A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 184
阿毘達磨大毘婆沙論 · T1545
Hán văn
若成就過去空彼過去無願耶。答若已滅不 失則成就。若未已滅設已滅而失則不成就。 問此說在何位。答若已滅不失則成就者。此 說依空三摩地入正性離生集現觀三心 頃。滅現觀四心頃道現觀三心頃。及得預流 果阿羅漢果。時解脫練根作不動。空三摩地 已起已滅。若得一來果不還果信勝解練根 作見至。空無願三摩地已起已滅。若未已滅 設已滅而失則不成就者。此說依空三摩地 入正性離生苦現觀三心頃。集現觀一心頃。 及得一來果不還果。信勝解練根作見至。空 三摩地已起滅不失。無願三摩地未已起滅。 先已起滅者。由得果轉根故失。設成就過 去無願彼過去空耶。答若已滅不失則成就。 若未已滅設已滅而失則不成就。問此說在 何位。答若已滅不失則成就者。此位如答次 前問說。若未已滅設已滅而失則不成就者。 此說依無願三摩地入正性離生苦現觀三 心頃。集滅現觀各四心頃。道現觀三心頃。及 得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作 見至。時解脫練根作不動。無願三摩地已起 滅不失。空三摩地未已起滅。先已起滅者由 得果轉根故失。若成就過去空彼未來無願 耶。答如是。此二決定俱時得故。問此說在 何位。答此說依空三摩地入正性離生苦現 觀三心頃。集滅現觀各四心頃。道現觀三心 頃。若得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練 根作見至。時解脫練根作不動。空三摩地已 起滅不失。設成就未來無願彼過去空耶。答 若已滅不失則成就。若未已滅設已滅而失 則不成就。問此說在何位。答若已滅不失則 成就者。此說即前所說諸位。若未已滅設已 滅而失則不成就者。此說若依空三摩地入 正性離生苦現觀一心頃。若依無願三摩地 入正性離生苦集滅現觀各四心頃。道現觀 三心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信 勝解練根作見至。時解脫練根作不動。空三 摩地未已起滅先已起滅者。由得果轉根故 失。若成就過去空彼現在無願耶。答若現在 前。謂若不起空或無相或有漏心亦非無心 故言若現在前。問此說在何位。答此說依 空三摩地入正性離生集現觀四心頃。道現 觀三心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若 信勝解練根作見至。時解脫練根作不動。 空三摩地已起滅不失無願現在前。設成就 現在無願彼過去空耶。答若已滅不失則成 就。若未已滅設已滅而失則不成就。問此說 在何位。答若已滅不失則成就者。此說即 前所說諸位。若未已滅設已滅而失則不成 就者。此說依無願三摩地入正性離生苦 集現觀各四心頃。道現觀三心頃。及得預流 果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作見至。時 解脫練根作不動。空三摩地未已起滅先已 起滅者。由得果轉根故失無願現在前。若 成就過去空彼過去現在無願耶。答有成 就過去空非過去現在無願。有及過去非 現在。有及現在非過去。有及過去現在。成 就過去空非過去現在無願者。謂空已滅不 失無願未已滅。設已滅而失不現在前。問此 說在何位。答此說依空三摩地入正性離 生苦現觀三心頃。及得一來果不還果。信勝 解練根作見至。空三摩地已起滅不失無願 未已起滅先已起滅者。由得果。轉根故失亦 不現在前。及過去非現在者。謂空無願已滅 不失無願不現在前。問此說在何位。答此說 依空三摩地入正性離生滅現觀四心頃。及 得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作 見至。時解脫練根作不動。空無願三摩地已 起滅不失。無願不現在前。及現在非過去 者。謂空已滅不失無願現在前。未已滅設已 滅而失。問此說在何位。答此說若依空三摩 地入正性離生集現觀一心頃。及得一來果 不還果。信勝解練根作見至。空三摩地已起 滅不失。無願未已起滅先已起滅者。由得果 轉根故失而現在前。及過去現在者。謂空無 願已滅不失無願現在前。問此說在何位。答 此說依空三摩地入正性離生集道現觀各 三心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝 解練根作見至。時解脫練根作不動。空無願 三摩地已起滅不失無願現在前。設成就過 去現在無願彼過去空耶。答若已滅不失則 成就。若未已滅設已滅而失則不成就。問此 說在何位。答若已滅不失則成就者。此說即 前所說諸位。若未已滅設已滅而失則不成 就者。此說依無願三摩地入正性離生苦 現觀三心頃集現觀四心頃。道現觀三心頃。 及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根 作見至。時解脫練根作不動。無願三摩地 已起滅不失。空三摩地未已起滅。先已起滅 者由得果轉根故失無願現在前。若成就過 去空彼未來現在無願耶。答未來成就現在。 若現在前。問此說在何位。答此說依空三摩 地入正性離生集現觀四心頃。道現觀三心 頃及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練 根作見至。時解脫練根作不動。空三摩地已 起滅不失無願現在前。設成就未來現在無 願彼過去空耶。答若已滅不失則成就。若未 已滅設已滅而失則不成就。問此說在何位。 答若已滅不失則成就者。此說即前所說諸 位。若未已滅設已滅而失則不成就者。此說 依無願三摩地入正性離生苦集現觀各四 心頃。道現觀三心頃。及得預流果乃至阿羅 漢果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作 不動。空三摩地未已起滅先已起滅者。由得 果轉根故失無願現在前。若成就過去空彼 過去未來無願耶。答未來成就過去。若已滅 不失則成就。若未已滅設已滅而失則不成 就。問此說在何位。答未來成就過去。若已滅 不失則成就者。此說依空三摩地入正性離 生集現觀三心頃。滅現觀四心頃。道現觀三 心頃。及得預流果阿羅漢果。時解脫練根作 不動。空三摩地已起滅不失。若得一來果不 還果。信勝解練根作見至。空無願三摩地已 起滅不失。若未已起滅。設已起滅而失則不 成就者。此說依空三摩地入正性離生苦 現觀三心頃。集現觀一心頃。及得一來果不 還果。信勝解練根作見至。空三摩地已起滅 不失。無願未已起滅先已起滅者由得果轉 根故失。設成就過去未來無願彼過去空 耶。答若已滅不失則成就。若未已滅設已滅 而失則不成就。問此說在何位。答若已滅不 失則成就者。此位如答次前問說。若未已滅 設已滅而失則不成就者。此說依無願三摩 地入正性離生苦現觀三心頃。集滅現觀各 四心頃。道現觀三心頃。及得預流果乃至阿 羅漢果。若信勝解練根作見至。時解脫練根 作不動。無願三摩地已起滅不失。空未已起 滅先已起滅者。由得果轉根故失。若成就 過去空彼過去未來現在無願耶。答有成就 過去空及未來無願非過去現在。有及未來 現在非過去。有及過去未來非現在。有及 過去未來現在。成就過去空及未來無願。非 過去現在者。謂空已滅不失無願未已滅設 已滅而失不現在前。問此說在何位。答此說 依空三摩地入正性離生苦現觀三心頃。 及得一來果不還果。信勝解練根作見至。空 三摩地已起滅不失。無願未已起滅先已起 滅者。由得果轉根故失亦不現在前。及未 來現在非過去者。謂空已滅不失無願現在 前。非已滅設已滅而失。問此說在何位。答 此說依空三摩地入正性離生集現觀一心 頃。及得一來果不還果。信勝解練根作見 至。空三摩地已起滅不失。無願未已起滅先 已起滅者。由得果轉根故失。而現在前及過 去未來非現在者。謂空無願已滅不失無願 不現在前。問此說在何位。答此說若依空 三摩地入正性離生滅現觀四心頃。及得 預流果阿羅漢果。時解脫練根作不動。空三 摩地已起滅不失。無願不現在前。若得一來 果不還果。信勝解練根作見至。空無願三摩 地已起滅不失。無願不現在前。及過去未來 現在者。謂空無願已滅不失。無願現在前。問 此說在何位。答此說依空三摩地入正性 離生集道現觀各三心頃。及得預流果阿羅 漢果。時解脫練根作不動。空三摩地已起滅 不失。無願現在前。若得一來果不還果。信勝 解練根作見至。空無願已起滅不失。無願現 在前。設成就過去未來現在無願彼過去空 耶。答若已滅不失則成就。若未已滅設已滅 而失則不成就。問此說在何位。答若已滅不 失則成就者。此說即前所說諸位。若未已滅 設已滅而失則不成就者。此說若依無願三 摩地入正性離生苦現觀三心頃。集現觀四 心頃。道現觀三心頃。及得預流乃至阿羅 漢果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作 不動。無願已起滅不失。空未已起滅先已起 滅者。由得果轉根故失無願現在前。 若成就過去空彼過去無相耶。答若已滅。不 失則成就。若未已滅設已滅而失則不成就。 問此說在何位。答若已滅不失則成就者。此 說依空三摩地入正性離生滅道現觀各三 心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解 練根作見至。時解脫練根作不動。空無相已 起滅不失。若未已滅設已滅而失則不成就 者。此說依空三摩地入正性離生苦現觀 三心頃。集現觀四心頃。滅現觀一心頃。及得 預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作見 至。時解脫練根作不動。空三摩地已起滅不 失。無相未已起滅先已起滅者。由得果轉 根故失。設成就過去無相彼過去空耶。答 若已滅不失則成就。若未已滅設已滅而失 則不成就。問此說在何位。答若已滅不失則 成就者。此位如答次前問說。若未已滅設已 滅而失則不成就者。此說依無願三摩地入 正性離生滅道現觀各三心頃。及得預流果 乃至阿羅漢果。若信勝解練根作見至。時解 脫練根作不動。無相已起滅不失。空未已起 滅先已起滅者。由得果轉根故失。若成就 過去空彼未來無相耶。答若得此謂已得 名得即滅法智忍已生。問此說齊何位。答 此說依空三摩地入正性離生滅現觀四心 頃道現觀三心頃。及得預流果乃至阿羅漢 果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作不 動。空三摩地已起滅不失。設成就未來無 相彼過去空耶。答若已滅不失則成就。若 未已滅設已。滅而失則不成就。問此說在 何位。答若已滅不失則成就者。此說即前所 說諸位。若未已滅設已滅而失則不成就者。 此說依無願三摩地入正性離生滅現觀四 心頃。道現觀三心頃。及得預流果乃至阿羅 漢果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作 不動。空三摩地未已起滅。先已起滅者由得 果轉根故失。若成就過去空彼現在無相 耶。答若現在前謂不起空。或無願或有漏心 亦非無心故。言若現在前。問此說在何位。 答此說若依空三摩地入正性離生滅現觀 四心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝 解練根作見至。時解脫練根作不動。空三摩 地已起滅不失。無相現在前。設成就現在 無相彼過去空耶。答若已滅不失則成就。若 未已滅設已滅而失則不成就。問此說在何 位。答已滅不失則成就者。此說即前所說諸 位。若未已滅設已滅而失則不成就者。此說 若依無願三摩地入正性離生滅現觀四心 頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練 根作見至。時解脫練根作不動。空三摩地未 已起滅。先已起滅者。由得果轉根故失無相 現在前。若成就過去空彼過去現在無相耶。 答有成就過去空非過去現在無相。有及 過去非現在。有及現在非過去有及過去 現在成就過去空。非過去現在無相者。謂 空已滅不失無相未已滅設已滅而失不現 在前。問此說在何位。答此說依空三摩地 入正性離生苦現觀三心頃。集現觀四心頃。 及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根 作見至。時解脫練根作不動。空三摩地已起 滅不失。無相未已起滅。先已起滅者。由得 果轉根故失亦不現在前。及過去非現在 者。謂空無相已滅不失無相不現在前。問此 說在何位。答此說依空三摩地入正性離 生道現觀三心頃。及得預流果乃至阿羅漢 果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作不 動。空無相已起滅不失。無相不現在前。及現 在非過去者謂空已滅不失無相現在前。未 已滅設已滅而失。問此說在何位。答此說依 空三摩地入正性離生滅現觀一心頃。及 得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作 見至。時解脫練根作不動。空三摩地已起滅 不失。無相未已起滅。先已起滅者。由得果 轉根故失無相現在前。及過去現在者謂空 無相已滅不失無相現在前。問此說在何位。 答此說依空三摩地入正性離生滅現觀三 心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解 練根作見至。時解脫練根作不動。空無相已 起滅不失無相現在前。設成就過去現在無 相彼過去空耶。答若已滅不失則成就。若未 已滅設已滅而失則不成就。問此說在何位。 答若已滅不失則成就者。此說即前所說諸 位。若未已滅設已滅而失則不成就者。此說 依無願三摩地入正性離生滅現觀三心頃。 及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根 作見至。時解脫練根作不動。空三摩地未 已起滅。先已起滅者由得果轉根故失。無 相已起滅不失亦現在前。若成就過去空彼 未來現在無相耶。答有成就過去空非未 來現在無相。有及未來非現在。有及未來 現在。成就過去空非未來現在。無相者。謂 空已滅不失未得無相。與已得相違說名 未得。即滅法智忍未已生時。問此說齊何位。 答此說依空三摩地入正性離生苦現觀三 心頃。集現觀四心頃非餘位。以彼必成就 未來無相故。及未來非現在者。謂空已滅 不失。已得無相不現在前。問此說在何位。 答此說依空三摩地入正性離生。道現觀三 心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解 練根作見至。時解脫練根作不動。空三摩地 已起滅不失。無相不現在前。及未來現在者。 謂空已滅不失無相現在前。問此說在何 位。答此說依空三摩地入正性離生滅現 觀四心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信 勝解練根作見至。時解脫練根作不動。空三 摩地已起滅不失。無相現在前。但成就現 在必成就未來故不別說。設成就未來現 在無相彼過去空耶。答若已滅不失則成就。 若未已滅設已滅而失則不成就。問此說在 何位。答若已滅不失則成就者此說即前所 說諸位。若未已滅設已滅而失則不成就者。 此說依無願三摩地入正性離生滅現觀四 心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解 練根作見至。時解脫練根作不動。空三摩 地未已起滅。先已起滅者由得果轉根故 失。無相現在前。若成就過去空彼過去未來 無相耶。答有成就過去空非過去未來無 相。有及未來非過去。有及過去未來成就 過去空。非過去未來無相者。謂空已滅不 失未得無相。問此說在何位。答此說依空 三摩地入正性離生苦現觀三心頃。集現觀 四心頃。及未來非過去者謂空已滅不失。已 得無相未已滅設已滅而失。問此說在何位。 答此說依空三摩地入正性離生滅現觀一 心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解 練根作見至。時解脫練根作不動。空三摩地 已起滅不失。無相未已起滅先已起者由得 果轉根故失。及過去未來者謂空無相已滅 不失。問此說在何位。答此說依空三摩地 入正性離生滅道現觀各三心頃。及得預流 果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作見至。時 解脫練根作不動。空無相已起滅不失。設成 就過去未來無相彼過去空耶。答若已滅不 失則成就。若未已滅設已滅而失則不成就。 問此說在何位。答若已滅不失則成就者。此 說即前所說諸位。若未已滅設已滅而失則 不成就者。此說依無願三摩地入正性離 生滅道現觀各三心頃。及得預流果乃至阿 羅漢果。若信勝解練根作見至。時解脫練根 作不動。無相已起滅不失。空未已起滅先已 起滅者。由得果轉根故失。若成就過去空 彼過去未來現在無相耶。答有成就過去空 非過去未來現在無相。有及未來非過去現 在。有及未來現在非過去。有及過去未來 非現在。有及過去未來現在。成就過去空。 非過去未來現在無相者。謂空已滅不失未 得無相。問此說在何位。答此說依空三摩 地入正性離生苦現觀三心頃。集現觀四心 頃。及未來非過去現在者。謂空已滅不失已 得無相未已滅。設已滅而失不現在前。問此 說在何位。答此說若得預流果乃至阿羅漢 果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作不 動。空三摩地已起滅不失。無相三摩地未已 起滅。先已起滅者由得果轉根故失。亦不 現在前。及未來現在非過去者。謂空已滅不 失。無相現在前未已滅設已滅而失。問此說 在何位。答此說依空三摩地入正性離生 滅現觀一心頃。及得預流果乃至阿羅漢 果。若信勝解練根作見至。時解脫練根作不 動。空三摩地已起滅不失。無相未已起滅先 已起滅者。由得果轉根故失而現在前。及過 去未來非現在者。謂空無相已滅不失無相 不現在前。問此說在何位。答此說依空三 摩地入正性離生道現觀三心頃。及得預 流果乃至阿羅漢果。若信勝解練根作見至。 時解脫練根作不動。空無相已起滅不失。無 相不現在前。及過去未來現在者。謂空無相 已滅不失。無相現在前。問此說在何位。答此 說依空三摩地入正性離生滅現觀三心 頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解練 根作見至。時解脫練根作不動。空無相已起 滅不失。無相現在前。設成就過去未來現在 無相彼過去空耶。答若已滅不失則成就。若 未已滅設已滅而失則不成就。問此說在何 位。答若已滅不失則成就者。此說即前所說 諸位。若未已滅。設已滅而失則不成就者。此 說若依無願三摩地入正性離生滅現觀三 心頃。及得預流果乃至阿羅漢果。若信勝解 練根作見至。時解脫練根作不動。無相已 起滅不失亦現在前。空未已起滅先已起滅 者。由得果轉根故失。如空對無相作七句。 應知無願對無相亦爾。隨其所應盡當知。 如小七應知大七亦爾。差別者以二對一。 如以過去空無願對過去無相有七。有 說。此是大七種性故不應言對過去無相。 所以者何。此但是一句故應作是說。如以 過去空無願對無相有七。以此中具有七 句故。有說。此中不應言有七。所以者何。 此但是大七種性故。應作是說。如以過去 空無願對過去無相。次對未來。次對現在。 次對過去現在。次對未來現在。次對過去 未來。後對過去未來現在。 無相有七以此中有一七句問。一七句答 故。有說。此中所說顯於初句即有七句。所 以者何。此中有七七句問七七句答。故如 以過去空無願對過去無相作初句。次對 未來。次對現在。次對過去現在。次對未來 現在。次對過去未來。後對過去未來現在。 無相為第七句。復以過去空無願對未來 無相作初句。次對現在乃至後對過去無 相為第七句。復以過去空無願對現在無 相作初句。次對過去乃至後對未來無相 為第七句。復以過去空無願對過去現在無 相作初句。次對未來現在。乃至後對現在 無相為第七句。復以過去空無願對未來 現在無相作初句。次對過去未來。乃至後 對過去現在無相為第七句。復以過去空 無願對過去未來無相作初句。次對過去 未來現在。乃至後對未來現在無相為第 七句。復以過去空無願。對過去未來現在 無相作初句。次對過去乃至後對過去未 來無相為第七七句。若作是說則唐捐其 功於文無益於義無益。亦不成七七句。 若欲於文有益於義有益亦成七七句者。 應作是說。如以過去空無願對過去無相 作初句。次對未來。次對現在。次對過去現 在。次對未來現在。次對過去未來。後對過 去未來現在無相為第七句。復以未來空無 願對未來無相作初句。次對現在乃至後 對過去無相為第七句。復以現在空無願 對現在無相作初句。次對過去現在乃至 後對未來無相為第七句。復以過去現在 空無願對過去現在無相作初句。次對未 來現在乃至後對現在無相為第七句。復 以未來現在空無願對未來現在無相作 初句。次對過去未來乃至後對過去現在無 相為第七句。復以過去未來空無願對過 去未來無相作初句。次對過去未來現在 乃至後對未來現在無相為第七句。復以 過去未來現在空無願。對過去未來現在無 相作初句。次對過去乃至後對過去未來 無相為第七七句。若作是說則於文有益 於義有益成七七句。應知諸七義則如是。 問此中一行歷六小七大七何差別。答名即 差別。此名一行乃至此名大七。復次以一 行道理為問名一行。以六句為問名歷 六。以七句為問以一問一名小七。以七 句為問以二問一名大七。復次問不相似 法不以世定名一行。問相似法以世定名 歷六。問不相似法以世定。以一問一名小 七。問不相似法以世定以二問一名大七。 一行歷六小七大七是謂差別。
Việt dịch
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 571 www.daitangkinh.org LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA QUYỂN 184 LUẬN VỀ NHẤT HÀNH (Phần 2) Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô nguyện quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất th ì thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Cha ùnh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập trong ba tâm, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu, quả A-la-hán, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-đã diệt; nếu đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-đã diệt. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hiện quán về Tập trong một tâm, và đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Vô nguyện chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả- chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện quá khứ thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, phần vị này nói như trả lời tiếp theo câu hỏi ở trước. 572 BỘ TỲ ĐÀM 6 Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hiện quán về Tập-Diệt đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Ta m-ma-địa Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi- diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô nguyện vị lai chăng? Đáp: Đúng như vậy, bởi vì hai lo ại này quyết định cùng lúc đạt được. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tro ng ba tâm, Hiện quán về Tập-Diệt đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo tr ong ba tâm, nếu đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tí n thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện vị lai thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, phần vị này nói như trả lời tiếp theo câu hỏi ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong một tâm; nếu dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ-Tập-Diệt đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải tho- át luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô nguyện hiện tại chăng? Đáp: Nếu hiện rõ ở trước ma ét, đó là nếu không khởi lên Không, hoặc là Vô tướng, hoặc là tâm hữu lậu, cũng không phải là không có SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 573 www.daitangkinh.org tâm, cho nên nói là nếu hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời gi ải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong một tâm; nếu dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ-Tập đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam- ma-địa Không chưa hẳn đã khởi- diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô nguyện quá khứ- hiện tại chăng? Đáp: Có lúc thành tựu K hông quá khứ mà không phải là Vô nguyện quá khứ-hiện tại, có lúc cùng với quá khứ mà không phải là hiện tại, có lúc cùng với hiện tại mà không phải là quá khứ, có lúc cùng với quá khứ-hiện tại. Thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô nguyện quá khứ- hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất chứ không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tro ng ba tâm, và đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã khởi-diệt, trước 574 BỘ TỲ ĐÀM 6 đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, cũng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ mà không phải là hiện tại, đó là Không-Vô nguyện đã diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với hiện tại mà không phải là quá khứ, đó là Không đã diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt, chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói nếu dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập trong một tâm, va ø đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất mà hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ-hiện tại, đó là Không-Vô nguyện đã diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập-Đạo đều trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tí n thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện quá khứ-hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm, SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 575 www.daitangkinh.org Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A- la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá kh ứ thì đó là Vô nguyện vị lai- hiện tại chăng? Đáp: Vị lai thì thành tựu, hiện tại nếu hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời gi ải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện vị lai-hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ-Tập đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam- ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô nguyện quá khứ- vị lai chăng? Đáp: Vị lai thì thành tựu, quá khứ nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Vị lai thì thành tựu, quá khứ nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập trong ba tâm, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả 576 BỘ TỲ ĐÀM 6 A- la-hán, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất; nếu đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không-Vô nguyện đã khởi-diệt không mất. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hi ện quán về Tập trong một tâm, và đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện quá khứ-vị lai thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, phần vị này nói như trả lời tiếp theo câu hỏi ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hiện quán về Tập-Diệt đều trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Ta m-ma-địa Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi- diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô nguyện quá khứ- vị lai-hiện tại chăng? Đáp: Có lúc thành tựu Không quá khứ và Vô nguyện vị lai mà không phải là quá khứ-hiện tại, có lúc cùng với vị lai-hiện tại mà không phải là quá khứ, có lúc cùng với qu á khứ-vị lai mà không phải là hiện tại, có lúc cùng với quá khứ-vị lai-hiện tại. Thành tựu Không quá khứ và Vô nguyện vị lai mà không phải là quá khứ-hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất chứ không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tro ng ba tâm, và đạt được quả Nhất SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 577 www.daitangkinh.org lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, cũng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với vị lai-hiện tại mà không phải là quá khứ, đó là Không đã diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt, không phải là đã diệt, giả sử đã diệt mà mất. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập trong một tâm, va ø đạt được quả Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất mà hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ-vị lai mà không phải là hiện tại, đó là Không- Vô nguyện đã diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói nếu dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt tr ong bốn tâm, và đạt được quả Dự lưu, quả A-la-hán, Thời giải thoa ùt luyện căn làm Bất động, Tam-ma- địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt. Nếu đạt được Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không-Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ-vị lai-hiện tại, đó là Không-Vô nguyện đã diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Tập-Đạo đều trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu, quả A-la-hán, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam- ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Nếu đạt được Nhất lai-quả Bất hoàn, Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam-ma-địa Không-Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Vô nguyện không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô nguyện quá khứ-vị lai-hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. 578 BỘ TỲ ĐÀM 6 Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm, hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đa ït được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện ca ên làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma -địa Vô nguyện đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đa õ khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho n ên mất, Vô nguyện hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá kh ứ thì đó là Vô tướng quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất th ì thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán Diệt-Đạo đều trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoa ùt luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô tướng đã khởi-diệt không mất. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm, Hiện quán về Diệt trong một tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la- hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Tam- ma-địa Vô tướng chưa ha ún đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô tướng quá khứ thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, phần vị này nói như trả lời tiếp theo câu hỏi ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 579 www.daitangkinh.org đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt-Đạo đều trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Vô tướng đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi- diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô tướng vị lai chăng? Đáp: Nếu đạt được, đây nói là đã đạt được gọi là đạt được, tức là Diệt pháp trí nhẫn đã sinh. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời gi ải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô t ướng vị lai thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đa õ khởi-diệt thì do đạt được quả- chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô tướng hiện tại chăng? Đáp: Nếu hiện rõ ở trước mắt, đó là không khởi lên Không, hoặc là Vô nguyện, hoặc là tâm hữu lậu, cũng không phải là không có tâm, cho nên nói là nếu hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, và đạt được quả Dự lưu 580 BỘ TỲ ĐÀM 6 cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất độn g, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô tướng hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn ta âm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam- ma-địa Không chưa hẳn đã khởi- diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá kh ứ thì đó là Vô tướng quá khứ- hiện tại chăng? Đáp: Có lúc thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng quá khứ-hiện tại, có lúc cùng với quá khứ mà không phải là hiện tại, có lúc cùng với hiện tại mà không phải là quá khứ, có lúc cùng với quá khứ-hiện tại. Thành tựu Không quá khứ mà không pha ûi là Vô tướng quá khứ- hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, Vô tướng chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất chứ không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tr ong ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Tam- ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, cũng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ mà không phải là hiện tại, đó là Không-Vô tướng đã diệt không mất, Vô tướng không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 581 www.daitangkinh.org cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô tướng đã khởi-diệt không mất, Vô tướng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với hiện tại mà không phải là quá khứ, đó là Không đã diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt , chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói nếu dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong một tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất độn g, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng chưa hẳn đã khởi -diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ-hiện tại, đó là Không-Vô tướng đã diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô tướng đã khởi-diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô tướng quá khứ-hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam- ma-địa Không chưa hẳn đã khởi- diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô tướng đã khởi-diệt không mất cũng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô tướng vị lai-hiện tại chăng? Đáp: Có lúc thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng 582 BỘ TỲ ĐÀM 6 vị lai-hiện tại, có lúc cùng với vị lai mà không phải là hiện tại, có lúc cùng với vị lai-hiện tại. Thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng vị lai-hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, chưa đạt được Vô tướng, trái ngược nhau với đã đạt được cho nên gọi là chưa đạt được, tức là lúc Diệt pháp trí nhẫn chưa hẳn đã sinh. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tr ong ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm chứ không phải là phần vị nào khác, bởi vì lúc ấy chắc chắn thành tựu Vô tướng vị lai. Cùng với vị lai mà không phải là hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, đã đạt được Vô tướng mà không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất độn g, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với vị lai-hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói nếu dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất độn g, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt, nhưng thành tựu hiện tại thì nhất định thành tựu vị lai, cho nên không nói riêng biệt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô tướng vị lai-hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn tâm, và đạt được quả Dự lưu cho SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 583 www.daitangkinh.org đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam- ma-địa Không chưa hẳn đã khởi- diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô tướng quá khứ-vị lai chăng? Đáp: Có lúc thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng quá khứ-vị lai, có lúc cùng với vị lai mà không phải là quá khứ, có lúc cùng với quá khứ-vị lai. Thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng quá khứ-vị lai, đó là Không đã diệt không mất, chưa đạt được Vô tướng. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tro ng ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm. Cùng với vị lai mà không phải la ø quá khứ, đó là Không đã diệt không mất, đã đạt được Vô tướng chưa ha ún đã diệt, giả sử đã diệt mà mất. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam- ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong một tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất độn g, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng chưa hẳn đã khởi -diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Cùng với quá khứ-vị lai, đó là Không-Vô tướng đã diệt không mất. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt-Đạo đều trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tí n thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện ca ên làm Bất động, Tam- ma-địa Không-Vô tướng đã khởi-diệt không mất. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô tướng quá khứ-vị lai thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? 584 BỘ TỲ ĐÀM 6 Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt-Đạo đều trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Vô tướng đã khởi-diệt không mất, Tam-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi- diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Hỏi: Nếu thành tựu Không quá khứ thì đó là Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại chăng? Đáp: Có lúc thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại, có lúc cùng với vị lai mà không phải là quá khứ- hiện tại, có lúc cùng với vị lai-hiện tại mà không phải là quá khứ, có lúc cùng với quá khứ-vị lai mà không phải là hiện tại, có lúc cùng với quá khứ-vị lai-hiện tại. Thành tựu Không quá khứ mà không phải là Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, chưa đạt được Vô tướng. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ tro ng ba tâm, Hiện quán về Tập trong bốn tâm. Cùng với vị lai mà không phải là quá khứ-hiện tại, đó là Không đã diệt không mất, đã đạt được Vô tướng chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói nếu đạt được qua û Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Tam-ma- địa Vô tướng chưa hẳn đã khởi-diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất cũng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với vị lai-hiện tại mà không phải là quá khứ, đó là Không đã diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói nếu dựa vào Tam-ma-địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong một tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 585 www.daitangkinh.org giải thoát luyện căn làm Bất độn g, Tam-ma-địa Không đã khởi-diệt không mất, Vô tướng chưa hẳn đã khởi -diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất mà hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ-vị lai mà không phải là hiện tại, đó là Không- Vô tướng đã diệt không mất, Vô tướng không hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Đạo trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô tướng đã khởi-diệt không mất, Vô tướng không hiện rõ ở trước mắt. Cùng với quá khứ-vị lai-hiện tại, đó là Không-Vô tướng đã diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Đây là nói dựa vào Tam-ma -địa Không, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động, Tam-ma-địa Không-Vô tướng đã khởi-diệt không mất, Vô tướng hiện rõ ở trước mắt. Hỏi: Giả sử thành tựu Vô tướng qu á khứ-vị lai-hiện tại thì đó là Không quá khứ chăng? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu; nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu. Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào? Đáp: Nếu đã diệt không mất thì thành tựu, đây là nói đến các phần vị đã nói ngay ở trước. Nếu chưa hẳn đã diệt, giả sử đã diệt mà mất thì không thành tựu, đây là nói nếu dựa vào Tam-ma-địa Vô nguyện, tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong ba tâm, và đạt được quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải tho- át luyện căn làm Bất động, Tam-ma-đ ịa Vô tướng đã khởi-diệt không mất, cũng hiện rõ ở trước mắt; Ta m-ma-địa Không chưa hẳn đã khởi- diệt, trước đã khởi-diệt thì do đạt được quả-chuyển căn cho nên mất. Như Không đối với Vô tướng làm thành bảy câu, nên biết Vô nguyện đối với Vô tướng cũng như vậy, tùy theo sự thích hợp toàn bộ nên biết! Như bảy câu nhỏ, nên biết bảy câu lớn cũng như vậy, sai biệt là dùng hai đối với một, như dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô 586 BỘ TỲ ĐÀM 6 tướng quá khứ có bảy câu. Có người nói: Bởi vì đây là bảy chủng tánh lớn, không nên nói là đối với Vô tướng quá khứ. Nguyên cớ t hế nào? Bởi vì đây chỉ là một câu, nên đưa ra cách nói này: Như dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng có bảy câu, bởi vì trong này có đủ bảy câu. Có người nói: Trong này không nên nói là có bảy câu. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì đây chỉ là bảy chủng tánh lớn, nên đưa ra cách nói này: Như dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng quá khứ, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ- hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại là có bảy câu, bởi vì trong này có một lượt bảy câu hỏi, một lượt bảy câu trả lời. Có người nói: Trong này đã nói t ức là hiển bày đối với câu thứ nhất có bảy câu. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì trong này có bảy lượt bảy câu hỏi, bảy lượt bảy câu trả lời: Như dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng quá khứ làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng vị lai làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với hiện ta ïi, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng hiện tại làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng vị lai làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng quá khứ- hiện tại làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng vị lai-hiện tại làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng quá khứ-vị lai làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng vị lai-hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại làm câu thứ nhất, ti ếp theo đối với quá khứ, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-vị lai làm câu thứ bảy. Nếu đưa ra cách nói này thì uổng phí công sức, đối với văn không SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 184 587 www.daitangkinh.org có ích, đối với nghĩa không có ích, cũng không thành bảy lượt bảy câu. Nếu muốn đối với văn có ích, đối với nghĩa có ích, cũng thành bảy lượt bảy câu, thì nên đưa ra cách nói này: Như dùng Không-Vô nguyện quá khứ đối với Vô tướng quá khứ la øm câu thứ nhất, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện vị lai đối với Vô tướng vị lai làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với hiện tại, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện hiện tại đối với Vô tướng hiện tại làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng vị lai làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ-hiện tại đối với Vô tướng quá khứ-hiện tại làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện vị lai-hiện tại đối với Vô tướng vị lai- hiện tại làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ-vị lai đối với Vô tướng quá khứ-vị lai làm câu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng vị lai-hiện tại làm câu thứ bảy. Lại dùng Không-Vô nguyện quá khứ-vị lai-hiện tại đối với Vô tướng quá khứ-vị lai-hiện tại làm ca âu thứ nhất, tiếp theo đối với quá khứ, cho đến cuối cùng đối với Vô tướng quá khứ-vị lai làm câu thứ bảy của bảy lượt. Nếu đưa ra cách nói này thì đối với văn có ích, đối với nghĩa có ích, thành bảy lượt bảy câu, nên bi ết bảy lượt bảy câu thì nghĩa như vậy. Hỏi: Trong này, một Hành(nhất hành) trải qua sáu lượt(lịch lục) gồm bảy câu nhỏ (tiểu thất) bảy câu lớn(đại thất), sai biệt thế nào? Đáp: Tên gọi tức là sai biệt, loại này gọi là một Hành, cho đến loại này gọi là bảy câu lớn. Lại nữa, dùng nghĩa lý của một Hà nh làm câu hỏi thì gọi là một Hành; dùng sáu lượt làm câu hỏi thì gọi là trải qua sáu câu; dùng bảy câu làm câu hỏi, dùng một loại hỏi về một loại thì gọi là bảy câu nhỏ; dùng bảy câu làm câu hỏi, dùng hai loạ i hỏi về một loại thì gọi là bảy câu lớn. 588 BỘ TỲ ĐÀM 6 Lại nữa, hỏi về pháp không tương tự, không dùng Định thế tục thì gọi là một Hành; hỏi về pháp tương tự, dùng Định thế tục thì gọi là trải qua sáu lượt; hỏi về pháp không tương tự, dùng Định thế tục, dùng một loại hỏi về một loại thì gọi là bảy câu nhỏ; hỏi về pháp không tương tự, dùng Định thế tục, dùng hai loại hỏi về một loại thì gọi là bảy câu lớn. Đó gọi là sự sai biệt giữa một Hành trải qua sáu lượt gồm bảy câu nhỏ-bảy câu lớn (nhất hành, lịch lục, tiểu thất, đại thất).
Dịch giả: Thích Tịnh Hạnh
Mở nguồn Việt
Mở nguồn Việt