A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 57

Việt dịch

QUYỂN 57

LUẬN VỀ NHẤT HÀNH (Phần 2)

4. Hoặc có hai kiết đều không ràng buộc, nghĩa là Tập trí đã sinh
mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ-Tập mà đoạn, và đối với
pháp không tương ung với kiết kiến do kiến diệt-Đạo mà đoạn thuộc cõi
Sắc-vô sắc, cùng với pháp do tu mà doạn thuộc cõi sắc-vô sắc, không
có hai kiết ràng buộc; Diệt trí đã sinh mà Đạo trí chưa sinh, đối với
pháp do tập khổ do kiến Khổ-Tập-Diệt mà đoạn, và đối với pháp không
tương ưng với kiết kiến do kiến Đạo mà đoạn, thuộc cõi Sắc-vô sắc,
cùng với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc-vô sắc,không có hai kiết
ràng buộc. Đệ Tử của Đức Thế Tôn vốn có kiến giải, chưa lìa nhiễm
cõi dục, đối với pháp do kiến mà đoạn, và đối với pháp do tu mà đoạn
thuộc cõi Sắc-vô sắc, không có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi dục,
đối với pháp cõi dục không có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi sắc
đối với pháp cõi dục, đối với pháp cõi dục không có hai kiết ràng buộc,
đã lìa nhiễm cõi sắc đối với pháp cõi dục-cõi sắc không có hai kiết ràng
buộc; đã lìa nhiễm cõi vô sắc, đối với pháp của ba cõi không có hai kiết
ràng buộc. Trong này, các pháp có thể ràng buộc-đã bị ràng buộc đều
đã đoạn, cho nên đều lìa bỏ hai kiết,  nghĩa là kiết nhuế-kiết kiến đều
lìa bỏ ràng buộc.
Hỏi: Cõi dục có Nhuế, lúc ở đó được lìa bỏ ràng buộc đối với kiết
nhuế thì co ùthể là không ràng buộc, cõi  Sắc-vô sắc vốn không có kiết
nhuế, làm sao nói kiết nhuế không ràng buộc hai cõi ấy?
Đáp: không ràng buộc có hai loại:
1. Từ ràng buộc đạt không ràng buộc.
2. Bản tánh không có ràng buộc cho nên gọi là không ràng buộc.
Các pháp cõi dục vì có kiết nhuế, l úc được giải thoát thì nói là ở
đó từ ràng buộc mà đạt được không ra øng buộc; pháp của hai cõi trên
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 105  
www.daitangkinh.org  
không có kiết nhuế, cho nên nói hai cõi ấy là bản tánh không ràng buộc.
Bởi vì nói không ràng buộc nói hàm chứa nghĩa của hai loại, cho nên ở
đây nói là cả hai đều không ràng buộc. Như Tỳ-nại-da nói “Có hai loại
Bổ-đặc-già-la, gọi là thanh tịnh:
1. Từ trước tới nay không phạm vào cấm giới
2. Phạm rồi vào đúng như pháp sám hối trừ bỏ”
Loại thứ nhất bản tánh không c ó nhiễm ô cho nên gọi là thanh
tịnh, loại thứ hai từ nhiễm ô mà được  thanh tịnh cho nên gọi là thanh
tịnh; không ràng buộc cũng như vậy, cho nên không có gì sai.
Hỏi: Pháp không tương ưng với kiết kiến Diệt-Đạo mà đoạn thuộc
cõi sắc và vô sắc là những loại nào?
Đáp: Đó là Tự tánh tà kiến và những tụ pháp tương ưng như kiến
thủ-Giới cấm thủ-Nghi-Tham-Mạn-Vô minh bất cọng… Pháp tương ưng,
nghĩa là tự tánh tà kiến và tâm-tâm sở pháp trong tụ kiến thủ cho đến vô
minh bất cọng, pháp không tương ưng, nghĩa là tất cả bốn tướng trong
tụ Tà kiến cho đến Vô minh bất cọng, và năng tướng-sở tướng trong tụ
của các pháp tương ưng kia.
Như đối với kiết kiến, đối với kiết nghi cũng như vậy, nghĩa là như
kiết kiến gồm chung ba cõi-chỉ  có bốn bộ, gồm chung kiến hành-phi
biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu, kiết nghi cũng như vậy; cho nên
kiết nhuế đối với kiết nghi thì giống như đối với kiết kiến.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết Nhuế ràng buộc thì cũng có
kiết thủ ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt. Trong này, kiết nhuế chỉ
gồm chung năm bộ thuộc cõi dục, chỉ là phi biến hành, duyên hữu lậu;
kiết thủ gồm chung ba cõi và chỉ có bốn bộ, gồm chung biến hành-phi
biến hành-duyên hữu lậu-vô lậu. Những người đầy đủ phiền não, đối
với sự của năm bộ thuộc cõi dục, n ếu có kiết nhuế ràng buộc thì cũng
có kiết thủ ràng buộc, nếu có kiết thủ ràng buộc thì cũng có kiết nhuế
ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc cõi Sắc-vô sắc, có kiết thủ ràng
buộc chứ không có kiết nhuế ràng buộc. Người không đầy đủ phiền
não, thì kiết nhuế buộc chứ không kiết nhuế ràng buộc. Người không
đầy đủ phiền não, thì kiết nhuế chỉ là phi biến hành thuộc cõi dục cho
nên ngắn, gồm chung năm bộ cho nên dài, kiết thủ chỉ có bốn bộ cho
nên ngắn, gồm chung biến hành-phi biến hành thuộc ba cõi cho nên dài.
Bởi vì hai loại này cùng nghĩa dài-ngắn, cho nên đều đã hỏi cần phải
làm thành bốn câu phân biệt mà trả lời.
1. Hoặc có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết thủ ràng  buộc,
106 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, Tập trí đã sinh mà Diệt trí chưa sinh,
đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục có kiết nhuế còn chưa đoạn;
Diệt trí đã sing mà Đạo trí chưa sinh, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc
cõi dục có kiết nhuế còn chưa đoạn. Đệ tử của Đức Thế Tôn vốn có
kiến giải, chưa lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do tu mà đoạn có kiết
nhuế chưa đoạn. Trong này, hoặc có kiết nhuế thuộc chín phẩm chưa
đoạn, cho đến hoặc có kiết nhuế của một phẩm chưa đoạn, bởi vì chưa
đoạn cho nên có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết thủ ràng buộc.
Nguyên cớ thế nào? Bởi vì biến ha ønh của kiết thủ duyên với năm bộ
lúc ấy đã đoạn, Phi biến hành của kiết thủ đối với pháp do tu mà đoạn
còn chưa đoạn hay đã đoạn đều không thể nào ràng buộc, bởi vì bộ do
tu mà đoạn không có kiết thủ .
2. Hoặc có kiết thủ ràng buộc mà không có kiết nhuế ràng buộc ,
nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối
với pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết thủ do kiến tập mà
đoạn còn chưa đoạn; đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết thủ còn
chưa đoạn. Trong này, chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh mà tập trí
chưa sinh, kiết nhuế-kiết thủ do kiến khổ mà đoạn thuộc cõi dục, cả hai
kiết đều đã đoạn; kiết thủ do kiến tập mà đoạn thuộc cõi dục còn chưa
đoạn, làm sở duyên rang buộc đối với pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc
cõi dục, kiết nhuế do kiến tập mà đoa ïn thuộc cõi dục tuy chưa đoạn
nhưng đối với pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc cõi dục, không phải là
sở nguyên ràng buộc bởi vì là phi  biến hành, không phải là ràng buộc
tương ưng bởi vì là tụ khác. Đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết thủ
chưa đoạn, hoặc là có kiết thủ của tám địa chưa đoạn, cho đến hoặc có
kiết thủ của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết thủ của bốn
bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết thủ của một  bộ chưa đoạn. Bởi vì
chưa đoạn cho nên có kiết thủ ra øng buộc chứ không có kiết nhuế ràng
buộc, vì hai cõi ấy không có kiết nhuế .
3. Hoặc có hai kiết cùng ràng buộc. Trong này, người đầy đủ phiền
não, đối với pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết nhuế của
một bộ ràng buộc-kiết thủ của ha i bộ ràng buộc, đối với pháp do kiến
tập mà đoạn thuộc cõi dục cũng như vậy; đối với pháp do kiến diệt mà
đoạn thuộc cõi dục, có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết thủ của ba
bộ ràng buộc, đối với pháp do kiến đọa mà đoạn thuộc cõi dục cũng như
vậy; đối với pháp do tu mà đoạn thuộc  cõi dục, có kiết nhuế của một
bộ ràng buộc-kiết thủ của hai bộ ràng buộc. Lại nữa, chưa lìa nhiễm cõi
dục, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối với pháp do kiến tập-diệt-
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 107  
www.daitangkinh.org  
đạo và tu mà đoạn thuộc cõi dục, có hai kiết ràng buộc. Trong này, đối
với pháp do kiến tập mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết nhuế của một bộ
ràng buộc-kiết thủ của một bộ ràng buộc ; đối với pháp do kiến diệt-đạo
mà đoạn thuộc cõi dục, đều có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết thủ
của hai bộ ràng buộc; đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết
nhuế của một bộ ràng buộc-kiết thủ của một bộ ràng buộc. Lúc bấy giờ
đối với pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc cõi dục, tuy có kiết thủ ràng
buộc mà không có kiết nhuế ràng b uộc, cho nên ở đây không nói đến.
Lại nữa, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến diệt -
đạo mà đoạn thuộc cõi dục, có hai kiết ràng buộc. Trong này, cũng chưa
lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do kiến diệt-đạo mà đoạn thuộc cõi dục,
đều có kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết thủ của một bộ ràng buộc.
Lúc bấy giờ đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, tuy có kiết nhuế
ràng buộc mà không có kiết thủ ràng buộc, cho nên ở đây không nói
đến. Lại nữa, diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp do kiến
đạo mà đoạn thuộc cõi dục, có hai kiết ràng buộc. Trong này, cũng chưa
lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do kiến đạo mà đoạn thuộc cõi dục, có
kiết nhuế của một bộ ràng buộc-kiết thủ của một bộ ràng buộc. Lúc
bấy giờ đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, tuy có kiết nhuế ràng
buộc mà không có kiết thủ ràng buộc, cho nên ở đây không nói đến.
4. Hoặc có hai kiết đều không ràng buộc, nghĩa là chưa lìa nhiễm
cõi dục, Tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ -
tập mà đoạn, và đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-vô sắc, không
có hai kiết ràng buộc; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp
do kiến khổ-tập-diệt mà đoạn, và đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi
sắc-vô sắc , không có hai kiết ràng buộc. Đệ tử của Đức Thế Tôn vốn
có kiến giải, chưa lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do kiến mà đoạn, và
đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-vô sắc, không có hai kiết ràng
buộc; đã lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp cõi dục không có hai kiết ràng
buộc; đã lìa nhiễm cõi sắc, đối với pháp cõi dục và cõi sắc không có hai
kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi vô sắc, đối với pháp của ba cõi không
có hai kiết ràng buộc. Trong này, các pháp có thể ràng buộc-đã bị ràng
buộc đều đã đoạn, cho nên đều lìa bỏ hai kiết, nghĩa là bởi vì kiết nhuế
-kiết thủ đều lìa bỏ ràng buộc.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết nhuế ràng buộc thì cũng có
kiết tật ràng buộc chăng ?
Đáp : Nếu đối với sự việc này có kiết tật ràng buộc thì chắc chắn
có kiết nhuế ràng buộc. Hoặc có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết
108 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
tật ràng buộc, nghĩa là đối với pháp do kiến mà đoạn thuộc cõi dục có
kiết nhuế chưa đoạn. Trong này,  kiết nhuế chỉ gồm chung gồm chung
năm bộ của cõi dục, chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu; kiết tật chỉ là
phi biến hành-duyên hữu lậu do tu mà đoạn của cõi dục. Những người
có đủ phiền não, đối với sự do tu mà đoạn của cõi dục, nếu có kiết nhuế
ràng buộc thì cũng có kiết tật ràng buộc, nếu có kiết tật ràng buộc thì
cũng có kiết nhuế ràng buộc; đối với sự do kiến mà đoạn của cõi dục, có
kiết nhuế ràng buộc chứ không có kiệt tập ràng buộc. Người không có
đủ phiền não, nếu chưa lìa nhiễm cõi dục, thì đối với sự do tu mà đoạn
của cõi dục có đủ hai kiết ràng buộc; đối với sự do kiến mà đoạn của cõi
dục , tùy theo xứ chưa đoạn thì có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết
tật ràng buộc, nếu xứ đã đoạn thì không có hai kiết ràng buộc. Nếu đã
lìa nhiễm cõi dục, thì đối với sự của năm bộ thuộc cõi dục, không có hai
kiết ràng buộc; đối với sự của năm bộ thuộc cõi sắc-vô sắc, hoặc vốn
có phiền não-hoặc không vốn có phiền não, trong tất cả mọi lúc đều
không có hai kiết ràng buộc. Bởi vì kiết nhuế dài mà kiết tật ngắn, cho
nên điều đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời thuận với câu sau.
Nếu đối với sự việc này có kiết tật ràng buộc thì chắc chắn có
kiết nhuế ràng buộc, nghĩa là đối với sự do tu mà đoạn của cõi dục chưa
lìa ràng buộc. Hoặc có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết tật ràng
buộc, nghĩa là đối với pháp do kiến mà đoạn thuộc cõi dục có kiết nhuế
chưa đoạn. Trong này, hoặc là có kiết nhuế của bốn bộ chưa đoạn, cho
đến hoặc có kiết nhuế của một bộ chưa đoạn. Bởi vì chưa đoạn cho nên
có kiết nhuế ràng buộc mà không có kiết tật ràng buộc. Nguyên cớ thế
nào? Bởi vì bộ do kiến mà đoạn không có kiết tật.
Như đối với kiết tật, đối với kiết san cũng như vậy, nghĩa là tật và
san đều chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu do tu mà đoạn của cõi dục.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết vô minh ràng buộc thì chắc
chắn có kiết vô minh ràng buộc, hoặc có kiết vô minh ràng buộc mà
không có kiết kiến ràng buộc, cho đến nói rộng ra. Trong này, kiết vô
minh gồm chung biến hành-phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu
thuộc năm bộ của ba cõi; kiết kiến gồm chung ba cõi chỉ có bốn bộ, bao
gồm biến hành-phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu. Những người
vốn có phiền não, đối với sự của năm bộ thuộc ba cõi, nếu có kiết vô
minh ràng buộc thì cũng có kiết ràng buộc, nếu có kiết ràng buộc thì
cũng có kiết vô minh ràng buộc người không vốn có phiền não thì kiết
vô minh dài mà kiết kiến ngắn, cho nên điều đã hỏi cần phải đưa ra
cách trả lời thuận với câu sau.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 109  
www.daitangkinh.org  
Nếu đối với sự việc này có kiết kiến ràng buộc thì chắc chắn có
kiết vô minh ràng buộc, nghĩa là đối với sự của năm bộ thuộc ba cõi
có kiết kiến chưa đoạn. Hoặc c ó kiết vô minh ràng buộc mà không có
kiết kiến ràng buộc, nghĩa là tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối
với pháp không tương ưng với kiết ki ến do kiến diệt-đạo mà đoạn, và
đối với pháp do tu mà đoạn có kiết vô minh còn chưa đoạn. Trong này,
pháp không tương ưng-không tương ưng như kiến thủ-giới cấm thủ-nghi
-tham-sân-mạn-vô minh bất cọng; đối với các pháp này vì kiết vô minh
chưa đoạn cho nên có kiết vô mi nh ràng buộc, nó làm sở duyên ràng
buộc và ràng buộc tương ưng đối với tụ của mình. Nếu đối với tụ khác
làm sở duyên ràng buộc chứ không pha ûi là ràng buộc tương ưng, thì
không có kiết kiến ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì biến hành
của kiết kiến duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn, còn lại chưa đoạn thì
đối với pháp không tương ưng với kiết kiến này, không phải là sở duyên
ràng buộc bởi vì duyên vô lậu , không phải là ràng buộc tương ưng bởi
vì là tụ khác, bởi vì tự tánh không tương ưng với tự tánh, lúc ấy đối với
pháp do tu mà đoạn vì kiết vô minh còn chưa đoạn cho nên có kiết vô
minh ràng buộc. Hoặc có kiết vô minh của chín địa chưa đoạn, cho đến
hoặc có kiết vô minh của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có
kiết vô minh thuộc chín phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh
của một phẩm chưa đoạn, mà không có kiết kiến ràng buộc. Nguyên
cớ thế nào? Bởi vì biến hành của kiết kiến duyên với năm bộ lúc ấy đã
đoạn, mà bộ do tu mà đoạn thì không c ó kiết kiến. Lại nữa, diệt trí đã
sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với  pháp không tương ưng với kiết kiến
do kiến đạo mà đoạn, và đối với pháp do tu mà đoạn có kiết vô minh
chưa đoạn. Trong này, pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến đạo
mà đoạn, như trước đã nói; đối với các pháp này và đối với pháp do tu
mà đoạn, có kiết vô minh ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc ,
cũng như trước đã nói. Lại nữa, đệ tử của Đức Thế Tôn vốn có kiến giải,
đối với pháp do tu mà đoạn còn có kiết vô minh chưa đoạn. Trong này,
hoặc có kiết vô minh của chín địa chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô
minh của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết vô minh của
chín phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh của một phẩm chưa
đoạn; bởi vì chưa đoạn cho nên c ó kiết vô minh ràng buộc chứ không
có kiết kiến ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì tất cả kiết kiến vào
lúc ấy đã đoạn.
Như đối với kiết kiến, đối với kiết nghi cũng như vậy, nghĩa là như
kiết kiến gồm chung ba cõi-chỉ có bốn bộ bao gồm biến hành-phi biến
110 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
hành và duyên hữu lậu-vô lậu, kiết nghi cũng như vậy, cho nên kiết vô
minh nếu đối với kiết nghi thì cũng như đối với kiết kiến.
Hỏi: nếu đối với sự việc này c ó kiết vô minh ràng buộc thì cũng
có kiết thủ ràng buộc chăng ?
Đáp: Nếu đối với sự việc này có kiết thủ ràng buộc thì chắc chắn
có kiết vô minh ràng buộc. Hoặc là có kiết vô minh ràng buộc mà không
có kiết thủ ràng buộc, cho đến nói rộng ra. Trong này, kiết vô minh gồm
chung biến hành-phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu của năm bộ
thuộc ba cõi; kiết thủ gồm chung ba cõi-chỉ có bốn bộ duyên hữu lậu
bao gồm biến hành và phi biến hành. Những người vốn có phiền não,
đối với sự của năm bộ thuộc ba cõi, nếu có kiết vô minh ràng buộc thì
cũng có kiết thủ ràng buộc, nếu có ki ết thủ ràng buộc thì cũng có kiết
vô minh ràng buộc. Người không có đủ phiền não thì kiết vô minh dài
mà kiết thủ ngắn, cho nên điều đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời thuận
với câu sau.
Nếu đối với sự việc này có kiết  thủ ràng buộc thì chắc chắn có
kiết vô minh ràng buộc, nghĩa là đối với sự của năm bộ thuộc ba cõi có
kiết thủ chưa đoạn. Hoặc là có kiết trí chưa sinh, đối với pháp do tu mà
đoạn có kiết vô minh còn chưa đoạn; Diệt trì đã sinh mà Đạo trí chưa
sinh, đối với pháp do tu mà đoạn có kiết vô minh chưa đoạn. Đệ tử của
Đức Thế tôn vốn có kiến giải, đối với pháp do tu mà đoạn, cho đến hoặc
có kiết vô minh của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết vô
minh của chín phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh của một
địa chưa đoạn. Bởi vì chưa đoạn nên chưa có kiết vô minh ràng buộc
chứ không có kiết thủ ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì biến hành
của kiết thủ duyên với năm Bộ lúc ấy đã đoạn, Phi biến hành của kiết
thủ chưa đoạn hay đã đoạn đối với pháp do tu mà đoạn, vốn không phải
là pháp có thể duyên vào, bởi vì Bộ do tu mà đoạn không có kiết thủ.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết vô minh ràng buộc thì cũng
có kiết Tật ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đối với sự việc này c ó kiết tật ràng buộc, nghĩa là đối
với pháp do kiến mà đoạn thuộc cõi dục, và đối với pháp của cõi sắc
-Vô sắc có kiến vô minh chưa đoa ïn. Trong này, có Kiết vô minh gồm
chung Biến hành-Phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu của năm bộ
thuộc ba cõi; kiết tật chỉ là Phi biến hành-duyên hữu lậu do tu mà đoạn
thuộc cõi Dục. Những người vốn có phiền não, đối với sự do tu mà đoạn
thuộc cõi Dục, nếu có kiết vô minh ràng buộc thì cũng có kiết tật ràng
buộc, nếu có kiết tật ràng buộc thì cũng có kiết vô minh ràng buộc; đối
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 111  
www.daitangkinh.org  
với sự của bốn Bộ do kiến mà đoạn thuộc cõi D ục, và sự của năm bộ
thuộc cõi Sắc-Vô sắc, có kiết vô minh ràng buộc chứ không có kiết tật
ràng buộc. Người không có đủ phiền não, nếu chưa lìa nhiễm cõi Dục,
thì đối với sự do tu mà đoạn thuộc cõi Dục có đủ hai kiết ràng buộc;
đối với sự của bốn Bộ do kiến mà đoạn thuộc ba cõi, tùy theo xứ chưa
lìa ràng buộc thì có kiết vô minh ràng buộc chứ không có kiết tật ràng
buộc, nếu xứ đã lìa ràng buộc thì k hông có hai kiết ràng buộc; đối với
sự do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-Vô sắc, có kiết vô minh ràng buộc mà
không có kiết tật ràng buộc. Đã lìa nhi ễm cõi dục, đối với sự của năm
bộ thuộc cõi Dục không có hai kiết ràng buộc; đối với sự của năm Bộ
thuộc cõi Sắc-vô sắc, tuỳ theo xứ chia lìa ràng buộc, có kiết vô minh
ràng buộc. Bởi vì kiết vô minh dài mà kiết tật ngắn, cho nên điều đã hỏi
cần phải đưa ra cách trả lời thuận theo câu sau.
Nếu đối với sự việc này có kiết tật ràng buộc thì chắc chắn có
kiết Vô minh ràng buộc, nghĩa là đối với sự do tu mà đoạn cõi dục còn
chưa lìa ràng buộc. Hoặc có kiết vô minh ràng buộc mà không có kiết
tật ràng buộc, nghĩa là đối với pha ùp do kiến mà đoạn thuộc cọi dục
có kiết Vô minh chưa lìa. Trong na øy, hoặc có kiết vô minh của bốn
bộ chưa đoạn. Đối với pháp của cõi sắc-vô sắc, có kiết Vô minh chưa
đoạn. Trong này, hoặc có kiết vô minh của tám địa chưa đoạn, cho đến
hoặc có kiết vô minh của một địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có
kiết vô minh của năm Bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh của
một Bộ chưa đoạn; ở trong bộ này hoặc có kiết vô minh của chín phẩm
chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết vô minh của một phẩm chưa đoạn. Bởi
vì chưa đoạn cho nên có kiết vô mi nh ràng buộc chứ không có kiết tật
ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi  vì Bộ do kiến mà đoạn, không có
kiết tật; bởi vì cõi sắc-vô sắc cũng không có kiết tật.
Như đối với kiết tật, đối với kiết san cũng như vậy, nghĩa là tật và
khan đều chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu do tu mà đoạn thuộc cõi
dục.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết kiến ràng buộc thì cũng có
kiết thủ ràng buộc chăng?
Đáp: nếu đối với sự việc này có kiết kiến ràng buộc thì chắc chắn
có kiết thủ ràng buộc. Hoặc có ki ết thủ ràng buộc mà không có kiết
kiến ràng buộc, cho đến nói rộng ra. Trong này, kiết kiến gồm chung ba
cõi-chỉ có bốn bộ bao gồm biến hành-Phi biến hành và duyên hữu lậu-
vô lậu; kiết thủ gồm chung ba cõi -chỉ có bốn bộ gồm cung Biến hành-
Phi biến hành và duyên hữu lậu. Những người vốn có phiền não, đối
112 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
với sự của năm bộ thuộc ba cõi, nếu có kiết kiến ràng buộc thì cũng có
kiết thủ ràng buộc, nếu có kiến thủ ràng buộc thì cũng có kiết kiến ràng
buộc. Người không có đủ phiền não thì có lúc đối với pháp không tương
ưng với kiết kiến do kiến Diệt-Đạo mà đoạn, có kiết thủ ràng buộc mà
không có kiết kiến ràng buộc. Bởi vì kiết kiến ngắn mà kiết thủ dài, cho
nên điều đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời thuận theo câu trước.
Nếu đối với sự việc này có kiết kiến ràng buộc thì chắc chắn có
kiết thủ ràng buộc, nghĩa là đối với s ự của năm bộ thuộc ba cõi chưa
lìa ràng buộc của kiết kiến. Hoặ c có kiết thủ ràng buộc mà không có
kiết kiến ràng buộc, nghĩa là Tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối
với pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến Diệt-Đạo mà đoạn, có
kiết thủ còn chưa đoạn; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với
pháp không tương ưng với kiết kiến do ki ến đạo mà đoạn, có kiết thủ
còn chưa đoạn. Trong này, pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến
diệt đạo mà đoạn, như trước đã nói; đối  với các pháp này, vì kiết thủ
chưa đoạn cho nên có kiết thủ ra øng buộc, nó làm sở duyên ràng buộc
và ràng buộc tương ưng đối với vị trí của mình; nếu làm sở duyên ràng
buộc đối với tụ khác mà không phải là ràng buộc tương ưng, thì không
có kiết kiến ràng buộc. N guyên cớ thế nào? Bởi vì biến hành của kiết
kiến duyên với năm bộ lúc đấy đã đoạn; còn lại chưa đoạn thì đối với
pháp không tương ưng với kiết kiến này, không phải là sở duyên ràng
buộc bởi vì duyên vô lậu, không phải là ràng buộc tương ưng bởi vì là
tụ khác, bởi vì tự tánh không tương ưng với tự tánh.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết kiến ràng buộc thì cũng có
kiết nghi ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt. Trong này, kiết kiến gồm
chung ba cõi-chỉ có bốn bộ, gồm chung biến hành-phi biến hành và
duyên hữu lậu-vô lậu, kiết nghi cũng như vậy. Những người vốn có
phiền não, đối với sự của  năm bộ thuộc ba cõi , nếu có kiết kiền ràng
buộc thì cũng có kiết nghi ràng b uộc, nếu có kiết nghi ràng buộc thì
cũng có kiết kiến ràng buộc. Người không có đủ phiền não, thì hai kiết
kiến-nghi đều có ràng buộc đối với tụ của mình cho nên dài, không có
ràng buộc đối với tụ khác cho nên nga én. Vì vậy, đều đã hỏi cần phải
làm thành bốn câu phân biệt mà trả lời.
1. Hoặc có kiết kiến ràng buộc mà không có kết Nghi ràng buộc,
nghĩa là tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp tương ưng với
kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn, có kiết kiến chưa đoạn; diệt trí đã
sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 113  
www.daitangkinh.org  
đạo mà đoạn, có kiết kiến chưa  đoạn. Trong này, pháp tương ưng với
kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoa ïn, đó là tâm-tâm sở pháp tương ưng
kiến ấy, kiết kiến đối với chúng c ó ràng buộc tương ưng bởi vì chưa
đoạn, không có nghĩa ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì biến hành
có kiết nghi duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn; còn lại chưa đoạn thì đối
với pháp tương ưng với kiết kiến, không phải là sở duyên ràng buộc bởi
vì duyên vô lậu, không phải là ràng buộc tương ưng bởi vì là tụ khác.
2. Hoặc có kiết nghi ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc,
nghĩa là tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp tương ưng với
kiết nghi do kiến diệt-đạo mà đoạn, có kiết nghi chưa đoạn; diệt trí đã
sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháo tương ưng với kiến nghi do kiến
đạo mà đoạn, có kiết nghi c hưa đoạn. Trong này, pháp tương ưng với
kiết nghi do kiến diệt-đạo mà đoa ïn, đó là tâm-tâm sở pháp tương ưng
với nghi ấy, kiết nghi đối với chúng có ràng buộc tương ưng bởi vì chưa
đoạn, không có sở duyên ràng buộc bởi vì duyên vô lậu; kiết kiến đối
với chúng hoàn toàn không có nghĩa ràng buộc. Nguyên cớ thế nào?
Bởi vì biến hành của kiết kiến duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn; còn
lại chưa đoạn thì đối với pháp tương ưng với kiết nghi, không phải là sở
duyên ràng buộc bời vì là duyên vô lậu, không phải là ràng buộc tương
ưng bởi vì là tụ khác.
3. Hoặc có hai kiết đều ràng buộc, nghĩa là người có đủ phiền não,
đối với pháp do kiến-tu mà đoạn, có hai kiết ràng buộc. Có kiết kiến
của hai bộ ràng buộc-kiết nghi của hai bộ ràng buộc, đối  với pháp do
Trong này, người có đủ phiền não đối với pháp do kiến khổ mà đoạn, có
kiết kiến của hai bộ ràng buộc-kiết  nghi của hai bộ ràng buộc; đối với
pháp do kiến tập mà đoạn cũng như vậy; đối với pháp tương ưng với kiết
kiến do kiến diệt mà đoạn, có kiết kiến của ba bộ ràng buộc -kiết nghi
của hai bộ ràng buộc; đối với pháp tương ưng với kiết nghi do kiến diệt
mà đoạn, kiến đạo mà đoạn cũng như vậy; đối với pháp do tu mà đoạn,
có kiết kiến của hai bộ ràng buộc-kiết nghi của hai bộ ràng buộc. Khổ
trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối với pháp do kiền khổ-tập-Diệt-Đạo
và tu mà đoạn, có hai kiết ràng buộc. Trong này, khổ trí đã sinh mà tập
trí chưa sinh, đối với pháp do kiền khổ mà đoạn, của có kiết kiến một
ràng buộc-kiết nghi của một ràng buộc, đối với pháp do kiền tập mà
đoạn cũng như vậy; đối với pháp tương ưng với kiết kiến do kiến diệt
mà đoạn, có kiết kiến của hai bộ ra øng buộc-kiết nghi của một bộ ràng
buộc; đối với pháp tương ưng với kiết nghi do kiến diệt mà đoạn, có
kiết nghi của hai bộ ràng buộc-kiết kiến của một bộ ràng buộc; đối với
114 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
pháp không tương ưng với hai kiết ki ến-nghi do kiến diệt mà đoạn, có
kiết kiến của một bộ ràng buộc-kiết nghi của một bộ ràng buộc, đối với
pháp do kiền đạo mà đoạn cũng như va äy; đối với pháp do tu mà đoạn,
có kiết kiến của một bộ ràng buộc-kiết nghi của một bộ ràng buộc.
4. Hoặc có hai kiết đều không ràng bu ộc, nghĩa là tập trí đã sinh
mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ-Tập mà đoạn, và đối
với pháp không tương ưng với hai kiết  kiến-Nghi do kiến diệt-Đạo mà
đoạn, cúng đối với pháp do tu ma ø đoạn, không có hai kiết ràng buộc;
Diệt trí đã sinh mà Đạo trí chưa sinh, đối với pháp do kiền khổ-và đối
với pháp không tương ưng với hai kiết kiến-nghi do kiến đạo mà đoạn,
cùng đối với pháp do tu mà đoạn, không có hai kiết ràng buộc. Đệ tử
của Đức Thế Tôn vốn có kiến giải,  đối với pháp do kiến-tu mà đoạn,
không có hai kiết ràng buộc;đã lìa nhiễm cõi sắc, đối với pháp cõi sắc
không có hai kiết ràng buộc, đã lìa nhiễm cõi sắc, đối với pháp cõi dục-
cõi sắc không có hai kiết ràng buộc. Trong này, các pháp có thể ràng
buộc-đã bị ràng buộc đều đã đoạn, cho nên đều lìa bỏ hai kiết, nghĩa là
vì kiết kiến-kiết nghi đều lìa  bỏ ràng buộc. Pháp không tương ưng với
hai kiết kiến-nghi do kiến diệt-Đạo mà đoạn, tuy chưa lìa ràng buộc của
bộ mình mà hai kiết kiến-Nghi không ràng buộc đối với chúng ta, cho
nên gọi là không có hai kiết ràng buộc.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết kiến ràng buộc thì cũng có
kiết tật ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt. Trong này, kiết kiến gồm
chung ba cõi chỉ có bốn bộ, bao gồm biền hành-phi biến hành và duyên
hữu lậu-vô lậu; kiết tật chỉ la ø phi biền hành-duyên hữu lậu do tu mà
đoạn thuộc cõi dục. Những người vốn có phiền não, đối với sự do tu
mà đoạn thuộc cõi dục, nếu có kiết kiến ràng buộc thì cũng có kiết tật
ràng buộc, nếu có kiết tật ràng buộc  thì cũng có kiết kiến ràng buộc;
đối với sự của bốn bộ do kiến mà đoa ïn thuộc cõi dục, và sự năm bộ
thuộc cõi sắc-vô sắc, có kiết kiến ràng buộc chứ không có kiết tật ràng
buộc. Người không có đủ phiền não, nếu chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ
trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, th ì đối với sự của bốn bộ do kiến mà
đoạn thuộc ba cõi, và đối với sự do tu mà đoạn c ủa cõi sắc-vô sắc, có
kiết kiến ràng buộc chứ không có kiết Tật ràng buộc; đối với sự do tu
mà đoạn của cõi dục có đủ hai kiết ràng buộc; tập trí đã sinh mà diệt trí
hoặc là đạo trí chưa sinh, đối với sự do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết
tật ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc; đối với pháp tương ưng
với kiết kiến thuộc ba cõi do kiến diệt mà đoạn, hoặc do kiến đạo  mà
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 115  
www.daitangkinh.org  
đoạn, có kiết kiến ràng buộc chứ không có kiết tật ràng buộc; đối với
pháp do kiến khổ-tập mà đoạn thuộc ba cõi, và pháp không tương ưng
với kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn, không có hai kiết ràng buộc.
Nếu đã lìa nhiễm cõi dục thì đối với sự của năm bộ thuộc cõi dục, không
có hai kiết ràng buộc ; đối với sự của năm bộ thuộc cõi sắc-vô sắc, tùy
theo kiết kiến chưa lìa thì có kiết kiến ràng buộc chứ không có kiết tật
ràng buộc, nếu kiết kiến đã lìa thì không có hai kiết ràng buộc. Bởi vì
hai loại này cùng có nghĩa dài-ngắn , cho nên điều đã hỏi cần phải làm
thành bốn câu phân biệt mà trả lời.
1. Hoặc có kiết kiến ràng buộc ma ø không có kiết tật ràng buộc,
nghĩa là đối với pháp do kiến mà đoa ïn thuộc cõi dục, và đối với pháp
của cõi sắc-vô sắc, có kiết kiến chưa đoạn. Trong này, đối với pháp do
kiến mà đoạn thuộc cõi dục có kiế t kiến chưa đoạn. Là hoặc có kiết
kiến của bốn bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết kiến của một bộ chưa
đoạn. Đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết kiến chưa đoạn, là hoặc
có kiết kiến của tám địa chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết kiến của một
địa chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết kiến của bốn bộ chưa đoạn,
cho đến hoặc có kiết kiến của một bộ chưa đoạn. Bởi vì chưa đoạn cho
nên có kiết kiến ràng buộc chứ không có kiết tật ràng buộc. Nguyên cớ
thế nào? Bởi vì bộ do kiến mà đoạn và hai cõi trên không có kiết tật.
2. Hoặc có kiết tật ràng buộc mà không có kiết kiến ràng buộc,
nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối
với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết tật chưa đoạn; diệt trí đã
sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pha ùp do tu mà đoạn thuộc cõi dục ,
có kiết tật chưa đoạn. Đệ tử của Đức Thế Tôn vốn có kiến giải, chưa
lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết
tật chưa đoạn. Trong này , hoặc có kiết tật thuộc chín phẩm chưa đoạn,
cho đến hoặc có kiết tật của một phẩm chưa đoạn. Bởi vì chưa đoạn cho
nên có kiết tật ràng buộc chứ không có kiết kiến ràng buộc. Nguyên
cớ thế nào? Bởi vì biến hành của kiết kiến duyên với năm bộ lúc ấy đã
đoạn; còn lại chưa đoạn thì đố i với pháp do tu mà đoạn không thể nào
làm ràng buộc, bởi vì là duyên vô lậu, bởi vì bộ do tu mà đoạn không
có kiết kiến.
3. Hoặc có hai kiết đều ràng buộc , nghĩa là người vốn có phiền
não, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc  cõi dục, có hai kiết ràng buộc.
Trong này, người vốn có phiền não, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc
cõi dục, có kiết kiến của hai bộ ràng buộc-kiết tật của một bộ ràng
buộc. Lại nữa, chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa
116 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sinh, đối với pháp do tu ma ø đoạn thuộc cõi dục, có hai kiết ràng buộc.
Trong này, chưa lìa nhiễm c õi dục, là hoặc có chín phẩm chưa lìa, cho
đến hoặc có một phẩm chưa lìa, lúc ấy khổ trí đã sinh mà tập trí chưa
sinh, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết kiến của một bộ
ràng buộc-kiết tật của một bộ ràng buộc.
4. Hoặc có hai kiết đều không ràng buộc, nghĩa là chưa lìa nhiễm
cõi dục, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ-
tập mà đoạn, và đối với pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến
diệt-đạo mà đoạn, cùng đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-vô
sắc, không có hai kiết ràng buộc; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh,
đối với pháp do kiến khổ-tập-diệt mà đoạn, và đối với pháp không
tương ưng với kiết kiến do kiến đạo  mà đoạn, cùng đối với pháp do tu
mà đoạn thuộc cõi sắc-vô sắc, không có hai kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm
cõi dục, đối với pháp cõi dục khôn g có hai kiết ràng buộc. Trong này,
hoặc có đã đoạn cho nên không ràng buộc, hoặc có trước đây không có
cho nên không ràng buộc. Như đối với kiết tật, đối với kiết san cũng như
vậy, nghĩa là bởi vì tật và khan đều chỉ là phi biến hành-duyên hữu hậu
do tu mà đoạn thuộc cõi dục ; như ki ết kiến đối với kiết sau làm thành
nhất hành, kiết nghi đối với kiết sau làm thành nhất hành cũng như vậy,
nghĩa là kiến và nghi đều gồm chung ba cõi-chỉ có bốn bộ, bao gồm
biến hành-phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết thủ ràng buộc thì cũng có
kiết nghi ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đối với sự việc này có kiết nghi ràng buộc thì chắc chắn
có kiết thủ ràng buộc. Hoặc có ki ết thủ ràng buộc mà không có kiết
nghi ràng buộc, cho đến nói rộng ra. Trong này, kiết thủ gồm chung
ba cõi-chỉ có bốn bộ, duyên hữu lậu gồm chung Biến hành và phi biến
hành; kiết nghi gồm chung ba cõi-có bốn bộ, gồm chung biến hành và
phi biến hành; và duyên hữu lậu-vô lậu. Những người vốn có phiền não,
đối với sự năm bộ thuộc ba cõi, nếu có kiết thủ ràng buộc thì cũng có
kiết nghi ràng buộc, nếu có kiết nghi ràng buộc thì cũng có kiết thủ ràng
buộc. Người không có đủ phiền não, có lúc đối với pháp không tương
ưng với kiết nghi do kiến Diệt-Đạo mà đoạn, có kiết thủ ràng buộc chứ
không có kiết nghi ràng buộc. Bởi vì ki ết thủ dài ki ết nghi ngắn, cho
nên đều đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời thuận theo câu sau.
Nếu đối với sự việc này có kiết  nghi ràng buộc thì chắc chắn có
kiết thủ ràng buộc, nghĩa là đối với sự thuộc năm ba thuộc ba cõi chưa
lìa kiết nghi. Hoặc có kiết thủ ràng buộc mà không có kiết nghi ràng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 117  
www.daitangkinh.org  
buộc, nghĩa là tập trí đã sinh mà di ệt trí chưa sinh, đối với pháp không
tương ưng với pháp nghi do kiến diệt-đa ïo mà đoạn, có kiết thủ chưa
đoạn, diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp không tương ứng
với kiết nghi do kiến đạo mà đoạn, c ó kiết thủ chưa đoạn. Trong này,
pháp không tương ưng với kiết nghi do kiến diệt-đạo mà đoạn, đó là sự
tánh của nghi ấy và các tụ pháp tương ưng-không tương ưng như tà kiến-
Kiết thủ-Giới cấm thủ-Tham-sân-Ma ïn-Vô minh bất cọng, đối với các
pháp này kiết thủ còn chưa đoạn cho nên có kiết thủ ràng buộc, chúng
làm sở duyên ràng buộc và ràng buộc tương ưng đối với tụ của mình.
Nếu làm sở duyên ràng buộc đối v ới tụ khác chứ không phải là
ràng buộc tương ưng, thì không có kiết  nghi ràng buộc. Nguyên cớ thế
nào? Bởi vì biến hành của kiết nghi duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn,
còn lại đã đoạn thì đối với pha ùp không tương ưng với kiết nghi này,
không phải là sở duyên ràng buộc bởi  vì duyên vô lậu, không phải là
ràng buộc tương ưng bởi vì là tụ kh ác, bởi vì tự tánh không tương ưng
với tánh.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết thủ ràng buộc thì cũng có
kiết tật ràng buộc chắng?
Đáp: Nên làm thành bôn câu phân biệt. Trong này, kiết thủ chỉ
gồm chung ba cõi-chỉ có bốn bộ, duyên hữu lậu gồm chung biến hành
và phi biến hành; kiết tật chỉ là phiu biến hành-duyên hữu lậu do tu mà
đoạn thuộc cõi dục. Những người vốn có phiền não, đối với sự do tu mà
đoạn thuộc cõi dục, nếu có kiết thủ ràng buộc thì cũng có kiết tật ràng
buộc, nếu có kiết tật ràng buộc thì cũng có kiết thủ ràng buộc; đối với
sự của bốn bộ do kiến đạo mà đoạn t huộc cõi dục và sự của năm bộ
thuộc cõi sắc-vô sắc, có kiết thủ ràng buộc chứ không có kiết tật ràng
buộc. Người không có đủ phiền não, nếu chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ
trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, th ì đối với sự của bốn bộ do kiến mà
đoạn thuộc ba cõi,và sự do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-vô sắc, có kiết thủ
ràng buộc chứ không có kiết tật ràng buộc; đối với với sự do tu mà đoạn
thuộc cõi dục, có đủ hai kiết ràng buộc; tập trí đã sinh mà diệt trí hoặc
là đạo trí chư sinh, đối với  sự do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết tật
ràng buộc chứ không có kiết thủ ràng buộc, đối với sự do kiến diệt mà
đoạn, hoặc do kiến đạo mà đoạn thuộc ba cõi; có kiết thủ ràng buộc chứ
không có kiết tật ràng buộc; đối với sự do kiến khổ-tập mà đoạn thuộc
ba cõi, không có hai kiết ràng buộc.  Nếu đã lìa nhiễm cõi dục, thì đối
với sự của năm bộ thuộc cõi dục  không có hai kiết ràng buộc; đối với
sự năm bộ thuộc cõi sắc-vô sắc, tùy theo kiết thủ chưa lìa thì có kiết thủ
118 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
ràng buộc chứ không có kiết tật ràng buộc, nếu kiết thủ đã lìa thì không
có hai kiết ràng buộc. Bởi vì hai loại này cùng có nghĩa là dài-ngắn, cho
nên đều đã hỏi cần phải làm thành bốn câu phân biệt mà trả lời.
1. Hoặc có kiết thủ ràng buộc ma ø không có kiết tật ràng buộc,
nghĩa là đối với pháp do kiến đạo ma ø đoạn thuộc cõi dục, và đối với
pháp của cõi sắc-vô sắc, có kiết  thủ chưa đoạn. Trong này, đối với
pháp do kiến đạo mà đoạn thuộc cõi dục có kiết thủ chưa đoạn là hoặc
có kiết thủ bốn bộ chưa đoạn, cho đến hoặc có kiết thủ của một bộ chưa
đoạn. Đối với pháp của cõi sắc-vô sắc có kiết thủ chưa đoạn, là hoặc có
kiết thủ của tám địa ch ưa đoạn, cho đến hoặc có kiết thủ của một địa
chưa đoạn; ở trong địa này hoặc có kiết thủ của bốn bộ chưa đoạn, cho
đến hoặc có kiết thủ của một bộ chưa đoạn. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì
bộ do kiến mà đoạn và hai cõi không có kiết tật.
2. Hoặc có kiết tật ràng buộc ma ø không có kiết thủ ràng buộc,
nghĩa là chưa lìa nhiễm cõi dục, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối
với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết tật chưa đoạn; diệt trí đã
sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có
kiết tật chưa đoạn. Đệ tử của Đức  Thế Tôn vốn có kiến giải, chưa lìa
nhiễm cõi dục, đối với pha ùp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có kiết tật
chưa đoạn. Trong này, hoặc có chín  phẩm chưa đoạn, cho đến hoặc có
một phẩm chưa đoạn. Bởi vì chưa đoạn cho nên có kiết tật ràng buộc
chứ không có kiết thủ ràng buộc. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì biến hành
của kiết thủ duyên với năm bộ lúc ấy đã đoạn, còn lại chưa đoạn thì đối
với pháp do tu mà đoạn không thể nào làm ràng buộc, bởi vì không phải
là sở duyên, bởi vì bộ do tu mà đoạn không có kiết thủ.
3. Hoặc có hai kiết đều ràng buộc, nghĩa là người có đủ phiền não,
đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, có hai kiết ràng buộc. Trong
này, người có đủ phiền não, đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục,
có kiết thủ của hai bộ ràng buộc-ki ết tập của một bộ ràng buộc. Lại
nữa, chưa lìa nhiễm cõi dục, khổ trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, đối với
pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục,  có hai kiết ràng buộc. Trong này,
chưa lìa nhiễm cõi dục, là hoặc có chín phẩm chưa lìa, cho đến hoặc có
một phẩm chưa lìa, lúc ấy khổ trí đa õ sinh mà tập trí chưa sinh, đối với
pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục, c ó kiết thủ của một bộ ràng buộc-
kiết tật của một bộ ràng buộc.
4. Hoặc có hai kiết đều không ràng buộc, nghĩa là chưa lìa nhiễm
cõi dục, tập trí đã sinh mà diệt trí chưa sinh, đối với pháp do kiến khổ-
tập mà đoạn, và đối với pháp do tu mà doạn của cõi sắc-vô sắc, không
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 57 119  
www.daitangkinh.org  
có hai kiết ràng buộc; diệt trí đã sinh mà đạo trí chưa sinh, đối với pháp
do kiến khổ-tập-diệt mà đoạn, và đối với pháp do tu mà đoạn của cõi
sắc-vô sắc, không có hai kiết ràng buộc. Đệ tử c ủa Đức Thế Tôn với
có kiến giải, chưa lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp do kiến mà đoạn, và
đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-vô sắc, không có hai kiết ràng
buộc; đã lìa nhiễm cõi dục, đối với pháp cõi dục không có hai kiết ràng
buộc; đã lìa nhiễm cõi sắc, đối với pha ùp cõi dục-cõi sắc không có hai
kiết ràng buộc; đã lìa nhiễm cõi vô sắc, đối với pháp của ba cõi không
có hai kiết ràng buộc. Trong này, ho ặc có loại đã đoạn cho nên không
ràng buộc, hoặc có loại vốn không có cho nên không ràng buộc.
Như đối với kiết tật, đối với kiết san cũng như vậy, nghĩa là bởi vì
tật và san đều chỉ là phi biến hành-duyên hữu lậu do tu mà đoạn thuộc
cõi dục.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này có kiết tật ràng buộc thì cũng có kiết
san ràng buộc chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Hỏi: Giả sử có kiết san ràng buộc  thì cũng có kiết tật ràng buộc
chăng?
Đáp: Đúng như vậy.
Nghĩa là vì kiết tật và kiết san đều chỉ là do tu mà đoạn thuộc cõi
dục, cho nên đều đã hỏi cần phải đưa ra cách trả lời đúng như vậy. Nếu
chưa lìa nhiễm cõi dục, thì đối với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi dục,
có đủ hai kiết ràng buộc; đối với pháp do kiến mà đoạn thuộc ba cõi, và
pháp do tu mà đoạn thuộc cõi sắc-vô sắc, không có hai kiết ràng buộc;
đã lìa nhiễm cõi dục, đối với tất cả các pháp của ba cõi, không như hai
kiết ràng buộc. Bởi vì dài-ngắn như nhau cho nên nói là đúng như vậy,
Hỏi: Kiết tật nào nói khác ma ø chuyển, kiết san dựa vào chính
mình mà chuyển vì sao hỏi lẩn nhau đều trả lời là đúng như vậy?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này kiết tật đối với nơi khác có thể
duyên vào mà hiện khởi, đối với chính mình thì có thể duyên vào mà
không hiện khởi; kiết san thì đối với chính mình có thể duyên vào mà
hiện khởi; đối với nơi khác có thể duyên vào mà không hiện khởi: Đây
là căn cứ vào năng duyên cho nên nói Đúng như vậy. Lại có người nói:
Hai loại này đều là duyên vào chính mình và nơi khác mà lấy khởi:
Hỏi: Kiết tật duyên vào nơi khác mà lấy khởi thì có thể như vậy,
duyên với chính mình mà lấy khởi là thế nào?
Đáp: Như có thí chủ làm người cung cấp vật dụng sinh hoạt cho
Tỳ kheo, một người thì thành tựu tốt đẹp, một người thì không được tốt
120 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
đẹp, người không được thấy tốt đẹp không thấy mà sinh lòng ganh tị,
dấy lên ý niệm như vậy: Vật dụng sinh hoạt đã được cung cấp kia, như
mình mà có được lẽ nào không vui s ướng quá hay sao? Sự ganh tị này
cũng có thể duyên vào chính mình mà dấy khởi:
Hỏi: Kiết san duyên với chính mình mà lấy khởi là thế nào?
Đáp: Như có một loại hữu tình l úc trông thấy người  khác bộ trí,
liền khởi tâm keo kiệt dsấy lên nghĩ như vậy: Người kia đâu cần phải
bố thí đồ vật cho người ta làm gì? Nhưng mà vật đã bố thí thì chính mình
hoàn toàn không có phần, sự kheo kiệt này cũng có thể duyên vào nơi
khác mà dấy khởi, vì thế trả l ời là đúng như vậy đối với ý không có gì
trái ngược.


„