mười Địa-trí-bà là
Đại Địa-trí-bà, mười Đại Địa-trí-bà là Hê-đô, mười Hê-đô là Đại Hê-
đô, mười Đại Hê-đô là Yết-lạp-bà, mười Yết-lạp-bà là Đại Yết-lạp-bà,
mười Đại Yết-lạp-bà là Ấn-đạt-la, mười Ấn-đạt-la là Đại Ấn-đạt-la,
mười Đại Ấn-đạt-la là Tam-ma-bát-đam, mười Tam-ma-bát-đam là Đại
Tam-ma-bát-đam, mười Đại Tam-ma-bát-đam là Yết-để, mười Yết-để
là Đại Yết-để, mười Đại Yết-để là Khô-phiệt-la-xà, mười Khô-phiệt-
la-xà là Đại Khô-phiệt-la-xà, mười Đại Khô-phiệt-la-xà là Lão-đạt-la,
mười Lão-đạt-la là Đại Lão-đạt-la,  mười Đại Lão-đạt-la là Bạt-lam,
mười Bạt-lam là Đại Bạt-lam, mười Đại Bạt-lam là San-nhược, mười
San-nhược là Đại San-nhược, mười Đạ i San-nhược là Tỳ-bộ-đa, mười
Tỳ-bộ-đa là Đại Tỳ-bộ-đa, mười Đạ i Tỳ-bộ-đa là Bạt-la-sàm, mười
Bạt-la-sàm là Đại Bạt-la-sàm, mười Đại Bạt-la-sàm là A-tăng-kỳ.” Từ
đây về sau còn có tám số cùng với trước là sáu mươi số, tích tụ thành
một Đại kiếp, đến số A-tăng-kỳ thứ năm mươi hai này, thì gọi là   một
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 461  
www.daitangkinh.org  
A- tăng-kỳ kiếp, A-tăng-kỳ kiếp thứ hai-thứ ba cũng lại như vậy.
Có người nói: Tôn giả Xá-lợi-tử dựa vào Tĩnh lự thứ tư khởi lên
Túc trú tùy niệm trí thông, duyên với đời quá khứ đến kiếp đã đạt tới là
hạn lượng của một A-tăng-kỳ kiếp, ha ïn lượng của A-tăng-kỳ kiếp thứ
hai-thứ ba cũng như vậy.
Người ấy không nên đưa ra cách nói này, bởi vì hạn lượng của A-
tăng-kỳ kiếp không phải là cảnh thuộc trí Túc trú của Xá-lợi-tử… Trong
này, hoặc là nói hạn lượng của ba A-tăng-kỳ kiếp, đều là cảnh thuộc trí
Túc trú của Xá-lợi-tử, không nên nói đến kiếp của trí ấy đã đạt tới là
hạn lượng của một A-tăng-kỳ kiếp.
Có người nói: Dựa vào một công hạnh bố thí để phân biệt về hạn
lượng của ba A-tăng-kỳ kiếp, nghĩa là nếu lúc Bồ-tát tuy thực hành bố
thí mà chưa có thể rời bỏ tất cả các vật-bố thí tất cả ruộng đất, đến đây
gọi là A-tăng-kỳ kiếp thứ nhất; nếu lúc Bồ-tát có thể thực hành bố thí,
cũng có thể rời bỏ tất cả các vật mà chưa có thể bố thí tất cả ruộng đất,
hoặc là có thể bố thí tất cả ruộng đất mà chưa có thể rời bỏ tất cả các
vật, đến đây gọi là A-tăng-kỳ kiếp thứ ha i; nếu lúc Bồ-tát có thể thực
hành bố thí, cũng có thể rời bỏ tất cả  các vật và có thể bố thí tất cả
ruộng đất, đến đây gọi là A-tăng-kỳ kiếp thứ ba.
Có người nói: Dựa vào sự việc đã gặp Đức Phật để phân biệt về
hạn lượng của ba A-tăng-kỳ kiếp, đó là ở quá khứ lâu xa lúc con người
sống thọ một trăm tuổi, có Đức Phậ t danh hiệu Thích-ca Mâu-ni xuất
hiện ở thế gian, sinh trong dòng họ Thích-ca thuộc đẳng cấp Sát-đế-lợi,
mẹ tên là Ma ha Ma-da, cha tên là Tịnh Phạn, con trai tên là La-hầu-la,
kinh thành tên gọi Kiếp-tỷ-la-phiệt-suất-đổ, phần nhiều là các dòng họ
Thích, đệ tử thị giả tên là A-nan-đà, hai đệ tử bậc nhất tên là Xá-lợi-tử
và Đại Mục-kiền-liên. Lúc bấy giờ thế gian tăng mạnh về năm Trược,
bị sự bức bách của sinh-già-chết, ngu si mù lòa không có người dẫn dắt.
Đức Phật Thế Tôn ấy dùng nguyện lực Từ Bi xuất hiện trong hoàn cảnh
ấy, tinh tiến tăng thượng giáo hóa dẫn dắt các hữu tình chưa hề tạm thời
dừng nghỉ. Bởi vì như vậy, cho nên bị gió làm cho khốn đốn, vai và lưng
có bệnh. Lúc ấy có người thợ gốm tên gọi Quảng Xí, Đức Phật biết thời
cơ đã đến, liền bảo thị giả A-nan-đà rằng: Ông có thể đi đến nhà người
thợ gốm Quảng Xí xin dầu mè và nước ấm, để xoa rửa cho Ta. Thị giả
cung kính vâng dạ đi đến nhà người thợ gốm, đứng trước Quảng Xí dùng
lời thân ái thăm hỏi rồi, phương tiện ca ngợi Đức Phật có đủ loại công
đức, Giới-Định-Tuệ thù thắng, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp
tùy thuộc, ánh sáng tròn rực rỡ, trí kiến vô ngại, biện tài không  vướng
462 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
mắc. Lại nói cho Quảng Xí biết rằng: Như vậy, Đức Thế Tôn nếu không
xuất gia, thì sẽ làm vị Luân Vương cai quản bốn châu th ế giới, tôi và
các ông cùng tất cả thế gian đều la øm tôi tớ, nhưng nay rời bỏ ngôi vua
như vậy, xuất gia tu hành khổ hạnh, đạt được quả vị Vô thượng Chánh
đẳng Bồ-đề, đầy đủ tất cả trí kiến, đoa ïn dứt tất cả lưới nghi, thực hiện
tất cả quyết định, có thể bàn lua än tận cùng nguồn gốc tất cả mọi vấn
đề, nhìn các hữu tình giống như con một, nay ở không xa nơi này, nhưng
vì cứu giúp nỗi khổ của các ông cho nên luôn luôn vượt qua đường xa,
bị gió làm cho khốn đốn, vai và lưng đau nhức đã lâu, cần đến dầu mè
và nước ấm, cho nên tự mình đến đây, có thể được thì giúp cho chăng?
Lúc bấy giờ Quảng Xí nghe rồi vui  mừng ca ngợi là chưa từng có, làm
thế nào ở chốn nhân gian mà có công đức này? Tức thì trả lời Tôn giả
rằng: Nhân giả nay tạm thời trở về, tôi sẽ như lời dạy tự mình đi đến nơi
Đức Phật. Thị giả đi chưa lâu, Qu ảng Xí lập tức sắp xếp dầu mè sống
và nước thơm nóng ấm, mang đi đến chỗ Đức Phật. Đức Phật từ xa trông
thấy, vì làm cho người ấy gieo tr ồng căn thiện, c ho nên cởi bỏ những
áo khác, chỉ giữ lại áo lót thân, ngồi chờ đợi bên bàn. Quảng Xí đến rồi
phát tâm thuần tịnh, lấy dầu đã mang đến cung kính khéo léo xoa vào
vai và lưng Đức Phật, dùng đủ cá ch để xoa bóp, lại dùng nước thơm
nóng ấm rưới lên để rửa sạch. Lúc ấy trừ hết bệnh gió, Đức Phật cảm
thấy thư thái, dùng âm thanh hiền t ừ dịu dàng an ủi vỗ về Quảng Xí.
Người ấy nghe trong lòng hoan hỷ liền phát nguyện rằng: Nguyện cho
con ở đời vị lai sẽ được làm Phật, danh hiệu-quyến thuộc-thời gian-xứ
sở-đệ tử, giống như Đức Thế Tôn hôm nay không có gì khác!
Nên biết rằng người thợ gốm ấy chính là Bồ-tát Thích-ca, nhờ vào
nguyện xưa cho nên bây giờ danh hiệu-quyến thuộc… như xưa không
khác. Nhưng từ lúc ở nơi Đức Phật ấy phát nguyện này về sau, cho đến
sự việc gặp được Đức Như Lai Bảo Kế, thì gọi là hết A-tăng-kỳ kiếp
thứ nhất. Từ đây về sau cho đến sự việc gặp được Đức Như Lai Nhiên
Đăng, thì gọi là hết A-tăng-kỳ kiếp thứ hai. Tiếp tục từ đây về sau cho
đến sự việc gặp được Đức Như Lai Thắng Quán, thì gọi là hết A-tăng-
kỳ kiếp thứ ba. Từ đây về sau tiếp t ục trải qua chín mươi mốt kiếp tu
nghiệp của tướng vi diệu, lúc đến sự việc gặp được Đức Phật Ca-diếp-
ba thì mới được tròn đầy.
Có người nói: Có ba loại A-tăng-kỳ kiếp, một là A-tăng-kỳ kiếp,
hai là A-tăng-kỳ sinh, ba là A- tăng-kỳ diệu hạnh. A-tăng-kỳ kiếp, đó
là dùng Đại kiếp làm một tích tụ đến Lạc-xoa Câu-chi, lần lượt chuyển
tiếp cho đến vượt qua số Bà-yết-la. A-tăng-kỳ sinh, đó là mỗi một kiếp
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 177 463  
www.daitangkinh.org  
trải qua vô số đời sống. A-tăng-kỳ diệu hạnh, đó là mỗi một kiếp tu tập
vô số diệu hạnh. Nhờ vào ba loại A-tăng-kỳ này, chứng được quả vị Vô
thượng Chánh giác.
Điều này không hợp lý. Nghĩa như thật thì trong này chỉ nói là trải
qua ba A-tăng-kỳ kiếp, tu hành viên mãn.


„
464 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA