A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 56

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 87  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA
QUYỂN 56

CHƯƠNG II: KIẾT UẨN (Tiếp Theo)
Phẩm Thứ Hai: LUẬN VỀ NHẤT HÀNH
LUẬN VỀ NHẤT HÀNH (Phần 1)
Có chín kiết, đó là từ kiết ái cho đến kiết san, nếu đối với sự việc
này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết nhuế ràng buộc chăng? Như
vậy , các chương và giải thích về nghĩa của chương đã lãnh hội rồi , tiếp
đến cần phải giải thích rộng ra.
Trong này nói đến sự, thì sự có năm loại:
1. Tự thể của sự.
2. Sở duyên của sự.
3. Ràng buộc của sự.
4. Nhân của sự.
5. Thâu nhiếp tiếp nhận sự.
Tự thể của sự, như trong chương kiến uẩn nói: “Nếu sự có thể
thông đạt thì sự ấy có thể biết khắp chăng ? Giả sử sự có thể biết khắp
thì sự ấy có thể thông đạt chăng?” Đó là đối với tự thể của các nhẫn
-các trí dùng âm sự mà nói, ngay tr ong chương ấy lại nói: “Nếu sự đã
được thì sự ấy thành tựu chăng ? Giả sử sự thành tựu thì sự ấy đã đạt
được chăng”. Trong này có người nói: Tự thể của tất cả  các pháp lấy
âm sự mà nói. Có người đưa ra cách nói này: Nếu pháp có đạt được thì
dùng âm sự mà nói.
Sở duyên của sự, như Luận Phẩm Loại Túc nói: “Tất cả các pháp
đều là do trí mà nhận biết tùy theo sự của nó. Thế nào là tùy theo sự
của nó? Nghĩa là nếu pháp là cảnh s ở hành của trí này”. Đó là đối với
sở duyên dùng âm sự mà nói. Nhưng trong kinh nói: “Ta sẽ nói cho các
ông về bốn mươi bốn sự của trí và bảy mươi bảy sự của trí.” Các  luận
88 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sư A-tỳ-đạt-ma nói: “Kinh ấy nói về tự thể của sự, nghĩa là các nhẫn-trí
duyên với chi hữu thì dùng âm sự mà nói”. Tôn giả diệu âm đưa ra cách
nói như vậy: “kinh ấy nói về sở duyên của sự, nghĩa là do các nhẫn-trí
mà duyên với chi hữu thì dùng âm sự mà nói”
Ràng buộc của sự, như trong này nó i: nếu đối với sự việc này có
kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết  nhuế ràng buộc chăng? Cho đến nói
rộng ra. Trong này, năm bộ pháp dùng a âm sự mà nói, nghĩa là pháp
do kiến khổ-tập-diệt-đạo và tu mà đoạn, là năm bộ phiền não đã ràng
buộc sự, cho nên nói là ràng buộc của sự.
Nhân của sự, như luận phẩm loại túc nói: “Thế nào là pháp có sự?
thế nào là pháp không có sự ? ” Ý luận ấy nói đến pháp có nhân-pháp
không có nhân. Như bài kệ nói:
“Tâm tỳ kheo vắng lặng bất động, có thể vĩnh viễn đoạn mọi sự,
Bởi vì người ấy hết sinh tử, không còn nhận lấy thân đời sau.”
Ý bài tụng ấy nói: tất cả sinh tử đều dựa vào nhân, có nhân cho
nên có sinh tử, nhân đoạn dứt cho nên sinh tử không còn, vì vậy không
còn thọ sinh ở ba cõi trong vị lai.
Thâu nhiếp tiếp nhận sự, như trong kinh nói: “Nên buông bỏ tâm
thâu nhiếp tiếp nhận sự việc ruộng vườn- sự việc nhà cửa-sự việc tài
sản”. lại bài kệ nói:
“Nếu đối với ruộng vườn-tài sản, nhà cửa-trâu ngựa cùng tôi tớ,
Nam nữ gần gũi ham muốn khác, người này gọi là tham hết sức.”
Vả lại, người tại gia dấy lên nói như vậy: Mình thâu nhiếp sự việc
này, mình duy trì sự việc này. Những loại như vậy gọi là thâu nhiếp tiếp
nhận sự.
Lại có năm sự:
1. Sự về giới.
2. Sự về xứ .
3. Sự về uẩn.
4. Sự về đời kiếp.
5. Sự về sát-na.
Đối với mười sự này, trong này chỉ dựa vào sự ràng buộc mà soạn
luận, chứ không dựa vào chín sự còn lại.
Các luận sư A-tỳ-đạt-ma nói: “Sự đã ràng buộc là thật-kiết có thể
ràng buộc cũng thật, Bổ-đặc-già-la là giả .” Phái độc tử bộ nói: “sự đã
ràng buộc là thật, kiết có thể ràng buộc  cũng thật, Bổ-đặc-già-la cũng
là thật” phái thí dụ nói : “Kiết có thể ràng buộc là thật, sự đã ràng buộc
là giả, Bổ-đặc-già-la cũng giả ”.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 89  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Tại sao họ nói sự đã ràng buộc là giả ?
Đáp: họ nói cảnh có nhiễm và không có nhiễm không quyết định,
cho nên biết cảnh không phải là thật. Nghĩa là như có một người nữ
đoan chánh, trang nghiêm đủ loại đi vào trong chúng hội, có người trông
thấy khởi tâm kính trọng, có người trong thấy khởi tâm tham, có người
trông thấy khởi tâm sân, có người trông thấy khởi tâm ganh tị, có người
trông thấy sinh tâm buông bỏ. Nên biết trong này, người đáng phận con
trông thấy khởi tâm kính trọng, những người đam mê dục vọng trông
thấy mà khởi tâm tham, những người oán ghét trông thấy mà khởi tâm
sân, những người cùng đẳng cấp trong thấy mà khởi tâm ganh tị, những
người có tu tập pháp quán bất tịnh trông thấy mà khởi tâm chán ngán;
những người tiên ly dục trông thấy khởi tâm thương xót, dấy lên ý nghĩ
như vậy: sắc tướng tuyệt vời này không mấy chốc sẽ bị vô thường hủy
diệt. Các A-la-hán trông thấy mà sinh tâm buông bỏ. Vì vậy cho nên
biết cảnh không có thể chân thật.
Họ nói phi lý. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nếu cảnh không phải là
thật, thì đúng ra không làm duyên phát sinh tâm-tâm sở. Nếu như vậy
thì đúng ra không có pháp thuộc phẩm nhiễm-tịnh . Bổ-đặc-già-la chắc
chắn không phải là thật có, bởi vì đức phật nói là không có ngã-không
có ngã sở.
Các phiền não có loại tương tưng với năm thức, có loại tương ưng
với ý thức. Tương ưng với năm thức, nếu ở quá khứ thì ràng buộc bởi sự
quá khứ, nếu ở hiện tại thì ràng buộc bởi sự hiện tại, nếu là pháp sinh
ở vị lai thì ràng buộc bởi sự vị lai, pháp không sinh thì ràng buộc bởi sự
của ba đời. Tương ưng với ý thức , nếu ở quá khứ-hoặc là ở vị lai-hoặc
là ở hiện tại, đều có thể ràng buộc bởi sự của ba đời.
Lại nữa, nhãn thức tương ưng với phiền não làm sở duyên ràng
buộc đối với sắc xứ, làm ràng buộc tương ưng bởi nó tương ưng với ý
xứ-pháp xứ; nhĩ thức tương ưng với phiền não làm sở duyên ràng buộc
đối với thanh xứ, làm ràng buộc t ương ưng bởi nó tương ứng với ý xứ-
pháp xứ; tỷ thức tương tưng với phiền não làm sở duyên ràng buộc đối
với hương xứ, làm ràng buộc tương ưng bởi nó tương ưng với ý xứ-pháp
xứ; thiệt thức tương ưng với phiền não làm sở duyên ràng buộc đối với
vị xứ, làm ràng buộc tương ứng bởi nó tương ưng với ý xứ-pháp xứ; thân
thức tương ưng với phiền não làm s ở duyên ràng buộc đối với xúc xứ,
làm ràng buộc tương ưng bởi nó t ương ưng với ý xứ-pháp xứ; ý thức
tương ưng với phiền não làm sở duyên ràng buộc đối với mười hai xứ,
làm ràng buộc tương ưng bởi nó tương ưng với ý xứ-pháp xứ. Đó gọi là
90 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
nhất hành tóm lược Tỳ-bà-sa.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết
nhuế ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đối với sự việc na øy có kiết nhuế ràng buộc thì chắc
chắn có kiết ái ràng buộc. Hoặc có kiết ái ràng buộc mà không có kiết
nhuế ràng buộc, nghĩa là đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết ái chưa
đoạn, Trong này, kiết ái gồm chung năm bộ của ba cõi dục, chỉ là phi
biến hành duyên hữu lậu. Những người vốn có phiền não, đối với sự của
năm bộ thuộc cõi dục, nếu có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết nhuế
ràng buộc, nếu có kiết nhuế ràng buộc th ì cũng có kiết ái ràng buộc;
đối với sự của năm bộ thuộc cõi sắc-vô sắc , có kiết ái ràng buộc chứ
không có kiết nhuế ràng buộc. Người không vốn có phiền não, đối với
sự của năm bộ thuộc cõi dục, tùy theo xứ chưa đoạn có kiết ái ràng buộc
cũng có kiết nhuế ràng buộc, nếu xứ đã đoạn thì không có kiết ái ràng
buộc cũng không có kiết nhuế ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc
cõi sắc-vô sắc, tùy theo xứ chưa đoạn có kiết ái ràng buộc mà không có
kiết nhuế ràng buộc, nếu xứ đã đoạn thì không có kiết ái ràng buộc mà
không có kiết nhuế ràng buộc, nếu xứ đã đoạn thì không có kiết ái ràng
buộc cũng không có kiết nhuế ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc
cõi sắc-vô sắc, tùy theo xứ chưa  đoạn có kiết ái ràng buộc mà không
có kiết nhuế ràng buộc, nếu xứ đã đoạn thì không có kiết ái ràng buộc
cũng không có kiết nhuế ràng buộc. Bởi  vì kiết ái dài mà kiết nhuế
ngắn, cho nên điều đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời thuận theo câu
sau. Nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì chắc chắn có
kiết ái ràng buộc, nghĩa là đối với na êm bộ của cõi dục chưa đoạn hết
sự. Hoặc có kiết ái ràng buộc mà không có kiết nhuế ràng buộc, nghĩa
là đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết ái chưa đoạn; ở trong địa này
hoặc có năm bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có do tu mà đoạn chưa đoạn;
ở trong bộ này hoặc có chín phẩm c hưa đoạn, cho đến hoặc có phẩm
hạ hạ chưa đoạn. Trong này nói chưa đoạn là nói đến tướng tổng quát .
Hỏi: Vì sao năm bộ pháp của c õi sắc-vô sắc không có kiết nhuế
ràng buộc?
Đáp: bởi vì hai cõi trên không có kiết nhuế.
Hỏi: Vì sao hai cõi trên không có kiết nhuế?
Đáp: bởi vì cõi ấy không phải là ruộng đất-đồ đựng đối với kiết
nhuế. Lại nữa, các sư du-già chán ngán tai họa của kiết nhuế mà cầu
lên hai cõi trên, nếu hai cõi trên có kiết nhuế, thì các sư Du-già không
cần phải mong cầu nơi ấy mà chịu khó tu gia hạnh; nếu pháp ở địa dưới
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 91  
www.daitangkinh.org  
có-ở địa trên cũng có, vậy thì đúng ra không có pháp diệt (pháp vô vi)
dần dần, pháp này nếu không có thì c ũng sẽ không có pháp diệt cuối
cùng, bởi vì đều là do dẫn dắt; nếu tr ở lại bài bác không có pháp diệt
cuối cùng thì cũng sẽ bài bác giải thoát xuất ly, đừng phát sinh lỗi lầm
ấy, bởi vì hai cõi trên không có kiết nhuế.
Lại nữa, kiết nhuế cần phải dựa vào sự tương tục thô thiển, sự
tương tục của cõi sắc-vô sắc thì vi tế hơn hẳn, do xa -ma-tha mà thấm
nhuần, cho nên không có kiết nhuế. Lại nữa, nếu ở cõi này có căn   ưu
-khổ thì có kiết nhuế, các loài hữu tình dựa vào căn ưu-khổ, đối với sự
tương tục khác mà khởi lên sân nhuế; cõi sắc-vô sắc không có căn   ưu
-khổ, cho nên không có kiết nhuế. Lại nữa, nếu trong cõi dục có vô tàm
-vô quý thì có kiết Nhuế, hữu tình dựa  vào vô tàm-vô quý, đối với sự
tương tục khác mà khởi lên sân nhuế! Hai cõi trên không có vô tàm-vô
quý, cho nên không có kiết nhuế. Lại nữa, nếu ở cõi này cò tật và khan
thì có kiết nhuế, các loài hữu tình dựa vào Tật-Khan, cho nên không có
khác mà khởi lên sân nhuế; cõi sắc-vô sắc không có Tật-Khan, cho nên
có kiết nhuế. Lại nữa, nếu ở cõi này có căn nữ-nam thì có kiết nhuế, các
loài hữu tình dựa vào căn nữ-nam, đối  với sự tương tục khác mà khởi
lên sân nhuế, nếu ở cõi này tham đoa øn thì có kiết nhuế, các loài hữu
tình dựa vào tham đoàn thực, đối với sự tương tục khác mà khởi lên sân
nhuế, cõi sắc-vô sắc không có tham đoàn thực, cho nên không có kiết
nhuế. Lại nữa, nếu ở cõi này có ái dâm dục thì có ki ết nhuế, các loài
hữu tình dựa vào ái dâm dục, đối với sự tương tục khác mà khởi lên sân
nhuế; cõi sắc-vô sắc không có ái dâm dục, cho nên không có kiết nhuế.
Lại nữa, nếu ở cõi này không có năm cái sâu nặng thì có kiết nhuế, các
loài hữu tình dựa trên năm cái sâu na ëng, đối với sự tương tục khác mà
khởi nên sân nhuế; cõi sắc-vô sắc không có năm cái sâu nặng, cho nên
không có kiết nhuế. Lại nữa, nếu ở cõi này có năm diệu dục thì có kiết
nhuế, các loài hữu tình dựa vào na êm diệu dục mà khởi nên sân nhuế;
cõi sắc-vô sắc không có năm diệu dục, cho nên không có kiết nhuế. Lại
nữa, nếu ở cõi này có tướng oán ghét  thì có kiết nhuế, tướng oán ghét
đó chín sự não hại, cõi sắc-vô sắc không cób tướng oán ghét đó chín là
sự não hại; cõi sắc-vô sắc không có tướng oán ghét, cho nên không có
kiết nhuế.
Vì vậy tôn giả Diệu Âm nói rằng “Nếu hữu tình gặp phải các
tướng oán ghét thì khởi lên kiết nhuế, các tướng oán ghét không có ở
hai cõi trên, cho nên không có kiết nhuế. Lại nữa, Từ là đạo đối trị gần
kiết nhuế, cõi sắc có từ cho nên không có kiết nhuế; như nơi nào   nếu
92 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
có làn gió phệ-lam-bà, thì nơi ấy khói mây chắc chắn không dùng lại
được. Cõi sắc không có cho nên cõi vô sắc cũng không có, không phải
là các phiền não ởi địa dưới đã không có mà ở đoạn trên có thể đoạn
trừ dần dần.”
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết
mạn ràng buộc?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Giả sử có kiết mạn ràng buộ c thì lại có kiết ái ràng buộc
chăng?
Đáp: Đúng như vậy, nghĩa là ki ết ái-mạn đều nằm chung năm
bộ của ba cõi, chỉ là phi biến hành duyên hữu lậu, bởi vì dài ngắn như
nhau, cho nên cần phải hỏi đều phải đưa ra câu trả lời là đúng như vậy.
Nếu người có đủ phiền não, thì tùy theo xứ đã đoạn không có hai kiết
ràng buộc, nếu xứ chưa đoạn thì có ha i kiết ràng buộc,. Hoặc có chín
địa cho đến không có một địa, ở trọng địa này hoặc có năm bộ cho đến
hoặc có một bộ, ở trong bộ này hoặc có chín phẩm cho đến hoặc có một
phẩm, cho nên nói là đúng như vậy.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết
vô minh ràng buộc chăng ?
Đáp: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì chắc chắn có
kiết vô minh ràng buộc. Hoặc là có kiết ái vô minh ràng buộc mà không
có kiết ái ràng buộc, nghĩa là khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối với
pháp do kiến khổ mà đoạn, có kiết vô minh do kiến tập mà đoạn. Trong
này, kiết ái gồm chung năm bộ của ba  cõi, chỉ là phi tiến hành duyên
hữu lậu; kiết vô minh gồm chung năm bộ của ba cõi, gồm biến hành-phi
biến hành duyên hữu lậu và vô lậu. Những người đầy đủ phiền não, đối
với sự của năm bộ ba cõi, nếu có ki ết ái ràng buộc thì cũng có kiết ái
vô minh ràng buộc, nếu có kiết ái vô minh ràng buộc thì cũng có kiết ái
ràng buộc. Người không đầy đủ phiền não, đối với xứ đã đoạn, hoặc là
kiết vô minh biến hành ràng buộc ma ø không có kiết ái ràng buộc. Bởi
vì kiết vô minh dài-kiết ái ngắn, c ho nên đều ra cách trả lời thuận với
câu trước. Nghĩa là khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, kiết ái vô minh
do kiến khổ mà đoạn, đối với sự của bộ mình đã đoạn hết, cho nên đều
không thể nào ràng buộc; kiết vô minh biến hành do kiến tập mà đoạn
làm sở duyên ràng buộc đối với sự do kiến khổ mà đoạn, kiết ái do kiết
tập mà đoạn đối với sự do kiến khổ mà đoạn, không phải là sở duyên
ràng buộc, bởi vì là phi biến hành; không phải là ràng buộc tương ưng,
bởi vì tụ khác .
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 93  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết
kiến ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt. Trong này, kiết ái gồm
chung năm bo äcủa ba cõi, chỉ là phi biến hành duyên hữu lậu; kiết kiến
gồm chung ba cõi và chỉ có bốn bộ, gồm chung biến hành-phi biến hành
duyên hữu lậu. Những người đầy đủ phiền não, đối với sự năm bộ thuộc
ba cõi, nếu có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết kiến ràng buộc, nếu có
kiết kiến ràng buộc thì cũng có kiết ái ràng buộc. Người không đầy đủ
phiền não, kiết ái gồm chung năm bộ cho nên dài, chỉ là phi biến hành
duyên hữu lậu và vô lậu cho nên dài. Hai loại này cùng có nghĩa là dài
-ngắn, cho nên điều đã cần phải làm thành bốn câu phân biệt mà trả
lời.
1. Hoặc có kiết ái ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc,
nghĩa là tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp không tương
ưng với kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn, và đối với pháp do tu mà
đoạn có kiết ái còn chưa đoạn. Trong này, pháp không đương ưng với
kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn, đó là tự tánh tà kiến kia và các tụ
pháp tương ưng-không tương ưng như kiến thủ-giới cấm thủ-nghi-tham
-sân-mạn-vô minh bất cọng… bởi vì á i chưa đoạn đối với các pháp này,
cho nên có kiết ái ràng buộc, nó làm sở duyên ràng buộc và ràng buộc
tương ưng đối với tụ của mình; mến làm sở duyên ràng buộc đối với tụ
khác, không phải là ràng buộc t ương ưng thì không có kiết kiến ràng
buộc-nguyên cớ thế nào? Bởi vì kiết kiến là biến hành duyên với năm
bộ lúa ấy đã đoạn, còn lại chưa đoạn thì đối với pháp không tương ưng
với kiết kiến này, không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên vô
lậu, không phải là ràng buộc tương ưng bởi vì là tụ khác; tự tánh không
tương ưng với tự tánh, ái kia đối với pháp do tu mà đoạn còn chưa đoạn,
cho nên có kiết ái ràng buộc. Hoặc có chín địa chưa đoạn kiết ái, cho
đến hoặc có một địa chưa đoạn kiết ái; ở trong địa này hoặc có chín
phẩm chưa đoạn kiết ái, cho đến hoặc  có một phẩm chưa đoạn kiết ái
mà không có kiết kiến ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì kiết kiến
là biến hành duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn, bộ do tu mà đoạn, bộ do
tu mà đoạn thì không có kiết kiến. Lại  nữa, diệt trì đã sinh mà đạo trí
chưa sinh, đối với pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến đạo mà
đoạn, và đối với pháp do tu mà đoạn, có kiết ái chưa đoạn. Trong này,
pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến đạo mà đoạn, như trước đã
nói; đối với các pháp này và đối với pháp do tu mà đoạn, có kiết ái ràng
buộc mà không có kiết kiến ràng buộc, cũng như trước đã nói. Lại nữa,
94 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
đệ tử của đức thế tôn có đủ kiến giải, đối với pháp do tu mà đoạn, có
kiết ái chưa đoạn. Trong này , đạo loại trí đã sinh có đủ kiến giải về bốn
thánh đế trong ba cõi, cho nên gọi là có đủ kiến giải (cụ kiến ). Họ đối
với pháp do tu mà đoạn còn chưa đoạn ái, cho nên có kiết ái ràng buộc.
Hoặc có chín địa chưa đoạn kiết ái, cho đến hoặc có một địa chưa đoạn
kiết ái; ở trong địa này hoặc có ch ín phẩm chưa đoạn kiết ái, cho đến
hoặc có một phẩm chưa đoạn kiết ái mà không có kiết kiến ràng buộc.
Nguyên cớ thế nào? Bởi vì tất cả kiết kiến lúc ấy đã đoạn.
2. Hoặc có kiết kiến ràng buộc ma ø không có kiết ái ràng buộc ,
nghĩa là khổ trí đã sinh mà tập tr í chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ
mà đoạn có kiết kiến do kiến tập ma ø đoạn còn chưa đoạn. Trong này,
khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sin h, kiết ái-kiết kiến do kiến khổ mà
đoạn thì cả hai đều đã đoạn, kiết ki ến do kiến tập mà đoạn còn chưa
đoạn, làm sở duyên ràng buộc đối với pháp do kiến khổ mà đoạn; kiết
ái do kiến tập mà đoạn tuy chưa  đoạn nhưng đối với pháp do kiến khổ
mà đoạn, không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì là tụ khác.
3. Hoặc có hai kiết cùng ràng buộc , nghĩa là người đầy đủ phiền
não, có hai kiết ràng buộc đối với pháp do kiến-tu mà đoạn.
Hỏi: Tại sao gọi là người đầy đủ phiền não ?
Đáp: Bởi vì tất cả chi phần của hữu tình này đều có thể ràng buộc,
tất cả chi phần đều bị ràng buộc, cho nên gọi là đầy đủ phiền não. Tất
cả chi phần đều có thể ràng buộc, là năm bộ phiền não đều có thể làm
cho ràng buộc. Tất cả chi phần đều bị ràng buộc, là các pháp của năm
bộ đều bị ràng buộc không ngừng. Người đầy đủ phiền não này, đối với
pháp do kiến khổ mà đoạn có kiết ái của một bộ ràng buộc-kiết kiến
của hai bộ ràng buộc; đối với pháp do kiến tập mà đoạn cũng như vậy;
đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt mà đoạn, có kiết ái
của một bộ ràng buộc-kiết kiến của hai bộ ràng buộc. Lại nữa, khổ trí
đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối với pháp do kiến tập-diệt-đạo và tu mà
đoạn, có hai kiết ràng buộc. Trong này, đối với pháp do kiến tập mà
đoạn, có kiết ái của một bộ ràng buộc-kiết kiến của một bộ ràng buộc;
đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt mà đoạn, có kiết ái
của một bộ ràng buộc-kiết kiến c ủa hai bộ ràng buộc; đối với pháp
không tương ưng với kiết kiến, có kiết ái của một bộ ràng buộc-kiết
kiến của một bộ ràng buộc; đối với pháp do kiến đạo mà đoạn cũng như
vậy; đối với pháp do tu mà đoạn, có kiết ái của một bộ ràng buộc- kiết
kiến của một bộ ràng buộc. Lúc ba áy giờ đối với pháp do kiến khổ mà
đoạn, tuy có kiết kiến ràng buộc ma ø không có kiết ái ràng buộc, cho
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 95  
www.daitangkinh.org  
nên ở đây không nói đến. Lại nữa, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh,
đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn, đều có
kiết ái của một bộ ràng buộc-kiết kiến của một bộ ràng buộc. Lúc bấy
giờ đối với pháp không tương ưng với ki ết kiến do kiến diệt-đạo mà
đoạn và pháp do tu mà đoạn, tuy có kiết ái ràng buộc mà không có kiết
kiến ràng buộc, cho nên ở đây không nói  đến. Lại nữa, diệt trí đã sinh
mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến đạo
mà đoạn, có kiết ái của một bộ ra øng buộc-kiết kiến của một bộ ràng
buộc. Lúc bấy giờ đối với pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến
đạo mà đoạn và pháp do tu mà đoạn, tuy có kiết ái ràng buộc mà không
có kiết kiến ràng buộc, cho nên ở đây không nói đến.
4. Hoặc có hai kiết đều không ràng bu ộc, nghĩa là tập trí đã sinh
mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp lo kiến khổ-tập mà đoạn, không có
hai kiết ràng buộc; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp do
kiến khổ-tập-diệt mà đoạn, không có hai kiết ràng buộc. Đệ tử của đức
thế tôn có đủ kiến giải, đối với pháp do kiến mà đoạn, không có hai kiết
ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi dục đối với pháp cõi dục, không có hai kiết
ràng buộc ; đã lìa nhiễm cõi sắc đối với pháp cõi sắc và cõi dục, không
có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi vô sắc đối với pháp của ba cõi,
không có hai kiết ràng buộc. Trong này, các pháp có thể ràng buộc-đã
bị ràng buộc đều đã đoạn, cho nên đều lìa bỏ hai kiết, nghĩa là kiết  ái
-kiến đều lìa bỏ ràng buộc.
Ở đây lại cần phải đưa ra cách giả sử-có thể để hỏi-Đáp (tha thiết
vấn Đáp).
Hỏi: Có thể có pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt-đạo mà
đoạn, có kiết ái ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc, chứ không
phải là không do sự tùy tăng của tùy miên kiến chăng?
Đáp: có, đó là sáu phẩm kiết đoạn rồi tiến vào chánh tánh ly sinh.
Tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, pháp tương ưng với kiết kiến thuộc
sáu phẩm trước do kiến diệt-đạo mà đoạn có kiết ái ràng buộc, kiết ái
thuộc ba phẩm sau duyên vào đó c hưa đoạn, không có kiết kiến ràng
buộc, bởi vì kiết kiến là biến hành duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn,
kiết kiến duyên vô lậu thuộc sáu phẩm trước của bộ mình cũng đã đoạn.
Kiết kiến duyên vô lậu thuộc ba phẩm sau của bộ mình tuy chưa đoạn,
mà đối với pháp tương ưng với kiết kiến đã đoạn thuộc sáu phẩm trước,
không phải là sở duyên ràng buộc bởi  vì duyên vô lậu, không phải là
ràng buộc tương ưng bởi vì là tụ khác; mà tùy miên kiến không phải
là không tùy năng, bởi vì kiến thủ-giới cấm thủ thuộc ba phẩm sau của
96 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
bộ mình hãy còn tùy tăng đối với sáu phẩm trước, tùy miên kiến gồm
chung năm kiến, kiết kiến chỉ là ba kiến trước.
Như đối với kiết kiến, đối với nghi cũng như vậy, nghĩa là như kiết
kiến gồm chung ba cõi và chỉ có bốn bộ, gồm chung biến hành-Phi biến
hành và duyên hữu lậu-vô lậu , kiết nghi cũng như cậy, cho nên kiết ái
nếu đối với kiết nghi thì giống như đối với kiết kiến.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết
thủ ràng buộc chăng?
Đáp: nên làm thành bốn câu pha ân biệt. Trong này, kiết ái gồm
chung năm bộ của ba cõi, chỉ là phi biến hành duyên hữu lậu; kiết thủ
gồm chung ba cõi và chỉ có bốn bộ với duyên hữu lậu, gồm chung biến
hành-phi biến hành. Những người đầy đủ phiền não, đối với sự của năm
bộ thuộc ba cõi, nếu có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết thủ ràng buộc,
nếu có kiết thủ ràng uộc thì cũng có kiết ái ràng buộc. Người không đầy
đủ phiền não, thì kiết ái gồm chung năm bộ cho nên dài, chỉ có bốn bộ
cho nên ngắn; kiết thủ gồm chung biến hành-phi tiến hành cho nên dài,
chỉ có bốn bộ cho nên ngắn. Hai loại này cùng có nghĩa dài-ngắn, cho
nên điều đã hỏi cần phải làm thành bốn câu phân biệt mà trả lời.
1. Hoặc có kiết ái ràng buộc ma ø không có kiết thủ ràng buộc,
nghĩa là tập trí đã sinh mà diệt tr í chưa sinh, đối với pháp do tu mà
đoạn có kiết ái còn chưa đoạn; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh,
đối với pháp do tu mà đoạn có kiết ái còn chưa đoạn. Đệ tử của đức
Thế Tôn có đủ kiến giải, đối với pháp do tu mà đoạn có kiết ái còn chưa
đoạn. Trong này, hoặc có kiết ái của chín địa chưa đoạn, cho đến hoặc
có kiết ái của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết ái của
chín phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết ái của một phẩm chưa đoạn
đoạn. Bởi vì chưa đoạn cho nên có kiết ái ràng buộc mà không có kiết
thủ ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì kiết thủ là biến hành duyên
với năm bộ vào lúc ấy đã đoạn, ki ết thủ là phi biến hành chưa đoạn,
vì đã đoạn không phải là có năng l ực ràng buộc đối với pháp do tu mà
đoạn, cho nên bộ do tu mà đoạn không có kiết thủ .
2. Hoặc có kiết thủ ràng buộc mà không có kiết ái vàng buộc,
nghĩa là khổ trí đã sinh mà tập tr í chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ
mà đoạn có kiết thù do kiến tập mà đoạn còn chưa đoạn. Trong này,
khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, kiết ái, kiết thủ do kiến khổ mà
đoạn, đã đoạn cả hai; kiết thủ do kiến tập mà đoạn còn chưa đoạn, làm
sơ duyên ràng buộc đối với pháp do kiến khổ mà đoạn; kiết ái do kiến
tập mà đoạn, tuy chưa đoạn nhưng đối với pháp do kiến khổ mà  đoạn,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 97  
www.daitangkinh.org  
không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì là phi biến hành, không phải
là ràng buộc tương ưng bởi vì là tụ khác.
3. Hoặc có hai kiết đều ràng buộc. Trong này, người đầy đủ phiền
não, đối với pháp do kiến tu mà đoạn có hai kiết ràng buộc. Trong này,
người đầy đủ phiền não đối với pháp do kiến khổ mà đoạn, có kiết ái
của một bộ ràng buộc kiết thủ của  hai bộ ràng buộc ; đối với pháp do
kiến tập mà đoạn cũng như vậy; đối với pháp do kiến diệt mà đoạn, có
kiết ái của một bộ ràng buộc kiết thủ của ba bộ ràng buộc; đối với pháp
do kiến đạo mà đoạn cũng như vậy; đối với pháp do tu mà đoạn, có kiết
ái của một bộ ràng buộc kiết thu của hai bộ ràng buộc. Lại nữa, khổ trí
đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối với pháp do kiến tập-diệt-đạo và tu mà
đoạn, có hai kiết ràng buộc. Trong này, đối với pháp do kiến tập mà
đoạn, có kiết ái của một bộ ràng buộc - kiết thủ của một bộ ràng buộc;
đối với pháp do kiến diệt - đạo mà đoạn , đều có kiết ái của một bộ ràng
buộc - kiết thủ của hai bộ ràng buộc ; đối với pháp do tu mà đoạn, có
kiết ái của một bộ ràng buộc - kiết thủ của một bộ ràng buộc. Lúc bấy
giờ đối với pháp do kiến khổ mà đoạn, tuy có kiết thủ ràng buộc nhưng
không có kiết ái ràng buộc, cho nên ở đây không nói đến. Lại nữa, tập
trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến diệt - đạo mà
đoạn, có hai kiết ràng buộc. Trong này, đối với pháp do kiến diệt - đạo
mà đoạn, đều có kiết ái của một bộ ràng buộc- kiết thủ của một bộ ràng
buộc. Lúc bấy giờ đối với pháp do tu mà đoạn, tuy có kiết ái ràng buộc
mà không có kiết thủ ràng buộc, cho nên ở đây không nói đến. Lại nữa,
diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp do kiến đạo mà đoạn,
có hai kiết ràng buộc. Trong này, đối với pháp do kiến đạo mà đoạn, có
kiết ái của một bộ ràng buộc - kiết  thủ của một bộ ràng buộc, lúc bấy
giờ với pháp do tu mà đoạn, tuy có kiết ái ràng buộc mà không có kiết
thủ ràng buộc, cho nên ở đây không nói đến.
4. Hoặc có hai kiết đầu không ràng buộc, nghĩa là tập trí đã sinh
mà diệt trí chưa sinh, đối với pha ùp do kiến khổ - tập mà đoạn, không
có hai kiết ràng buộc; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh đối với pháp
do kiến khổ - tập mà đoạn, không có hai kiết ràng buộc; diệt trí đã sinh
mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ - tập - diệt mà đoạn,
không có hai kiết ràng buộc. Đệ tử của đức thế tôn có đủ kiến giải, đối
với pháp do kiến mà đoạn, không có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm
cõi dục, đối với pháp cõi dục không có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm
cõi dục, đối với pháp cõi dục không có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm
cõi sắc, đối với pháp cõi dục, cõi sắc không có hai kiết ràng buộc;   đã
98 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
lìa nhiễm cõi sắc, đối với pháp cõi dục – cõi sắc không có hai kiết ràng
buộc; đã lìa nhiễm cõi vô sắc, đối với pháp cõi dục không có hai kiết
ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi  sắc , đối với pháp c õi dục - cõi sắc không
có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi vô sắc , đối với pháp của ba cõi
không có hai kiết ràng buộc. Trong này, các pháp có thể ràng buộc- đã
bị ràng buộc đều đã đoạn, cho nên đều lìa  bỏ hai kiết, nghĩa là kiết ái
– kiết thủ đều lìa bỏ ràng buộc.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết
tật ràng buộc chăng ?
Đáp: nếu đối với sự việc này có kiết tật ràng buộc thì chắc chắn
có kiết ái ràng buộc. Hoặc có kiết ái ràng buộc mà không có kiết tật
ràng buộc, nghĩa là đối với pháp do kiến mà đoạn của cõi dục và đối
với pháp của cõi sắc - vô sắc có kiết ái chưa đoạn. Trong này, kiết ái
gồm chung năm bộ của ba cõi, chỉ là phi biến hành - duyên hữu lậu;
kiết tật chỉ là phi biến hành - duyên hữu lậu do tu mà đoạn thuộc cõi
dục. Những người đầy đủ phiền não, đối  với sự do tu mà đoạn thuộc
cõi dục, nếu có kiết ái ràng buộc thì cũng có kiết tật ràng buộc, nếu có
kiết tật ràng buộc thì cũng có kiết ái ràng buộc; đối với sự thuộc bốn bộ
kiến mà đoạn của cõi dục và sự thuộc năm bộ của cõi sắc - vô sắc , thì
có kiết ái ràng buộc chứ không có kiết tật ràng buộc. Người không đầy
đủ phiền não, nếu chưa lìa nhiễm cõi dục  thì đối với sự do tu mà đoạn
thuộc cõi dục, có đủ hai kiết ràng buộc; đối với sự thuộc bốn bộ do kiến
mà đoạn của ba cõi, tùy thei xứ ch ưa đoạn thì có kiết ái ràng buộc mà
không có kiết tật ràng buộc, nếu xứ đã đoạn thì không có hai kiết ràng
buộc; đối với sự do tu mà đoạn thuộc cõi  sắc - vô sắc , có kiết ái ràng
buộc mà không có kiết tật ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi dục, đối với sự
của năm bộ thuộc cõi dục không có ha i kiết ràng buộc; đối với sự của
năm bộ thuộc cõi sắc - vô sắc , tùy theo xứ chưa đoạn thì có kiết ái ràng
buộc mà không có kiết tật ràng buộc , nếu xứ đã đoạn thì không có hai
kiết ràng buộc . Bởi vì kiết ái dài mà kiết tật ngắn, cho nên điều đã hỏi
cần phải đưa ra cách trả lời thuận theo câu sau.
Nếu đối với sự việc này có kiết tật ràng buộc thì chắc chắn có
kiết ái ràng buộc, nghĩa là đối với sự do tu mà đoạn thuộc cõi dục chưa
lìa ràng buộc. Hoặc là có kiết ái ràng buộc mà không có kiết tật ràng
buộc, nghĩa là đối với pháp do kiến mà thuộc cõi dục có kiết ái còn chưa
đoạn. Trong này, hoặc có kiết ái của bốn bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có
kiết ái của một bộ chưa đoạn. Đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết
ái chưa đoạn, trong này hoặc có kiết ái của tám địa chưa đoạn, cho đến
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 99  
www.daitangkinh.org  
hoặc có kiết ái của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết ái
của năm bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết ái của một bộ chưa đoạn;
ở trong bộ này hoặc có kiết ái của chín phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc
có kiết ái của một phẩm chưa đoa ïn. Bởi vì chưa đoạn cho nên có kiết
ái ràng buộc mà không có kiết tật ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi
vì do kiến mà đoạn thì không có kiết tật, cõi sắc-vô sắc cũng không có
kiết tật. Hai cõi ấy không có Tật-Khan, như trước nói về nhuế.
Như đối với kiết tật, đối với kiết san cũng như vậy, nghĩa là tật và
san đều chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu thuộc bộ do tu mà đoạn của
cõi dục. Như kiết ái đối với kiết  sau làm thành nhất hành (chuyên về
một sự), kiết mạn đối với kiết sau làm thành nhất hành cũng như vậy,
nghĩa là ái và mạn đều gồm chung năm bộ của ba cõi, bởi vì chỉ là phi
biến hành-duyên hữu lậu.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì cũng có
kiết mạn ràng buộc chăng ?
Đáp: Nếu đối với sự việc na øy có kiết nhuế ràng buộc thì chắc
chắn có kiết mạn ràng buộc. Hoặc có kiết mạn ràng buộc mà không có
kiết nhuế ràng buộc, nghĩa là đối với pháp của cõi sắc-vô sắc, có kiết
mạn chưa đoạn. Trong này, kiết nhuế chỉ có ở cõi dục và gồm chung
năm bộ, chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu; kiết mạn gồm chung năm
bộ thuộc ba cõi, chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu. Những người đầy
đủ phiền não, đối với sự của năm bộ thuộc cõi dục, nếu có kiết nhuế
ràng buộc thì cũng có kiết mạn ràng buộc, nếu có kiết mạn ràng buộc
thì cũng có kiết nhuế ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc cõi sắc-vô
sắc, có kiết mạn ràng buộc c hứ không có kiết nhuế ràng buộc. Người
không đầy đủ phiền não, đối với sự của năm bộ thuộc cõi dục, tùy theo
xứ chưa đoạn thì có kiết nhuế ràng buộc cũng có kiết mạn ràng buộc,
nếu xứ đã đoạn thì không có kiết nhuế ràng buộc cũng không có kiết
mạn ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc cõi sắc-vô sắc, tùy theo xứ
chưa đoạn thì có kiết mạn ràng buộc chứ không có kiết nhuế ràng buộc,
nếu xứ đã đoạn thì không có kiết mạn ràng buộc cũng không có kiết
nhuế ràng buộc. Bởi vì kiết nhuế ngắn mà kiết mạn dài, cho nên điều
đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời thuận theo câu trước.
Nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì chắc chắn có
kiết mạn ràng buộc, nghĩa là đối với sự của năm bộ thuộc cõi dục chưa
đoạn hết. Hoặc có kiết mạn ra øng buộc mà không có kiết nhuế ràng
buộc, nghĩa là đối với pháp của cõi sắc-vô sắc, có kiết mạn chưa đoạn.
Trong này, hoặc là có tám địa chưa đoạn, cho đến hoặc có một địa chưa
10 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
đoạn; ở trong địa này hoặc có năm bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có một
bộ chưa đoạn; ở trong bộ này hoặc có chín phẩm chưa đoạn, cho đến
hoặc có một phẩm chưa đoạn.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì cũng có
kiết vô minh ràng buộc chăng?
Đáp: nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì chắc chắn
có kiết vô minh ràng buộc. Hoặc có kiết vô minh ràng buộc mà không
có kiết nhuế ràng buộc, nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh
mà tập trí chưa sinh, đối với pháp do  kiến khổ mà đoạn thuộc cõi dục,
có kiết vô minh do kiến tập mà đoa ïn còn chưa đoạn. Trong này, kiết
nhuế chỉ gồm chung năm bộ của cõi dục, chỉ là phi biến hành-phi biến
hành-duyên hữu lậu cùng vô lậu. Những người đầy đủ phiền não, đối
với sự của năm bộ thuộc cõi dục, nếu có kiết nhuế ràng buộc thì cũng có
kiết vô minh ràng buộc, nếu có kiết vô minh ràng buộc thì cũng có kiết
nhuế ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc cõi sắc-vô sắc, có kiết vô
minh ràng buộc chứ không có kiết nhuế ràng buộc. Người không đầy đủ
phiền não, đối với xứ đã đoạn của c õi dục, hoặc có kiết vô minh biến
hành ràng buộc chứ không có kiết nhuế ràng buộc; đối với xứ chưa đoạn
thuộc cõi Sắc-vô sắc cũng như vậy. Bởi vì kiết Nhuế ngắn kiết vô minh
dài, cho nên đều phải hỏi đưa ra cách trả lời thuận theo câu trước.
Nếu đối với sự việc này có kiết  nhuế ràng buộc thì chắc chắn có
kiết vô minh ràng buộc, nghĩa là đối với sự của năm bộ thuộc cõi dục
chưa đoạn hết. Hoặc có kiết nhuế vô minh ràng buộc mà không có kiết
nhuế ràng buộc, nghĩa là chưa nhiễm cõi  dục, Khổ trí đã sinh ra mà
Tập trio1 chưa sinh, đối với kiến ph áp do khổ mà đoạn thược cõi dục,
có kiết vô minh do kiến tập mà đoa ïn còn chưa đoạn. Trong này, chưa
lìa nhiễm cõi dục, là nếu đã lìa nhiễm cõi dục thì đối với pháp của cõi
dục thì không có hai kiết, cho nên nói  là chưa lìa nhiễm cõi dục. Khổ
trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh, Nhuế và vô minh do kiến khổ mà đoạn
thì cả hai kiết đều đã đoạn; Vô minh Biến hành do kiến tập mà đoạn
hãy còn chưa đoạn, nó làm sở duyên ràng buộc đối với pháp do kiến
khổ mà đoạn; Kiết nhuế do kiến tập  mà đoạn không phải là sở duyên
ràng buộc đối với pháp do kiến khổ ma ø đoạn bởi vì la ø phi biến hành,
không phải ràng buộc tương ứng bởi vì là tụ khác. Lại nữa, đối với pháp
của cõi Sắc-vô sắc có kiết vô minh chưa đoạn. Trong này, hoặc là kiết
vô minh của tám địa chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh của một
địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết vô minh của năm bộ chưa
đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh của một bộ chưa đoạn; ở trong  bộ
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 101  
www.daitangkinh.org  
này hoặc có kiết vô minh thuộc chín phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc có
kiết vô minh thuộc một phẩm chưa đoạn. Bởi vì chưa đoạn cho nên kiết
vô minh ràng buộc chứ không có kiết Nhuế ràng buộc, bởi vì hai cõi ấy
không có kiết Nhuế.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì cũng có
kiết kiến ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt. Trong này, kiết nhuế chỉ
gồm chung năm bộ thuộc cõi dục, ch ỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu;
kiết kiến chỉ gồm chung ba cõi và chí có bốn bộ, gồm chung kiến hành -
phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu. Những người đầy đủ phiền não,
đối với sự thuộc năm bộ của cõi  dục, nếu có kiết nhuế ràng buộc thì
cũng có kiết kiến ràng buộc, nếu có kiết kiến ràng buộc thì cũng có kiết
nhuế ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc cõi Sắc-vô sắc, có kiết
kiến ràng buộc chứ không có kiết  nhuế ràng buộc. Người không đầy
đủ phiền não thì kiết nhuế gồm chung s ự của năm bộ cho nên dài, chỉ
là phi biến hành-duyên hữu lậu thuộc cõi dục cho nên ngắn; kiết kiến
gồm chung biến hành-phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu thuộc ba
cõi cho nên dài, chỉ có bốn bộ cho nên ngắn. Hai loại này cùng có nghĩa
là dài, ngắn, cho nên đều đã hỏi cần phải làm thành bốn câu phân biệt
mà trả lời.
1. Hoặc có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc,
nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh,
đối với pháp không tương ưng với kiết ki ến do kiến diệt-đạo mà đoạn
thuộc cõi dục, và đối với pháp lo tu mà đoạn của cõi dục, có kiết nhuế
còn chưa đoạn. Trong này, pháp không tương ưng với kiết kiến lo kiến
diệt -đạo mà đoạn, đó là những tụ pháp tương ưng-không tương ưng
như tự tánh tà kiến và kiến thủ-gi ới cấm thủ-nghi-tham-sân-mạn-vô
minh bất cọng… đối với các pháp này vì nhuế chưa đoạn cho nên có kiết
nhuế ràng buộc, nó làm sở duyên ra øng buộc và ràng buộc tương ưng
đối với tụ của mình; nếu làm sở duyên ràng buộc đối với  tụ khác mà
không phải là ràng buộc tương ưng, th ì không có kiết kiến ràng buộc.
Nguyên cớ thế nào ? Bởi vì biến hành của kiết kiến duyên với năm bộ
vào lúc ấy đã đoạn, còn lại chưa đoạn thì đối với pháp không tương ưng
với kiết kiến này không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì là duyên vô
lậu, không phải là ràng buộc tương ưng bởi vì là tụ khác. Tự tánh không
tương ưng với tự tánh, cho nên lúc ấy đối với pháp do tu mà đoạn thuộc
cõi dục có nhuế còn chưa đoạn, vì vậy có kiết nhuế thuộc một phẩm
chưa đoạn, chứ không có kiết kiến ràng buộc. Nguyên cớ thế nào ? Bởi
10 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
vì biến hành của kiết kiến duyên với năm bộ vào lúc ấy đã đoạn, cho
nên bộ do tu mà đoạn không có kiết kiến. Lại nữa, diệt trí đã sinh mà
đạo trí chưa sinh, đối với pháp khô ng tương ưng với kiết kiến do kiến
đạo mà đoạn thuộc cõi dục, và đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi
dục có kiết nhuế còn chưa đoạn. Trong này, pháp không tương ưng với
kiết kiến do kiến đạo mà đoạn, như trước đã nói. Đối với các pháp này
và đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết nhuế ràng buộc mà
không có kiết kiến ràng buộc, cũng như trước đã nói. Lại nữa, đệ tử của
đức Thế Tôn có đủ kiến giải; chưa lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do tu
mà đoạn thuộc cõi dục có kiết nhuế còn chưa đoạn; lúc ấy đối với pháp
do tu mà đoạn thuộc cõi dục, vì nhuế chưa đoạn cho nên có kiết nhuế
ràng buộc chứ không có kiết kiến ràng buộc, như trước nên biết!
2. Hoặc có kiết kiến ràng buộc mà không có kiết nhuế ràng buộc ,
nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối
với pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc c õi dục, có kiết kiến do kiến tập
mà đoạn còn chưa đoạn; đối với pháp c ủa cõi sắc-vô sắc có kiết kiến
chưa đoạn. Trong này, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, kiết nhuế
-kiết kiến do kiến khổ mà đoạn, cả hai đều đã đoạn; kiết kiến do kiến
tập mà đoạn còn chưa đoạn, làm sở duyên ràng buộc đối với pháp do
kiến khổ mà đoạn; kiết nhuế do kiến tập mà đoạn tuy còn chưa đoạn,
nhưng đối với pháp do kiến khổ mà đoạn không phải là sở duyên ràng
buộc bởi vì là phi tiến hành , không phải là ràng buộc tương ưng bởi vì
là tụ khác. Đối với pháp của cõi sa éc-vô sắc có kiết kiến chưa đoạn; ở
trong địa này hoặc có kiết kiến của bốn bộ chưa đoạn, cho đến hoặc
có kiết kiến của một bộ chưa đoa ïn. Bởi vì chưa đoạn cho nên có kiết
kiến ràng buộc chứ không có kiết n huế ràng buộc, vì hai cõi ấy không
có kiết nhuế.
3. Hoặc có hai kiết cùng ràng buộc, nghĩa là người đầy đủ phiền
não, đối với pháp do kiến-tu mà đoạn thuộc cõi dục có hai kiết ràng
buộc. Người đầy đủ phiền não này đối với pháp do kiến khổ mà đoạn
thuộc cõi dục, có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết kiến của hai bộ
ràng buộc; đối với pháp do kiến tập mà đoạn thuộc cõi dục cũng như
vậy; đối với pháp tương ưng với kiế t kiến do kiến diệt mà đoạn thuộc
cõi dục , có kiết nhuế của một bộ ra øng buộc-kiết kiến của ba bộ ràng
buộc, đối với pháp không tương ưng với kiết kiến ấy, có kiết nhuế của
một bộ ràng buộc-kiết kiến của hai bộ ràng buộc; đối với pháp do kiến
đạo mà đoạn thuộc cõi cũng như vậy; đối với pháp do tu mà đoạn thuộc
cõi dục, có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết kiến của hai bộ   ràng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 56 103  
www.daitangkinh.org  
buộc. Lại nữa, chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa
sinh, đối với pháp do kiến tập-diệt-đạo và tu mà đoạn thuộc cõi dục, có
hai kiết ràng buộc. Trong này, đối với pháp do kiến tập mà đoạn thuộc
cõi dục, có kiết nhuế của một bộ ra øng buộc-kiết kiến của một bộ ràng
buộc; đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt mà đoạn thuộc
cõi dục, có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết kiến của hai bộ ràng
buộc, đối với pháp không tương ưng với kiết kiến ấy, có kiết nhuế của
một bộ ràng buộc, đối với pháp không t ương ưng với kiết kiến ấy, có
kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết kiến của một bộ ràng buộc; đối với
pháp do kiến đạo mà đoạn thuộc cõi dục cũng như vậy; đối với pháp do
tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết kiến
của một bộ ràng buộc. Lúc bấy giờ đối với pháp do kiến khổ mà đoạn
thuộc cõi dục, tuy có kiết ki ến ràng buộc mà không có kiết nhuế ràng
buộc, cho nên ở đây không nói đến. Lại nữa , tập trí đã sinh mà diệt trí
chưa sinh, đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt-Đạo mà
đoạn thuộc cõi dục, có hai kiết ràng buộc. Tro ng này, chưa lìa nhiễm
cõi dục, đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt-Đạo mà đoạn
thuộc cõi dục, đều có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết kiến của một
bộ ràng buộc. Lúc bấy giờ đối với pháp không tương ưng với kiết kiến
do kiến diệt-Đạo mà đoạn thuộc cõi dục và pháp do tu mà đoạn, tuy có
kiết Nhuế ràng buộc mà không có ki ết kiến ràng buộc, cho nên ở đây
không nói đến. Lại nữa, Diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với
pháp tương ưng với kiết kiến do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi dục, có hai
kiết ràng buộc. Trong này, chưa lìa nhiễm cõi dục đối với pháp tương
ưng với kiết kiến do kiến đạo mà đoạn thường cõi dục, có kiết nhuế một
bộ ràng buộc-kiết kiến của một bộ ràng buộc. Lúc bấy giờ đối với pháp
không tương ưng với kiết kiến do kiến đa ïo mà đoạn thuộc cõi dục và
pháp do tu mà đoạn, tuy có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết kiến
ràng buộc, cho nên ở đây không nói đến.


„
10 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA