A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 55

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 71  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA

QUYỂN 55

LUẬN VỀ BẤT THIỆN (Phần 10)

Hữu thân kiến làm mấy duyên cho hữu thân kiến? Hữu thân kiến
làm mấy duyên cho giới cấm thủ, cho đến mấy duyên cho tùy miên vô
minh của cõi vô sắc do tu mà đoạn? cho đến tùy miên vô minh của cõi
vô sắc do tu mà đoạn làm mấy duyên cho tùy miên vô minh của cõi vô
sắc do tu mà đoạn? Tùy miên vô minh của cõi vô sắc do tu mà đoạn làm
mấy duyên cho hữu thân kiến, cho đến làm mấy duyên cho tùy miên
mạn của cõi vô sắc do tu mà đoạn?  Cho đến nói rộng ra.
Hỏi: vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: vì ngăn chặn đông chỉ của người khác, hiển bày về nghĩa lý
của mình. Nghĩa là hoặc có người chấp: Duyên không có thật tánh. Như
phái thí dụ đã chấp.
Hỏi: Vì sao sư kia dấy lên cái chấp này?
Đáp: họ dựa vào trong kinh cho nên dấy lên cái chấp này. Nghĩa
là trong kinh nói: Vô minh duyên hành. H ọ đưa ra cách nói này: vô
minh không có tướng khác biệt, hành có tường khác biệt, làm sao pháp
không có tướng khác biệt làm duyên cho pháp có tướng khác biệt mà có
thật tánh được ? Đại đức nói rằng: cá c sư tùy theo ý tưởng mà thi thiết
duyên gọi là tánh chẳng phải là thật có. Vì ngăn chặn cái chấp ấy, để
hiển bày về duyên là thật có, cho nên soạn ra phần luận này.
Nếu chấp các duyên là không có thậ t tánh, thì đúng ra tất cả các
pháp đều không có thật đánh, bởi vì bốn duyên thâu nhiếp đủ tất cả các
pháp. Nghĩa là nhân duyên thâu nhiếp tất cả các pháp hữu vi; Đẳng vô
gián duyên trừ ra tâm-tâm sở pháp cuối cùng của A-la-hán trong quá
khứ-hiện tại, thâu nhiếp tất cả tâm-t âm sở pháp còn lại  của quá khứ-
hiện tại; sở duyên duyên và tăng t hượng duyên thâu nhiếp toàn bộ tất
cả các pháp.
72 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Lại nữa, nếu tánh của các duyên cha úng phải là thật có, thì tất cả
các pháp không có nghĩa rất sâu (thậm thâm). Nghĩa là nếu lúc biểu
hiện rõ ràng tất cả các pháp, nếu không thâu nhiếp vào các duyên mà
quán sát, thì trở thành thô thiển dễ da øng có thể biết rõ ràng. Nếu thâu
nhiếp vào duyên mà quan sát, thì trở thành rất sâu còn hơn bốn biển
rộng, chỉ riêng chủng trí của phật mới có năng lực biết tận cùng được.
Lại nữa, nếu tánh của các duyên chẳng phải là thật có, thì đúng ra
không khi thiết ba loại Bồ-đề. Nghĩa là dùng trí bậc thượng để quán sát
về tránh của duyên thì gọi là Bồ-đề c ủa độc giác, nếu dùng trí bậc hạ
để quán sát về tánh của duyên thì gọi là Bồ-đề của Thanh văn.
Lại nữa, nếu tánh của các duyên cha úng phải là thật có, thì giác
tuệ đúng ra không có nghĩa chuyển đổi ba phẩm. Nghĩa là các giác tuệ
thuộc phẩm hạ phải luôn luôn là phẩm hạ, phẩm trung phải luôn luôn là
phẩm trung, phẩm thượng sẽ luôn luôn là phẩm thượng; nhưng các giác
tuệ thuộc phẩm hạ có thể trở tha ønh phẩm trung, phẩm trung có thể trở
thành phẩm thượng, cho nên tánh của cá c duyên chắc chắn là thể thật
có, bởi vì có công năng.
Vì vậy, Tôn giả Diệu âm nói rằng: “Nếu tánh của các duyên
chẳng phải là thật có, thì thầy sẽ không thể nào khiến cho tuệ của học
trò ban đầu yếu kém về sau mạnh lên, học trò cũng sẽ luôn luôn là học
trò chứ không chuyển đổi trở thành bậc thầy. Nhưng bởi vì tánh của các
duyên là thật có, cho nên thầy làm c ho tuệ của học trò được dần dần
tăng thêm, học trò có lúc đạt được nghĩa trở thành bậc thầy. Vì vậy,
tánh của các duyên quyết định là thật có”.
Hỏi: Nếu tánh của các duyên là th ật có, thì kinh mà họ đã dẫn
chứng làm sao thông hiểu?
Đáp: tự thể của vô minh tuy không có tướng khác biệt, mà nghiệp
đã gây ra thì có thể có tướng khác biệt. Nghĩa là vô lượng môn loại-vô
lượng tầng bậc, công năng sai bi ệt làm duyên cho hành. Ví như một
người có năm kỹ thuật nghề nghiệp, thể của nó tuy là một mà công
dụng thì có năm. Lại nữa, vì muốn bi ểu hiện rõ ràng tự tánh yếu kém
của các pháp hữu vi, không được tự tại, nương tựa vào nơi khác, không
có tác dụng của chính mình, không tùy theo ý muốn của mình, cho nên
soạn ra phần luận này.
Tự tánh yếu kém, nghĩa là các pha ùp hữu vi từ duyên mà sinh ra
tánh, cho nên thiết lập tên gọi là t ự tánh. Có người nói: Hữu vi có sinh
diệt cho nên tự tánh là yếu kém. Có người nói: Hữu vi có sinh diệt cho
nê tự tánh là yếu kém. Có người nói: Hữu vi từ duyên mà sinh ra   cho
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 73  
www.daitangkinh.org  
nên tự tánh là yếu kém. Như trong kinh nói : “Tỳ kheo nên biết! Sắc là
vô thường, các nhân-các duyên có thể sinh ra sắc ấy cũng là vô thường”.
Đã là vô thường do nhân duyên mà dấy khởi thì sắc làm sao mà thường
được? Thọ-tưởng-hành-thức cũng lại như vậy. Bởi vì yếu kém cho nên
các pháp hữu vi, hoặc do bốn du yên mà sinh, hoặc do ba duyên mà
sinh, hoặc do hai duyên mà sinh, hãy còn không có một duyên đơn độc
có thể sinh ra, huống là không có duyên nào? Vì vậy, tự tánh của pháp
hữu vi là yếu kém. Như người bệnh yếu đuối, hoặc nhờ bốn người nâng
đỡ, hoặc nhờ ba người nâng đỡ, hoặc nhờ hai người nâng đỡ mới có thể
đứng lên nổi, hãy còn không có mộ t người đơn độc giúp cho đứng lên
nổi, huống là không có người nào?
Không được tự tại, nghĩa là các pháp hữu vi không có lực dụng
của chính mình mà có thể được sinh ra. Nương tựa vào nơi khác, nghĩa
là các pháp hữu vi cần phải nương tựa  vào nơi khác mới có thể phát
khởi tác dụng. Không có ta ùc dụng của chính mì nh, nghĩa là các pháp
hữu vi không có thể tự mình phát khởi tác dụng phân biệt, cái gì tạo ra
cho mình-mình tạo ra vì cái gì ? không tùy theo ý muốn của mình, nghĩa
là các pháp hữu vi cần phải nương tựa vào nơi khác mới có thể khởi tác
dụng. Không có tác dụng của chín h mình, Nghĩa là các pháp hữu vi
không có thể tự mình phái khởi tác dụng phân biệt, cái gì tạo ra cho
mình-mình tạo ra vì cái gì? Không tùy theo ý muốn của mình, nghĩa là
các pháp hữu vi không có niềm vui mong muốn của chúng mình, đừng
làm cho tôi sinh ra-đừng làm cho tôi diệt đi, mà vẫn được toại ý. Lại
nữa, vì muốn biểu hiện rõ ràng về người mê lầm duyên khởi; nếu số về
chánh lý của duyên khởi, cho nên soạn ra phần luận này. Nghĩa là hoặc
có người chấp: Chỉ có vô minh duyên Hành cho đến Sinh duyên Lão
tử là pháp duyên khởi: Vì làm cho người mê lầm kia được hiểu thông
suốt, cho nên hiển bày về pháp hữu vi đều là duyên khởi, những đều mà
nhiều nói thì nay cần nói đến. Lại nữa, đừng cho rằng ngăn chặn đông
chỉ của người để hiểu về lý của mình, mà muốn biểu hiện số rõ ràng
về chánh lý của duyên khởi giúp cho người khác hiểu được số, cho nên
soạn ra phần luận này.
Trả lời: Hữu thân kiến làm duyên cho Hữu thân kiến thì hoặc là
bốn-ba-hai-một duyên.
Hỏi: Tại sao trong này “Hỏi Hữu thân kiến làm mấy duyên cho
Hữu thân kiến?
Trả lời: Rằng là hoặc bốn- ba-hai-một duyên. Trong chương Trí
uẩn sau hỏi pháp trí làm mấy duyên cho pháp trí ?
74 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 

nào?
Hỏi:  Rằng  nhân-đẳng  vô  gián-sở  duyên-tăng  thượng”  là  thế

Đáp: là ý của người soạn luận muốn như vậy, cho đến nói rộng ra
lại nữa, chương này-chương kia cần phải như nhau mà lại có khác biệt,
là bởi vì người soạn luận dùng các loại giải thích-soạn ra các loại văn
từ tô điểm chu đáo đối với nghĩa, làm cho không tạp loạn mà giúp cho
dễ dàng thọ trì.
Lại nữa, vì muốn biểu hiện rõ ràng về hai môn loại-hai phương
cách-hai bậc thềm-hai bước chân- hai ngọn đuốc-hai ánh sáng-hai nét
vẽ-hai hình ảnh, như chương này đã nói thì chương kia cũng thuận theo
như vậy, như chương kia đã nói thì chương này cũng thuận theo như
vậy, cho nên đưa ra cách nói ấy. Lại nữa, chương này nói là liễu nghĩa,
chương kia nói không liễu nghĩa; chương này nói không có ý khác,
chương kia nói có ý khác; chương này nói không có nhân khác, chương
kia nói có nhân khác; chương này nói là thắng nghĩa, chương kia nói
là thế tục.
Lại nữa, đã soạn ra phần luận này dựa vào bốn loại phân biệt:
1. Phân biệt về cõi.
2. phân biệt về đời.
3. phân biệt về sát-na.
4. phân biệt về đẳng vô gián duyên.
Đã soạn ra phần luận kia dựa va øo một loại phân biệt, đó là chỉ
phân biệt về đẳng vô giáo duyên. Đã so ạn ra phần luận kia dựa vào
một loại phân biệt, đó là chỉ phân biệt về đẳng vô giáo duyên, cho nên
chương này đã nói so với chương sau có khác nhau.
Trong này nói bốn thì thế nào là bốn? Như hữu thân kiến không
ngừng dấy khởi hữu thân kiến, tức là tư duy sinh ra trước đó làm bốn
chuyện cho sinh ra sau, nghĩa là hữu tha ân hai hiện tại trước mắt, sau
này đã sinh tức là duyên trước mà dấy khởi, trước đó cùng với sau làm
bốn duyên đầy đủ, đó là nhân-đẳng vô gián-sở duyên và tăng thượng
duyên. Nhân duyên, nghĩa là hữu thân kiến sinh ra trước làm hai nhân
cho hữu thân kiến sinh ra sau, đó là nhân đồng loại và nhân biến hành.
Đẳng vô gián duyên, nghĩa là hữu thân kiến sinh ra sau từ hữu thân kiến
sinh ra trước không gián đoạn ma ø sinh. Sở duyên duyên, nghĩa là hữu
thân kiến sinh ra trước không gián đoạn mà sinh ra trước mà sinh. Tăng
thượng duyên, nghĩa là trước đối với rau hoặc chỉ là không có ngăn cách
-hoặc không ngăn trở mà sinh. Trong này Nhân duyên như pháp gieo
hạt, Đẳng vô gián duyên như pháp phát triển, sở duyên duyên như pháp
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 75  
www.daitangkinh.org  
cầm gậy, tăng thượng duyên như pháp không ngăn Cách. Hữu thân kiến
sinh ra sau đó hữu thân kiến sinh ra trước làm bốn duyên mà thâu nhiếp
tiếp nhận, cho nên có thể đi qua đời kiếp-có thể nhận lấy quả-có thể
làm ra nghiệp-có thể biết về duyên .
Trong này nói ba thì thế nào la ø ba? Như hữu thân kiến không
ngừng dấy khởi Hữu thân kiến, không tư  duy sinh ra trước đó làm ba
duyên cho sinh ra sau, trừ ra Sở duyên, nghĩa là Hữu thân kiến trong
sát -na thứ nhất không gián đoạn, H ữu thân kiến trong sát-na thứ hai
hiện tại trước mắt, sau nầy đã sinh ra không duyên trước mà dấy khởi:
Nghĩa là hoặc duyên với Sắc-Thọ-Tưởng-Hành-Thức, hoặc trừ ra Hữu
thân kiến trước duyên với Hành uẩn còn lại, trước đó với sau chỉ làm ba
duyên, đó là Nhân-Đẳng vô gián và Tăng thượng duyên. Giải thích về
ba duyên này nói rộng ra như trước. Hữu thân kiến sinh ra sau do Hữu
thân kiến sinh ra trước làm ba duyên mà thâu nhiếp tiếp nhận, cho nên
có thể đi qua đời kiếp-có thể nhận lấy quả-có thể làm ra nghiệp-có thể
biết về duyên. Hoặc là Hữu tha ân kiến không ngừng lấy khởi, tâm còn
lại về sau lấy khởi Hữu thân kiến, thì tư duy sinh ra trước đó làm cho ba
duyên sinh ra sau, trừ ra Đẳng vô gián, nghĩa là Hữu thân kiến trong sát-
na thứ nhất không gián đoạn, Hữu th ân kiến sát-na thứ hai không hiện
tại trước mắt, hoặc là Biên cha áp kiến, hoặc Tà kiến-hoặc Kiến thủ-
hoặc Giới cấm thủ, hoặc nghi-hoặc  Tham-hoặc Sân-hoặc Mạn-hoặc
Vô minh, hoặc thiện hữu lậu-hoặc tâm vô phú vô ký hiện tại trước mắt,
từ đây về sau lại lấy khởi Hữu tha ân kiến thì duyên với Hữu thân kiến
sinh ra trước. Trước đó cúng với sa u chỉ làm ba duyên, đó là Nhân-Sở
duyên và Tăng thượng duyên. Giải thích về ba duyên này nói rộng ra
như trước. Hữu sinh kiến thân ra sau do Hữu thân kiến sinh ra trước làm
ba duyên mà thâu nhiếp tiếp nhận, cho nên có thể đi qua đời kiếp-có
thể nhận lấy quả-có thể làm ra nghiệp-có thể biết về duyên.
Trong này nói hai thì thế nào là hai? Như Hữu thân kiến không
ngừng lấy khởi, tâm còn lại về sau lấy khởi Hữu thân kiến, không tư
duy sinh ra trước đó làm cho hai duyên sinh ra sau, đó là Nhân và Tăng
thượng duyên, nghĩa là Hữu thân kiến trong sát-na thứ nhất không gián
đoạn, Hữu thân kiến trong sátn-na thứ hai không hiện tại trước mắt, mà
hoặc là Biên chấp kiến cho đến ho ặc tâm vô phú vô ký hiện tại trước
mắt, từ đây về sau lại lấy khởi Hữ thân kiến không duyên với Hữu thân
kiến sinh ra trước, Nghĩa là hoặc duyên với Sắc-Thọ-Hành-Thức, hoặc
trừ ra Hữu thân kiến trước duyên với những Hành uẩn khác, trước đó
cùng với sau chỉ làm hai duyên, đ ó là Nhân và Tăng thượng duyên.
76 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Giải thích về hai duyên này nói rộng ra như trước. Hữu thân kiến sinh
ra sau do Hữu thân kiến sinh ra trước làm Sở duyên thì trở thành Sở
duyên tăng thượng, không làm Sở duyên thì chỉ một Tăng thượng, bởi
vì sau và trước không có nghĩa nhân duyên-không có nghĩa Đẳng vô
gián duyên.
Hỏi: Tại sao trong này hỏi một mà trả lời hai ?
Đáp: Luận giả thiết về pháp không phải là một, hoặc có lúc ngăn
chặn trước-trả lời sau, hoặc có lúc  trả lời trước-nga ên chặn sau. Ngăn
chặn trước trả lời sau, là như tr ong này nói nếu làm Sở duyên thì trở
thành Sở duyên thăng thượng, đó là ngăn chặn hai duyên. Trả lời trước,
ngăn chặn sau, là như trong phẩm Nh ất hành nói: “Nếu sinh ra trước
chưa đoạn thì ràng buộc”, đó là trả  lời về ràng buộc; “Nếu trước chư
sinh, giả sử sinh đã đoạn thì không ràng buộc”, đó là ngăn chặn về
không ràng buộc. Lại có người nói: Đây là trả lời, nghĩa là sau và trước
nếu làm Sở duyên thì trữ hành hai duyên, là trả lời về hai câu hỏi trước;
nếu không làm Sở duyên thì chỉ là một duyên, là trả lời về một câu hỏi
này. Trong hai câu trả lời trước chỉ trả lời một phần, những gì chưa trả
lời thì trong này trả lời về đều đó. Sau dựa theo cách giải thích này: Hữu
thân kiến vị lai cùng với Hữu tha ân kiến quá khứ-hiện tại, nếu làm Sở
duyên thì trở thành Sở duyên tăng thượng, không làm sở duyên thì chỉ
một tăng thượng; hữu thân kiến vị la i-hiện tại cùng với hữu thân kiến
quá khứ, nếu làm sở duyên thì trở thành sở duyên thì trở thành sở duyên
tăng thượng, không làm sở duyên thì chỉ một tăng thượng.
Hỏi: Hữu thân kiến hiện tại đang có tác dụng có thể có năng lực
duyên với cảnh, tác dụng của hữu tha ân kiến quá khứ đã ngừng lại thì
làm sao có năng lực duyên vào, mà trong này nói nếu làm sở duyên thì
trở thành sở duyên tăng thượng ?
Đáp: Hữu thân kiến quá khứ đã từng ở lúc hiện tại duyên với cảnh
và nó đã diệt, nay tuy là quá khứ ma ø bạn lại tác dụng của nó, cho nên
đưa ra cách nói như vậy.
Hỏi: trong này trước nói hữu thân kiến sinh sau, cùng với hữu thân
kiến sinh trước, nếu làm sở duyên th ì trở thành sở duyên tăng thượng,
không làm sở duyên thì chỉ một tăng thượng, là nói hữu thân kiến sinh
rau của quá khứ cùng với hữu thân kiến sinh trước của quá khứ làm hai
-một duyên, tại sao không nói hữu thân kiến vị lai cùng với hữu thân
kiến vị lai làm hai-một duyên ?
Đáp: Nên nói mà không nói đến, th ì nên biết là nghĩa này có
khác. Lại nữa, trong này chỉ nói đến loại có trước sau, vị lai không   có
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 77  
www.daitangkinh.org  
trước sau cho nên lược qua không nói đến.
Hỏi: Phần vị sinh và chưa sinh của vị lai, lẽ nào không có trước
sau?

sau.
Đáp: Thời gian (thế) không khác nhau cho nên không gọi là trước
Hỏi: Nếu như vậy thì quá khứ sinh trước-sinh sau, thời gian đã
không khác nhau thì đúng ra không phải là trước sau?
Đáp: Pháp ấy đã từng ở lúc hiện tại… Có nghĩa khác nhau về thời
gian, cho nên thành trước sau, vị lai thì không như vậy cho nên lược qua
không nói đến .
Hữu thân kiến cối dục làm một tăng thượng cho hữu thân kiến cõi
sắc-vô sắc, nghĩa là hữu thân kiến cõi dục đối với hữu thân kiến của hai
cõi trên, hoặc chỉ là không có ngăn cách-hoặc không ngăn trở sinh, cho
nên làm một tăng thượng duyên. Không phải là nhân duyên, nghĩa là
vì giới-địa khác nhau cho nên nhân-quả gián đoạn. Không phải là đẳng
vô gián duyên, nghĩa là vì không có phiền não của địa dưới không gián
đoạn-không có phiền não của địa trên hiện tại trước mắt. Không phải là
sở duyên duyên, nghĩa là vì quyết định không có nghĩa phiền não của
địa trên duyên với địa dưới.
Hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc cùng với hữu thân kiến cõi dục, nếu
làm đẳng vô gián thì trở thành đẳng vô gián tăng thượng, không làm
đẳng vô gián thì chỉ một tăng t hượng, nghĩa là nếu trú trong tâm câu
sinh hữu thân kiến cõi sắc-vô sa éc mà mạng chung, dấy khỏi tâm câu
sinh hữu thân kiến cõi dục mà sinh ki ết, thì lúc ấy hữu thân kiến cõi
sắc-vô sắc làm đẳng vô gián-tăng thượng duyên cho hữu thân kiến cõi
Dục không phải là Hữu thân kiến Sắc-vô sắc không gián đoạn mà sinh.
Không phải là hai duyên còn lại thì nghĩa như trước đã nói:
Hữu thân kiến cõi Sắc làm một  Tăng thượng cho Hữu thân kiến
cõi vô sắc, nghĩa như trước đã nói: H ữu thân kiến cõi vô sắc cùng với
Hữu thân kiến cõi Sắc, nếu làm Đẳng vô gián thì trở thành Đẳng vô
gián tăng thượng, không làm Đẳng vô gián thì chỉ một Tăng thượng.
Các nghĩa trong này, dựa theo trước nên biết!
Như Hữu thân kiến cùng với hữu thân kiến, nên biết hữu thân
kiến cùng với tất cả phi biến hành khác, tất cả phi biến hành khác cùng
với tất cả phi biến hành, tất cả biến hành cùng với tất cả phi biến hành,
cũng như vậy. Nghĩa là các tùy miên chủng loại khác nhau có mười, tức
là năm kiến và năm phi kiến. Năm kiến đó là hữu thân kiến-biên chấp
kiến-tà kiến-kiến thủ và giới cấm thủ. Năm phi kiến đó là  nghi-tham-
78 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sân-mạn và vô minh. Trong này, năm lo ại gọi là biến hành, đó là tà
kiến-kiến thủ-giới cấm thủ-nghi và vô minh; năm loại gọi là phi biến
hành, đó là hữu thân kiến-biên chấp kiến-tham-sân và mạn. Trong này,
hữu thân kiến và biên chấp kiến t uy duyên với khắp nơi địa của mình
cho nên gọi là biến hành, mà không duyên với địa khác cho nên cũng
gọi là phi biến hành, vì vậy thâu nhiếp vào trong khi biến hành.
Như hữu thân kiến cùng với hữu thân kiến, nên biết hữu thân kiến
cùng với tất cả phi biến hành khác cũng như vậy, là như hữu thân kiến
làm bao nhiêu duyên cho hữu thân kiến, thì hữu thân kiến làm bao nhiêu
duyên cho tất cả biên chấp kiến-tham-s ân-mạn còn lại cũng như vậy.
Tất cả phi biến hành khác cùng với tất cả phi biến hành cũng như vậy,
là như hữu thân kiến làm bao nhiêu duyên cho hữu thân kiến, thì biên
chấp kiến cùng với biên chấp kiến- tham-sân-mạn và hữu thân kiến,
tham cùng với tham-sân-mạn-hữu tha ân kiến và biên chấp kiến , sân
cùng với sân-mạn-hữu thân kiến-biên chấp kiến và tham, mạn cùng với
mạn-hữu thân kiến-biên chấp kiến -tham và sân làm bao nhiêu duyên
cũng như vậy. Tất cả biến hành cùng với tất cả phi biến hành cũng như
vậy, là như hữu thân kiến cùng với hữu thân kiến làm bao nhiêu duyên,
thì tà kiến-tham-sân và mạn làm bao nhiêu duyên cũng như vậy.
Hữu thân kiến làm duyên cho giới cấm thủ, hoặc là bốn-ba-hai-
một duyên.
Trong này nói bốn thì thế nào la ø bốn? Như Hữu thân kiến không
ngừng dấy khởi giới cấm thủ, thì tư duy sinh ra trước đó làm bốn duyên
cho sinh ra sau, nghĩa là hữu thân kiến trong sát-na không gián đoạn thì
giới cấm thủ trong sát-na hiện tại tr ước mắt, từ đây về sau đã sinh thì
duyên vào trước mà dấy khởi, trước đó cùng với sau làm đầy đủ bốn
duyên, đó là nhân-đẳng vô gián-sở duyên-tăng thượng duyên. Nhân
duyên, nghĩa là hữu thân kiến sinh ra tr ước làm hai nhân cho giới cấm
thủ sinh ra sau, đó là nhân đồng loại và nhân biến hành. Đẳng vô gián
duyên , nghĩa là giới cấm thủ sinh ra sau từ hữu thân kiến sinh ra trước
không gián đoạn mà sinh. Sở duyên duyên, nghĩa là giới cấm thủ sinh ra
sau duyên với hữu thân kiến sinh ra trước mà sinh. Tăng thượng duyên,
nghĩa là trước đối với sau hoặc ch ỉ là không có ngăn cách-hoặc không
ngăn cản sinh. Trong này, nhân duyên như pháp gieo hạt, đẳng vô gián
duyên như pháp phát triển, sở du yên duyên như pháp cầm gậy, tăng
thượng duyên như pháp không ngăn cách. Giới cấm thủ sinh ra sau do
hữu thân kiến sinh ra trước làm bốn duyên thâu nhiếp tiếp nhận, cho
nên có thể đi qua thời gian-có thể nhận lấy quả-có thể làm ra nghiệp-có
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 79  
www.daitangkinh.org  
thể biết về duyên.
Trong này nói ba thì thế nào la ø ba? Như hữu thân kiến không
ngừng dấy khỏi giới cấm thủ, không tư  duy sinh ra trước đó làm ba
duyên cho sinh ra sau, trừ ra sở duyên duyên, nghĩa là hữu thân kiến
trong sát-na không gián đoạn thì giới cấm thủ trong sát-na hiện tại trước
mắt, từ đây về sau đã sinh gi ới cấm thủ không duyên vào hữu thân
kiến sinh ra trước mà dấy khởi. Nghĩa là hoặc duyên với sắc-thọ-tưởng-
hành-thức, hoặc trừ ra hữu thân kiến trước duyên với những hành uẩn
còn lại. Hữu thân kiến sinh ra trước đó chỉ làm ba duyên cho giới cấm
thủ sinh ra sau, đó là nhân-đẳng vô gián-tăng thượng duyên. Giải thích
về ba duyên này như trước nói rộng ra. Giới cấm thủ sinh ra sau do hữu
thân kiến làm ba duyên thâu nhiếp tiếp nhận, cho nên có thể đi qua thời
gian-có thể nhận lấy quả-có thể la øm ra nghiệp-có thể biết về duyên.
Hoặc là hữu thân kiến không ngừng dấy khởi, tâm còn lại về sau dấy
khởi giới cấm thủ, thì tư duy sinh ra  trước đó làm ba duyên cho sinh ra
sau, trừ ra đẳng vô gián. Nghĩa là hữu thân kiến trong sát-na không gián
đoạn-giới cấm thủ trong sát-na không hi ện tại trước mắt, hoặc là hữu
thân kiến-hoặc biên chấp kiến-hoặc tà kiến-hoặc kiến thủ, hoặc nghi-
hoặc tham-hoặc sân-hoặc-mạn-hoặc vô minh, hoặc thiện hữu lậu-hoặc
tâm vô phú vô lý hiện tại trước mắt. Từ đây về sau mới dấy khởi giới
cấm thủ thì duyên với hữu thân kiến sinh ra trước, hữu thân kiến sinh ra
trước đó chỉ làm ba duyên cho giới ca ám thủ sinh ra sau, đó là nhân-sở
duyên và tăng thượng duyên. Giải thích về ba duyên này như trước nói
rộng ra. Giới cấm thủ sinh sau ra do hữu thân kiến sinh ra trước làm ba
duyên thâu nhiếp tiếp nhận, cho nên có thể đi qua thời gian-có thể nhận
lấy quả-có thể làm ra nghiệp-có thể biết về duyên.
Trong này nói hai thì thế nào là hai ? Như hữu thân kiến không
ngừng dấy khởi, tâm còn lại về sau dấy khởi giới cấm thủ, không tư
duy sinh ra trước đó làm hai duyên cho sinh ra sau, đó là nhân và tăng
thượng. Nghĩa là hữu thân kiến trong sát-na không gián đoạn-giới cấm
thủ trong sát-na không hiện tại trước mắt, hoặc là hữu thân kiến cho đến
tâm vô phú vô ký hiện tại trước mắt, từ đây về sau mới dấy khởi giới
cấm thủ không duyên với hữu thân kiến si nh ra trước. Nghĩa là hoặc
duyên với sắc-thọ-tưởng-hành-thức, hoặc trừ ra hữu thân kiến duyên
với những hành uẩn còn lại. Hữu thân kiến sinh ra trước đó chỉ làm hai
duyên cho giới cấm thủ sinh ra sau, đó là nhân và tăng thượng duyên.
Giải thích về hai duyên này nói rộng ra như trước. Giới cấm thủ sinh ra
sau do hữu thân kiến sinh ra trước làm hai duyên thâu nhiếp tiếp nhận,
80 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
cho nên có thể đi qua thời gian-có thể tiếp nhận quả-có thể làm ra ng-
hiệp-có thể biết về duyên. Trong này nói một thì thế nào là một? Hữu
thân kiến sinh ra sau và giới ca ám thủ sinh ra trước, nếu làm sở duyên
thì trở thành sở duyên tăng thượng, không làm sở duyên thì chỉ một
tăng thượng, bởi vì sau và trước  không có nghĩa về nhân duyên-không
có nghĩa về đẳng vô gián duyên. Trong này hỏi-Đáp như trước nên biết!
Hữu thân kiến vị lai và giới cấm thủ quá khứ-hiện tại, nếu làm sở duyên
thì trở thành sở duyên tăng thượng, không làm sở duyên thì chỉ một tăng
thượng; hữu thân kiến vị lai-hiện tại cùng với giới cấm thủ quá khứ, nếu
làm sở duyên thì trở thành sở duyên tăng thượng, không làm sở duyên
thì chỉ một tăng thượng. Trong này hỏi-Đáp như trước nên biết !.
Hữu thân kiến cõi dục làm một tăng thượng cho giới cấm thủ cõi
sắc-vô sắc, nghĩa là hữu thân kiến cõi dục đối với giới cấm thủ của hai
cõi trên, hoặc chỉ là không có ngăn cách-hoặc không ngăn cản sinh, cho
nên làm một tăng thượng duyên. Không phải là nhân duyên, nghĩa là
vì giới-địa khác nhau cho nên nhân-quả gián đoạn. Không phải là đẳng
vô gián duyên, nghĩa là vì không có phiền não của địa dưới không gián
đoạn-không có phiền não của địa trên hiện tại trước mắt. Không phải là
sở duyên duyên, nghĩa là vì quyết định không có nghĩa phiền não của
địa trên duyên với địa dưới.
Hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc c ùng với giới cấm thủ cõi dục, nếu
làm sở duyên thì không phải là đẳng vô gián, mà trở thành sở duyên
tăng thượng, nghĩa là nếu không trú trong tâm câu sinh hữu thân kiến
cõi sắc-vô sắc mà mạng chung, dấy khởi tâm câu sinh giới cấm thủ cõi
dục mà sinh kiết, lúc này giới cấm thủ cõi dục duyên với hữu thân kiến
cõi sắc-vô sắc mà dấy khởi, lúc a áy hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc làm
sở duyên-tăng thượng duyên cho giới ca ám thủ cõi dục. Không phải là
nhân duyên thì nghĩa như trước đã nói. Không phải đẳng vô gián duyên,
nghĩa là lúc ấy giới cấm thủ cõi dục không phải là hữu thân kiến cõi
sắc-vô sắc không gián đoạn mà si nh. Nếu làm đẳng vô gián thì không
phải là sở duyên, mà trở thành đẳng vô gián tăng thượng, nghĩa là nếu
trú trong tâm câu sinh hữu thân kiến c õi sắc-vô sắc mà mạng chung,
dấy khởi tâm câu sinh giới cấm thủ c õi dục mà sinh kiết, lúc này giới
cấm thủ cõi dục không duyên với hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc mà dấy
khởi, lúc ấy hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc làm đẳng vô gián-tăng thượng
duyên cho giới cấm thủ cõi dục. Không phải là nhân duyên thì nghĩa
như trước đã nói. Không phải là sở duyên duyên, bởi vì nơi này không
duyên với nơi kia. Nếu làm đẳng vô gián và sở duyên, thì trở thành
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 81  
www.daitangkinh.org  
đẳng vô gián sở duyên tăng thượng, nghĩa là nếu trú trong tâm câu sinh
hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc ma ø mạng chung, dấy khởi tâm câu sinh
giới cấm thủ cõi dục duyên với hữu tha ân kiến cõi sắc-vô sắc mà dấy
khởi, lúc này hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc mà dấy khởi, lúc ấy hữu thân
kiến cõi sắc-vô sắc làm đẳng vô gián sở duyên tăng thượng cho giới
cấm thủ cõi dục. Không phải là nhân duyên thì nghĩa như trước đã nói.
Không làm đẳng vô gián và sở duyên, thì chỉ một tăng thượng, nghĩa
là nếu không trú trong tâm câu sinh hữu th ân kiến cõi sắc-vô sắc mà
mạng chung, dấy khởi tâm câu sinh giới  cấm thủ cõi dục mà sinh kiết,
lúc này giới cấm thủ cõi dục không duyên với hữu thân kiến cõi sắc-vô
sắc mà dấy khởi, lúc ấy hữu thân kiến cõi sắc-vô sắc chỉ làm một tăng
thượng cho giới cấm thủ cõi dục. Không phải là ba duyên còn lại, nghĩa
như trước đã nói.
Hữu thân kiến cõi sắc làm một tăng thượng cho giới cấm thủ cõi
vô sắc, nghĩa như trước đã nói. Hữu tha ân kiến cõi vô sắc cùng với giới
cấm thủ cõi sắc, nếu làm đẳng vô gián chứ không phải là đẳng vô gián,
thì trở thành sở duyên tăng t hượng; nếu làm đẳng vô gián chứ không
phải là sở duyên, thì trở thành đẳng vô gián tăng thượng; nếu làm đẳng
vô gián và sở duyên, thì trở thành đẳng vô gián sở duyên tăng thượng,
không làm đẳng vô gián và sở duyên, thì trở thành đẳng vô gián sở
duyên tăng thượng, không làm đẳng vô gi án và sở duyên thì chỉ một
tăng thượng. Các nghĩa trong này dựa theo trước nên biết!
Như hữu thân kiến cùng với giới cấm thủ, nên biết hữu thân kiến
cùng với tất cả biến hành khác, tất  cả biến hành cùng với tất cả biến
hành, tất cả phi biến hành khác c ùng với tất cả biến hành, cũng như
vậy.
Như hữu thân kiến cùng với giới cấm thủ, nên biết hữu thân kiến
cùng với tất cả biến hành khác cũng như vậy, là như hữu thân kiến cùng
với giới cấm thủ làm bao nhiêu duyên cũng như vậy. Tất cả biến hành
cùng với tất cả biến hành cũng như vậy, là như hữu thân kiến cùng với
giới cấm thủ làm bao nhiêu duyên, thì tà kiến cùng với tà kiến-kiến
thủ-giới cấm thủ-nghi và vô minh, kiến thủ cùng với kiến thủ-giới cấm
thủ-nghi-vô minh và tà kiến, giới cấm thủ cùng với giới cấm-nghi-vô
minh-tà kiến và kiến thủ, nghi cùng với nghi-vô minh- tà kiến-kiến thủ
và giới cấm thủ, vô minh cùng với vô minh-tà kiến-kiến thủ-giới cấm
thủ và nghi, làm baio nhiêu duyên cũng như vậy. Tất cả phi biến hành
khác cùng với tất cả biến hành cũng như vậy, là như hữu thân kiến cùng
với giới cấm thủ làm bao nhiêu duyên, thì biên chấp kiến-tham-sân-
82 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
mạn, mỗi một loại cùng với tà kiến -kiến thủ-giới cấm thủ-nghi và vô
minh, làm bao nhiêu duyên cũng như vậy.
Ở trong các pháp, nếu hỏi về nhiếp thì phải dựa vào giới phân
biệt, nếu hỏi về trí thì phải dựa va øo đế phân biệt, nếu hỏi về thức thì
phải dựa vào xứ phân biệt, nếu hỏi về phiền não thì phải dựa vào bộ
phân biệt; như vậy lúc phân biệt về tướng của các pháp, thì dễ dàng nêu
ra rõ ràng-dễ dàng có thể thi thiết.
Trong này hỏi về phiền nảo cho nên thuận theo dựa vào năm bộ
phân biệt. Năm bộ đó là do kiến khổ mà đoạn, do kiến tập-diệt-đạo mà
đoạn và do tu mà đoạn. Phiền não do kiến khổ mà đoạn có hai loại:
1. Biến hành.
2 . Bất biến hành.
Phiền não do kiến tập mà đoạn cũng như vậy. Phiền não do kiến
diệt mà đoạn có hai loại:
1. Duyên hữu lậu.
2. Duyên vô lậu.
Phiền não do kiến đạo mà đoạn cũng như vậy. Phiền não do tu mà
đoạn chỉ có một loại, đó là bất biến hành.
Trong này, phiền não biến hành do  kiến khổ mà đoạn làm bốn
duyên cho phiền não biến hành hai mươi kiến khổ mà đoạn, đó là nhân
-đẳng vô gián-sở duyên và tăng thượng. Nhân duyên thì có bốn nhân,
đó là tương ưng-câu hữu-đồng loại và biến hành. Đẳng vô gián duyên,
nghĩa là phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn không gián đoạn-
phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn hiện ở trước mắt. Sở duyên
duyên, nghĩa là phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn, duyên với
phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn để sinh ra. Tăng thượng
duyên, nghĩa là loại này cùng với loạ i kia hoặc chỉ là không có ngăn
cách-hoặc không ngăn cản sinh ra.
Phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn làm bốn duyên cho
phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn. Nhân duyên thì có hai
nhân, đó là đồng loại và biến hành. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là
phiền não biến hành do kiến khổ ma ø đoạn không gián đoạn, phiền
não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn hiện ở trước mắt. Sở duyên
duyên, nghĩa là phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn, duyên
với phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn để sinh ra. Tăng thượng
duyên thì như trước đã nói.
Phiền não biến hành do kiến kho å mà đoạn làm bốn duyên cho
phiền não biến hành do kiến tập mà đoạn. Nhân duyên thì chỉ có   một
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 83  
www.daitangkinh.org  
nhân, đó là biến hành. Đẳng vô gi án duyên, nghĩa là phiền não biến
hành do kiến khổ mà đoạn không gia ùn đoạn, phiền não biến hành do
kiến tập mà đoạn, duyên với phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn
để sinh khởi. Tăng thượng duyên thì như trước đã nói.
Phiền não biến hành do kiến kh ổ mà đoạn làm ba duyên cho
phiền não bất biến hành do kiến tập mà đoạn, và tất cả phiền não do
kiến diệt-đạo-tu mà đoạn, trừ ra  sở duyên. Nhân duyên thì chỉ có một
nhân, đó là biến hành. Đẳng vô gia ùn duyên, nghĩa là phiền não Biến
hành do kiến khổ mà đoạn không gián đoạn, lúc ấy các phiền não hiện
ở trước mắt. Tăng thượng duyên thì như trước đã nói. Không phải là sở
duyên duyên, là vì các phiền não kia không thể nào duyên với phi biến
hành của bộ khác.
Phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn làm bốn duyên
cho phiền não bất biến hành do kiế n khổ mà đoạn. Nhân duyên thì có
ba nhân, đó là Tương ưng-câu hữu và đồng loại. Đẳng vô gián duyên,
nghĩa là phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn không gián
đoạn, phiền não bất biến hành do ki ến khổ mà đoạn hiện ở trước mắt.
Sở duyên duyên, nghĩa là phiền não bất biến hành do kiến khổ mà
đoạn, duyên với phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn sinh
khởi. Tăng thượng duyên thì như trước đã nói.
Phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn làm bốn duyên
cho phiền não biến hành do kiến khổ mà đoạn. Nhân duyên thì có một
nhân, đó là đồng loại. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là phiền não Bất biến
hành do kiến Khổ mà đoạn mà không giai đoạn, phiến não Biến hành
do kiến Khổ mà đoạn hiện ở trước  mắt. Sở duyên duyên, nghĩa phiền
não Biến hành do khiến Khổ mà đo ạn, duyên với phiền não Bất biến
hành do kiến Khổ mà đoạn để sinh khởi: Tăng thượng duyên thì như
trước mà nói.
Phiền não Bất biến hành do kiến Khổ mà đoạn làm ba duyên cho
phiền não Biến hành do kiến Tập ma ø đoạn, trừ ra Nhân duyên. Đẳng
vô gián duyên, nghĩa là Phiền não Bất biến hành do kiến khổ mà đoạn
không gián đoạn, phiền não Biến hành do kiến Tập mà đoạn hiện ở
trước mắt. Sở duyên, nghĩa là phi ến não biến hành do kiến Tập mà
đoạn, duyên với phiền não Bất biến hành do kiến khổ mà đoạn để
sinh ra khởi. Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không phải là Nhân
duyên, là pháp phi biến hành không la øm nhân cho phiền não của Bộ
khác.
Phiền não bất biến hành do kiến khổ mà đoạn, làm Đẳng vô gián
84 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
-Tăng thượng duyên cho phiền não Bất biến hành do kiến Tập mà đoạn,
và tất cả phiền não do kiến Diệt-Đa ïo-tu gián đoạn, các phiền não ấy
hiện ở trước mát. Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không phải là
hai duyên còn lại, bởi vì pháp Bất  biến hành không phải là nhân của
pháp nhiễm thuộc Bộ khác, bởi vì ba át biến hành mê hoặc chắc chắn
không thể nào duyên với pháp của Bộ khác.
Như hai loại phiền não do kiến khổ mà đoạn làm cho bao duyên
cho chín loại phiền não, thì hai lo ại phiền não do kiến Tập mà đoạn
làm bao nhiêu duyên cho chín loại phiền não, nên biết cũng như vậy.
Phiền não hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn, làm bốn duyên cho
phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn. Nhân duyên chỉ có ba
nhân, đó là Tương ưng-Câu hữu-Đồng loại. Đẳng vô gián duyên, nghĩa
là phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn không gián đoạn,
phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn hiện khởi trước mắt. Sở
duyên, nghĩa là phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn, duyên
với phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn để sinh khởi. Tăng
thượng duyên như trước đã nói.
Phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn, làm ba duyên cho
phiền não ba duyên vô lậu do kiến Diệt mà đoạn, trừ ra Sỡ duyên. Nhân
duyên thì chỉ có một nhân, đó là Đồng loại. Đẳng vô gián duyên, nghĩa
là phiền não duyên hữu lậu do kiến diệt mà đoạn không gián đoạn,
phiền não duyên vô lậu do kiến Diệt ma ø đoạn hiện khởi trước mắt.
Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không phải là Sở duyên, nghĩa là
phiền não vô lậu do kiến Diệt mà đoạn chỉ với duyên Thích diệt, bởi vì
không phải là phiền não.
Phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn, làm ba duyên
cho phiền não Biến hành do kiến khổ-Tập mà đoạn, trừ ra Nhân duyên.
Đẳng vô gián duyên nghĩa là phiền não duyên hữu lậu do kiến Diệt
mà đoạn không gián đoạn, phiền na õo Biến hành do kiến Khổ-Tập mà
đoạn hiện ở trước mắt. Sở duyên duyên, nghĩa là phiền não Biến hành
do kiến khổ-Tập mà đoạn, duyên với phiền não duyên hữu lậu do kiến
Diệt mà đoạn để sinh khởi: Không phải là Nhân duyên, bởi vì pháp phi
biến hành không có nghĩa làm nhân cho pháp nhiễm khởi Bộ Khác.
Phiền não duyên hựu lậu do kiến diệt mà đoạn, làm Đẳng vô gián
-Tăng thượng duyên cho phiền não bất  Biến hành do kiến Khổ-Tập
mà đoạn, và tất cả phiền não do kiến Đạo-tu mà đoạn, chứ không phải
là Nhân-không phải là Sở duyên. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là phiền
não duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn không gián đoạn, các   phiền
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 55 85  
www.daitangkinh.org  
não ấy hiện ở trước mắt. Tăng thượng duyên như trước nói. Không phải
là Nhân duyên, nghĩa cũng như trên đã nói: Không phải là Sở duyên
duyên, bởi các phiền não ấy là phi biến hành cho nên không duyên với
Bộ Khác .
Phiền não duyên vô lậu do kiến Diệt mà đoạn, làn ba duyên cho
phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn, trừ ra sở duyên. Nhân
duyên thì có ba nhân, đó là tương ưng-câu hữu và đồng loại. Đẳng vô
gián duyên, nghĩa là phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn
không gián đoạn, phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn hiện ở
trước mắt. Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không phải là sở duyên
duyên, bởi vì nó duyên với trạch diệt chứ không phải là phiền não.
Phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn, làm bốn duyên
cho phiền não duyên hữu lậu do kiến diệt mà đoạn. Nhân duyên thì chỉ
có một nhân, đó là đồng loại. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là phiền não
duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn không gián đoạn, phiền não duyên
hữu lậu do kiến diệt mà đoạn hiện ở trước mắt. Sở duyên duyên, nghĩa
là phiền não duyên hữu lậu do kiến diệt mà đoạn, duyên với phiền não
duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn để sinh khởi. Tăng thượng duyên
như trước đã nói.
Phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn, làm ba duyên cho
phiền não biến thành do kiến khổ- tập mà đoạn, trừ ra nhân duyên.
Đẳng vô giáo duyên, nghĩa là phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà
đoạn không gián đoạn, phiền não biến hành do kiến khổ-tập mà đoạn
hiện ở trước mắt. Sở duyên duyên, nghĩa là phiền não biến hành do
kiến khổ-tập mà đoạn, duyên với phiền não duyên vô lậu do kiến diệt
mà đoạn để sinh khởi. Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không
phải là nhân duyên, bởi vì phiền não bất biến hành không làm nhân cho
pháp nhiễm của bộ khác.
Phiền não duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn, làm đẳng vô  gián
-tăng thượng duyên cho phiền não bất biến hành do kiến khổ-tập mà
đoạn , và tất cả phiền não do kiến đạo-tu mà đoạn , không phải là
nhân-không phải là sở duyên. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là phiền não
duyên vô lậu do kiến diệt mà đoạn không gián đoạn, các phiền não ấy
hiện ở trước mắt. Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không phải là
nhân duyên , bởi vì phiền não bất biến hành không có nghĩa làm nhân
cho pháp nhiễm của bộ khác. Không phải là sở duyên duyên, bởi vì các
phiền não ấy là bất biến hành cho nên không duyên với bộ khác.
Như hai loại phiền não do kiến diệt mà đoạn, làm bao nhiêu duyên
86 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
cho chín loại phiền não, chỉ hai lo ại phiền não do kiến đạo mà đoạn,
làm bao nhiêu duyên cho chín loại phiền não, nên biết cũng như vậy.
Phiền não do tu mà đoạn, làm đoạn, làm bốn duyên cho phiền não
do tu mà đoạn. Nhân duyên thì c ó ba nhân, đó là tương ưng-câu hữu
và đồng loại. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là phiền não do tu mà đoạn
không gián đoạn, phiền não do tu mà đoạn hiện ở trước mắt. Sở duyên
duyên, nghĩa là phiền não do tu mà đoạn, duyên với phiền não do tu mà
đoạn để sinh khởi. Tăng thượng duyên như trước đã nói.
Phiền não do tu mà đoạn, làm ba duyên cho phiền não biến hành
do kiến khổ-tập mà đoạn, trừ ra nhân duyên. Đẳng vô gián duyên, nghĩa
là phiền não do tu mà đoạn không gián đoạn, phiền não biến hành do
kiến khổ-tập mà đoạn hiện ở trước mắt. Sở duyên duyên, nghĩa là phiền
não biến hành do kiến khổ-tập mà đoạn, duyên với phiền não do tu mà
đoạn để sinh khởi. Tăng thượng duyên như trước đã nói. Không phải là
nhân duyên, bởi vì pháp phi biến hành không làm nhân cho pháp nhiễm
của bộ khác.
Phiền não do tu mà đoạn, làm đẳng vô gián-tăng thượng duyên
cho phiền não bất biến hành do kiến khổ-tập mà đoạn, và tất cả phiền
não do kiến diệt-đạo mà đoạn, khô ng phải là nhân, không phải là sở
duyên. Đẳng vô gián duyên, nghĩa là phiền não do tu mà đoạn không
gián đoạn, các phiền não ấy hiện ở trước mặt. Tăng thượng duyên như
trước đã nói. Không phải là nha ân duyên, bởi vì pháp phi biến hành
không làm nhân cho pháp nhiễm của bộ khác. Không phải là sở duyên
duyên, bởi vì phiền não bất bi ến hành đều không thể nào duyên với
pháp của bộ khác.
Vả lại, các phiền não có mười lăm bộ nghĩa là ba cõi đều có năm
bộ do kiến khổ mà đoạn cho đến do tu mà đoạn ở trong mỗi một bộ làm
bao nhiêu duyên cho mười lăm bộ, như lý cần phải suy nghĩ! Lại nữa,
năm bộ phiền não của mỗi một cõi pha ân ra thành chín loại, tổng cộng
là hai mươi bảy loại, ở trong mỗi một loại làm bao nhiêu duyên cho hai
mươi bảy loại, như lý cần phải suy nghĩ!


„