A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 54

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 55  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA

QUYỂN 54

LUẬN VỀ BẤT THIỆN (Phần 9)

Có năm loại Bổ-đặc-già-la, đó là tùy tín hành-tùy pháp hành-tín
thắng giải-kiến trí và thân chứng, cho đến nói rộng ra.
Hỏi: Vì sao Tôn Giả ở trong chương Kiết Uẩn này giữa vào  năm
loại
Bổ-đặc-già-la mà soạn luận, trong chương trí Uẩn-Định uẩn ở sau
dựa vào bảy loại Bổ-đặc-già-la mà soạn luận, đó là từ năm loại này có
thêm vào Tuệ giải thoát và câu giải thoát?
Đáp: Là ý của người soạn lua än muốn như vậy, c ho đến nói rộng
ra. Lại nữa, trong chương Kiết uẩn này dựa vào người có kiết mà soạn
luận cho nên không nói đến hai loạ i sau, trong chương Trí uẩn-Định
uẩn dựa vào người có Trí-Định mà so ạn luận, cho nên người có Kiết-
không có kiết đều cần phải nói đế n. Lại nữa, trong chương Kiết uẩn
này dựa vào người có phiền não mà soạn luận cho nên không nói đến
hai loại sau, trong chương Trí uẩn-Định uẩn dựa vào người có Trí-Định
mà soạn luận, cho nên người có phiền não-không có phiền não đều cần
phải nói đến. Lại nữa, trong chương kiết uẩn này lấy Bổ-đặc-già-la làm
chương mục, lấy phiền não làm môn loại cho nên không nói đến hai
loại sau, trong chương Trí uẩn-Định uẩn lấy Bổ-đặc-già-la làm chương
mục, lấy Trí-Định làm môn loại cho nên cũng nói đến hai loại sau. Vì
vậy, chương này chương kia dựa vào năm loại- dựa vào bảy loại Bổ-
đặc-già-la mà soạn ra luận.
Thế nào là Bổ-đặc-già-la tùy tính hành? Nghĩa là có một loại, vốn
có bẩm tánh nhiều tin tưởng- nhi ều yêu quý-nhiều ân nghĩa-nhiều ưa
thích- nhiều tùy thuận-nhiều thắng giải, không thích suy tính-quan sát-
lựa chọn, bởi vì bẩm tánh nhiều tin tưởng… ấy, cho nên có lúc gặp được
Đức Phật hoặc là đệ tử của  Phật giảng dạy khuyên nhủ nói về pháp
56 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
quan trọng cho nghe, rộng ra vì họ mà trình bày rõ ràng về các nghĩa
vô thường- khổ- không- Vô ng ã… người ấy dấy lên nghĩ rằng: Đã nói
cho mình về các nghĩa vô thường-khổ-không-Vô ngã… thật là tốt lành
thay, muốn khiến cho mình tu quán hành như vậy, mình cần phải tinh
tiến chịu khó tu học không trái ngược! Người ấy chịu khó tu học quán
xét về các nghĩa vô thường-khổ-không-Vô ngã…, đã thuần thực rồi dần
dần mở dấy khởi Thế đệ nhất pháp, sau đó tiếp tục gợi mở phát sinh khổ
pháp trí nhẫn. Từ lúc kiến đạo nay cho mười lăm Xác-na tất cả đều gọi
là người tùy tính hành. Bổ-đặc-già-la Tùy tín hành này, hoặc là Dự lưu
hướng, hoặc là Nhất lai hướng, hoặc là Bất hoàn hướng. Nghĩa là nếu có
phiền não, hoặc là cho đến đoạn trừ năm phẩm kiết rồi tiến vào chánh
thánh ly sinh, người ấy ở trong kho ảng mười lăm tâm kiến đạo, thì gọi
là Dự lưu hướng; nếu đoạn trừ sáu phẩm kiết, hoặc là cho đến phạm trừ
tám phẩm kiết rồi tiến vào chánh tánh ly sinh, người ấy ở trong khoảng
mười lăm tâm kiến đạo, thì gọi là Nhất lai hướng; nếu lià nhiễm của
cõi Dục hoặc là cho đến lìa nhiễm của vô sở hữu xứ rồi tiến vào chánh
tánh ly sinh, người ấy ở trong khoảng mười lăm tâm kiến đạo, thì gọi là
rất hoàn hướng.
Thế nào là Bổ-đặc-già-la tùy pha ùp hành? Nghĩa là có một loại,
vốn có bẩm tánh nhiều tin suy nghĩ-nhiều lường xét-nhiều quan sát-
nhiều lựa chọn, không nên tin tưởng yêu quý-ân nghĩa-vui thích-tùy
thuận cùng với Thánh giả bởi vì bẫm tánh nhiều suy nghĩ… ấy, cho nên
có lúc gặp được Đức Phật hoặc là đệ tử của Phật giảng dạy khuyên nhủ
nói về pháp quan trọng cho nghe, rộng ra vì họ mà trình bày rõ ràng về
các nghĩa vô thường-khổ-không-Vô ngã… người ấy dấy lên nghĩ rằng:
Đã nói cho mình về các nghĩa vô thường-khổ-không-Vô ngã…, mình cần
phải quan sát là thực hay là giả? Quán sát tường tận rồi biết là không
có gì điên đảo, lại dấy lên nghĩ rằng… thật là tốt lành thay, muốn khiến
cho mình tu quán hành như vậy, mình cần phải tinh tiến chịu khó tu học
không trái ngược! Phần còn lại nói r ộng ra như Tùy tín hành. Thế nào
là Bổ-đặc-già-la. Tính thắng giải? Nghĩa là tùy tính hành đạt được đạo
loại trí, rời bỏ Tùy tín hành mà đạt được Tín thắng giải.
Hỏi: Người ấy vào lúc bấy giờ đã bỏ gì, đã đạt được gì.?
Đáp: Rời bỏ tên gọi-đạt được tên gọi, rời bỏ đạo-đạt được đạo.
Rời bỏ tên gọi là rời bỏ tên gọi T ùy tín hành, đạt được tên gọi là đạt
được tên gọi Tín thắng giải, rời bỏ đạo là rời bỏ kiến đạo, đạt được đạo
là đạt được tu đạo. Bổ-đặc-già-la Tín thắng giải này hoặc là Dự lưu quả,
hoặc là Nhất lai hướng, hoặc là Nhất lai quả, hoặc là Bất hoàn  hướng,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 57  
www.daitangkinh.org  
hoặc là Bất hoàn qủa, hoặc là A-la-hán hướng. Nghĩa là dần lại ở quả
Dự lưu chưa đi vào được, thì gọi là quà Dự lưu; nếu từ đây được tiến vào
gọi là Nhất lai hướng; nếu dần lại ở quả Nhất lai chưa đi vào được, thì
gọi là quả Nhất lai; nếu từ đây được tiến vào thì gọi là Bất hoàn hướng;
nếu dừng lại ở quả Bất hoàn chưa đi vào được, thì gọi là quả Bất hoàn;
nếu từ đây được tiến vào thì gọi là A-la-hán hướng.
Thế nào là Bổ-đặc-già-la Kiến trí? Nghĩa là tùy pháp hành đạt
được đạo loại trí, rời bỏ tùy pháp hành mà đạt được kiến trí.
Hỏi: Người ấy vào lúc bấy giờ đã rời bỏ gì-đã đạt được gì?
Đáp: Các sư nước ngoài đưa ra cách nói như vậy. “Bởi rời bỏ tên
gọi- đạt được tên gọi; rời bỏ đạo-đạt được đạo. Rời bỏ tên gọi là rời bỏ
đạo rời bỏ tên tín thắng giải hoặc la ø Kiến trí, đạt được tên gọi là đạt
được tên gọi Thân chứng, rời bỏ đạo là rời bỏ tín thắng giải hoặc là
Kiến chí, đạt được đạo là đạt được  đạo của Thân chứng”. Các luận sư
của nước Ca-thấp-di-la nói: “Loại na øy rời bỏ tên gọi-đạt được tên gọi,
chứ không phải là rời bỏ đạo-đạt được đạo, bởi vì lúc tín thắng giải của-
đạt được diệt định thì không rời bỏ-không đạt được đạo Vô học”.
Thế nào là Bổ-đặc-già-la Tuệ gi ải pháp? Nghĩa là tín thắng giải
hoặc là kiến chí dùng Tuệ trừ hết các lậu, chưa dùng thân để chứng đầy
đủ tám giải thoát, người ấy rời bo tín thắng giải hoặc là kiết chí mà đạt
được Tuệ giải thoát.
Hỏi: Người ấy vào lúc đã lời bỏ gì, đã được gì?
Đáp: Rời bỏ gọi-đạt được tên gọi , rời bỏ đạo-đạt được đạo. Rời
bỏ tên gọi là rời bỏ tên gọi tín thắng giải hoặc là Kiến chí, đạt được tên
gọi là đạt được tên gọi Tuệ giải thoát, rời bỏ đạo là rời bỏ tu đạo là đạt
được đạo là đạt được đạo Vô học.
Thế nào là Bổ-đặc-già-la câu giải thoát? Nghĩa là Tuệ giải pháp,
hoặc là Kiến chí hoặc là Th ân chứng, dùng Thân để chứng đầy đủ
tám giải thoát, cũng dùng Tuệ giả i hết các lậu, người ấy rời bỏ Tuệ
giải pháp-hoặc là Kiến chí-hoặc la ø Thân chứng mà đạt được câu giải
thoát. Nếu trước thì đạt được quả A-la-hán, sau đạt được diệt định
người ấy rời bỏ Tuệ giải pháp mà đạt được Câu giải pháp. Nếu trước
thì đạt được, đạt được tên gọi chứ không phải là rời bỏ đạo-đạt được
đạo; như nói rời bỏ tín thắng giải… đạt được Thân chứng. Nếu trước là
đạt được diệt định, sau là đạt được quả A-la-hán, thì người ấy rời bỏ
Thân chứng mà đạt câu giải thoát; rời bỏ tên gọi-đạt được tên gọi, gọi
Câu giải thoát, rời bỏ đạo là rời b ỏ tu đạo, rời bỏ tu đạo, đạt được đạo
là đạt được đạo vô học. Nếu là Bồ Tát chứng được vô thượng chánh
58 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
đẳng Bồ Đề, thì lúc có tận trí ấy rời bỏ Kiến chí mà đoạt được câu giải
thoát, rời bỏ tên gọi-đạt được tên gọi , rời bỏ đạo-đạt được đạo. Rời bỏ
tên gọi là rời bỏ tên gọi Kiến chí, bởi vì Bồ Tát ở phần tu đạo gọi là
Kiến chí; đạt được tên gọi là đạt đựơc tên gọi câu giải thoát, bởi vì chư
Phật đều là câu giải thoát; rời bỏ đa ïo là rời bỏ tu đạo, đạt được đạo là
đạt được đạo Vô học.
Sư phương tây nói: “Bồ Tát ở phần vị học, trước khởi lên diệt
định- sau đạt được Bồ-Đề, lúc ấy rời bõ Thân chứng-đạt được câu giải
thoát”. Các Luận sư của nước Ca-thấp-di-la nói: “Bởi vì ba mươi bốn
niệm đạt được Bồ Đề, bởi vì Bồ Tát có phần vị học, chưa khởi lên diệt
định, lúc có Tận trí thì chắc chắn r ời bỏ kiến chí mà đạt được câu giải
thoát; bởi vì chắc chắn không có người đột căn na øo chưa đạt được diệt
định mà lúc đạt được Tận trí thì trở  thành bậc câu giải thoát, cho nên
không có ai rời bỏ tín thắng giải mà đạt câu giải thoát”.
Hỏi : Vì sao gọi là câu giải thoát?
Đáp: Chướng có hai phần:
1. Phiền não chướng.
2. Giải thoát chướng.
Đối với hai phần trước thì tâm đề u giải thoát, cho nên gọi câu
giãi thoát.
Hỏi: Nếu trước đạt quả A-la-hán, sau đạt được diệt định, thì lúc
ấy tâm giải thóat như thế nào đối với giải thoát chứơng, Hữu lậu hay là
Vô lậu?
Đáp : Có người nói là Hữu lậu, bởi vì lúc tâm Vô lậu đạt được tận
trí này.
Lời bình: Nếu đưa ra cách nói này:  Hữu lậu làVô lậu đều được
giải thoát. Nguyên cớ nào? Bởi vì giải thoát có hai loại:
1. Hành thế giải thoát.
2. Tại thân giải thoát người ấy vào lúc chưa đạt được diệt định,
thì nhập định-xuất định mà tâm không đạt được hành thế, bởi vì không
hành thế cho nên không đạt được tại th ân. Nếu đạt được diệt định thì
nhập định-xuất định mà tâm hành thế-  tại thân, cho nên gọi là giải
thoát. Vì vậy hai tâm Hữu lậu-Vo â lậu đều được giải thoát. Như câu
giải thoát vì vậy hai tâm Hữu lậu- Vô lậu đều được giải thoát. Như câu
giải thoát dựa vào nghĩa mà thiết lập tên gọi, năm loại trước thiết lập
tên gọi cũng nên dựa vào  nghĩa.
Hỏi : Vì sao gọi là tùy tín hành?
Đáp: Bởi vì người ấy dựa vào niềm tin, thuận theo niềm tin mà
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 59  
www.daitangkinh.org  
thực hành, cho nên gọi là tùy tín ha ønh. Nghĩa là dưạ vào niềm tin Hữu
lậu thuận theo niềm tin vô lậu mà thực hành, dựa vào niềm tin có ràng
buộc thuận theo niềm tin giải thoát mà thực hành dựa vào niềm tin có
hệ thuộc thuận theo niềm tin lìa hệ thuộc àm thực hành, do niềm tin làm
đầu tiên mà có thể tiến vào Thánh đạo. Chủng loại Bổ-đặc-già-la như
vậy, bởi vì từ xưa đến nay tánh có nhiều tin tưởng nếu nghe người khác
nhuyên bảo: Ông nên làm nghề nông để tự nuôi sống mình! Người ấy
không suy nghĩ xem xét, là mình nê n làm hay không nên làm, là mình
có thể làm hay là không có thể làm, là có thích hợp hay là không có gì
thích hợp? Nghe rồi làm theo. Hoặc nghe người khác khuyên bảo: Ông
nên buôn bán hoặc nên làm vua, hoặc nên học tập các loại kĩ nghệ như
viết chữ- tính toán-in ấn… Để tự nuôi sống mình! Cũng không suy nghĩ
xem xét, nói rộng cho đến nghe rồi làm theo. Hoặc nghe ngươì khác
khuyên bảo: Ông nên xuất gia! Cũng không suy nghĩ xem xét, là nên
xuất gia hay là không nên xuất gia, là có thể xuất gia hay la không thể
xuất gia, là có thể trì giới hay là không thể nào trì giới, là có thuận tiện
hay là không có gì thuận tiện.Nghe người ta khuyên bảo rồi lập tức xuất
gia.Đã xuất gia rồi, nếu nghe ngư ời khác khuyên bảo: Ông nên luyện
tập đọc tụng! Người ấy không suy nghĩ xem xét, là nên luyện tập đọc
tụng hay là không nên luyện tập đọc tụng, là có thể luyện tập đọc tụng
hay là không thể nào luyện tập đọc tụng, là có thuận tiện hay là không
có gì thuận tiện, là Tố-đát-lãm, là Tỳ-nại-da, là A-tỳ-đạt-ma. Nghe
người ta khuyên bảo rồi lập tức luyện tập đọc tụng. Hoặc nghe người
khác khuyên bảo: Quản lý do liệu  công việc của Tăng! Cũng không
suy nghĩ xem xét, là mình nên làm hay là không nên làm, là mình có
thể làm hay là không thể nào làm, là có thuận tiện hay là không có gì
thuận tiện? Nghe rồi liền làm theo. Hoặc nghe người khác khuyên bảo:
Ở chốn A-luyện-nhã! Cũng không suy nghĩ xem xét, là mình nên ở hay
là không nên ở, là mình có thể ở hay là không thể nào ở được, là có
thuận tiện hay là không có gì thuận tiện? Nghe rồi liền ở. Người ấy dần
dần tu gia hạnh Thánh đạo lần lượt chuyển đổi dẫn dắt phát khởi Thế
đệ nhất pháp, không ngừng dẫn dắt sinh ra Khổ pháp trí nhẫn, từ mười
lăm sát-na Kiến đạo này gọi là Tùy tín hành.
Hỏi: Vì sao gọi là Tùy pháp hành?
Đáp: Bởi vì người ấy dựa vào pháp, thuận theo pháp mà thực
hành, cho nên gọi là Tùy pháp hành. Nghĩa là dựa vào pháp hữu lậu tùy
theo pháp vô lậu mà thực hành, dựa vào pháp có ràng buộc thuận theo
pháp giải pháp mà thực hành, giữa  vào pháp có hệ thuộc thuận theo
60 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
pháp lìa hệ thuộc mà thực hành, do tuệ làm đầu tiên mà có thể tiến vào
Thánh đạo. Chủng loại Bổ-đặc-già- la như vậy, bởi vì từ xưa đến nay
tánh có nhiều tuệ, nếu nghe người khác khuyên bảo: Ông nên làm nghề
nông để tự nuôi sống mình! Người a áy liền suy nghĩ xem xét, là mình
nên làm hay là không nên làm, là mình có thể làm hay la không có thể
làm, là có thích hợp hay là không có gì thích hợp? Suy nghĩ xem xét kỹ
càng rồi sau đó mới làm. Còn lại  nói rộng ra như phần Tùy tín hành ở
trước. Người ấy dần dần tu gia hạnh Thánh đạo lần lượt chuyển đổi dẫn
dắt phát khởi Thế đệ nhất pháp, không ngừng dẫn dắt sinh ra Khổ pháp
trí nhẫn, tử mười năm sát-ma Kiến đạo này gọi là Tùy pháp hành.
Hỏi: Người tùy tín hành, như có niềm tin như vậy cũng có tuệ như
vậy; người tùy pháp hành, như có tuệ như vậy cũng có niềm tin như vậy;
tại sao một loại gọi là Tùy tín hành, một loại gọi là Tùy pháp hành?
Đáp: Hoặc là chỉ tin theo người khác lần lượt chuyển đổi tu hành
mà tiến vào Thánh đạo, hoặc tự mình suy nghĩ xem xét lần lượt chuyển
đổi tu hành mà tiến vào Thánh đạo. Nếu người chỉ tin theo người-khác
lần lượt chuyển đổi tu hành tiến vào Thánh đạo, thì gọi là Tuỳ tín hành,
nếu người tự mình suy nghĩ xem xét lần lượt chuyển đổi tu hành tinế
vào Thánh đạo, thì gọi là Tùy pháp ha ønh. Lại nữa, hoặc là do lực của
nhân-Lực của gia hạnh-lực c ủa không phóng dật đầu không rộng lớn
mà tiến vào Thánh đạo, hoặc là do ba lực thảy đều rộng lớn mà tiến
vào Thánh đạo; nếu do ba lực đều không rộng lớn mà tiến vào Thánh
đạo thì gọi là Tùy tín hành, nếu do ba lực thảy đều rộng lớn mà tiến vào
Thánh đạo thì gọi là Tùy pháp hành. Lại nữa, hoặc là do thực hành mà
chỉ tiến vào Thánh đạo, hoặc là do thực hành quán mà tiến vào Thánh
đạo, nếu do thực hành chỉ mà tiến va øo Thánh đạo thì gọi là Tùy tín
hành, nếu do thực hành quán mà tiến vào Thánh đạo thì gọi là Tùy pháp
hành. Lại nữa, hoặc là vui với Xa-ma-tha, hoặc là vui với Tỳ-bát-xá-
na, vui với Xa-ma-tha thì gọi là Tùy tín hành, vui với Tùy-bát-xá-na thì
gọi là Tùy pháp hành. Như vui với (Lạc), thì vui mừng (Hỷ)- ham muốn
(Dục) cũng như vậy.
Lại nữa, hoặc là do Chỉ làm đầu tiên mà tiến vào Thánh đạo, hoặc
là do Quán làm đầu tiên mà tiến va øo Thánh đạo, nếu do Chỉ làm đầu
tiên mà tiến vào Thánh đạo thì gọi  là Tùy tín hành, nếu do Quán làm
đầu tiên mà tiến vào Thánh đạo thì gọi là Tùy pháp hành. Lại nữa, hoặc
là có Xa-ma-tha tăng lên, hoặc là c ó Tùy-bát-xá-na tăng lên thì gọi là
Tùy tín hành, Tùy-bát-xá-na tăng lên thì gọi là Tùy pháp hành.
Lại nữa, hoặc là do Chỉ xông ướp tâm dựa vào Quán đạt được giải
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 61  
www.daitangkinh.org  
thoát, hoặc là do Quán xông ướp tâm dựa  vào Chỉ đạt được giải thoát;
nếu do Chỉ xông ướp tâm dựa vào Quán đạt  được giải thoát thì gọi là
Tùy tính hành, nếu do Quán xông ướp ta âm dựa vào Chỉ đạt được giải
thóat thì gọi là Tùy pháp hành. Lại nữa, hoặc là có căn chậm chạp, hoặc
là có căn nhanh nhạy; nếu căn chậm chạp thì gọi là Tùy tín hành, nếu
căn nhanh nhạy thì gọi là Tùy pháp hành. Lại nữa, hoặc là có giảng giải
về trí, hoặc là có khai nở về trí; có giảng giải về trí thì gọi là Tùy tính
hành, có khai nở về trí thì gọi là Tùy pháp hành. Lại nữa, hoặc là do
lực của duyên mà tiến vào Thánh đạo, hoạc là do lực của nhân mà tiến
vào Thánh đạo; nếu do lực của duyên mà tiến vào Thánh đạo thì gọi là
Tùy tín hành, nếu do lực của nhân mà tiến vào Thánh đạo thì gọi là Tùy
pháp hành. Lại nữa, hoặc là đạt được Xa-ma-tha tăng thượng tâm chứ
không phải là Tùy-bát-xá-na tăng t hượng tuệ, hoặc là đạt được Tùy-
bát-xá-na tăng thượng tuệ chứ không phải là Xa-ma-tha tăng thượng
tâm; loại trước gọi là Tùy tín hành, loại sau gọi là Tùy pháp hành. Lại
nữa, như Đức Thế Tôn nói hai nhân- hai duyên có thể phát sinh chánh
liền, một là nghe pháp âm của người khác, hai là bên trong đạt ý đúng
như lý; nếu bên ngoài nghe nhiều pháp a âm của người khác thì gọi là
Tùy tín hành, nếu bên trong, phần nhiều đạt ý đúng như lý thì gọi là Tùy
pháp hành. Lại nữa, như trong kinh nói: “Người có bổn pháp có nhiều
những việc làm:
1. Thân cận Thiện sĩ.
2. Lắng nghe chánh pháp,
3.Tác ý đúng như lý.
4. Pháp thuận theo pháp hành” Nếu cận thận sĩ và lắng nghe chánh
pháp nhiều thì Tùy chánh hành, nếu có tác ý đùng như lý và pháp thuận
theo pháp hành thì gọi là Tùy pháp ha ønh. Lại nữa, hoặc là có an trúc
nhiều trong căn thiện vô tham, hoặc có an trúc trong an thiện vô si; an
trúc có nhiều trong căn thiện vô tham thì gọi là Tùy tính hành, an trúc
nhiều trong căn thiện vô si thì giọ là Tùy pháp hành. Lại nữa, hoặc là có
bên ngoài tin theo hữu tình, hoặc có bên trong suy nghĩ về chánh pháp;
bên ngoài tin theo hữu tình thì gọi là Tùy tín hành, bên trong suy nghĩ
về chánh pháp; bên ngoài tin theo hữu tình thì gọi là Tùy tín hành, bên
trong suy nghĩ về chánh pháp thì gọi là Tùy pháp hành.
Hỏi: Vì sao gọi là Tín thắng giải ?
Đáp: Bởi vì người ấy dựa vào niềm tin mà đạt được Tín thắng giải,
cho nên gọi là Tín thắng giải. Nghĩ a là dựa vào niềm tin do kiến đạo
thâu nhiếp mà đạt được Tín thắng giải do Tu đạo thâu nhiếp, dựa   vào
62 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
niềm tin do Hướng đạo thâu nhiếp mà đa ït được Tín thắng giải do Quả
đạo thâu nhiếp. Lại nữa, bởi vì Bổ-đặc- già-la ấy lấy niềm tin làm đầu
tiên để tâm cởi bỏ ba kiết, cho nên gọi là Tín thắng giải.
Hỏi: Vì sao gọi là kiến chí ?
Đáp: Bởi vì người ấy dựa vào kiến giải đạt được mà đến với kiến
giải, cho nên gọi là kiến chí. Nghĩ a là dựa vào kiến giải do kiến đạo
thâu nhiếp mà được đến với kiến giả i do Tu đạo thâu nhiếp, dựa vào
kiến giải do kiến đạo thâu nhiếp mà được đến với kiến giải do Tu đạo
thâu nhiếp, dựa vào kiến giải do hướng đạo thâu nhiếp mà được đến với
kiến giải do Quả đạo thâu nhiếp. Lại nữa, bởi vì Bổ-đặc-già-la ấy lấy
kiến giải làm đầu tiên để tâm trừ bỏ ba kiết, cho nên gọi là kiến chí.
Hỏi: Tín thắng giải cũng nên gọi là Tín chí, kiến chí cũng nên gọi
là kiến thắng giải, tại sao một loại gọi là Tín thắng giải, một loại gọi là
kiến chí?
Đáp: Như tín thắng giải gọi là tín thắng giải thì kiến chí cũng nên
gọi là kiến thắng giải, như kiến chí gọi là kiến chí thì tín thắng giải cũng
nên gọi là tín chí, mà không như vậy là muốn làm rõ về tướng trạng
khác nhau-môn loại khác nhau để nói đến pháp, khiến cho những người
trí yêu thích thọ trì không tạp loạn lẫn nhau.
Hỏi: vì sao gọi là Thân chứng?
Đáp: Bởi vì người ấy dùng thân để chứng tám giải thoát, chưa
dùng tuệ để trừ hết các lậu, cho nên gọi là thân chứng.
Hỏi: vì sao gọi là Tuệ giải thoát?
Đáp: Bởi vì người ấy dùng tuệ giả i thoát. Tên gọi câu giải thoát
như trước đã giải thích.
Hỏi: Như trong kiến đạo dựa vào căn nhanh nhạy-chậm chạp khác
nhau để kiến lập hai loại Bổ-đặc-già-la, đó là tuỳ tín hành và tuỳ pháp
hành; Trong Tu đạo dũng dựa vào căn nhanh nhạy-chậm chạp khác
nhau để kiện tập hai loại Bổ-đặc-gia ø-la, đó là Tín thắng giải và kiến
chí; tại sao trong đạo vô học không dựa vào căn nhanh nhạy-chậm chạp
khác nhau để kiến tập ha i loại Bổ-đặc-già-la, mà nói chung là một,
hoặc là Tuệ giải thoát- hoặc làcâu giải thoát?
Đáp: Từ cõi Dục cho đến vô sở hữu xứ, hoặc là đạo hữu lậu làm
pháp đối trị đoạn trừ, hoặc là đạo vô lậu làm pháp đối trị đoạn trừ, nếu
Phi tưởng phi phi tưởng xứ thì chỉ riêng đạo vô lậu làm pháp trị đoạn trừ,
cho nên thiết lập chung làm một Bổ-đặc-già-la. Lại nữa, phần vị trước
hoặc là có hành giải nhiều mạn, hoặc là có hành giả không mạn, nếu
vào lúc lìa nhiễm của phi tưởng phi phi tưởng xứ thì thân điều không có
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 63  
www.daitangkinh.org  
man, cho nên thiết lập chung toàn một Bổ-đặc-già-la. Lại nữa, bởi vì
phần vị vô học là giải thoát bình đẳng, cho nên thiết lập chung làm một
Bổ-đặc-già-la; như trong kinh nói “Như Lai giải thoát là A-La-Hán tùy
theo giải thoát như nhau không có gì sai biệt”. Lại nữa, bởi vì phần vị vô
học cùng cắt đứt búi tóc của phiền não ba cõi, cùng cắt đứt đầu cổ phiền
não của Hữu Đảnh, cùng vượt qua cửa ải bến sông của thân đời sau của
ba cõi, cùng vất bỏ tất cả ái dục của ba cõi, cho nên thiết lập chung làm
một Bổ-đặc-già-la, đó là thì giải thoát và Bất thời giải thoát.
Hỏi: Nếu như vậy chỉ cần kiến lập hai loại Bổ-đặc-già-la, đó là
phần vị Kiến-Tu-Vô học đều có hai loại; thì Tùy tín hành cho đến loại
thứ sáu là Bất thời giải thoát, làm sáu biến lập là bảng loại Bổ-đặc-già
-la?
Đáp: Bởi vì năm duyên thoát:
5. Bởi vì Định và giải thoát. Bởi vì gia hạnh, đó là Tùy tính hành
và Tùy pháp hành.
Bởi vì căn, đó là Tín thắng giải và Kiến chí. Bởi vì Định, đó là
Thân chứng. Bởi vì giải thoát, đó là Tuệ giải thoát. Bởi vì Định và giải
thoát, đó là của giải thoát.
Tùy tín hành thì nên nói là một, đó là trong bảy loại gọi là Tùy
tín hành .
Hoặc nên nói là ba, đó là bởi vì căn, tức là Hạ-Trung-Thượng.
Hoặc nên nói là năm, đó bởi vì chủng tánh, tức là lui sụt pháp cho đến
có thể thông hiểu. Hoặc nên nói là mười  lăm đó là bởi vì Đạo, tức là
phần vị Khổ Pháp trí nhẫn cho đến phần vị đạo loại trí nhẫn. Hoặc nên
nói là bảy mươi ba, đó là bởi vì lìa nhiễm, tức là cõi Dục vốn có phiền
não, là nhiễm của một phẫm cho đến chí n, cõi Dục là thứ mời; tức là
Tĩnh sự thứ nhất một phẫm cho đến chín phẫm là chín, tổng cộng là
bảy mươi ba. Hoặc nên nói là sau trăm năm mươi bảy, đó là bởi vì sở y,
tức là sở y của ba châu-sáu tầng trờ i cõi Dục điều có bảy mươi ba loại
nói ở trước. Nếu dùng căn- chủng tánh-Đạo-lìa nhiễm và sở y, hợp với
hai, hợp với ba, hợp với bốn, hợp với năm, thì số lượng ấy tăng thêm
như ý cần phải suy nghĩ! Nếu dùng sát-na thuộc về thân thể phân tích
thì phải nói là vô lượng, Tùy tín hành thì trong này nói chung một Tùy
tín hành.
Như số lượng của Tùy tín hành, Tùy pháp hành cũng như vậy, bởi
vì căn-Đạo-lìa nhiễm và sở y giốn g nhau; chỉ có chủng tánh là khác
biệt, bởi vì Tùy pháp hành chỉ là chủng tánh bất động thâu nhiếp.
Tín thắng giải thì hoặc nên nói là một, đó là trong bảy loại gọi là
64 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Tín thắng giải. Hoặc nên nói là ba , đó là bởi vì Căn. Hoặc nên nói là
năm, đó là bởi vì chủng tánh. Hoặc nên nói là tám mưới mốt, đó là bởi
vì lìa nhiễm, tức là cõi dục vốn có phiền não, lìa nhiễm của một phẩm
cho đến chín phẩm là mười; lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất cho đến Vô
sở hữu xứ đều có một phẩm cho đến tám phẩm là tám, tổng cộng là tám
mươi mốt. Có người nói bởi vì lìa nhiễm cho nên phải nói là tám mươi
hai, đó là tám mươi mốt loại nói  ở trước cọng thêm lìa nhiễm thuộc
phẩm thứ chín của hửu đảnh vào lúc  có đạo vô gián. Hoặc nên nói là
bốn trăm lẻ năm, đó là bởi vì sở y, tức là sở y của cõi Dục có tám mươi
mốt, sở y của Tĩnh lự thứ ba có năm  mươi bốn, sở y của tĩnh lự thứ tư
có bốn mươi lăm, sở y của không vô bi ên xứ có ba mươi sáu, sở y của
thức vô biên xứ có hai mươi bảy, s ở y của vô sở hữu xứ có mười tám,
sở y của phi tưởng phi phi tưởng xứ c ó chín, đó là cõi ấy vốn có phiền
não và lìa nhiễm từ một cho đến ta ùm phẩm là chín, tổng cộng là bốn
trăm lẻ năm.
Có người nói: Ở đây nên nói là bốn trăm mươi bốn, đó là sở y của
cõi dục có tám mươi hai, sở y của tỉnh lự thứ nhất có bảy mươi ba, sở y
của tĩnh lự thứ hai có sáu mươi bốn, sở y của tĩnh lự thứ ba có năm mươi
lăm, sở y của tĩnh lự thứ tư có bốn mươi sáu, sở y của không biên xứ có
ba mươi bảy, sở y của thức vô biên xứ có hai mươi tám, sở y của vô sở
hữu xứ có mười chín, sở y của phi tưởng phi phi tưởng xứ có mười, nghĩa
là cõi ấy vốn có phiền não và lìa nhiễm từ phẩm một cho đến phẩm tám
là chín, lìa phẩm thứ chín vào lúc có đạo vô gián là thứ mười của cõi ấy.
Đây là dựa vào sở y của chín địa để phân biệt, nếu dựa vào sở y của hai
mươi chín xứ để phân biệt thì số lượng ấy nhiều ít, như lý cần phải suy
nghĩ ! Bởi vì căn-chủng-tánh-lìa nhiễm và sở y hợp với hai-ba-bốn thì
số lượng càng tăng thêm nhiều, nếu dùng sát-na thuộc về thân để phân
tích thì phải nói là vô lượng, Tín th ắng giải thì trong này nói chung là
một Tín thắng giải.
Như Tín thắng giải, thì kiến chí cũng như vậy, bởi vì căn-lìa nhiễm
và sở y giống nhau; chỉ có chủng tánh là khác biệt, bởi vì các kiến chí
chỉ là chủng tánh bất động thâu nhiếp. Thân chứng thì hoặc nên nói là
một, đó là trong bảy loại gọi là th ân chứng. Hoặc nên nói là ba, đó là
bởi vì Căn. Hoặc nên nói là chín, đó là bởi vì lìa nhiễm, tức là phi tưởng
phi phi tưởng xứ vốn có phiền não va ø lìa nhiễm từ một phẩm cho đến
tám phẩm là chín.
Lại có người nói: ở đây nên nói là mười, đó là ngay chín loại trước
cọng thêm lìa nhiễm thuộc phẩm thứ chín vào lúc có đạo vô giáo, là thứ
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 65  
www.daitangkinh.org  
mười của cõi ấy.
Hoặc nên nói là hai mươi bảy, đó là bởi vì sở y, tức là sở y của cõi
dục có chín, sở y của cõi sắc có chín, sở y của cõi vô sắc có chín; ở đây
chỉ có phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứ không phải là ba vô sắc, bởi vì
đạt được diệt đỉnh thì không sinh vào cõi ấy.
Có người nói: Ở đây nên nói là ba mươi, đó là ba cõi đều cọng
thêm lúc có đạo vô giáo thứ chín. Đa ây là dựa vào sở y của ba cõi để
phân biệt, nếu dựa vào sở y của địa-xứ để phân biệt thì số lượng ấy
nhiều ít, như lý cần phải suy nghĩ ! Bởi vì căn-chủng-tánh-lìa nhiễm và
sở y hợp với hai-ba-bốn thì số lượng càng tăng thêm nhiều, nếu dùng
sát-ma thuộc về thân để phân tích thì có vô lượng, thân chứng thì trong
này nói chung là một thân chứng.
Tuệ giải thoát thì hoặc nên nói là một, đó là trong bảy loại gọi là
Tuệ giải thoát. Hoặc nên nói là ba , đó là bởi vì căn. Hoặc nên nói là
sáu, đó là bởi vì chủng tánh. Hoặc nên nói là chín, đó là bởi vì sở y, tức
là sở y của cõi dục cho đến phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là dựa vào
sở y của chín địa để phân biệt, nếu dựa  vào sở y của hai mươi chín xứ
để phân biệt thì thành ra hai mươi chín. Nếu dùng căn-chủng tánh và sở
y hợp với hai-ba thì số lượng như lý cần phải suy nghĩ ! Nếu dùng sát-na
thuộc về thân để phân tích thì có vô lượng, Tuệ giải thoát thì trong này
nói chung là một Tuệ giải thoát.
Như số lượng của Tuệ giải thoát, thì câu giải thoát cũng như vậy.
Có điểm sai biệt, đó là sở y kia, bởi vì câu giải thoát không thuộc về xứ
của ba vô sắc phía dưới.
Hỏi: Năm loại Bổ-đặc-già-la na øy đối với ba kiết cho đến chín
mươi tám Tùy miên, mấy loại thành tựu, mấy loại không thành tựu?.
Trong này, Tôn giả dùng Bổ-đặc -già-la làm chương mục, dùng các
phiền não làm môn loại, cho nên đưa ra câu hỏi này.
Đáp: Tùy tín hành đối với ba kiết vào lúc khổ loại trí chưa hẳn đã
sinh thì đều thành tựu, khổ loại trí đã sinh thì hai thành tựu, một không
thành tựu, hai thành tựu đó là giới  cấm thủ và nghi, bởi vì chúng gồm
chung hai, bốn bộ của ba cõi, một không thành tựu đó là Tát-ca-da kiến,
bởi vì nó chỉ gồm chung ba cõi do kiến khổ mà đoạn. Đối với ba căn
bất thiện, lúc chưa lìa nhiễm cõi  dục thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm
cõi dục thì đều không thành tựu, bởi vì  ba căn này chỉ là hệ thuộc cõi
dục; đã lìa nhiễm cõi dục thì phần vị dị sinh ấy trước đã lìa cho nên sau
dựa theo đó nên biết. Đối với ba lậu, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì đều
thành tựu, đã lìa nhiễm cõi dục thì hai thành tựu, một không thành tựu,
66 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
hai thành tựu đó là hữu lậu và vô minh lậu, một không thành tựu, đã
lìa nhiễm cõi dục thì ba thành tựu, một không thành tựu, ba thành tựu
đó là hữu, kiến, vô minh bộc lưu-ách, kiến, giới cấm, ngã ngữ thủ, một
không thành tựu đó là dục thuộc bộc lưu, ách, thủ. Đối với bốn thân hệ,
lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cõi dục thì
hai thành tựu-hai không thành tựu; hai thành tựu đó là giới cấm thủ thân
hệ và chấp đây là thật thân hệ, hai không thành tựu đó là tham dục thân
hệ và sân nhuế thân hệ. Đối với năm cái, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục và
đạo pháp trí chưa hẳn đã sinh thì đều thành tựu, Đạo pháp trí đã sinh thì
bốn thành tựu-một không thành tựu; đã lìa nhiễm cõi dục thì đều không
thành tựu, bởi vì năm cái chỉ là hệ thuộc cõi dục; bốn thành tựu đó là
bốn cái trước, một không thành tựu đó là cái nghi, bởi vì đạo pháp trí
đã sinh thì nghi đã đoạn. Đối với năm kiết, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục
thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cõi dục thì hai thành tựu-ba không thành
tựu, hai thành tựu đó là kiết tham-mạn, bởi vì hệ thuộc chung cả ba cõi,
ba không thành tựu đó là kiết sân-Tật-Khan, bởi vì chỉ hệ thuộc cõi dục.
Đối với năm kiết thuận phần dưới, l úc chưa lìa nhiễm cõi dục và khổ
loại trí chưa hẳn đã sinh thì đều th ành tựu, khổ loại trí đã sinh thì bốn
thành tựu-một không thành tựu, bốn thành tựu đó là đầu và cuối đều có
hai, một không thành tựu đó là hữu thân kiến; đã lìa nhiễm cõi dục và
khổ loại trí chưa hẳn đã sinh thì ba  thạnh tựu-hai không thành tựu; ba
thành tựu đó là ba loại sau, hai không thành tựu, hai thành tựu đó là hai
loại sau, ba không thành tựu đó là ba loại đầu. Đối với năm kiết thuận
phần trên, lúc chưa lìa nhiễm cõi sắc thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cõi
sắc thì bốn thành tựu-một không thành tựu, bốn thành tựu đó là trừ ra
sắc tham, một không thành tựu đó là sa éc tham. Đối với năm kiến, lúc
khổ loại trí chưa hẳn đã sinh thì đều thành tựu, khổ loại trí đã sinh thì ba
thành tựu-hai không thành tựu, ba thành tựu đó là ba loại sau, hai không
thành tựu đó là hai loại đầu. Đối với sáu ái thân, lúc chưa lìa nhiễm cõi
dục thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cõi dục mà chưa lìa nhiễm cõi phạm
thế, thì bốn thành tựu, hai không thành tựu, bốn thành tựu đó là đầu và
cuối đều có hai loại, hai không thành tựu, năm không thành tựu, một
thành tựu đó là ái thân thứ sáu, năm không thành tựu đó là năm ái thân
trước. Đối với bảy Tùy miên, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì đều thành
tựu, đã lìa nhiễm cõi dục thì năm thành tựu, hai không thành tựu, năm
thành tựu đó là năm loại như Hữu tham …, hai không thành tự đó là dục
tham và sân nhuế. Đối với chín kiết, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì đều
thạnh tựu, đã lìa nhiễm cõi dục thì sáu thành tựu, ba không thành   tựu,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 67  
www.daitangkinh.org  
sáu thành tựu đó là sáu loại nhừ ái…, ba không thành tựu đó là nhuế, tật
và san. Đối với chín mươi tám tùy miên, lúc chưa lìa nhiễm não vào lúc
khổ pháp trí nhẫn thì tất cả tùy miên không có loại nào không thành tựu,
còn lại nói rộng ra như bản luận.
Hỏi: Tại sao không nói đến đạo loại trí đã sinh?
Đáp: Đạo loại trí nếu đã sinh th ì không phải là tùy tín hành, cho
nên không nói đến. Như tùy tín hành, th ì tùy pháp hành cũng như vậy,
bởi vì hai loại này có địa-đạo-lìa nhiễm và sở y, hoặc là định hoặc là
sinh không có gì không đều giống nhau, chỉ là căn có khác nhau, đó là
người căn đánh chậm chạp thì gọi là Tùy tín hành, người căn tánh nhanh
nhạy thì gọi là tùy pháp hành.
Tín thắng giải đối với ba kiết đều không thành tựu, bởi vì kiết chỉ
do kiến khổ mà đoạn. Đối với ba căn ba át thiện, lúc chưa lìa nhiễm cõi
dục thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cõi dục thì đều không thành tựu, bởi
vì chúng chỉ hệ thuộc cõi dục. Người chưa lìa nhiễm cõi dục, đó là quả
Bất hoàn, hướng a-la-hán; loại ấy hoặc  là phần vị dị sinh đã lìa nhiễm
cõi dục, hoặc đến phần vị thánh mới lìa nhiễm cõi dục, sau dựa theo đó
nên biết! Đối với ba lậu, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì đều thành tựu,
đã lìa nhiễm cõi dục thì hai tha ønh tựu-một không thành tựu, hai thành
tựu đó là hữu lậu và vô minh lậu, một không thành tựu đó là dục lậu.
Đối với bốn bộc lưu, ách, lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì ba thành tựu-
một không thành tựu, ba thành tựu đó là dục-hữu-vô minh bộc lưu-ách,
một không thành tựu đó là kiến bộc lưu-ách; đã lìa nhiễm cõi dục thì hai
thành tựu-hai không thành tựu, hai thành tựu đó là hữu-vô minh bộc lưu-
ách, hai không thành tựu đó là dục-ki ến bộ lưu-ách. Đối với bốn thủ,
lúc chưa lìa nhiễm cõi dục thì hai thành tựu-hai không thành tựu, hai
thành tựu đó là dục-ngã ngữ thủ, hai không thành tựu đó là kiến, giới
cấm thủ; đã lìa nhiễm cõi dục thì một thành tựu-ba không thành tựu,
một thành tựu đó là một loại sau, ba không thành tựu đó là ba loại trước.
Đối với bốn thân hệ, lúc chưa lìa nh iễm cõi dục thì hai thành tựu -hai
không thành tựu, hai thành tự đó là hai thân hệ trước, hai không thành
tựu đó là hai thân hệ sau; đã lìa nhiễm cõi Dục thì đều không thành tựu,
bởi vì hai thân hệ trước chỉ hệ thuộc cõi Dục, hai thân hệ sau chỉ hiến
mà đoạn. Đối với năm cái, lúc chưa  lìa nhiễm cõi Dục thì bốn thành
tựu-một không thành tựu, bốn thành tựu đó là bốn cái trước, một không
thành tựu đó là một cái sau; đã lìa nhiễm cõi Dục thì đều không thành
tựu, bởi vì bốn cái trước-một cái sau đều hệ thuộc cõi Dục. Đối với năm
Kiết, lúc chưa lìa nhiễm cõi Dục thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cỏi Dục
68 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
thì hai thành tựu-ba không thành t ựu, hai thành tựu đó là Kiết Tham-
Mạn, ba không thành tựu đó là Sân-Tật và san. Đối với năm Kiết thuận
phần dưới, lúc chưa lìa nhiễm cỏi Dục thì hai thành tựu-ba không thành
tựu, hai thành tựu đó là hai loại trước, ba không thành tưụ đó là ba loại
sau; đã lìa nhiễm cõi Dục thì đều không thành tựu, bởi vì hai loại trước
thuộc cõi Dục, ba loại sau do kiến mà đoạn. Đối với năm Kiết thuận
phần trên, lúc chưa lìa nhiễm cõi Sắc thì đều thành tựu, đã lìa nhiễm cõi
Sắc tham, một không thành tựu đó là Sắc tham. Đối với năm Kiến đều
không thành tựu, bởi vì chúng chỉ do kiến mà đoạn. Đối với sáu Ái thân,
lúc chưa lìa nhiễm cõi Dục thì đều thành tựu; đã lìa nhiễm cõi Dục mà
chưa lìa nhiễm cõi Phạm Thế, thì bốn thành tựu, hai không thành tựu,
bốn thành tựu đó là đầu và cuối đều có hai loại, hai không thành tựu
đó là hai loại giữa; đã lìa nhiễm cõi Phạm Thế, thì một thành tựu-năm
không thành tựu, một thành tựu đó là một loại sau, năm không thành tự
đó là năm loại trước. Đối với bảy Tùy miên, lúc chưa lìa nhiễm cõi Dục
thì năm thành tựu-hai không thành tựu, năm thành tựu đó là Dục tham-
Sân nhuế-Hữu tham-Mạn và Vô minh, hai không thành tựu đó là Kiến
và Nghi; đã lìa nhiễm cõi Dục thì ba thành tựu-bốn không thành tựu, ba
thành tựu đó là Hữu tham-Mạn và Vô minh, bốn không thành tựu đó là
bốn loại còn lại. Đối với chín Kiết , lúc chưa lìa nhiễm cõi Dục thì sáu
thành tựu-ba không thàng tựu, sáu thành tựu đó là Kiết Ái-Nhuế-Mạn-
Vô minh-Tật và San, ba không thành tựu đó là Kiết Kiến-Thủ và Nghi;
đã lìa nhiễm cõi Dục thì ba thành tựu-sáu không thành tựu, ba thành tựu
đó là Ái-Mạn và Vô minh, sáu không tha ønh tựu đó là sáu loại còn lại.
Đối với chín mươi tám Tùy miên, lúc  chưa lìa nhiễm cõi Dục thì mười
thành tựu, tám mươi tám không thành tựu đó là do kiến và đoạn của ba
cõi; đã lìa nhiễm cõi Dục mà chưa lìa nhiễm cõi Sắc thì sáu thành  tựu
-chín mươi hai không thành tựu, sáu thành tựu đó là do tu mà đoạn của
cõi Sắc-Vô Sắc, chín mươi hai không thành tựu đó là kiến mà đoạn của
ba cõi và do tu mà đoạn của cõi Dục; đã lìa nhiễm cõi Sắc thì ba thành
tựu-chín mươi lăm không thành tựu, ba  thành tựu đó là do tu mà đoạn
của cõi vô Sắc chìn mươi lăm khô ng thành tựu đó là do kiến mà đoạn
của ba cõi và do tu mà đoạn của cõi Dục-Sắc.
Như Tín Thắng giải , thì Kiến cũn g như vậy, bởi vì hai loại này
có Địa-Đạo-lìa nhiễm và sở y, hoặ c là định-hoặc la ø sinh không có gì
không điều giống nhau, chỉ là căn có khác nhau, đó là người căn tánh
chậm chạp thì gọi là Tín Thắng gi ải, người căn tánh nhanh thì gọi là
Kiến chí.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 54 69  
www.daitangkinh.org  
Thân chứng đối với ba kiết-ba căn bất thiện đều không thành tựu,
bởi vì ba kiết chỉ do kiến mà đoạn, ba căn bất thiện chỉ hệ thuộc cõi
dục. Thân chứng thì chắc chắn đã lìa do kiến mà đoạn của ba cõi và do
tu mà đoạn của tám địa phía dưới. Đối  với ba lậu thì hai thành tựu đó
là dục lậu. Đối với bốn bộc lưu-á ch thì hai thành tựu-hai không thành
tựu, hai thành tựu đó là hữu-vô minh, hai không thành tựu đó là dục và
kiến. Đối với bốn thủ thì một thành tựu-ba không thành tựu, một thành
tựu đó là ngã ngữ thủ, ba không thành tựu đó là ba thủ còn lại. Đối với
bốn thân hệ và năm cái đều không tha ønh tựu, bởi vì hai thân hệ trước
và năm cái chỉ hệ thuộc cõi dục, ha i thân hệ sau chi do kiến mà đoạn.
Đối với năm kiết thì hai thành tựu-ba không thành tựu, hai thành tựu đó
là kiết tham-mạn, ba không thành tựu đó là kiết sân-Tật và San. Đối
với năm kiết thuận phần dưới đều không thành tựu, bởi vì hai loại trước
chỉ hệ thuộc cõi dục, ba loại sau chỉ có kiến mà đoạn . Đối với năm kiết
phần trên thì bốn thành tựu-một không thành tựu, một không thành tựu
đó là sắc tham, bốn thành tựu đó là bốn loại còn lại. Đối với năm kiến
đều không thành tựu, bởi vì từ lâu đã lìa đối với do kiến mà đoạn. Đối
với sáu ái thân thì một thành tựu-năm không thành tựu, một thành tựu
đó là ái thân thứ sau, năm không thành tựu đó là năm ái thân trước. Đối
với bảy tùy miên thì ba thành tựu-bốn không thành tựu, ba thành tựu đó
là hữu tham-mạn và vô minh, bốn không thành tựu đó là bốn loại còn
lại. Đối với chín kiết thì ba thành tựu-sáu không thành tựu, ba thành tựu
đó là ái-mạn và vô minh, sáu không th ành tựu đó là sáu loại còn lại.
Đối với chín mươi tám Tùy miên thì ba thành tựu-chín mươi lăm không
thành tựu, ba thành tựu đó là do tu ma ø đoạn của cõi vô sắc, chín mươi
lăm không thành tựu đó là do kiến mà đoạn của ba cõi, và do tu mà
đoạn của cõi dục-sắc.
Hỏi: Có thể có Thánh giả thành tựu chín mươi tám miên chăng?
Đáp: Có.
Đó là lúc người vốn có phiền não tiến vào chánh tánh ly sinh, trú
trong khổ pháp trí miên mà chưa đắc quả chăng?
Đáp: Có, đó là lúc đã lìa nhiễm cõi sắc tiến vào chánh tánh ly
sinh, trú trong diệt loại trí. Lúc ấy ba mươi sáu tùy miên của cõi dục, ba
mươi mốt tùy miên của cõi sắc, hai mươi mốt tùy miên do kiến khổ-tập-
diệt mà đoạn của cõi vô sắc đã đoạn, chưa đoạn bảy tùy miên do kiến
đạo mà đoạn và ba tùy miên do tu mà đoạn của cõi vô sắc, mà chưa đắc
quả bởi vì trú trong hướng đạo.
Hỏi: có thể có đã đoạn chín mươi tám tùy miên mà chưa đắc quả
70 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
A- la-hán chăng?
Đáp: Có, đó là đã lìa nhiễm của vô sở hữu xứ mà chưa lìa nhiễm
của phi tưởng phi phi tưởng xứ; lúc ấy đã đoạn ba mươi sáu tùy miên
của cõi dục, ba mươi mốt tùy miên của cõi sắc, ba mươi mốt tùy miên
của ba vô sắc phái dưới, mà chưa  đắc quả A-la-ha ùn, bởi vì người ấy
hoặc là dị sinh, hoặc là bậc bất hoàn.
Lời bình: Người ấy không nên đưa ra cách nói đó, bởi vì chín mươi
tám tùy miên dựa vào giới mà kiến tập chứ không dựa vào địa, vì vậy
câu hỏi đó nên Đáp rằng không .


„