A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 193

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 735  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA

QUYỂN 193

LUẬN VỀ TAM HỮU (Phần 2)

Những người ở cõi Dục mạng chung-sinh đến Tĩnh lự thứ nhất:
Nếu vốn trú trong luật nghi Biệt giải thoát, hoặc là không trú trong
luật nghi Biệt giải thoát, có Biểu của thân-ngữ thiện không mất: Nếu
trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn thiện-hai
uẩn vô ký, có người nói năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn
vô ký, ngay lúc ấy năm uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay
lúc ấy hai uẩn thiện-một uẩn nhi ễm-năm uẩn vô ký diệt đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu vốn không trú trong luật nghi Biệt giải thoát, không có
Biểu của thân-ngữ thiện, giả sử c ó đã mất: Nếu trú trong tâm thiện
mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, có
người nói năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay
lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhi ễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước   mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay lúc
ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm-năm uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-
bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Những người ở cõi Dục mạng chung-sinh đến Tĩnh lự thứ hai-thứ
ba-thứ tư:
Nếu vốn trú trong luật nghi Biệt gi ải thoát, hoặc là không trú
trong luật nghi Biệt giải thoát, c ó Biểu của thân-ngữ thiện không mất:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
736 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay lúc ấy
năm uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn
uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay
lúc ấy hai uẩn thiện-một uẩn nhi ễm-năm uẩn vô ký diệt đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu vốn không trú trong luật nghi Biệt giải thoát, không có Biểu
của thân-ngữ thiện, giả sử có đã mất: Nếu trú trong tâm thiện mà mạng
chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn  thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn
uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai
uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ
ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay
lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm- năm uẩn vô ký diệ t đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Những người ở cõi Dục mạng chung-sinh đến cõi Vô sắc:
Nếu vốn trú trong luật nghi Biệt gi ải thoát, hoặc là không trú
trong luật nghi Biệt giải thoát, c ó Biểu của thân-ngữ thiện không mất:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng c hung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay lúc
ấy năm uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-
bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay
lúc ấy hai uẩn thiện-một uẩn nhi ễm-năm uẩn vô ký diệt đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu vốn không trú trong luật nghi Biệt giải thoát, không có Biểu
của thân-ngữ thiện, giả sử có đã mất: Nếu trú trong tâm thiện mà mạng
chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn  thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn
uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai
uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ
ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay
lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm- năm uẩn vô ký diệ t đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 737  
www.daitangkinh.org  
Những người ở cõi Sắc mạng chung-sinh trở lại cõi Sắc, ngay địa
này chết đi sinh trở lại địa này:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng  chung, thì lúc ấy rời bỏ hai
uẩn vô ký, đạt được hai uẩn vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một ua ån thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ hai
uẩn vô ký, đạt được hai uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn uẩn
nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một ua ån thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn vô ký, đạt được hai uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-năm uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Ở cõi Sắc, từ địa dưới mạng chung-sinh lên địa trên:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay lúc ấy
bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn
uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-hai uẩn vô ký, ngay
lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm- năm uẩn vô ký diệ t đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Ở cõi Sắc, từ địa trên mạng chung-sinh xuống địa dưới:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được năm uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-năm uẩn
vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được năm uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-năm
uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt
đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được năm uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-năm uẩn
vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm-năm uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Những người ở cõi Sắc mạng chung-sinh đến cõi Dục:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
738 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn
vô ký, có người nói năm uẩn vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một ua ån thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt đượ c bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai
uẩn vô ký, có người nói năm uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn
uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn
vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt đượ c bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai
uẩn vô ký, có người nói năm uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-một
uẩn nhiễm-năm uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai
uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Những người ở cõi Sắc mạng chung-sinh đến cõi Vô sắc:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm uẩn
thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay lúc
ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-
bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ năm
uẩn thiện-năm uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay
lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm- năm uẩn vô ký diệ t đi, một uẩn
thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Những người ở cõi Vô sắc mạng c hung-sinh trở lại cõi Vô sắc,
ngay địa này chết đi sinh trở lại địa này:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ một
uẩn vô ký, đạt được một uẩn vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ một
uẩn vô ký, đạt được một uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn uẩn
nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn
uẩn vô ký, đạt được một uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-bốn uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Ở cõi Vô sắc, từ địa dưới mạng chung-sinh lên địa trên:
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 739  
www.daitangkinh.org  
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-một uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay lúc
ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-
bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-bốn uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-một uẩn vô ký, ngay lúc
ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm-bốn uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-
bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Ở cõi Vô sắc, từ địa trên mạng chung-sinh xuống địa dưới:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-một uẩn vô ký, đạt được bốn  uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn
vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn
uẩn thiện-một uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một
uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký
diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước
mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-bốn uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn
vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm-bốn uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Những người ở cõi Vô sắc mạng chung-sinh đến cõi Dục:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-một uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn
vô ký, có người nói năm uẩn vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn
uẩn thiện-một uẩn vô ký, đạt được  bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai
uẩn vô ký, có người nói năm uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn
uẩn nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn
vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-bốn uẩn vô ký, đạt được bốn uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký, có người nói năm uẩn vô ký, ngay l úc ấy một uẩn thiện-một uẩn
nhiễm-bốn uẩn vô ký diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô
ký hiện rõ ở trước mắt.
740 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Những người ở cõi Vô sắc mạng chung-sinh đến cõi Sắc:
Nếu trú trong tâm thiện mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-một uẩn vô ký, đạt được năm uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-năm uẩn
vô ký, ngay lúc ấy bốn uẩn thiện-một uẩn nhiễm-một uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Nếu trú trong tâm nhiễm mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn
uẩn thiện-một uẩn vô ký, đạt được năm uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-năm
uẩn vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-một uẩn vô ký
diệt đi, một uẩn thiện-bốn uẩn nhi ễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước
mắt.
Nếu trú trong tâm vô ký mà mạng chung, thì lúc ấy rời bỏ bốn uẩn
thiện-bốn uẩn vô ký, đạt được năm uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-năm uẩn
vô ký, ngay lúc ấy một uẩn thiện-một uẩn nhiễm-bốn uẩn vô ký diệt đi,
một uẩn thiện-bốn uẩn nhiễm-hai uẩn vô ký hiện rõ ở trước mắt.
Vì sao tùy miên của cõi Dục không tùy tăng đối với pháp của cõi
Sắc? Cho đến nói rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì muốn làm cho người nghi ngờ có được quyết định. Đó
là trong phẩm luận về Hữu Tình ở chương Kiết Uẩn trước đây nói: “Dị
sinh cõi Dục có chín mươi tám tùy miên tùy tăng và chín kiết hệ thuộc,
dị sinh cõi Sắc có sáu mươi hai tùy miên tùy tăng và sáu kiết hệ thuộc,
dị sinh cõi Vô sắc c ó ba mươi mốt tùy miên tùy tăng và sáu kiết hệ
thuộc.” Hoặc có người sinh lòng nghi ngờ: Dị sinh cõi Dục làm tùy miên
của cõi Sắc-Vô sắc tùy tăng, dị sinh  cõi Sắc làm tùy miên của cõi Vô
sắc tùy tăng. Bởi vì muốn làm cho mối nghi này được quyết định, hiển
bày về thành tựu của cõi ấy không phải là tùy tăng của cõi ấy, nghĩa là
dị sinh cõi Dục chỉ làm tùy miên của cõi Dục tùy tăng chứ không phải
là cõi Sắc-Vô sắc, dị sinh cõi Sắc chỉ làm tùy miên của cõi Sắc tùy tăng
chứ không phải là cõi Vô sắc. Bởi vì nhân duyên này, cho nên soạn ra
phần luận này.
Hỏi: Vì sao tùy miên của cõi Dục không tùy tăng đối với pháp của
cõi Sắc?
Đáp: Bởi vì cõi sẽ tạp loạn và không có thể thi thiết về lìa nhiễm
cõi Dục. Cõi tạp loạn, đó là cõi ấy cũng là cõi Dục cũng là cõi Sắc, thì
không có thể nói là cõi Dục-Sắc kh ác nhau; và không có thể thi thiết
về lìa nhiễm cõi Dục, đó là lúc lìa tham của cõi Dục thì không gọi là lìa
nhiễm của cõi Dục, lúc lìa tham của  cõi Sắc mới gọi là lìa nhiễm của
cõi Dục. Điều này thì không hợp lý.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 741  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Vì sao tùy miên của cõi Dục không tùy tăng đối với pháp của
cõi Vô sắc?
Đáp: Bởi vì cõi sẽ tạp loạn và không có thể thi thiết về lìa nhiễm
cõi Dục. Cõi tạp loạn, đó là cõi ấy cũng là cõi Dục cũng là cõi Vô sắc,
thì không có thể nói là cõi Dục-Vô sắc khác nhau; và không có thể thi
thiết về lìa nhiễm cõi Dục, đó là l úc lìa tham của cõi Dục thì không
gọi là lìa nhiễm của cõi Dục, lúc lìa tham của cõi Vô sắc mới gọi là lìa
nhiễm của cõi Dục. Điều này thì không hợp lý.
Hỏi: Vì sao tùy miên của cõi Sắc không tùy tăng đối với pháp của
cõi Dục?
Đáp: Bởi vì cõi sẽ tạp loạn và pháp ở cõi ấy không phải là sở
duyên của pháp ở cõi này. Cõi tạp loạn, đó là cõi ấy cũng là cõi Sắc
cũng là cõi Dục, thì không có thể nói  là cõi Sắc-Dục khác nhau; và
pháp ở cõi ấy không phải là sở duyên của pháp ở cõi này, đó là bởi vì
không có phiền não của địa trên duyên với pháp của địa dưới.
Hỏi: Vì sao tùy miên của cõi Sắc không tùy tăng đối với pháp của
cõi Vô sắc?
Đáp: Bởi vì cõi sẽ tạp loạn và không có thể thi thiết về lìa nhiễm
cõi Sắc. Cõi tạp loạn, đó là cõi ấy cũng là cõi Sắc cũng là cõi Vô sắc, thì
không có thể nói là cõi Sắc-Vô sắc khác nhau; và không có thể thi thiết
về lìa nhiễm cõi Sắc, đó là lúc lìa tham của cõi Sắc thì không gọi là lìa
nhiễm của cõi Sắc, lúc lìa tham của cõi Vô sắc mới gọi là lìa nhiễm của
cõi Sắc. Điều này thì không hợp lý.
Hỏi: Vì sao tùy miên của cõi Vô sắc không tùy tăng đối với pháp
của cõi Dục?
Đáp: Bởi vì cõi sẽ tạp loạn và pháp ở cõi ấy không phải là sở
duyên của pháp ở cõi này. Như trước nên biết!
Hỏi: Vì sao tùy miên của cõi Vô sắc không tùy tăng đối với pháp
của cõi Sắc?
Đáp: Bởi vì cõi sẽ tạp loạn và pháp ở cõi ấy không phải là sở
duyên của pháp ở cõi này. Như trước nên biết!
Hỏi: Đã nói về ba cõi thì sự kiến lập như thế nào, là bởi vì địa-là
bởi vì xứ hay là bởi vì đoạn ái? N ếu như vậy thì có gì sai? Nếu bởi vì
địa thì phải nói là chín cõi, bởi vì có chín địa, đó là cõi Dục-bốn Tĩnh
lự-bốn Vô sắc. Nếu bởi vì xứ thì phải nói là bốn mươi cõi, bởi vì có bốn
mươi xứ, đó là hai mươi xứ ở cõi Dục, mười sáu xứ ở cõi Sắc, bốn xứ ở
cõi Vô sắc. Nếu bởi vì đoạn ái thì cũng phải nói là chín cõi, đó là bởi vì
ái của cõi Dục cho đến ái của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đều có phạm
742 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
vi khác nhau?
Đáp: Nên nói là bởi vì đoạn ái cho nên kiến lập ba cõi.
Hỏi: Nếu như vậy thì phải thiết lập chín cõi?
Đáp: Bởi vì đoạn ái cùng loại cho nên chỉ thiết lập ba cõi, đó là từ
địa ngục vô gián cho đến cõi trời Tha Hóa Tự Tại, đều do ái Dục mà có
sai biệt, cho nên kiến lập cõi Dục; từ cõi trời Phạm Chúng cho đến cõi
trời Sắc Cứu Cánh, đều do ái Sắc mà sai biệt, cho nên kiến lập cõi Sắc;
từ Không vô biên xứ cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đều do ái Vô
sắc mà có sai biệt, cho nên kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-có Dục thì kiến lập cõi Dục, có Sắc-
không có Dục thì kiến lập cõi Sắc, không có Sắc-không có Dục thì kiến
lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-có th ứ hai thì kiến lập cõi Dục, có
Sắc-không có thứ hai thì kiến lập c õi Sắc, không có Sắc-không có thứ
hai thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-có cảnh thì kiến lập cõi Dục, có Sắc-
không có cảnh thì kiến lập cõi Sắc, không có Sắc-không có cảnh thì
kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-có nhiều đồ vật thì kiến lập cõi Dục,
có Sắc-không có nhiều đồ vật thì kiến lập cõi Sắc, không có Sắc-không
có nhiều đồ vật thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-có Dục-có Ngã chấp thì kiến lập cõi
Dục, có Sắc-không có Dục-có Ngã chấp thì kiến lập cõi Sắc, không có
Sắc-không có Dục-có Ngã chấp thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-có th ứ hai-có Ngã chấp thì kiến lập
cõi Dục, có Sắc-không có thứ hai-c ó Ngã chấp thì kiến lập cõi Sắc,
không có Sắc-không có thứ hai-có Ngã chấp thì kiến lập cõi Vô sắc;
cảnh và nhiều đồ vật nói cũng như vậy.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-tương ưng với không có Tàm-không
có Quý thì kiến lập cõi Dục , có Sắc-không tương ưng với không có
Tàm-không có Quý thì kiến lập cõi Sắc, không có Sắc-không tương ưng
với không có Tàm-không có Quý thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-tương ưng với keo kiệt-ganh ghét thì
kiến lập cõi Dục, có Sắc-không tương ưng với keo kiệt-ganh ghét thì
kiến lập cõi Sắc, không có Sắc-không tương ưng với keo kiệt-ganh ghét
thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-t ương ưng với Ưu căn-Khổ căn thì
kiến lập cõi Dục, có Sắc-không tương ưng với Ưu căn-Khổ căn thì kiến
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 743  
www.daitangkinh.org  
lập cõi Sắc, không có Sắc-không tương ưng với Ưu căn-Khổ căn thì kiến
lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có Sắc-tương ưng với Đoàn thực-Dâm-Ái thì
kiến lập cõi Dục, có Sắc-không t ương ưng với Đoàn thực-Dâm-Ái thì
kiến lập cõi Sắc, không có Sắc- không tương ưng với Đoàn thực-Dâm-
Ái thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có nhân dị thục của năm uẩn-quả dị thục của
năm uẩn và tùy miên bất thiện-vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Dục, có
nhân dị thục của năm uẩn-quả dị thục của năm uẩn và chỉ có tùy miên
vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Sắc, có nhân dị thục của bốn uẩn-quả dị
thục của bốn uẩn và chỉ có tùy miên vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Vô
sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có nhân dị thục của bốn uẩn đạt được một
quả và tùy miên bất thiện-vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Dục, có nhân
dị thục của năm uẩn đạt được một quả và chỉ có tùy miên vô ký tùy tăng
thì kiến lập cõi Sắc, có nhân dị thục  của bốn uẩn đạt được một quả và
chỉ có tùy miên vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có nhân dị thục của ba Thọ-quả dị thục của
ba Thọ và tùy miên bất thiện-vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Dục, có
nhân dị thục của hai Thọ-quả dị thục  của hai Thọ và chỉ có tùy miên
vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Sắc, c ó nhân dị thục của một Thọ-quả
dị thục của một Thọ và chỉ có t ùy miên vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi
Vô sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có nhân dị thục của bốn Thọ-quả dị thục của
bốn Thọ và tùy miên bất thiện-vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Dục, có
nhân dị thục của ba Thọ-quả dị thục  của ba Thọ và chỉ có tùy miên vô
ký tùy tăng thì kiến lập cõi Sắc, c ó nhân dị thục của một Thọ-quả dị
thục của một Thọ và chỉ có tùy miên vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Vô
sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào có nhân dị thục của có Sa éc-không có Sắc,
quả dị thục của có Sắc-không có Sắc, và tùy miên bất thiện-vô ký tùy
tăng thì kiến lập cõi Dục; có nhân dị thục của có Sắc-không có Sắc,
quả dị thục của có Sắc-không có Sắc, và chỉ có tùy miên vô ký tùy tăng
thì kiến lập cõi Sắc; có nhân dị thục của không có Sắc-quả dị thục của
không có Sắc, và chỉ có tùy miên vô ký tùy tăng thì kiến lập cõi Vô
sắc.
Như có Sắc-không có Sắc, như vậy có thấy-không có thấy, có đối-
không có đối, nói cũng như vậy.
744 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Hỏi: Đã nói về ba cõi thì sự an lập như thế nào, là trên dưới trùng
điệp, hay là nối tiếp nhau theo chiều ngang? Nếu trên dưới trùng điệp,
thì làm sao thi thiết lìa tất cả nhiễm của những nơi ấy, làm sao thần
thông có thể đến khắp những nơi ấy?  Nếu nối tiếp nhau theo chiều
ngang, thì Đà-la-đạt-đa đã nói nên hiểu thế nào? Như nói: “Vô biên thế
giới ở phương dưới, vô biên thế giới ở phương trên.”
Đáp: Trong này có người nói: Trên dưới trùng điệp, nghĩa là từ
bầu hư không xa xăm ở phía dưới tầng P hong luân của cõi này, có cõi
trời Sắc Cứu Cánh của phương dưới , dưới đó lần lượt chuyển tiếp cho
đến tầng Phong luân, tiếp theo phía dưới lại có cõi trời Sắc Cứu Cánh,
lần lượt chuyển tiếp hướng về phía dưới cho đến tầng Phong luân, như
vậy thế giới phương dưới lần lượt chuyển tiếp cho đến vô biên. Lại từ
bầu hư không xa xăm phía trên cõi trời Sắc Cứu Cánh của cõi này, có
tầng Phong luân của phương trên, phía trên đó lần lượt chuyển tiếp cho
đến cõi trời Sắc Cứu Cánh, tiếp theo phí a trên lại có tầng Phong luân,
lần lượt chuyển tiếp hướng lên phía trên cho đến cõi trời Sắc Cứu Cánh,
như vậy thế giới phương trên lần lượt chuyển tiếp cho đến vô biên.
Hỏi: Nếu như vậy thì làm sao thi thiết lìa tất cả nhiễm của những
nơi ấy, làm sao thần thông có thể đến khắp những nơi ấy?
Đáp: Nếu lúc có người lìa nhiễm của  một cõi Dục, thì gọi là lìa
nhiễm của tất cả cõi Dục, bởi vì giống nhau. Nhưng dựa vào Định thứ
nhất mà phát khởi thần thông, thì chỉ có thể đi đến cõi  Phạm Thế của
một cõi Dục chứ không phải là nơi nào khác, bởi vì nơi chốn khác nhau.
Như vậy, lìa nhiễm của cõi Sắc va ø dựa vào Định khác mà phát khởi
thần thông, tùy theo thích hợp cũng như vậy.
Có Sư khác nói: Nối tiếp nhau theo chiều ngang.
Hỏi: Nếu như vậy thì Đà-la-đạt-đa đã nói nên hiểu thế nào?
Đáp: Điều ấy nên đưa ra cách nói này: Vô biên cõi Dục ở phương
dưới, vô biên cõi Sắc ở phương trên.
Trong này, cõi Dục ở các nơi c ùng chung một tùy miên, cõi Sắc-
Vô sắc tùy theo địa sai biệt đều có tùy miên khác nhau.
Hỏi: Vì sao cõi Dục ở các nơi cùng chung một tùy miên, cõi Sắc-
Vô sắc tùy theo địa sai biệt đều có tùy miên khác nhau?
Đáp: Cõi Dục là cõi không nhất định, không phải là địa của tu,
không phải là địa của lìa nhiễm, phiền não trong cõi này như con ngựa
không có cương, tự do rong ruổi tùy thíc h, cho nên tất cả mọi nơi cùng
chung một tùy miên; cõi Sắc-Vô sắc là cõi nhất định, là địa của tu,
là địa của lìa nhiễm, phiền não trong cõi này như con ngựa có    cương,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 745  
www.daitangkinh.org  
không tự do chuyển động, cho nên địa trên-địa dưới đều có tùy miên
khác nhau.
Lại nữa, cõi Dục thì căn bất thiện mạnh mẽ mà căn thiện thì yếu
kém, cho nên tất cả mọi nơi cùng chung một tùy miên; cõi Sắc-Vô sắc
thì không có căn bất thiện mà căn thiện thì mạnh mẽ, cho nên địa trên-
địa dưới đều có tùy miên khác nhau.
Lại nữa, cõi Dục thì pháp bất thiện tăng lên mà pháp thiện thì sút
giảm; cõi Sắc-Vô sắc thì không c ó pháp bất thiện mà pháp thiện thì
tăng lên.
Lại nữa, cõi Dục thì pháp bất thiện như chủ mà căn thiện thì như
khách; cõi Sắc-Vô sắc thì không c ó pháp bất thiện mà pháp thiện thì
như chủ.
Lại nữa, cõi Dục có căn bất thi ện có thể đoạn mất căn thiện; cõi
Sắc-Vô sắc không có căn bất thiện có thể đoạn mất căn thiện.
Lại nữa, cõi Dục thì lễ nghi không có kiêng kỵ giống như vợ chồng,
cho nên tất cả mọi nơi cùng chung một tùy miên; cõi Sắc-Vô sắc thì lễ
nghi có ngăn cách giống như mẹ con, cho nên địa trên-địa dưới đều có
tùy miên khác nhau.
Lại nữa, cõi Dục thì pháp thiện-oai nghi có xen tạp, giống như
người dòng vua chúa và người dòng Ch iên-đồ-la cùng giam một ngục,
cho nên tất cả mọi nơi cùng chung một  tùy miên; cõi Sắc-Vô sắc thì
pháp thiện-oai nghi không có xen ta ïp, giống như người dòng vua chúa
và người dòng Trưởng giả cùng giam  một ngục, cho nên địa trên-địa
dưới đều có tùy miên khác nhau.
Hỏi: Khoảng giữa ba cõi có vật ngăn cách hay không? Nếu có thì
ở đó có hai vật, cõi sẽ trở thành năm; ngay khoảng giữa của năm lại
có bốn vật, thì cõi sẽ trở thành chín; như vậy lần lượt chuyển tiếp thì
trở thành vô cùng tận? Nếu không có th ì làm sao ba cõi không hợp lại
thành một?
Đáp: Nên nói là ở khoảng giữa của ba cõi lại không có vật gì ngăn
cách.

Hỏi: Nếu như vậy thì ba cõi làm sao không hợp thành một?
Đáp: Ở khoảng giữa của ba cõi tuy không có vật gì ngăn cách mà
không hợp thành một; như mười tám Giới -mười hai Xứ-năm Uẩn-ba
đời-bốn đại chủng…, tuy không có vật ngăn cách mà không hợp thành
một, ở đây cũng như vậy.
Lại nữa, bởi vì tánh tướng khác nhau, bởi vì vật loại khác nhau,
cho nên tuy không có vật ngăn cách mà không hợp thành một.
746 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Hỏi: Nếu như vậy thì trên là cõi trời Tha Hóa Tự Tại, dưới là Tĩnh
lự thứ nhất, khoảng giữa xa xăm mù m ịt, có vô lượng sắc của cõi hư
không, làm sao có thể biết phạm vi sai bi ệt đây là cõi Dục, đây là cõi
Sắc?
Đáp: Vòng quanh phạm vi của hai cõi đều có màng lưới ánh sáng,
phạm vi của hai ánh sáng thô thiển-vi tế không như nhau, vì vậy biết rõ
ràng đây là cõi Dục, đây là cõi Sắc.
Lại nữa, nếu ở cõi Dục sinh ra đạt được Thiên nhãn, nơi đã có thể
nhìn thấy là cõi Dục, nơi không có thể nhìn thấy là cõi Sắc.
Lại nữa, nếu ở cõi Dục sinh ra đạt được thần thông, nơi đã có thể
đi đến là cõi Dục, nơi không có thể đi đến là cõi Sắc.
Lại nữa, nếu nơi nào do Ái của cõi Dục mà duyên vào là cõi Dục,
do Ái của cõi Sắc mà duyên vào là cõi Sắc.
Đó gọi là phạm vi sai biệt của hai cõi.
Hỏi: Vì sao tùy miên không biến hành của cõi Dục, không tùy
tăng khắp nơi đối với pháp của cõi Dục?
Đáp: Loại này sẽ trở thành biến hành, và bởi vì pháp ấy không
phải là sở duyên của pháp này. Loại này sẽ trở thành biến hành, nghĩa
là tùy miên không biến hành của cõi Dục này, nếu tùy tăng khắp nơi
đối với pháp của cõi Dục, cũng sẽ thở thành biến hành, thì không có
thể thi thiết về tướng dụng sai biệt của tùy miên biến hành và tùy miên
không biến hành; và bởi vì pháp ấy không phải là sở duyên của pháp
này, nghĩa là các pháp khác Bộ ấy không phải là sở duyên của tùy miên
không biến hành này, bởi vì loại này chỉ dùng pháp thuộc Bộ mình làm
sở duyên. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì dựa vào thế lực của tùy miên
không biến hành mà kiến lập các pháp thuộc năm Bộ có khác nhau,
nếu tùy miên không biến hành cũng duyên với tất cả năm Bộ, thì sẽ tùy
tăng khắp nơi đối với năm Bộ, như vậy sẽ làm cho năm Bộ trở thành
tạp loạn, năm Bộ tạp loạn thì đối trị tạp loạn, đối trị tạp loạn thì Hiện
quán tạp loạn, Hiện quán tạp loạn thì không có thể thi thiết sai biệt về
biết khắp, sai biệt về quả Sa-môn. Muốn làm cho không có lỗi như vậy,
vì thế cho nên tùy miên không biến ha ønh của cõi Dục, không tùy tăng
khắp nơi đối với pháp của cõi Dục.
Hỏi: Vì sao tùy miên không biến hành của cõi Sắc, không tùy tăng
khắp nơi đối với pháp của cõi Sắc?
Đáp: Loại này sẽ trở thành biến hành, và bởi vì pháp ấy không
phải là sở duyên của pháp này. Giải thích như trước.
Hỏi: Vì sao tùy miên không biến hành của cõi Vô sắc, không tùy
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 747  
www.daitangkinh.org  
tăng khắp nơi đối với pháp của cõi Vô sắc?
Đáp: Loại này sẽ trở thành biến hành, và bởi vì pháp ấy không
phải là sở duyên của pháp này. Giải thích như trước.
Nghĩa về nhân Biến hành nói rộng ra như phẩm luận về Trí trong
chương Tạp Uẩn, và phẩm luận về Bất Thiện trong chương Kiết Uẩn.
Có mười Tưởng, đó là Tưởng về Vô thường cho đến Tưởng về
Diệt, phần này như phẩm luận về  Nhiếp trong chương Định Uẩn đã
phân biệt rộng ra.
Nếu tu Tưởng về Vô thường thì lúc ấy tư duy Tưởng về Vô thường
chăng? Cho đến nói rộng.
Tu có bốn loại, đó là tu đạt được-tu luyện tập-tu đối trị-tu loại bỏ.
Nghĩa về bốn loại tu nói rộng ra như trong phẩm luận về Tha Tâm Trí
ở chương Trí Uẩn.
Trong này có người nói: Chỉ dựa vào tu luyện tập mà soạn luận.
Có người nói: Cùng dựa vào tu  đạt được-tu luyện tập mà soạn
luận.
Có những người muốn làm cho trong này chỉ dựa vào tu luyện tập
mà soạn luận, họ nói nếu tu T ưởng về Vô thường, thì đó là Tưởng về
Vô thường hiện rõ ở trước mắt; lúc ấy tư duy Tưởng về Vô thường, đó là
dùng Tưởng về Vô thường làm sở duyên, tức là lúc Tưởng về Vô thường
hiện rõ ở trước mắt duyên với nghĩa của Tưởng về Vô thường.
Hỏi: Nếu tu Tưởng về Vô thường thì lúc ấy tư duy Tưởng về Vô
thường chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có lúc tu Tưởng về Vô thường mà không tư duy Tưởng về Vô
thường, đó là duyên với pháp khác mà tu Tưởng về Vô thường, như
duyên với Sắc-Thọ-Hành-Thức uẩn, trừ ra Tưởng về Vô thường duyên
với Tưởng uẩn khác khởi lên Tưởng về Vô thường.
Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào?
Đáp: Ở phần vị Noãn-Đảnh tăng trưởng khởi lên Thân-Thọ-Tâm
niệm trú thuộc hành tướng Vô thường, và Pháp niệm trú duyên với pháp
khác.
Nếu lìa nhiễm cõi Dục cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, khởi
lên Thân-Thọ-Tâm niệm trú thuộc hành tướng Vô thường, và Pháp niệm
trú duyên với pháp khác làm gia hạnh, thì lúc ấy là đạo gia hạnh.
Nếu Tín thắng giải luyện căn làm Kiến chí, Thời giải thoát luyện
căn làm Bất động, khởi lên Thân-Thọ-Tâm niệm trú thuộc hành tướng
Vô thường, và Pháp niệm trú duyên với pháp khác làm gia hạnh, thì lúc
748 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
ấy là đạo gia hạnh.
Nếu lúc khởi lên Thân-Thọ -Tâm niệm trú thuộc hành tướng Vô
thường, và Pháp niệm trú duyên với pháp khác.
Nếu vẫn dùng Niệm trú loại này, lúc tu xen lẫn Tĩnh lự.
Có những người muốn làm cho tất cả các pháp đều là Thắng nghĩa,
ngay lúc ấy khởi lên Nghĩa vô ngại giải thuộc Niệm trú loại này, và lúc
khởi lên Biện vô ngại giải thuộc Niệm trú loại này, Nguyện trí-Định
Biên tế-Vô sắc-Giải thoát, tiến vào Định Diệt tận, Tưởng-Tâm vi tế.
Những lúc như vậy, tu Tưởng về Vô thường, bởi vì Tưởng về Vô
thường hiện rõ ở trước mắt; không tư  duy Tưởng về Vô thường, bởi vì
duyên với pháp khác.
2. Có lúc tư duy Tưởng về Vô thường mà không tu Tưởng về Vô
thường, đó là duyên với Tưởng về Vô thường mà tu Tưởng khác.
Tưởng khác, đó là Tưởng về V ô thường-Khổ, Tưởng về Khổ-Vô
ngã và Tưởng thiện-nhiễm-vô ký khác.
Trong này, Tưởng thiện đó là Tư ởng thiện thuộc gia hạnh, và
Tưởng thiện thuộc sinh đắc.
Tưởng thiện thuộc gia hạnh, đó là do Văn-Tư-Tu mà thành.
Do Văn mà thành, đó là duyên với Tưởng về Vô thường khởi lên
hành tướng không phải là Vô thường, do Văn mà thành Tưởng.
Do Tư mà thành, đó là duyên với Tưởng về Vô thường khởi lên
hành tướng không phải là Vô thường, do Tư mà thành Tưởng.
Do Tu mà thành, đó là duyên với Tưởng về Vô thường khởi lên
hành tướng không phải là Vô thường, do Tu mà thành Tưởng.
Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào?
Đáp: Ở phần vị Noãn-Đảnh-Nhẫn ban đầu và tăng trưởng, duyên
với Tưởng về Vô thường, khởi lên Ph áp niệm trú thuộc hành tướng
không phải là Vô thường.
Nếu phần vị Thế đệ nhất pháp khở i lên Pháp niệm trú thuộc ba
hành tướng.
Nếu đã tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong bốn
tâm, khởi lên Pháp niệm trú thuộc ba hành tướng; Hiện quán về Tập-
Đạo đều trong bốn tâm, khởi lên Pháp niệm trú thuộc bốn hành tướng.
Nếu dùng Pháp niệm trú thuộc hành tướng không phải là Vô
thường duyên với Tưởng về Vô thường, lìa nhiễm cõi Dục cho đến Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Nếu vẫn dùng loại này làm gia hạnh, thì lúc ấy
là tất cả đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát.
Nếu dùng Pháp niệm trú thuộc hành tướng không phải là Vô
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 749  
www.daitangkinh.org  
thường duyên với Tưởng về Vô thường, Tín thắng giải luyện căn làm
Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động. Nếu vẫn dùng loại
này làm gia hạnh, thì lúc ấy là tất cả đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát.
Nếu dùng Pháp niệm trú thuộc hành tướng không phải là Vô
thường duyên với Tưởng về Vô thường, lúc tu xen lẫn Tĩnh lự và lúc
khởi lên Tha tâm trí thông-Túc trú tùy niệm trí thông, lúc khởi lên Pháp
niệm trú thuộc hành tướng không phải  là Vô thường duyên với Tưởng
về Vô thường, lúc khởi lên bốn Vô lượng.
Có những người muốn làm cho tất cả các pháp đều là Thắng
nghĩa, thì ngay lúc khởi lên Nghĩa vô ngại giải thuộc Pháp niệm trú
loại này, và lúc khởi lên Biện vô ngại giải thuộc Pháp niệm trú loại
này, Nguyện trí-Định Biên tế, Vô sắc -Giải thoát, Biến xứ của Không-
Thức vô biên xứ, tiến vào Định Diệt tận, Tưởng-Tâm vi tế. Đây gọi là
Tưởng thiện.
Tưởng nhiễm, đó là duyên với Tưởng về Vô thường, khởi lên Tát-
ca-da kiến, chấp Ngã-Ngã sở; khởi lên Biên chấp kiến, chấp Đoạn-chấp
Thường; khởi lên Tà kiến, chấp không có nhân-không có tạo tác và sút
giảm; khởi lên Kiến thủ, chấp thượng diệu thù thắng bậc nhất; khởi lên
Giới cấm thủ, chấp thanh tịnh giải thoát rời xa; khởi lên Nghi ngờ phân
vân không quyết định; khởi lên Vô minh không có trí tuệ tối tăm ngu si;
khởi lên Tham ưa thích vừa ý; khởi lên Sân không ưa thích-không vừa
ý; khởi lên Mạn tự hào ngạo nghễ. Đây gọi là Tưởng nhiễm.
Tưởng vô ký, đó là duyên với Tư ởng về Vô thường, khởi lên
Tưởng không phải là như lý-không phải  là không như lý. Đây gọi là
Tưởng vô ký.
Những lúc như vậy, tư duy Tưởng về Vô thường, bởi vì duyên với
Tưởng về Vô thường; không tu Tưởng về Vô thường, bởi vì khởi lên
Tưởng khác.
3. Có lúc tu Tưởng về Vô thường mà cũng tư duy Tưởng về Vô
thường, đó là duyên với Tưởng về Vô thường mà tu Tưởng về Vô thường,
như lúc Tưởng về Vô thường trải qua thời gian dài nối tiếp nhau hiện rõ
ở trước mắt, duyên với Tưởng về Vô thường trong sự nối tiếp nhau của
mình ở quá khứ-vị lai, và trong sự nối tiếp của người khác ở ba đời.
Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào?
Đáp: Ở phần vị Noãn-Đảnh-Nhẫn ban đầu và tăng trưởng, duyên
với Tưởng về Vô thường, khởi lên Pháp niệm trú thuộc hành tướng Vô
thường.
Nếu phần vị Thế đệ nhất pháp, khởi lên Pháp niệm trú thuộc hành
750 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
tướng Vô thường.
Nếu đã tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Khổ trong bốn
tâm, khởi lên Pháp niệm trú thuộc hành tướng Vô thường.
Nếu dùng Pháp niệm trú thuộc hành tướng Vô thường duyên với
Tưởng về Vô thường, lìa nhiễm cõi Dục cho đến Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Nếu vẫn dùng loại này làm gia hạnh, th ì lúc ấy là tất cả đạo gia
hạnh-vô gián-giải thoát.
Nếu dùng Pháp niệm trú loại này, Tín thắng giải luyện căn làm
Kiến chí, Thời giải thoát luyện căn làm Bất động. Nếu vẫn dùng loại
này làm gia hạnh, thì lúc ấy là tất cả đạo gia hạnh-vô gián-giải thoát.
Nếu vẫn dùng Pháp niệm trú loại này, lúc tu xen lẫn Tĩnh lự.
Và có những người muốn làm cho tất  cả các pháp đều là Thắng
nghĩa, thì khởi lên Nghĩa vô ngại giải, và lúc khởi lên Nguyện trí-Định
Biên tế-Vô sắc-Giải thoát, tiến vào Định Diệt tận, Tưởng-Tâm vi tế.
Có người nói: Và lúc khởi l ên Tam-ma-địa Vô nguyện-Vô
nguyện.
Những lúc như vậy, tu Tưởng về Vô thường, bởi vì Tưởng về Vô
thường hiện rõ ở trước mắt; cũng tư duy Tưởng về Vô thường, bởi vì
duyên với Tưởng về Vô thường.
4. Có lúc không tu Tưởng về Vô thường mà cũng không tư duy
Tưởng về Vô thường, đó là trừ ra những tướng trước.
Hỏi: Đây là nói đến phần vị nào?
Đáp: Ở phần vị Noãn-Đảnh-Nhẫn ban đầu và phần vị Nhẫn tăng
trưởng, khởi lên Pháp niệm trú duyên với Diệt đế.
Nếu phần vị Noãn-Đảnh tăng trưởng, không duyên với Tưởng về
Vô thường khởi lên các Niệm trú thuộc hành tướng không phải là Vô
thường.
Nếu đã tiến vào Chánh tánh ly sinh, Hiện quán về Diệt trong bốn
tâm.
Nếu ở trong phần vị Tu-phần vị Vô học, lúc khởi lên tất cả Niệm
trú thuộc hành tướng không phải là Vô thường không duyên với Tưởng
về Vô thường.
Những lúc như vậy, không tu Tưởng về Vô thường, bởi vì Tưởng
về Vô thường không hiện rõ trước mắt; cũng không tư duy Tưởng về Vô
thường, bởi vì không duyên với Tưởng về Vô thường.
Các Sư ở ngoài nước Ca-thấp-di-la đưa ra cách nói như vậy: “Có
lúc không tu Tưởng về Vô thường mà cũng không tư duy Tưởng về Vô
thường, đó là duyên với pháp khác-tu về Tưởng khác; như duyên với
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 193 751  
www.daitangkinh.org  
Sắc-Thọ-Hành-Thức uẩn, trừ ra Tưởng về Vô thường, còn lại Tưởng
uẩn khởi lên Tưởng khác, duyên với Vô vi khởi lên Tưởng khác.”
Tưởng khác, đó là Tưởng về V ô thường-Khổ, Tưởng về Khổ-Vô
ngã, và tất cả Tưởng khác không phải là Tưởng về Vô thường, nói rộng
ra nên biết.
Như Tưởng về Vô thường, Tưởng về Vô thường-Khổ, Tưởng về
Khổ-Vô ngã, cũng như vậy. Sai biệt là nói đến tên gọi của mình, và
trong câu thứ ba đều trừ ra Vô nguyện-Vô nguyện.
Tưởng về Bất tịnh, Tưởng về Chán ăn, Tưởng về Tất cả thế gian
không đáng vui, Tưởng về Chết, Tưởng về Đoạn, Tưởng về Lìa, Tưởng
về Diệt, tùy theo thích hợp nên biết! Nghĩa là nếu tu Tưởng về Bất tịnh,
thì lúc ấy không tư duy Tưởng về Bất tịnh, bởi vì lúc Tưởng về Bất tịnh
hiện rõ ở trước mắt thì duyên với hình sắc hiển hiện; nếu tư duy Tưởng
về Bất tịnh, thì lúc ấy không tu Tưởng về Bất tịnh, bởi vì lúc duyên với
Tưởng về Bất tịnh thì Tưởng khác hiện rõ ở trước mắt. Tưởng khác, đó
là Tưởng về Vô thường, Tưởng về Vô thường-Khổ, Tưởng về Khổ-Vô
ngã, và Tưởng thiện-nhiễm-vô ký khác.
Như Tưởng về Bất tịnh, Tưởng về Ch án ăn, Tưởng về Tất cả thế
gian không đáng vui, Tưởng về Chết, Tưởng về Đoạn, Tưởng về Lìa,
Tưởng về Diệt cũng như vậy. Sai biệt là nói đến sở duyên của mình,
nghĩa là nếu tu Tưởng về Chán ăn, thì lúc ấy không tư duy Tưởng về
Chán ăn, bởi vì lúc Tưởng ấy hiện rõ ở trước mắt thì duyên với Hương-
Vị-Xúc; nếu tư duy Tưởng về Chán ăn, thì lúc ấy không tu Tưởng về
Chán ăn, bởi vì lúc duyên với Tưởng ấy thì Tưởng khác hiện rõ ở trước
mắt. Tưởng khác, nói như trước.
Nếu tu Tưởng về Tất cả thế gian không đáng vui, thì lúc ấy không
tư duy Tưởng về Tất cả thế gian không đáng vui, bởi vì lúc Tưởng về
Tất cả thế gian không đáng vui hiện rõ ở trước mắt thì duyên với các sự
việc đáng yêu của thế gian; nếu tư duy Tưởng về Tất cả thế gian không
đáng vui, thì lúc ấy không tu Tưởng về Tất cả thế gian không đáng vui,
bởi vì lúc duyên với Tưởng về Tất cả thế gian không đáng vui thì Tưởng
khác hiện rõ ở trước mắt. Tưởng khác, nói như trước.
Nếu tu Tưởng về Chết, thì lúc ấy không tư duy Tưởng về Chết, bởi
vì lúc Tưởng về Chết hiện rõ ở trước mắt thì duyên với Mạng căn và
tánh Vô thường câu sinh của Mạng căn; nếu tư duy Tưởng về Chết, thì
lúc ấy không tu Tưởng về Chết, bởi vì lúc duyên với Tưởng về Chết thì
Tưởng khác hiện rõ ở trước mắt. Tưởng khác, nói như trước.
Nếu tu Tưởng về Đoạn, thì lúc ấy không tư duy Tưởng về  Đoạn,
752 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
bởi vì lúc Tưởng về Đoạn hiện rõ ở trước mắt thì duyên với Niết-bàn;
nếu tư duy Tưởng về Đoạn, thì lúc ấy không tu Tưởng về Đoạn, bởi
vì lúc duyên với Tưởng về Đoạn thì Tưởng khác hiện rõ ở trước mắt.
Tưởng khác, nói như trước.
Như Tưởng về Đoạn, Tưởng về Lì a, Tưởng về Diệt cũng như
vậy.


„