A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 197

Việt dịch

QUYỂN 197

LUẬN VỀ TRÍ (Phần 2)

Hỏi: Nếu pháp làm Sở duyên cho pha ùp ấy, thì có lúc pháp này
không phải là Sở duyên cho pháp ấy chăng?
Đáp: Không có lúc nào không phải là Sở duyên.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn ý của người ngu đối với pháp Sở duyên duyên
chấp rằng pháp Sở duyên duyên không có Thể tánh thật sự, hiển bày về
Sở duyên duyên là pháp có thật, cho nên soạn ra phần luận này.
Trong này, không có lúc nào không phải là Sở duyên, bởi vì tâm-
tâm sở pháp xác định đối với sở duyên.
Hỏi: Thế nào là tâm-tâm sở pháp xác định đối với sở duyên, là
xác định đối với nơi chốn, hay là xác định đối với màu sắc xanh-vàng…,
hay là xác định đối với sát-na?
Đáp: Trong này có người nói: Tâm-tâm sở pháp chỉ xác định đối
với nơi chốn, không phải là xác đị nh đối với màu sắc xanh-vàng… và
sát-na. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nếu xác định đối với màu sắc xanh-
vàng… và sát-na, thì vô lượng tâm-tâm sở pháp trú trong pháp không
sinh khởi, muốn làm cho không có lỗi như vậy, cho nên chỉ xác định đối
với nơi chốn.
Hỏi: Nếu chỉ xác định đối với nơi  chốn thì trong Sắc xứ ấy có
nhiều loại Sắc tánh như xanh-vàng…;  nếu đối với loại này không xác
định, lúc ấy rõ ràng màu xanh thì nhận biết vẫn rõ ràng, đỏ-vàng…còn
lại cũng như vậy. Không có thể cùng một sự nhận biết mà có nhiều tánh
rõ ràng, bởi vì không có hai quyết định?
Đáp: Có người nói: Tâm-tâm sở pha ùp xác định đối với nơi chốn,
cũng xác định đối với màu sắc xanh-vàng…, chứ không phải là xác định
đối với sát-na. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nếu xác định đối với  sát-na
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 811  
www.daitangkinh.org  
thì vô lượng tâm-tâm sở pháp trú trong pháp không sinh khởi, đừng có
lỗi này cho nên không nói là xác định đối với sát-na.
Hỏi: Nếu như vậy thì như trong màu xanh có nhiều loại xanh, đó
là gốc xanh-thân xanh-cành xanh-lá xanh-hoa xanh-quả xanh; nếu đối
với loại này không nói xác định, lúc ấy rõ ràng là gốc thì nhận biết vẫn
rõ ràng, thân-cành…còn lại cũng như vậy. Không có thể cùng một sự
nhận biết mà có nhiều tánh rõ ràng, bởi vì không có hai quyết định?
Nói như vậy thì tâm-tâm sở pháp xác định đối với ba loại.
Hỏi: Nếu như vậy thì vô lượng tâm- tâm sở pháp trú trong pháp
không sinh khởi?
Đáp: Cho dù vô lượng tâm-tâm sở pháp trú trong pháp không sinh
khởi thì đâu có lỗi gì, đời vị lai rộng rãi không có nơi dung nạp hay sao?
Nhưng mà pháp ấy trước đây đã có nơi tồn tại.
Hỏi: Tâm-tâm sở pháp nếu như xác định đối với sở duyên thì cũng
xác định đối với sở y chăng?
Đáp: Đối với sở y cũng xác định, đó là năm Thức như Nhãn… và
pháp tương ưng, ở đời vị lai cách xa với sở y, hiện tại thì cùng với quá
khứ lại cách xa.
Có người nói: Vị lai cách xa với sở y, hiện tại-quá khứ cùng chung
với sở y.
Nghĩa còn lại nói rộng ra như phẩm luận về Trí trong chương Tạp
Uẩn.
Hỏi: Nếu pháp làm Tăng thượng cho pháp ấy, thì có lúc pháp này
không phải là Tăng thượng cho pháp ấy chăng?
Đáp: Không có lúc nào không phải là Tăng thượng.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn ý của người ngu đối với tánh của Tăng thượng
duyên chấp rằng Tăng thượng duyên không phải  là có thật, hiển bày
về Thể tánh của Tăng thượng duyên là c ó thật, cho nên soạn ra phần
luận này.
Hỏi: Duyên hòa hợp cho nên các pháp sinh diệt, duyên này không
có lúc nào không hòa hợp, tại sao các pháp không luôn luôn sinh diệt?
Đáp: Tôn giả Thế Hữu đưa ra cá ch nói như vậy: “Các pháp sinh
diệt hòa hợp khác nhau, nghĩa là duyên khác hòa hợp cho nên các pháp
sinh ra, duyên khác hòa hợp cho nên cá c pháp diệt đi, vì thế cho nên
không luôn luôn sinh diệt.”
Lại nữa, pháp này sinh rồi thì pháp khác sinh theo, có nhiều sát-na
lần lượt áp sát nhau, vì thế cho nên không có công năng sinh khởi   trở
812 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
lại; như người rơi xuống vách núi, do đa át đá sụt lở đè ép mà sắp đứng
lên lại bị đè xuống, người ấy lúc  bấy giờ còn không có thể cử động
được, huống gì đứng dậy được? Các pháp cũng như vậy, vì thế cho nên
không có lỗi luôn luôn sinh diệt.
Nghĩa còn lại nói rộng ra như phẩm luận về Trí trong chương Tạp
Uẩn.
Các Ý xúc thì lúc ấy tất cả các Xúc là do ba hòa hợp chăng? Cho
đến nói rộng ra.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì muốn ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày
nghĩa lý của mình. Đó là hoặc có người chấp: Tâm sở tức là tâm. Hoặc
có người nói: Xúc tức là Căn-Cảnh-Thức. Vì ngăn chặn ý chấp ấy, hiển
bày về tâm sở không phải là tâm, mà có Thể của Xúc riêng biệt tương
ưng với tâm.
Lại vì ngăn chặn sự nghi ngờ của người khác, đó là hoặc có người
nghi rằng Nhãn xúc cho đến Thân xúc gọi là ba hòa hợp thì nghĩa có thể
như vậy, bởi vì Căn-Cảnh-Thức ấy cùng lúc sinh khởi, Ý xúc cũng gọi
là Xúc do ba hòa hợp thì làm sao có thể như vậy? Nguyên cớ thế nào?
Bởi vì Ý căn là quá khứ, Ý thức la ø pháp hiện tại, hoặc là ba đời, hoặc
là tách rời thời gian. Nay muốn quyết định hiển bày về Ý xúc cũng gọi
là Xúc do ba hòa hợp, bởi vì khôn g trái ngược lẫn nhau, cùng sinh ra
một quả gọi là hòa hợp, chứ không phải là chỉ cùng lúc khởi lên gọi là
hòa hợp.
Bởi vì nhân duyên này, cho nên soạn ra phần luận này.
Hỏi: Các Ý xúc thì lúc ấy tất  cả các Xúc la ø do ba hòa hợp
chăng?
Đáp: Các Ý xúc thì lúc ấy tất cả các Xúc là do ba hòa hợp, bởi vì
không có Xúc nào không do ba hòa hợp.
Có Xúc do ba hòa hợp mà không phải là Ý xúc, đó là năm Thức
thân tương ưng với Xúc. Vì vậy Đức Thế Tôn nói rằng: “Tỳ kheo nên
biết! Có Ý giới, có Pháp giới, có Vô minh giới, Vô minh do Xúc mà sinh
ra Thọ, do Thọ mà Xúc, cho nên người ngu không có hiểu biết liền chấp
có, chấp không có, hoặc là chấp có-không có.”
Trong này, có Ý giới, đó là Ý giới quá khứ; có Pháp giới, đó là
Pháp giới ba đời; có Vô minh giới, đó là Vô minh giới hiện tại; Vô minh
do Xúc…, đó là ngu muội đối với Sự thuộc về Vô ngã; liền chấp có, đó
là khởi lên Thường kiến; liền chấp không có, đó là khởi lên Đoạn kiến;
hoặc là chấp có-không có, đó là khởi lên Đoạn kiến-Thường kiến.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 813  
www.daitangkinh.org  
Hiếp Tôn giả nói: “Trong này ý nói: Ngu muội đối với tự Thể gọi
là Vô minh giới, sáu Thức thân a áy không ngừng diệt đi gọi là Ý giới,
lúc bấy giờ do tâm-tâm sở pháp mà chuyển gọi là Pháp giới, Vô minh
do Xúc… nói như trước.”
Hỏi: Năm Thức tương ưng với Xúc  do Căn-Cảnh-Thức hiện tại
mà có, gọi là Xúc do ba hòa hợp th ì nghĩa này có thể như vậy; Ý thức
tương ưng với Xúc thì Căn ở quá khứ, Cảnh hoặc là vị lai, Thức ở hiện
tại, làm sao gọi là Xúc do ba hòa hợp? Đáp: Hòa hợp có hai loại: 1-
Cùng lúc khởi lên không tách rời nh au thì gọi là hòa hợp; 2-Cùng làm
một việc không trái ngược nhau thì gọi là hòa hợp. Năm Thức tương ưng
với Xúc dó hai loại hòa hợp cho nên gọi là hòa hợp, Ý thức tương ưng
với Xúc do hòa hợp cùng làm một việc cho nên gọi là hòa hợp. Nguyên
cớ thế nào? Bởi vì như năm Thức , Căn-Cảnh hiện tại vốn có tác dụng
như vậy, Căn-Cảnh của Ý thức khá c nhau về đời, c ho nên tác dụng
cũng khác nhau.
Vì thế cho nên Tôn giả Diệu Âm đưa ra cách nói như vậy: “Bởi vì
Căn-Cảnh-Thức cùng làm một việc cho nên gọi là hòa hợp, không phải
là bởi vì cùng lúc khởi lên không tách rời nhau cho nên gọi là hòa hợp.
Như ba pháp này hễ ở bất cứ lúc nào, cũng đều có thể lần lượt chuyển
đổi cùng làm một việc, cho nên đều gọi là hòa hợp.”
Có người khác đối với điều này đưa ra văn thêm nhiều:
Hỏi: “Các Nhãn xúc cho đến Thân xúc thì lúc ấy tất cả các Xúc
là do ba hòa hợp chăng?
Đáp: Các Nhãn xúc cho đến Thân xúc thì lúc ấy tất cả các Xúc là
do ba hòa hợp. Có Xúc do ba hòa hợp mà không phải là Nhãn xúc cho
đến Thân xúc, đó là Ý thức thân tương ưng với Xúc.”
Nhưng nay không đưa ra cách nói này là có ý gì? Bởi vì muốn
hiển bày trong này chỉ thành lập về nghĩa thành tựu không đến mức
cuối cùng, Nhãn xúc cho đến Thân xúc gọi là Xúc do ba hòa hợp, nghĩa
tự nhiên thành lập cho nên không nói đến; Ý xúc gọi là Xúc do ba hòa
hợp, nghĩa không phải là thành tựu đến mức cuối cùng, vì vậy cho nên
nói đến. Do đó như trước đã tụng là hợp lý.
Các Mạn thì tất cả Mạn ấy là tự mình chấp hay sao? Cho đến nói
rộng ra.
Hỏi: Trong chương Kiến Uẩn này chỉ cần phân biệt về Kiến, tại
sao phân biệt về Mạn?
Đáp: Bởi vì đó là ý của người soạn luận muốn như vậy, cho đến
nói rộng ra.
814 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
Có người nói: Bởi vì tương tự, ng hĩa là trong tất cả phiền não
không có phiền não nào không phải là t ự tánh thuộc Kiến, mà tựa như
Kiến chuyển đổi thì giống như Mạn.
Có người nói: Trước đã nói trong mỗi một Uẩn phân biệt về tất cả
các pháp, nếu trong Uẩn này không phân biệt về Mạn thì làm sao gọi
là mỗi một Uẩn phân biệt về tất cả các pháp? Vì thế cho nên trong này
cũng phân biệt về Mạn.
Hỏi: Các Mạn thì tất cả Mạn ấy là tự mình chấp hay sao?
Đáp: Các Mạn thì tất cả Mạn ấ y là tự mình chấp, bởi vì Mạn là
pháp tự mình đưa ra, tự mình dựa vào mà tranh chấp với nhau.
Có lúc tự mình chấp mà không phải là Mạn, đó là các kiến chấp.
Vì vậy Đức Thế Tôn nói rằng: “Tỳ kheo nên biết! Tự mình chấp có
Ngã, tự mình chấp có Ngã sở.”
Trong này, tự mình chấp có Ngã, là biểu hiện rõ ràng về Ngã
kiến; tự mình chấp có Ngã sở, là biểu hiện rõ ràng về Ngã sở kiến.
Lại nữa, tự mình chấp có Ngã, là biểu hiện rõ ràng về năm Ngã
kiến; tự mình chấp có Ngã sở, la ø biểu hiện rõ ràng  về mười lăm Ngã
sở kiến.
Lại nữa, tự mình chấp có Ngã, là biểu hiện rõ ràng về hành tướng
của chấp Ngã; tự mình chấp có Ngã sở, là biểu hiện rõ ràng về hành
tướng của chấp Ngã sở.
Có người đưa ra cách nói này: Tự mình chấp có Ngã, là biểu hiện
rõ ràng về Ngã ái; tự mình chấp có Ngã sở, là biểu hiện rõ ràng về Ngã
sở ái.
Có Sư khác nói: Tự mình chấp có Ngã, là biểu hiện rõ ràng về
Ngã ngu; tự mình chấp có Ngã sở, là biểu hiện rõ ràng về Ngã sở ngu.
Lại có người nói: Tự mình chấp có Ngã, là biểu hiện rõ ràng   về
Tát-ca-da kiến không có phân biệt sự việc nào khác; tự mình chấp có
Ngã sở, là biểu hiện rõ ràng về Tát-ca-da kiến có phân biệt các sự việc
khác.
Trong tất cả phiền não không có ph iền não nào không phải là tự
tánh thuộc Mạn, mà tựa như Mạn chuyển đổi thì giống như Kiến, cho
nên nói kiến chấp là tự mình chấp chứ không phải là Mạn.
Các Mạn thì tất cả Mạn ấy là không vắng lặng hay sao?
Hỏi: Vì sao lại soạn ra phần luận này?
Đáp: Trước đây chỉ phân biệt về hành tướng tương tự của Mạn và
Kiến, chưa phân biệt về hành tướng t ương tự với tất cả phiền não, nay
muốn phân biệt cho nên soạn ra phần luận này.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 815  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Các Mạn thì tất cả Mạn ấy là không vắng lặng hay sao?
Đáp: Các Mạn thì tất cả Mạn ấy là không vắng lặng, bởi vì Mạn
là pháp tự mình đưa ra, tự mình dựa vào mà tranh chấp với nhau.
Có lúc không vắng lặng mà không phải là Mạn, đó là các phiền
não khác hiện rõ ở trước mắt. Vì vậy Đức Thế Tôn nói rằng: “Tỳ kheo
nên biết! Động là bị ma ràng buộc , không động thì thoát khỏi hành
ác.”
Trong này, các phiền não khác, đó là Kiến-Nghi-Vô minh-Tham-
Sân-Triền-Cấu; hiện rõ ở trước mắt, là biểu hiện về tướng không vắng
lặng.
Hỏi: Vì sao phiền não hiện ta ïi có tướng không vắng lặng chứ
không phải là quá khứ-vị lai?
Đáp: Phiền não hiện tại làm chướng ngại Thánh đạo và gia hạnh
của Thánh đạo ở trong thân của mình; phiền não quá khứ và vị lai thì
không như vậy.
Lại nữa, phiền não hiện tại có thể chọn lấy quả, mang lại quả ở
trong thân của mình; phiền não quá khứ và vị lai thì không như vậy.
Lại nữa, phiền não hiện tại có thể giữ lấy quả Đẳng lưu, quả Dị
thục ở trong thân của mình; phi ền não quá khứ và vị lai thì không như
vậy.
Lại nữa, phiền não hiện tại có thể làm cho thân của mình trở
thành đáng chê trách, đáng ghét bỏ, đáng xa lìa; phiền não quá khứ và
vị lai thì không như vậy.
Lại nữa, phiền não hiện tại đốt cháy thân của mình, tổn hoại thân
của mình, bức não thân của mình; phiền não quá khứ và vị lai thì không
như vậy.
Lại nữa, phiền não hiện tại làm hại mình, làm hại người, hoặc là
làm hại cả hai; phiền não quá khứ và vị lai thì không như vậy.
Lại nữa, phiền não hiện tại là tánh không vắng lặng, có tác dụng
không vắng lặng, vì thế cho nên nói đến;  phiền não quá khứ và vị lai
là tánh không vắng lặng, mà không có tác dụng không vắng lặng, cho
nên không nói đến.
Động là bị ma ràng buộc, không động thì thoát khỏi hành ác, trong
này câu đầu là hiển bày về không va éng lặng thì bị ma phiền não ràng
buộc, câu sau là hiển bày về vắng lặng thì thoát khỏi tánh của Thiên
ma, bởi vì xấu xa hiểm ác thì chỉ có Thiên ma.
Có Sư khác nói: Trong này cả ha i câu đều biểu hi ện rõ ràng về
tánh của ma phiền não, bởi vì các phiền não làm hại pháp thiện, cho
816 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
nên gọi là ma; bởi vì khởi lên nghiệp ác cho nên lại gọi là ác. Nếu các
hữu tình không vắng lặng thì bị phi ền não ràng buộc, nếu có thể vắng
lặng tu tập đối trị thì sẽ được thoát khỏi sự ràng buộc của phiền não.
Hỏi: Các nghiệp thì nghiệp ấy là không luật nghi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có lúc là nghiệp mà không phải là không luật nghi, đó là luật
nghi của thân-ngữ.
2. Có lúc là không luật nghi mà không phải là nghiệp, đó là căn
không luật nghi.
3. Có lúc là nghiệp mà cũng là không luật nghi, đó là thân-ngữ
không luật nghi.
4. Có lúc không phải là nghiệp mà cũng không phải là không luật
nghi, đó là căn luật nghi.
Hỏi: Các nghiệp thì nghiệp ấy là luật nghi chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có lúc là nghiệp mà không phải  là luật nghi, đó là thân-ngữ
không luật nghi.
2. Có lúc là luật nghi mà không phải là nghiệp, đó là căn luật
nghi.

nghi.

3. Có lúc là nghiệp mà cũng là luật nghi, đó là thân-ngữ luật

4. Có lúc không phải là nghiệp mà cũng không phải là luật  nghi,
đó là căn không luật nghi.
Hỏi: Trong này, căn luật nghi và căn không luật nghi lấy gì làm
tự tánh?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Căn luật nghi dùng ý niệm
nhận biết đúng đắn (niệm chánh tri)  làm tự tánh, căn không luật nghi
dùng ý niệm quên mất không nhận biết đúng đắn (vong niệm bất chánh
tri) làm tự tánh.
Tại sao biết như vậy? Bởi vì lấy kinh làm lượng. Như trong kinh
nói: “Lúc ấy có Thiên thần nói với Tỳ kheo rằng: Này Tỳ kheo! Tỳ
kheo đừng để lộ mụt nhọt lở loét. Tỳ kheo tr ả lời rằng: Tôi sẽ che lại.
Thiên thần lại hỏi rằng: Mụt nhọt lở loét đã lớn thì lấy gì có thể che kín?
Tỳ kheo trả lời rằng: Tôi sẽ dùng ý niệm nhận biết đúng đắn để che kín.
Thiên thần liền khen rằng: Khéo th ay, khéo thay! Có thể che kín như
vậy thì đúng là khéo che kín.”
Vì vậy cho nên biết căn luật nghi dùng ý niệm nhận biết đúng đắn
làm tự tánh, căn không luật nghi dùng ý niệm quên mất không nhận biết
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 817  
www.daitangkinh.org  
đúng đắn làm tự tánh.
Hỏi: Nếu như vậy thì trong kinh nói nên hiểu thế nào? Như trong
kinh nói: “Đầy đủ niệm và nhận biết đúng đắn cho nên có thể đầy đủ
căn luật nghi.” Lẽ nào dùng tự tánh để làm đầy đủ tự tánh hay sao?
Đáp: Niệm và nhận biết đúng đắn có tánh của nhân, có tánh của
quả. Tánh của nhân thì dùng tên gọi về ý niệm nhận biết đúng đắn mà
nói, tánh của quả thì dùng tên gọi của luật nghi mà nói, bởi vì nhân đầy
đủ làm cho quả đầy đủ trọn vẹn, vì thế cho nên không có gì sai.
Có người nói: Căn luật nghi lấy không phóng túng làm tự tánh,
căn không luật nghi lấy phóng túng làm tự tánh.
Có người nói: Căn luật nghi lấy sáu  pháp luôn luôn an trú (hằng
trú) làm tự tánh, căn không luật nghi bởi vì dựa vào sáu căn sinh ra các
phiền não để làm tự tánh.
Có người nói: Căn luật nghi lấy căn vĩnh viễn đoạn-biết khắp-
các hành diệu và căn thiện làm tự tánh, căn không luật nghi lấy căn
không vĩnh viễn đoạn-không biết khắp-cá c phiền não-hành ác và căn
bất thiện làm tự tánh. Như vậy thì dùng hành diệu-hành ác làm Thể của
căn luật nghi và căn không luật nghi.
Có người nói: Căn luật nghi dùng căn không thành tựu-không vĩnh
viễn đoạn-không biết khắp và thành tựu đạo đối trị của nó làm tự tánh,
căn không luật nghi dùng căn th ành tựu-không vĩnh viễn đoạn-không
biết khắp và không thành tựu đạo đối tr ị của nó làm tự tánh. Như vậy
căn luật nghi-căn không luật nghi đều dùng sự thành tựu-không thành
tựu làm Thể.
Có người nói: Căn luật nghi  dùng pháp không nhiễm ô làm tự
tánh, căn không luật nghi dùng pháp nhiễm ô làm tự tánh. Như vậy căn
luật nghi-căn không luật nghi đều dùng năm Uẩn làm Thể tánh của
mình.
Xưa trong chùa Chiêu Cát Tường ở nước Ca-thấp-di-la có anh em
hai vị A-la-hán, cả hai đều là Pháp s ư, thế gian gọi là Nan-địa-ca-tử.
Họ nói căn luật nghi-căn không lu ật nghi, đều dùng căn luật nghi-căn
không luật nghi trong Hành uẩn bất tương ưng vô phú vô ký làm tự tánh.
Thành lập tự tánh này gọi là Thể, là có thật. Đây là thâu nhiếp ở trong
tâm bất tương ưng hành lại có loại khác.
Hỏi: Nếu căn luật nghi-căn không luật nghi, đều dùng Hành uẩn
vô phú vô ký làm tự tánh, thì điều này có gì sai biệt?
Đáp: Hành uẩn vô phú vô ký này có lúc tùy thuận phẩm thiện, có
lúc tùy thuận phẩm phiền não. Tùy thuận phẩm thiện thì gọi là căn luật
818 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
nghi, tùy thuận phẩm phiền não thì gọi là căn không luật nghi.
Nếu Sự chưa đạt được thì Sự ấy không thành tựu chăng? Cho đến
nói rộng ra.
Ở trong năm loại Sự-mười loại Sự đã nói trước đây, trong này
dựa vào Sự thuộc tự tánh mà soa ïn luận, bởi vì muốn ngăn chặn ý nói
là không có tánh thành tựu-không thành tựu, để hiển bày về tánh thành
tựu-không thành tựu là có thật.
Hỏi: Nếu Sự chưa đạt được thì Sự ấy không thành tựu chăng?
Đáp: Nếu Sự chưa đạt được thì Sự ấy không thành tựu, đó là quán
Bất tịnh-Trì tức niệm, Niệm trú-ba Nghĩa quán-bảy Xứ thiện, Noãn-
Đảnh-Nhẫn-Thế đệ nhất pháp, Kiến đạo-Tu đạo và đạo Vô học. Những
Sự như vậy nếu chưa đạt được thì Sự ấy không thành tựu.
Có Sự không thành tựu mà không phải là chưa đạt được, đó là đạt
được rồi mất, đây là nói đến quán Bất tịnh…trước đây, không phải là
chưa đạt được mà không thành tựu.
Hỏi: Nếu Sự đã đạt được thì Sự ấy thành tựu chăng?
Đáp: Nếu Sự thành tựu thì Sự ấy đã đạt được, đó chính là quán Bất
tịnh... trước đây, đạt được rồi không mất.
Có Sự đã đạt được mà không thành tựu, đó là đạt được rồi mất,
đây là nói đến quán Bất tịnh… trước đây, đã đạt được mà mất.
Trừ ra Khổ thánh đế và Pháp xứ…, cho đến nói rộng ra.
Hỏi: Vì sao lại soạn ra phần luận này?
Đáp: Bởi vì ngăn chặn tông ch ỉ của người khác để hiển bày về
nghĩa lý của mình. Đó là hoặc có người nói: Các pháp thâu nhiếp tánh
khác chứ không thâu nhiếp tự tánh, Tập đế chỉ là Ái, Đạo đế chỉ là tám
chi Thánh đạo.
Hoặc có người nói: Pháp xứ thâu nhiếp tất cả các pháp.
Hoặc có người nói: Pháp xứ chỉ là phi sắc.
Hoặc có người nói: Không có hai đời quá khứ-vị lai.
Hoặc có người nói: Năm Thức chỉ là tánh vô ký.
Bởi vì ngăn chặn các loại chấp trước lạ lùng như vậy, và hiển bày
về nghĩa tương ưng của pháp tướng, cho nên soạn ra phần luận này.
Nói “Trừ ra” là có hai ý nghĩa, một là muốn thiết lập vững vàng,
hai là muốn ngăn chặn loại bỏ. Tro ng này nói “Trừ ra” là muốn ngăn
chặn loại bỏ.
Trừ ra Khổ thánh đế và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp hai Giới-
một Xứ-một Uẩn. Trong này Khổ tha ùnh đế, đó là tất cá các pháp hữu
lậu, tức là mười lăm Giới-phần ít của ba Giới, mười Xứ-phần ít của hai
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 819  
www.daitangkinh.org  
Xứ, phần ít của năm Uẩn. Pháp xứ, đó là bảy loại pháp, tức là Tưởng-
Thọ-Hành uẩn, Vô biểu sắc và ba Vô vi. Pháp còn lại, đó là tâm vô lậu.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp hai Gi ới đó là Ý giới-Ý thức giới,
một Xứ đó là Ý xứ, một Uẩn đó là Thức uẩn.
Trừ ra Tập thánh đế và Pháp xứ, nói cũng như vậy. Bởi vì Khổ-
Tập có nghĩa khác nhau mà Thể không khác nhau.
Trừ ra Diệt thánh đế và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp mười
bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này Diệt Thánh đế, đó là Trạch
diệt-Vô vi, tức là Pháp giới và phần ít của Pháp xứ. Pháp xứ, đó là bảy
loại pháp nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối và tất cả các tâm.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-hai
Uẩn.
Trừ ra Đạo thánh đế và Pháp xứ, nói cũng như vậy. Trong này,
bởi vì sự thâu nhiếp giống nhau về số lượng, cho nên nói là cũng như
vậy. Nhưng Đạo thánh đế, đó là pháp hữu vi vô lậu, gồm ba Giới tức là
Ý giới-Ý thức giới-Pháp giới, hai X ứ tức là Ý xứ-Pháp xứ, phần ít của
năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối và tâm
hữu lậu. Vì thế cho nên pháp này th âu nhiếp mười bảy Giới-mười một
Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp có Sắc và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp bảy Giới-
một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp có Sắc, đó là bốn đại chủng và sở
tạo, tức là mười Giới-phần ít của một  Giới, mười Xứ-phần ít của một
Xứ, một Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất cả các tâm.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp bảy tâm Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp không có Sắc và Ph áp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp
mười Giới-mười Xứ-một Uẩn. Trong này pháp không có Sắc, đó là tâm-
tâm sở pháp, bất tương ưng hành và vô vi, tức là bảy tâm Giới-phần ít
của một Giới, một Xứ-phần ít của một Xứ, bốn Uẩn trừ ra Sắc uẩn. Pháp
xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất cả Sắc có đối. Vì thế cho nên
pháp này thâu nhiếp mười Giới-mười Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp có thấy và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp mười sáu
Giới-mười Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp có thấy, đó là hiện hành của
Nhãn, tức là một Giới-một Xứ va ø phần ít của một Uẩn. Pháp xứ, nói
như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối-không có thấy. Vì thế cho nên
pháp này thâu nhiếp mười sáu Giới tr ừ ra Sắc giới và Pháp giới, mười
Xứ trừ ra Sắc xứ và Pháp xứ, do hai Uẩn thâu nhiếp là Sắc uẩn và Thức
uẩn.
Trừ ra pháp không có thấy và Pháp xứ, pháp còn lại thâu    nhiếp
820 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
một Giới-một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp không có thấy, đó là trừ ra
hiện hành của Nhãn, còn lại tất cả các pháp, tức là mười bảy Giới-mười
một Xứ-bốn Uẩn và phần ít của một Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp
còn lại, đó là hiện hành của Nhãn. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp
một Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp có đối và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp bảy Giới-
một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp có đối , đó là trừ ra Vô biểu, còn lại
tất cả các Sắc, tức là mười Giới-mười Xứ và phần ít của một Uẩn. Pháp
xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất cả các tâm. Vì thế cho nên
pháp này thâu nhiếp bảy tâm Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp không có đối và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp
mười Giới-mười Xứ-một Uẩn. Trong này pháp không có đối, đó là trừ
ra Sắc có đối, còn lại tất cả các pháp, tức là tám Giới-hai Xứ-bốn Uẩn
và phần ít của một Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất
cả Sắc có đối. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười Giới-mười Xứ-
một Uẩn.
Trừ ra pháp hữu lậu và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp hai Giới-
một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp hữu lậu, đó là Khổ-Tập đế, tức là
mười lăm Giới-phần ít của ba Giới, mười Xứ-phần ít của hai Xứ và phần
ít của năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tâm vô lậu.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp hai Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp vô lậu và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp mười bảy
Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp vô lậu, đó là Diệt-Đạo đế
và hai Vô vi, tức là ba Giới-hai Xứ-phần ít của năm Uẩn. Pháp xứ, nói
như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối và tâm hữu lậu. Vì thế cho nên
pháp này thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp hữu vi và Pháp xứ, đây là trừ ra tất cả các pháp mà
hỏi về pháp khác, là vô cớ lua än bàn trống không. Trong này pháp hữu
vi, đó là Khổ-Tập-Đạo đế, tức là mười  bảy Giới-phần ít của một Giới,
mười một Xứ-phần ít của một Xứ và năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước.
Trừ pháp này ra lại không có pháp nào khác có thể thâu nhiếp, vì thế
cho nên ở đây gọi là vô cớ luận bàn trống không.
Trừ ra pháp vô vi và Pháp xứ, pha ùp còn lại thâu nhiếp mười bảy
Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp vô vi, đó là Hư không
Trạch diệt và Phi trạch diệt, tức là một Giới và phần ít của một Xứ.
Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối và tất cả các tâm.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-hai
Uẩn.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 821  
www.daitangkinh.org  
Trừ ra pháp quá khứ và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp mười
bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Tr ong này pháp quá khứ, đó là các
pháp đã sinh-đã diệt, tức là mười tám Giới-mười hai Xứ-phần ít của
năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối và
tâm thuộc vị lai-hiện tại. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bảy
Giới-mười một Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp vị lai-pháp hiện tại và Pháp xứ, nói cũng như vậy; bởi
vì thời gian khác biệt mà chủng loại không khác nhau.
Trừ ra pháp thiện và Pháp xứ, pha ùp còn lại thâu nhiếp mười bảy
Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp thiện, đó là pháp có thể
đạt được quả yêu thích và tự tánh an ổn, tức là mười Giới-bốn Xứ-phần
ít của năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối
và tâm thuộc bất thiện-vô ký. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười
bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp bất thiện và Pháp xứ, nói cũng như vậy; bởi vì chủng
loại khác biệt mà thâu nhiếp không khác nhau.
Trừ ra pháp vô ký và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp chín Giới-
ba Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp vô ký, đó là pháp không đạt được quả
yêu thích-không yêu thích và không phải la ø tự tánh an ổn, tức là tám
Giới-phần ít của mười Giới, tám Xứ-phần ít của bốn Xứ và phần ít của
năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có đối và tâm
thuộc thiện-bất thiện. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp chín Giới-ba
Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp hệ thuộc cõi Dục và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp
mười ba Giới-chín Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp hệ thuộc cõi Dục, đó
là do Ái của cõi Dục mà tùy tăng, tức là bốn Giới-phần ít của mười bốn
Giới, hai Xứ-phần ít của mười Xứ và phần ít của năm Uẩn. Pháp xứ,
nói như trước. Pháp còn lại , đó là Sắc có đối hệ t huộc cõi Sắc và tâm
hệ thuộc cõi Sắc-Vô sắc cùng với không hệ thuộc. Vì thế cho nên pháp
này thâu nhiếp mười ba Giới-chín Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp hệ thuộc cõi Sắc và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp
mười bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp hệ thuộc cõi Sắc,
đó là do Ái của cõi Sắc mà tùy tăng, tức là mười bốn Giới-mười Xứ và
phần ít của năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là Sắc có
đối hệ thuộc cõi Dục và tâm hệ th uộc cõi Dục-Vô sắc cùng với không
hệ thuộc. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một
Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp hệ thuộc cõi Vô sắc-pháp Học-pháp Vô học và Pháp
822 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
xứ, nói cũng như vậy; đây là bởi vì  sự thâu nhiếp giống nhau về số
lượng.
Trừ ra pháp Phi học phi vô học và Pháp xứ, pháp còn lại thâu
nhiếp hai Giới-một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp Phi học phi vô học,
đó là tất cả pháp hữu lậu và vô vi, tức là mười lăm Giới-phần ít của ba
Giới, mười Xứ-phần ít của hai Xứ và phần ít của năm Uẩn. Pháp xứ, nói
như trước. Pháp còn lại, đó là tâm vô lậu. Vì thế cho nên pháp này thâu
nhiếp hai Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp do Kiến mà đoạn va ø Pháp xứ, pháp còn lại thâu
nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ- hai Uẩn. Trong này pháp do Kiến
mà đoạn, đó là do Nhẫn mà đối trị, tức là ba Giới-hai Xứ và phần ít của
bốn Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất cả Sắc có đối
và tâm do Tu mà đoạn cùng với không đoạn. Vì thế cho nên pháp này
thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn.
Trừ ra pháp do Tu mà đoạn và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp
hai Giới-một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp do Tu mà đoạn, đó là do Trí
mà đối trị, tức là mười lăm Giới- phần ít của ba Giới, mười Xứ-phần ít
của hai Xứ và phần ít của năm Uẩn. Pháp xứ, nói như trước. Pháp còn
lại, đó là tâm do Kiến mà đoạn và không đoạn. Vì thế cho nên pháp này
thâu nhiếp hai Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp không đoạn và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp mười
bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp không đoạn, đó là tất
cả pháp vô lậu, tức là ba Giới-hai Xứ và phần ít của năm Uẩn. Pháp
xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất cả Sắc có đối và tâm hữu lậu.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-hai
Uẩn.
Trừ ra pháp đã sinh và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp mười tám Giới-mười ha i Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp đã
sinh, đó là pháp quá khứ-hiện tại, tức  là mười tám Giới-mười hai Xứ-
phần ít của năm Uẩn; pháp nhất  định không sinh, đó là pháp quá khứ-
hiện tại, và pháp nhất định không sinh t huộc vị lai, cùng với vô vi bởi
vì đã sinh cho nên đạt được, bởi vì không sinh cho nên không có sinh.
Quyết định không sinh thì pháp này cũng là mười tám Giới-mười hai
Xứ-phần ít của năm Uẩn. Pháp còn lại, đó là pháp đang sinh và có thể
sinh. Vì thế cho nên pháp này cũng thâu nhiếp mười tám Giới-mười hai
Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp không phải là đã sinh và pháp nhất định không sinh,
đây là trừ ra tất cả các pháp mà hỏi về pháp khác, là vô cớ luận bàn
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 823  
www.daitangkinh.org  
trống không. Trong này pháp không phải la ø đã sinh, đó là pháp vị lai
và vô vi, tức là mười tám Giới-mười hai Xứ-phần ít của năm Uẩn. Pháp
nhất định không sinh, nói như trước. Trừ pháp này ra lại không có pháp
nào khác có thể thâu nhiếp, vì thế cho nên nói là vô cớ luận bàn trống
không.
Trừ ra pháp có Sắc và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp tám Giới-hai Xứ-bốn Uẩn. Trong này pháp có Sắc và pháp
nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là pháp đang sinh-
có thể sinh, các tâm-tâm sở và tâm bất tương ưng hành. Vì thế cho nên
pháp này thâu nhiếp tám Giới-hai Xứ-bốn Uẩn.
Trừ ra pháp không có Sắc và pháp nhất định không sinh, pháp còn
lại thâu nhiếp mười một Giới-mười một Xứ-một Uẩn. Trong này pháp
không có Sắc và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại,
đó là các pháp có Sắc đang sinh-c ó thể sinh. Vì thế cho nên pháp này
thâu nhiếp mười một Giới-mười một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp có thấy và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một  Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp có
thấy và pháp nhất định không sinh, nói  như trước. Pháp còn lại, đó là
các pháp không có thấy đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này
thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp không có thấy và pháp nhất định không sinh, pháp
còn lại thâu nhiếp một Giới-một  Xứ-một Uẩn. Trong này pháp không
có thấy và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó
là các Sắc có thấy đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu
nhiếp một Giới-một Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp có đối và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp tám Giới-hai Xứ-năm Ua ån. Trong này pháp có đối và pháp
nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các pháp không
có đối đang sinh-có thể sinh. Vì th ế cho nên pháp này thâu nhiếp tám
Giới-hai Xứ-bốn Uẩn.
Trừ ra pháp không có đối và pháp nhất định không sinh, pháp còn
lại thâu nhiếp mười Giới-mười Xứ-một Uẩn. Trong này pháp không có
đối và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các
Sắc có đối đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp
mười Giới-mười Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp hữu lậu và pháp nha át định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp ba Giới-hai Xứ-năm Ua ån. Trong này pháp hữu lậu và pháp
nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các pháp vô lậu
824 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp ba Giới-hai
Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp vô lậu và pháp nha át định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp mười tám Giới-mười ha i Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp vô
lậu và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các
pháp hữu lậu đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp
mười tám Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp hữu vi và pháp nhất định không sinh, đây là trừ ra tất
cả các pháp mà hỏi về pháp khác, là vô cớ luận bàn trống không. Trong
này pháp hữu vi và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Trừ pháp
này ra lại không có pháp nào khác có thể thâu nhiếp, vì thế cho nên nói
là vô cớ luận bàn trống không.
Trừ ra pháp vô vi và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại thâu
nhiếp mười tám Giới-mười hai Xứ- năm Uẩn. Trong này pháp vô vi và
pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các pháp
hữu vi đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười
tám Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp quá khứ-pháp hiện tại và pháp nhất định không sinh,
nói cũng như vậy. Trong này, pháp còn lại đều nói là các pháp hữu vi
đang sinh-có thể sinh, vì thế cho nên pháp này đều thâu nhiếp mười tám
Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp vị lai và pháp nhất định không sinh, đây là trừ ra tất
cả các pháp mà hỏi về pháp khác, là vô cớ luận bàn trống không. Trong
này pháp vị lai và pháp nhất định không sinh, thâu nhiếp đầy đủ tất cả
pháp hữu vi-vô vi. Trừ pháp này ra la ïi không có pháp nào khác có thể
thâu nhiếp, vì thế cho nên nói là vô cớ luận bàn trống không.
Trừ ra pháp thiện và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại thâu
nhiếp mười tám Giới-mười hai Xứ-na êm Uẩn. Trong này pháp thiện và
pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các pháp
bất thiện-vô ký đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu
nhiếp mười tám Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp bất thiện và pháp nhất định không sinh, nói cũng như
vậy; bởi vì đối với pháp còn lại đã thâu nhiếp giống nhau.
Trừ ra pháp vô ký và pháp nhất định không sinh, pháp còn lại thâu
nhiếp mười Giới-bốn Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp vô ký và pháp nhất
định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là pháp thiện-bất thiện
đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười Giới-
bốn Xứ-năm Uẩn.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 197 825  
www.daitangkinh.org  
Trừ ra pháp hệ thuộc cõi Dục và pháp nhất định không sinh, pháp
còn lại thâu nhiếp mười bốn Giới- mười Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp
hệ thuộc cõi Dục và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn
lại, đó là pháp hệ thuộc cõi Sắc-V ô sắc và pháp không hệ thuộc đang
sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bốn Giới-
mười Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp hệ thuộc cõi Sắc và pháp nhất định không sinh, pháp
còn lại thâu nhiếp mười tám Giớ i-mười hai Xứ-năm Uẩn. Trong này
pháp hệ thuộc cõi Sắc và pháp nhất định không sinh, nói như trước.
Pháp còn lại, đó là các pháp hệ thuộc cõi Dục-Vô sắc và pháp không hệ
thuộc đang sinh-có thể sinh. Vì thế  cho nên pháp này thâu nhiếp mười
tám Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp hệ thuộc cõi Vô sắc -pháp Học-pháp Vô học và nhất
định không sinh, nói cũng như vậy; bởi vì  đối với pháp còn lại thâu
nhiếp giống nhau về số lượng.
Trừ ra pháp Phi học phi vô học và pháp nhất định không sinh,
pháp còn lại thâu nhiếp ba Giới -hai Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp Phi
học phi vô học và pháp nhất đị nh không sinh, nói như trước. Pháp còn
lại, đó là pháp Học-Vô học đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp
này thâu nhiếp ba Giới-hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp do Kiến mà đoạn và pháp nhất định không sinh, pháp
còn lại thâu nhiếp mười tám Giới -mười hai Xứ-năm Uẩn. Trong này
pháp do Kiến mà đoạn và pháp nha át định không sinh, nói như trước.
Pháp còn lại, đó là pháp do Tu mà đoạn và không đoạn đang sinh-có
thể sinh. Vì thế cho nên pháp này th âu nhiếp mười tám Giới-mười hai
Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp do Tu mà đoạn và pháp nhất định không sinh, pháp
còn lại thâu nhiếp ba Giới-hai Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp do Tu mà
đoạn và pháp nhất định không sinh, nói  như trước. Pháp còn lại, đó là
pháp do Kiến mà đoạn và không đoạn đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho
nên pháp này thâu nhiếp ba Giới-hai Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp không đoạn và Pháp xứ, pháp còn lại thâu nhiếp mười
bảy Giới-mười một Xứ-hai Uẩn. Trong này pháp không đoạn, đó là tất
cả pháp vô lậu, tức là ba Giới-hai Xứ và phần ít của năm Uẩn. Pháp
xứ, nói như trước. Pháp còn lại, đó là tất cả Sắc có đối và tâm hữu lậu.
Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp mười bảy Giới-mười một Xứ-hai
Uẩn.
Trừ ra pháp không có đối và pháp nhất định không sinh, pháp còn
826 BỘ TỲ ĐÀM 6
 
 
lại thâu nhiếp mười Giới-mười Xứ-một Uẩn. Trong này pháp không có
đối và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các
Sắc có đối đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp
mười Giới-mười Xứ-một Uẩn.
Trừ ra pháp hữu lậu và pháp nha át định không sinh, pháp còn lại
thâu nhiếp ba Giới-hai Xứ-năm Ua ån. Trong này pháp hữu lậu và pháp
nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại, đó là các pháp vô lậu
đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên pháp này thâu nhiếp ba Giới-hai
Xứ-năm Uẩn.
Trừ ra pháp không đoạn và pháp nhất định không sinh, pháp còn
lại thâu nhiếp mười tám Giới-mười  hai Xứ-năm Uẩn. Trong này pháp
không đoạn và pháp nhất định không sinh, nói như trước. Pháp còn lại,
đó là pháp do Kiến-Tu mà đoạn đang sinh-có thể sinh. Vì thế cho nên
pháp này thâu nhiếp mười tám Giới-mười hai Xứ-năm Uẩn.
Hỏi: Có thể có một Giới-một X ứ-một Uẩn thâu nhiếp tất cả các
pháp chăng?
Đáp: Có, một Giới đó là Pháp Giới, một Xứ đó là Ý xứ, một Uẩn
đó là Sắc uẩn, như vậy thì thâu nhi ếp hết tất cả các pháp. Nguyên cớ
thế nào? Bởi vì tất cả các pháp không ra ngoài năm Sự, đó là Sắc-Tâm-
Tâm sở pháp-Bất tương ưng hành và Vô vi, Sắc uẩn thâu nhiếp Sắc, Ý
xứ thâu nhiếp Tâm, Pháp xứ thâu nhiếp những loại còn lại, vì thế cho
nên thâu nhiếp tất cả các pháp.
Lại nữa, tất cả các pháp không ra ngoài mười tám Giới, trong đó
Sắc uẩn thâu nhiếp mười Sắc giới, Ý xứ thâu nhiếp bảy Tâm giới, Pháp
giới thâu nhiếp Pháp giới, cho nên thâu nhiếp tất cả các pháp.
Lại nữa, tất cả các pháp đều quy vào trong Uẩn-Giới-Xứ, ba loại
này lần lượt chuyển đổi thâu nhiếp lẫn nhau, đó là Sắc uẩn thâu nhiếp
mười Sắc giới, mười Sắc xứ, Pháp gi ới và phần ít của Pháp xứ; Ý xứ
thâu nhiếp bảy Tâm giới và Thức uẩn; Pháp giới thâu nhiếp Pháp xứ,
Thọ-Tưởng-Hành uẩn và phần ít của Sa éc uẩn. Vì thế cho nên ba loại
này thâu nhiếp tất cả các pháp.


„