A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 59

Việt dịch

QUYỂN 59

LUẬN VỀ NHẤT HÀNH (Phần 4)

Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết ái quá khứ ràng buộc, thì
cũng có kiết kiến quá khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu chưa đoạn. Nghĩa là đối với sự việc này nếu có kiết ái
đời trước chưa đoạn, kiết kiến cũng c hưa đoạn, thì đối với sự việc này
cũng có nghĩa ràng buộc của kiết kiến quá khứ. Nếu đối với sự việc này
tuy có kiết ái đời trước chưa đoạn mà kiết kiến đã đoạn, thì đối với sự
việc này không có nghĩa ràng buộc của kiết kiến quá khứ. Như Đạo loại
trí đã sinh, đối với pháp do tu mà đoạn, có kiết ái đời trước chưa đoạn;
tập loại trí đã sinh, đối với pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến
Diệt-Đạo mà đoạn, có kiết ái đời trước chưa đoạn. Bởi vì nghĩa này, cho
nên trong này nói chung là nếu chưa đoa ï, cứ không nói là Đạo loại trí
chưa đến phần vị đã sinh, bởi vì ph ần vị ấy cũng có Hữu ái mà không
có kiến; kiết mê lầm cọng tướng thuộc quá khứ chưa đoạn thì chắc chắn
ràng buộc vì sự của ba đời mà ràng buộc, chứ không phải là như ái… mà
đưa ra cách nói không nhất định.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến quá khứ ràng buộc, mà lại có kiết ái quá
khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh-
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ràng buộc. Nghĩa là đối với sự việc
này nếu có kiết kiến đời trước chưa đoạn, cũng có kiết ái đời trước chưa
đoạn, thì đối với sự việc này cũng c ó nghĩa ràng buộc của kiết ái quá
khứ. Nếu đối với sự việc này tuy có kiết kiến đời trước chưa đoạn, mà
trước đó kiết ái này chưa sinh, thì tuy sinh ở nơi khác mà đối với sự việc
này cũng gọi là chưa sinh; giả sử sinh mà đã đoạn thì đối với sự việc này
không có nghĩa ràng buộc của kiết ái quá khứ.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này co ù kiết ái quá khứ ràng buộc, thì
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 139  
www.daitangkinh.org  
cũng có kiết kiến vị lai ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu chưa đoạn. Nghĩa là đối với sự việc này nếu có kiết ái
đời trước chưa đoạn, kiết kiến cũng c hưa đoạn, thì đối với sự việc này
cũng có nghĩa ràng buộc c ủa kiết kiến vị lai. Nếu đối với sự việc này
tuy có kiết ái đời trước chưa đoạn, mà kiết kiến đã đoạn, thì đối với sự
việc này không có nghĩa ràng buộc của kiết kiến vị lai. Phần còn lại
như trước đã nói.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến vị lai ràng buộc, mà lại có kiết ái quá khứ
ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh-
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ra øng buộc. Nghĩa là đối với sự việc
này nếu có kiết kiến vị lai chưa đoa ïn, cũng có kiết ái đời trước chưa
đoạn, thì đối với sự việc này cũng c ó nghĩa ràng buộc của kiết ái quá
khứ. Nếu đối với sự việc này tuy có kiết kiến vị lai chưa đoạn, mà trước
đó kiết ái này chưa sinh, thì tuy sinh ở nơi khác mà đối với sự việc này
cũng gọi là chưa sinh; giả sử sinh ma ø đã đoạn thì đối với sự việc này
không có nghĩa ràng buộc của kiết ái quá khứ.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết ái quá khứ ràng buộc, thì
cũng có kiết kiết hiện tại ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu hiện ở trước mặt. Nghĩa là đối với sự việc này nếu có
kiết ái đời trước hiện tại. Nếu đối v ới sự việc này, hoặc dấy khởi kiết
khác hiện ở trước mắt, hoặc da áy khởi tâm thiện-vô phú vô ký hiện ở
trước mắt, hoặc ở nơi khác dấy khởi kiết kiến hiện ở trước mắt, hoặc là
lúc không có tâm nào, thì không có nghĩa ràng buộc của kiết kiến hiện
tại.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến hiện tại ràng buộc, mà lại có kiết ái quá
khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh-
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ra øng buộc. Nghĩa là đối với sự việc
này nếu có kiết kiến hiện ở trước mắt , cũng có kiết ái đời trước chưa
đoạn, thì đối với sự việc này cũng c ó nghĩa ràng buộc của kiết ái quá
khứ. Nếu đối với sự việc này tuy có kiết kiến hiện ở trước mắt, mà trước
đó kiết ái này chưa sinh, thì tuy sinh nơi khác mà đối với sự việc này
cũng gọi là chưasinh; giả sử sinh mà đã đoạn thì đối vớ i sự việc này
không có nghĩa ràng buộc của kiết ái quá khứ.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết ái quá khứ ràng buộc, thì
cũng có kiết kiến quá khứ-hiện tại ràng buộc chăng?
Đáp: Trong này có ba câu phân biệt:
140 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
1. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc, mà không có kiết kiến quá
khứ-hiện tại ràng buộc, nghĩa là đối với sự việc này có kiết ái đời trước
chưa đoạn, mà kiết kiến đã đoạn. Trong này, có kiết ái đời trước chưa
đoạn, là hiển bày có kiết ái quá khứ; mà kiết kiến đã đoạn, là ngăn
chặn có kiết kiến quá khứ-hiện tại. Nghĩa là tập loại trí đã sinh, đối với
pháp không tương ưng với kiết kiến do ki ến diệt-đạo mà đoạn, có kiết
ái đời trước chưa đoạn; Đạo loại trí đã sinh, đối với pháp do tu mà đoạn,
có kiết ái đời trước chưa đoạn.
2. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc và có kiết kiến quá khứ ràng
buộc, chứ không có hiện tại, nghĩa là đối với sự việc này có kiết ái đời
trước chưa đoạn, và có kiết kiến chưa đoạn, mà không hiện ở trước mắt.
Trong này, có kiết ái đời trước chưa  đoạn, là hiển bày có kiết ái quá
khứ; có kiết kiến chưa đoạn, là hiể n bày có kiết kiến quá khứ, bởi vì
phần vị chưa đoạn ấy đối với sự đã ràng buộc chắc chắn có kiết kiến
quá khứ ràng buộc; mà không hiện ở trước  mắt, là ngăn chặn có kiết
kiến hiện tại.
3. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc, cũng có kiết kiến quá khứ-
hiện tại ràng buộc, nghĩa là đối với s ự việc này có kiết ái đời trước
chưa đoạn, cũng có kiết kiến hiện ở trước mắt. Trong này, có kiết ái
đời trước chưa đoạn, là hiển bày có kiết ái quá khứ; cũng có kiết kiến
ở trước mắt, là hiển bày có kiết kiến hiện tại. Quá khứ này có nhưng
không nói mà tự thành, bởi vì kiết kiến hiện ở trước mắt thì quá khứ
nhất định phải có.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến quá khứ-hiện tại ràng buộc, mà lại có
kiết ái quá khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh-
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ràng buộc. Ý nghĩa trong này nói rộng
ra như trước.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết ái quá khứ ràng buộc, thì
cũng có kiết kiến vị lai-hiện tại ràng buộc chăng?
Đáp: Trong này có ba câu phân biệt:
1. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc, không có kiết kiến vị lai-
hiện tại ràng buộc, nghĩa là đối với sự việc này có kiết ái đời trước chưa
đoạn, mà kiết kiến đã đoạn. Trong này, có kiết ái đời trước chưa đoạn,
là hiển bày có kiết ái quá khứ; mà kiết kiến đã đoạn, là ngăn chặn có
kiết kiến vị lai-hiện tại; phần còn lại như trước nói.
2. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc , và có kiết kiến vị lai ràng
buộc chứ không có hiện tại, nghĩa là đối với sự vịêc này có kiết ái  đời
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 141  
www.daitangkinh.org  
trước chưa đoạn, và có kiết kiến chưa đoạn mà không hiện ở trước mắt.
Trong này, có kiết ái đời trước chưa  đoạn, là hiển bày có kiết ái quá
khứ; có kiết kiến chưa đoạn, là hiển bày có kiết kiến vị lai, bởi vì phần
vị chưa đoạn ấy đối với sự đã ràng buộc nhất định phải có kiết kiến vị
lai ràng buộc; mà không hiện ở trước ma ét, là ngăn chặn có kiết kiến
hiện tại.
3. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc mà cũng có kiết kiến vị lai-
hiện tại ràng buộc, nghĩa là đối với sự việc này có kiết ái đời trước chưa
đoạn, và có kiết kiến hiện ở trước ma ét. Trong này, có kiết ái đời trước
chưa đoạn, là hiển bày có kiết ái quá khứ, có kiết kiến hiện tại ở trước
mắt, là hiển bày có kiết kiến hiện tại. Vị lai này có nhưng không nói mà
tự thành, bởi vì kiết kiến hiện ở trước mắt thì vị lai nhất định phải có.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến vị lai-hi ện tại ràng buộc, mà lại có kiết
ái quá khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ràng buộc. Ý nghĩa trong này nói rộng
ra như trước.
Hỏi: Nếu đối với sự việc này c ó kiết ái quá khứ ràng buộc, thì
cũng có kiết kiến quá khứ-vị lai ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu chưa đoạn. Ý nghĩa trong này như trước cần phải biết.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến quá khứ- vị lai ràng buộc, mà lại có kiết
ái quá khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh-
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ràng buộc. Ý nghĩa trong này nói rộng
ra như trước.
Hỏi: Nếu đối với việc này có kiết ái quá khứ ràng buộc, thì cũng
có kiết kiến quá khứ-vị lai-hiện tại ràng buộc chăng?
Đáp: Trong này có ba câu phân biệt:
1. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc, mà không có kiết kiến quá
khứ-vị lai-hiện tại ràng buộc, nghĩa là đối với sự việc này có kiết ái
đời trước chưa đoạn, mà kiết kiến đã đoạn. Trong này, có kiết ái đời
trước chưa đoạn, là hiển bày có kiết ái quá khứ; mà kiết kiến đã đoạn,
là ngăn chặn có kiết kiến quá khứ-vị la i-hiện tại. Nghĩa là tập loại trí
đã sinh, pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn,
có kiết ái đời trước chưa đoạn; Đạo loại trí đã sinh, pháp do tu mà đoạn,
có kiết ái đời trước chưa đoạn.
2. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc, và có kiết kiến quá khứ-
vị lai ràng buộc chứ không có hiện tại, nghĩa là đối với sự việc này  có
142 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
kiết ái đời trước chưa đoạn và có kiết kiến chưa đoạn, mà không hiện ở
trước mắt. Trong này, có kiết ái đời trước chưa đoạn, là hiển bày có kiết
ái quá khứ; có kiết kiến chưa đoạn, là hiển bày có kiết kiến quá khứ-vị
lai; mà không hiện ở trước mắt, là ngăn chặn có kiết kiến hiện tại.
3. Hoặc có kiết ái quá khứ ràng buộc, cũng có kiết kiến quá khứ-
vị lai-hiện tại ràng buộc, nghĩa là đối với sự việc này có kiết ái đời trước
chưa đoạn, cũng có kiết kiến hiện ở trước mắt. Trong này, có kiết ái đời
trước chưa đoạn, là hiển bày có kiết ái quá khứ, cũng có kiết kiến hiện
ở trước mắt, là hiển bày có kiết kiến hiện tại. Quá khứ-vị lai này có
nhưng không nói mà tự thành, bởi vì kiết kiến hiện ở trước mắt thì nhất
định phải có quá khứ-vị lai.
Hỏi: Giả sử có kiết kiến quá khứ-vị lai-hiện tại ràng buộc, mà lại
có kiết ái quá khứ ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu đời trước chưa đoạn thì ràng buộc, nếu trước chưa sinh
giả sử sinh mà đã đoạn thì không ràng buộc. Ý nghĩa trong này nói rộng
ra như trước.
Như đối với kiết kiến, đối với ki ết Thủ-kiết Nghi cũng như vậy,
bởi vì đều chỉ là do kiến mà đoạn thuộc ba cõi, cho nên dùng ái đối với
chúng làm thành bảy câu nhỏ. Nói như đối với kiết kiến, trong có cũng
có phần ít sai biệt, nghĩa là kiết thủ chỉ có Đạo loại trí đã sinh, đối với
pháp do tu mà đoạn có kiết ái đời trước chưa đoạn, là có ái của quá khứ,
không có thủ của ba đời; không giống như kiết kiến, tập loại trí đã sinh,
đối với pháp không tương ưng với kiết kiến do kiến diệt-đạo mà đoạn,
có kiết ái đời trước chưa đoạn, là cũng có ái của quá khứ chứ không có
kiến của ba đời. Nghĩa sai biệt phần ít cho nên ở đây không nói đến.
Như kiết ái đối với kiết sau làm thành bảy câu nhỏ, cho đến kiết
tật đối với kiết san tùy theo sự thích hợp của nó làm thành bảy câu nhỏ
cũng như vậy.
Trong này, tùy theo sự thích hợp c ủa nó, là chỉ riêng Mạn và ái
đều gồm chung năm Bộ của ba cõi, bởi vì chỉ là Phi biến hành-duyên
hữu lậu, đối với kiết sau làm thành bảy câu nhỏ, đều nói như ái; Vô
minh gồm chung năm Bộ của ba cõi, bao gồm Biến hành-Phi biến hành
và duyên hữu lậu-vô lậu; Kiến-nghi gồm chung ba cõi và chỉ có bốn Bộ,
bao gồm Biến hành- Phi biến hành và duyên hữu lậu-vô lậu; hai Thủ
gồm chung ba cõi và chỉ có bốn Bộ, bao gồm Biến hành-Phi biến hành
và duyên hữu lậu; Nhuế chỉ gồm chung năm Bộ thuộc cõi dục, chỉ có
Phi biến hành-duyên hữu lậu; Tật-Khan chỉ thuộc Phi biến hành-duyên
hữu lậu do tu mà đoạn của cõi Dục. Như vậy, các kiết rộng hẹp có khác
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 143  
www.daitangkinh.org  
biệt, đối với kiết sau làm thành bảy câu có điểm không giống nhau, cho
nên cần phải nói là tùy theo sự thích hợp.
Như bảy câu nhỏ, bảy câu lớn cũng như vậy. Sai biệt là dùng hai
đối với một cho đến dùng tám đối với  một, nghĩa là dùng kiết ái-kiết
nhuế quá khứ, trước hết đối với kiết ma ïn quá khứ, tiếp theo đối với vị
lai, tiếp theo đối với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp
theo đối với vị lai-hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng
đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, làm thành bảy câu đối với kiết mạn.
Như dùng kiết ái-kiết nhuế quá khứ, đối với kiết mạn làm thành
bảy câu, đối với kiết vô minh-kiết kiến-kiết thủ-kiết nghi-kiết tật-kiết
san, đều làm thành bảy câu cũng như vậy.
Tiếp đến trừ ra kiết ái, dùng ki ết nhuế-kiết mạn quá khứ, trước
hết đối với kiết vô minh quá khứ, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối
với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-
hiện tại, tiếp theo đói với quá khứ-vị  lai, cuối cùng đối với quá khứ-vị
lai-hiện tại, làm thành bảy câu đối với kiết vô minh.
Như dùng kiết nhuế-kiết mạn quá khứ, đối với kiết vô minh làm
thành bảy câu, đối với kiết kiến-kiết thủ-kiết nghi-kiết tật-kiết san, đều
làm thành bảy câu cũng như vậy.
Tiếp đến trừ ra kiết nhuế, dùng kiết  mạn-kiết vô minh quá khứ,
trước hết đối với kiết kiến quá khứ, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối
với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-
hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối với quá khứ-vị
lai-hiện tại, làm thành bảy câu đối với kiết kiến.
Như dùng kiết mạn-kiết vô minh qu á khứ, đối với kiết kiến làm
thành bảy câu, đối với kiết thủ-kiết nghi-kiết tật-kiết san, đều làm thành
bảy câu cũng như vậy.
Tiếp đến trừ ra kiết mạn, dùng kiết  vô minh-kiết kiến quá khứ,
trước hết đối với kiết thủ quá khứ, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối
với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-
hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối với quá khứ-vị
lai-hiện tại, làm thành bảy câu đối với kiết thủ.
Như dùng kiết vô minh-kiết kiến quá khứ, đối với kiết thủ làm
thành bảy câu, đối với kiết nghi-kiết  tật-kiết san, đều làm thành bảy
câu cũng như vậy.
Tiếp đến trừ ra kiết vô minh, dùng ki ết kiến-kiết thủ quá khứ,
trước hết đối với kiết nhuế quá khứ, ti ếp theo đối với vị lai, tiếp theo
đối với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị
144 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
lai-hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai cuối cùng đối với quá khứ-
vị lai-hiện tại, làm thành bảy câu đối với kiết nghi.
Như dùng kiết kiến-kiết Thủ quá khứ, đối với kiết nghi làm thành
bảy câu, đối với kiết tật-kiết san, đều làm thành bảy câu cũng như
vậy.
Tiếp đến trừ ra kiết kiến, dùng kiết Thủ-kiết nghi quá khứ, trước
hết đối với kiết Tật quá khứ, tiếp t heo đối với vị lai, tiếp theo đối với
hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện
tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai,  cuối cùng đối với quá khứ-vị lai-
hiện tại, làm thành bảy câu đối với kiết tật.
Như dùng kiết thủ-kiết nghi quá khứ, đối với kiết tật làm thành
bảy câu, đối với kiết san làm thành bảy câu cũng như vậy.
Loại trừ ra kiết thủ, dùng kiết nghi-kiết tật quá khứ, trước hết đối
với kiết san quá khứ, tiếp theo đối với vị lai, tiếp theo đối với hiện tại,
tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, tiếp
theo đối với quá khứ-vị lai, cuối c ùng đối với quá khứ-vị lai-hiện tại,
làm thành bảy câu đối với kiết san.
Như dùng hai kiết đối với một kiết, dùng ba-dùng bốn-dùng năm-
dùng sáu-dùng bảy-dùng tám kiết đối với một kiết, cũng như vậy.
Như ái quá khứ… làm đầu có bảy, cho đến ái quá khứ-vị lai-hiện
tại… làm đầu cũng đều có bảy, như va äy nên biết có bảy lần-bảy cây.
Trong này, có thuyết dùng ái quá khứ…., trước hết đối với Nhuế
quá khứ…, tiếp theo đối với vị lai, ti ếp theo đối với hiện tại, tiếp theo
đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, tiếp theo đối
với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối với  Nhuế… quá khứ-vị lai-hiện tại, là
bảy câu thứ nhất.
Dùng ái…. Quá khứ, trước hết đối với Nhuế… vị lai, tiếp theo đối
với hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ-hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-
hiện tại, tiếp theo đối với quá khứ- vị lai, tiếp theo đối với quá khứ-vị
lai-hiện tại, cuối cùng đối với Nhuế… quá khứ, là bảy câu thứ hai.
Dùng ái… quá khứ, trước hết đối vơ ùi Nhuế… hiện tại, đối với đối
với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá
khứ-vị lai, đối với đối với quá khứ-vị  lai-hiện tại, đối với đối với quá
khứ, cuối cùng đối với Nhuế… vị lai, là bảy câu thứ ba.
Dùng ái… quá khứ, trước hết đối với Nhuế… quá khứ-hiện tại, đối
với vị lai-hiện tại, đối với quá khứ-vị lai, đối với quá khứ-vị lai-hiện tại,
đối với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai, cuối cùng đối với Nhuế…
hiện tại, là bảy câu thứ tư.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 145  
www.daitangkinh.org  
Dùng ái…. Quá khứ, trước hết đối với Nhuế… vị lai-hiện tại, đối
với đối với quá khứ-vị lai, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối
với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, cuối
cùng đối với Nhuế… quá khứ-hiện tại, là bảy câu thứ năm.
Dùng ái… quá khứ, trước hết đối  với Nhuế… quá khứ-vị lai, đối
với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với đối
với vị lai, đối với đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, cuối
cùng đối với Nhuế… vị lai-hiện tại, là bảy câu thứ sáu.
Dùng ái… quá khứ, trước hết đối  với Nhuế… quá khứ-vị lai-hiện
tại, đối với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai,  đối với đối với hiện
tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-hiện tại, cuối
cùng đối với Nhuế… quá khứ-vị lai, la ø bảy câu thứ bảy. Đó gọi là bảy
câu nhỏ.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối với Mạn… quá khứ, đối với
đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại,
đối với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng
đối với Mạn… quá khứ-vị lai-hiện tại, là bảy câu thứ nhất.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối với Mạn… vị lai, tiếp theo
đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-
hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị la i, đối với đối với quá khứ-vị lai-
hiện tại, cuối cùng đối với Mạn… quá khứ, là bảy câu thứ hai.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối với Mạn… hiện tại, đối với
đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lại-hiện tại, đối với đối với
quá khứ-vị lai, đối với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với
quá khứ, cuối cùng đối với Mạn… vị lai, là bảy câu thứ ba.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối với Mạn… quá khứ-hiện
tại, đối với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị lai, đối với
đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với đối với
vị lai, cuối cùng đối với Mạn… hiện tại, là bảy câu thứ tư.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối với Mạn… vị lai-hiện tại,
đối với đối với quá khứ-vị lai, đối với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối
với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, cuối
cùng đối với Mạn… quá khứ-hiện tại, là bảy câu thứ năm.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối  với Mạn…, quá khứ-vị lai,
tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với
đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại,
cuối cùng đối với Mạn… vị lai-hi ện tại, là bảy câu thứ năm.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ, trước hết đối với Mạn… quá khứ-vị  lai-
146 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với  đối với vị lai, đối với đối với
hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-hiện tại,
cuối cùng đối với Mạn… quá khứ-vị lai,  là bảy câu thứ bảy. Đó gọi là
bảy câu lớn.
Cách nói như vậy chỉ uổng phí công lao, đối với văn không ích gì-
đối với nghĩa không ích gì, bởi vì nói lặp lại. Vả lại, không phải là chỉ
có bảy lần-bảy câu, nên đưa ra cách nói này.
Dùng ái… quá khứ, trước hết đối với Nhuế… quá khứ, tiếp theo đối
với vị lai, đối với đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, đối
với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng đối
với Nhuế… quá khứ-vị lai-hiện tại, là bảy câu thứ nhất.
Dùng ái… vị lai, trước hết đối với nhuế… vị lai, đối với đối với hiện
tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-hiện tại, đối
với đối với quá khứ-vị lai, đối với đối với quá k hứ-vị lai-hiện tại, cuối
cùng đối với Nhuế… quá khứ, là bảy câu thứ hai.
Dùng ái… hiện tại, trước hết đối với nhuế… hiện tại, đối với đối
với quá khứ,hiện tại, đối với đối với vị  lai-hiện tại, đối với đối vớ quá
khứ-vị lai, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá
khứ, đối với đối với quá khứ-vị lai-hi ện tại, đối với đối với quá khứ,
cuối cùng đối với Nhuế… vị lai, là bảy câu thứ ba.
Dùng ái… quá khứ-hiện tại, trước hết đối với Nhuế… quá khứ-hiện
tại, đối với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị lai, đối với
đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với đối với
vị lai, cuối cùng đối với Nhuế… hiện tại, là bảy câu thứ tư.
Dùng ái… vị lai-hiện tại, trước hết đối với Nhuế… vị  lai-hiện tại,
đối với đối với quá khứ-vị lai, đối với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối
với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, cuối
cùng đối với Nhuế… quá khứ-hiện tại, là bảy câu thứ năm.
Dùng ái… quá khứ-vị lai, trước hết  đối với Nhuế… quá khứ-vị lai,
tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với
đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại,
cuối cùng đối với Nhuế… vị lai-hi ện tại, là bảy câu thứ sáu.
Dùng ái… quá khứ-vị lai-hiện tại , trước hết đối với Nhuế… quá
khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai-hiện
tại, cuối cùng đối với Nhuế… quá khứ-vị  lai, là bảy câu thứ bảy. Đó gọi
là bảy câu nhỏ.
Dùng ái-Nhuế... quá khứ, trước hết đối với Mạn… quá khứ, đối với
đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 147  
www.daitangkinh.org  
đối với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị lai, cuối cùng
đối với Mạn… quá khứ-vị lai-hiện tại, là bảy câu thứ nhất.
Dùng ái-Nhuế… vị lai, trước hết đố i với Mạn… vị lai, đối với đối
với hiện tại, đối với đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-hiện
tại, đối với đối với quá khứ-vị lai, đối với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại,
cuối cùng đối với Mạn… quá khứ, là bảy câu thứ hai.
Dùng ái-Nhuế… hiện tại, trước hết đ ối với Mạn… hiện tại, đối với
đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với
quá khứ, đối với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ,
cuối cùng đối với Mạn… vị lai, là bảy câu thứ ba.
Dùng ái Nhuế… quá khứ-hiện tại, trước hết đối với Mạn… quá khứ-
hiện tại, tiếp theo đối với vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ-vị lai,
đối với đối với quá khứ, vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối với
đối với vị lai, cuối cùng đối với Mạn… hiện tại, là bảy câu thứ tư.
Dùng ái-Nhuế… vị lai-hiện tại, tr ước hết đối với Mạn… vị lai-hiện
tại, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai, tiếp theo đối với quá khứ-vị lai-hiện
tại, đối với đối với quá khứ, đối với đối với vị lai,  đối với đối với hiện
tại, cuối cùng đối với Mạn… quá k hứ-hiện tại, là bảy câu thứ năm.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ-vị lai, trước hết đối với Mạn… quá khứ-vị
lai, đối với đối với quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với quá khứ, đối
với đối với vị lai, đối với đối với hiện tại, thượng tòa đối với quá khứ-
hiện tại, cuối cùng đối với Mạn…. Vị lai-hiện tại, là bảy câu thứ sáu.
Dùng ái-Nhuế… quá khứ-vị lai-hiệ n tại, trước hết đối với Mạn…
quá khứ-vị lai-hiện tại, đối với đối với  quá khứ, đối với đối với vị lai,
đối với đối với hiện tại, thượng tòa đối với quá khứ-hiện tại, đối với đối
với vị lai-hiện tại, cuối cùng đối v ới Mạn… quá khứ-vị lai, là bảy câu
thứ bảy.
Nếu đưa ra cách nói này thì công lao không uổng phí, đối với văn
có ích lợi- đối với nghĩa có ích lợi, bởi vì không nói lặp lại. Vả lại, chỉ
có bảy lần-bảy câu.
Hỏi: Nhất hành (chuyên về một sự)-Lịch lục (trải qua sáu   loại).
Tiểu thất (bảy câu nhỏ)-Đại thất (bảy câu lớn), có gì sai biệt?
Đáp: Tên gọi chính là sai biệt , đó là tên gọi Nhất hành, tên gọi
Lịch lúc, tên gọi Tiểu thất, tên gọi Đại thất. Lại nữa, dùng pháp không
tương tự đối với pháp không tương t ự đưa ra hỏi-Đáp, không dùng quy
định của thế tục, cho nên gọi là Nhất hành; dùng pháp tương tự đối với
pháp tương tự đưa ra hỏi-Đáp, dùng quy định của thế tục-dùng một đối
với một, cho nên gọi là Tiểu thất; dùng pháp không tương tự đối với
148 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
pháp không tương tự đưa ra hỏi-Đáp, dùng quy định của thế tục-dùng
hai đối với mật, cho nên dùng tám đối với một, cho nên gọi là Đại thất.
Đó gọi là sự sai biệt giữa Nhất hành-Lịch lục-Tiểu thất và Đại thất.
Hỏi: Ba kiết cho đến chín mươi tám tùy miên, ở trong chín mươi
tám tùy miên, mỗi một loại thâu nhiếp mấy tùy miên?
Đáp: Tất cả cần phải phân biệt.
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày chánh
nghĩa. Nghĩa là hoặc có người nói: Các pháp thâu nhiếp tánh khác chứ
không thâu nhiếp tự tánh. Như Luận giả phân biệt, họ dựa vào giả danh
trong kinh chứ không thâu nhiếp tự tánh. Như Luận giả Phân Biệt, họ
dựa vào giả danh trong kinh, và dựa vào ngôn luận của thế tục, cho nên
đưa ra cách nói ấy.
Dựa vào giả danh trong kinh, là như trong kinh nói: “Các đài cao-
trướng rộng… vốn có trung tâm làm cho đài-trướng cân bằng, các loại
cột kèo nương tựa có thể duy trì khiến chúng không rơi rụng, cho nên
nói trung tâm có thể thâu nhiếp được chúng”. Nhưng trung tâm kia cùng
với các loại cột kèo khác nhau mà nói là có thể thâu nhiếp, cho nên
biết các pháp đều thâu nhếp tánh khác chứ không phải là thâu nhiếp tự
tánh.
Kinh khác cũng nói: “Ở trong năm Cân thì Tuệ là tối thắng, Tuệ
căn có thể thâu nhiếp đối với bốn căn còn lại”. Nhưng Tuệ căn ấy cùng
với bốn căn khác nhau mà nói là c ó thể thâu nhiếp, cho nên biết các
pháp đều thâu nhiếp tánh khác nhau chứ không thâu nhiếp tự tánh.
Lại kinh khác nói: “Đức Thế Tôn bảo với trưởng giả Thủ kia rằng:
ông dùng pháp nào để thâu nhiếp đồ chúng của mình, đồ chúng vì sao
tiếp nhận sự thâu nhiếp của ông? Trưởng giả Thủ thưa rằng: Đức Thế
Tôn giảng giải cho con về bốn sự thâu nhiếp:
1. Bố thí.
2. Ái ngữ.
3. Lợi hành.
4. Đồng sự.
Con dùng bốn pháp này để thâu nhiếp đồ chúng của mình, đồ
chúng vì vậy mà tiếp nhận sự tha âu nhiếp của con”. Nhưng trưởng giả
Thủ cùng với đồ chúng khác nhau ma ø nói là thâu nhiếp đồ chúng, cho
nên biết các pháp thâu nhiếp tánh khác chứ không thâu nhiếp tự tánh.
Kinh khác lại nói: “Chánh kiến-Chánh tư duy-Chánh tinh tiến do
Tuệ uẩn thâu nhiếp, chánh niệm-Chánh định do Định uẩn thâu nhiếp”.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 149  
www.daitangkinh.org  
Nhưng chánh tư duy-Chánh tinh tiến cùng với Tuệ uẩn khác nhau,
Chánh niệm cùng với Định uẩn khác  nhau, mà nói là do chúng thâu
nhiếp, cho nên biết các pháp đều thâu nhiếp tánh khác chứ không thâu
nhiếp tự tánh.
Dựa vào ngôn luận của thế tục, nghĩa là thế gian nói trụ cửa thâu
nhiếp cánh cửa-sợi chỉ thâu nhiếp a ùo quần, làm thêm thâu nhiếp tiến
lương… Người tại gia nói: Mình có thể thâu nhiếp ruộng đất-các loại súc
vật-tiền của châu báu-tôi tớ và người trong gia đình. Người xuất gia nói:
Mình thâu nhiếp đồ chúng-vật dụng tiền bạc và y bát. Như vậy, năng
lực thâu nhiếp và vật được thâu nhiếp khác nhau, cho nên biết các pháp
đều thâu nhiếp tánh khác.
Vì ngăn chặn ý đó để hiển bày tất cả các pháp đều thâu nhiếp tự
tánh, là thâu nhiếp của thắng nghĩa. Nếu thâu nhiếp tánh khác là thắng
nghĩa, thì tự tánh của một pháp phải la ø tất cả các pháp, lúc một pháp
sinh khởi thì tất cả các pháp phải sinh khởi, lúc mọt pháp diệt mất thì tất
cả các pháp phải diệt mất. Lại có sai lầm khác, thuận theo do kiến khổ
mà đoạn thì do kiến tập-Diệt-Đạo và tu mà đoạn thâu nhiếp, lúc đoạn
pháp do kiến khổ mà đoạn thì các phiền não do Kiến Tập mà đoạn…
cũng phải đoạn; nếu như vậy thì tu các đạo đối trị sau đó sẽ trở thành
vô dụng. Đừng phát sinh sai lầm này, cho nên tất cả các pháp chỉ thâu
nhiếp tự tành là thâu nhiếp của thắng nghĩa.
Hỏi: Nếu tất cả các pháp chỉ thâu nhiếp tự tánh là thâu nhiếp của
thắng nghĩa chứ không phải là tánh khác, thì Luận giả phân biệt đã dẫn
chứng kinh nói và ngôn luận của thế tục phải thông hiểu thế nào?
Đáp: Kinh đã dẫn chứng là Bất liễu nghĩa, dựa vào giả danh mà
nói có ý nghĩa riêng biệt. Nghĩa là trong kinh nói: “Các đài cao-tường
rộng… vốn có trung tâm làm cho đài -trướng cân bằng, các loại cột kèo
nương tựa có thể duy trì khiến chúng không rơi rụng, cho nên nói là
trung tâm có thể thâu nhiếp được chúng”. Nghĩa là đối với nghĩa duy trì
mà tạm thời thiết lập âm Nhiếp, bởi vì pháp này duy trì pháp kia không
rơi rụng, cho nên tạm thời thiết lập tên gọi thâu nhiếp, chứ không phải
là thâu nhiếp của thắng nghĩa.
Lại trong kinh nói: “Ở trong năm Căn thì Tuệ căn là tối thắng,
Tuệ căn có thể thâu nhiếp đối với bốn căn còn lại”. Nghĩa là đối với
nghĩa phương tiện mà tạm thời thiết lập âm Nhiếp, Tuệ là phương tiện
khiến cho bốn căn còn lại cũng mau chóng vận chuyển có thể hoàn
thành Đại sự, cho nên tạm thời thiết lập tên gọi thâu nhiếp, chứ không
phải là thâu nhiếp của thắng nghĩa.
150 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Lại trong Kinh nói: “Dùng bốn pháp thâu nhiếp để thâu nhiếp đồ
chúng”. Nghĩa là đối với năng lực dẫn dắt đồ chúng khiến cho ông rời
rạc phân tán mà tạm thời thiết  lập âm Nhiếp, nhờ vào bốn pháp thâu
nhiếp để phương tiện dạy dỗ dẫn dắt, cho nên tạm thời thiết lập tên gọi
thâu nhiếp, chứ không phải là thâu nhiếp của thắng nghĩa.
Lại trong Kinh nói: “Chánh tư duy-chánh tinh tiến cũng do Tuệ
uẩn thâu nhiếp, Chánh niệm cũng do Định uẩn thâu nhiếp”. Nghĩa là
đối với nghĩa tùy thuận mà tạm thời thiết lập âm Nhiếp, bởi vì Chánh tư
duy-chánh tinh tiến tùy thuận với T uệ uẩn, Chánh niệm tùy thuận với
Định uẩn, cho nên tạm thời thiết lập tên gọi thâu nhiếp, chứ không phải
là thâu nhiếp của thắng nghĩa.
Vả lại, họ đã dẫn ra ngôn luận c ủa thế tục: “Trụ cửa thâu nhiếp
cánh cửa, sợi chỉ thâu nhiếp áo quần, làm thêm thâu nhiếp tiền lương…”
Nghĩa là dựa vào nghĩa duy trì mà tạm thời nói đến tên gọi thâu nhiếp,
chứ không phải là thâu nhiếp của thắng nghĩa. Người tại gia nói có thể
thâu nhiếp ruộng đất…, người xuất gia nói thâu nhiếp đồ chúng… là dựa
vào nghĩa lợi ích thêm mà tạm th ời nói đến tên gọi thâu nhiếp, chứ
không phải là thâu nhiếp của thắng nghĩa.
Thâu nhiếp tánh khác là chờ thời gian-chờ đợi nhân mà thiết lập
tên gọi thâu nhiếp, chứ không phải la ø thâu nhiếp cứu cánh. Chờ thời
gian, nghĩa là có thời gian có thể  thâu nhiếp, có thời gian không thâu
nhiếp. chờ đợi nhân, nghĩa là có nhân có thể thâu nhiếp, có nhân không
thâu nhiếp. Vì vậy, không phải là cứu cánh. Như có tụng nói:
“Có nhân cho nên dấy khởi ái, có nhân cho nên dấy khởi ghét,
Thế gian không ai không có nhân, mà lại dấy khởi yêu và ghét”.
Thâu nhiếp tự tánh, không chờ đời thời gian và nhân mà có nghĩa
thâu nhiếp, là thâu nhiếp cứu cánh. Không chờ đợi thời gian, nghĩa là
các pháp không có lúc nào không thâu nhiếp tự tánh, bởi vì tất cả mọi
lúc ấy không rời vbỏ tự thể. Không chờ đợi nhân, nghĩa là các pháp
không có nhân mà thâu nhiếp tự tánh, bởi vì không chờ đợi nhân duyên
mà có tự thể. Nếu muốn quán sát tất cả các pháp, thì trước hết cần phải
quán về nghĩa thâu nhiếp tự tánh của nó.
Hỏi: Lúc quán sát thâu nhiếp tự tánh của các pháp, có lợi ích thù
thắng gì, đạt được công đức gì?
Đáp: Trừ bỏ tưởng Ngã và tưởng Nhất hợp, tu tập tưởng Pháp và
tưởng tách biệt dễ dàng đầy đủ, nghĩa là các hữu tình nếu có tưởng Ngã-
tưởng nhất hợp, thì các phiền não như tham-sân-si… tăng mạnh, bởi vì
tăng mạnh cho nên không thể nào giải thoát được những sự tai họa của
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 151  
www.daitangkinh.org  
sinh-già-bệnh-chết-buồn lo-than vãn-khổ đau; nếu trừ bỏ tưởng Ngã và
tưởng Nhất hợp, thì quán Sắc pháp giống như nắm bột rang chẳng mấy
chốc sẽ chia lìa, quán pháp vô sắc trước-sau không cùng lúc chẳng mấy
chốc mà mất đi. Quán tổng quát tất cả các pháp hữu vi, giống như nắm
cát bị gió cuốn bay tản mác không c òn, vì vậy liền đạt được chủng tử
của không giải thoát môn; quán pháp hữu vi vốn không-vô ngã, thì đối
với sinh tử hết sức kkk mong cầu vui th ích, vì vậy lại đạt được chủng
tử tương tự của vô nguyện giải thoát môn; lúc ấy đối với sinh tử không
mong cầu vui thích, cho nên liền đối với Niết-bàn sinh tâm mong cầu
vui thích hết sức, vì vậy lại được  chủng tử tương tự c ủa vô tướng giải
thoát môn. Lúc ấy đối với ba tam-ma-địa như vậy, dựa vào bậc Hạ sinh
khởi bậc Trung, dựa vào bậc trung sinh khởi bậc Thượng, dựa vào bậc
Thượng mà phát tuệ, lìa nhiễm của ba  cõi-đạt được tam Bồ-đề, chứng
tịch diệt vĩnh viễn. Lúc quán sát th âu nhiếp tự tánh của các pháp, thì
đạt được công đức và lợi ích thù thắng như vậy, vì nhân duyên này cho
nên soạn ra phần luận này.
Trong này, tất cả cần phải pha ân biệt, nghĩa là ba Kiết cho đến
chín mươi tám Tùy miên, mỗi một loại đã thâu nhiếp tùy miên đều khác
nhau, cho nên tất cả đều cần phải phân biệt.
Nghĩa là trong ba kiết thì kiết H ữu thân kiến thâu nhiếp ba loại,
đó là kiết này thâu nhiếp ba tùy miên ở trong chín mươi tám tùy miên,
tức là tùy miên Hữu thân kiến do kiến Khổ mà đoạn thuộc ba cõi. Đây
là dựa theo chủng loại tổng quát mà nói thâu nhiếp ba tùy miên. Nếu
phân biệt riêng rẽ thì cõi Dục thâ u nhiếp hữu thân kiến của cõi Dục,
cõi sắc thâu nhiếp Hữu thân kiến của cõi sắc, cõi vô sắc thâu nhiếp hữu
thân kiến của cõi vô sắc. Mỗi một cõi này có ba đời riêng biệt, quá khứ
thì thâu nhiếp hữu thân kiến quá khứ, vị lai thì thâu nhiếp Hữu thân
kiến vị lai, hiện tại thì thâu nhiếp Hữu thân kiến hiện tại. Mỗi một đời
này lại có nhiều sát-na, đều tự thâ u nhiếp lẫn nhau, sau này dựa theo
đó cần phải biết. Kiết Giới cấm thủ thâu nhiếp sáu loại, đó là kiết này
thâu nhiếp sáu tùy miên ở trong chín mươi tám tùy miên, tức là tùy
miên Giới cấm thủ do kiến khổ-đạo mà đoạn thuộc ba cõi. Kiết Nghi
thâu nhiếp mười hai loại, đó là kiết này thâu nhiếp mười hai tùy miên
ở trong chín mươi tám tùy miên, tức là tùy miên nghi do kiến khổ tập-
Diệt-Đạo mà đoạn.
Trong ba Căn bất thiện thì căn bất thiện Tham-sân đều thâu nhiếp
năm loại, đó là thâu nhiếp Tham-sân của năm Bộ thuộc cõi Dục, căn
bất thiện si thâu nhiếp bốn loại và phần ít của bốn loại, đó là thâu nhiếp
152 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
bốn Bộ sau của cõi Dục và bất thiện vô minh do kiến khổ mà đoạn.
Trong ba lậu thì Dục lậu thâu nhiếp ba mươi mốt loại còn lại, trừ
ra năm vô minh trong ba mươi sáu tùy miên thuộc cõi Dục. Hữu lậu thâu
nhiếp năm mươi hai loại, đó là tha âu nhiếp năm mươi hai loại còn lại,
trừ ra mười vô minh trong sáu mươi hai t ùy miên thuộc cõi sắc-vô sắc.
Vô minh lậu thâu nhiếp mười lăm loại, đó là thâu nhiếp vô minh của ba
cõi đều có năm Bộ.
Trong bốn Bộc lưu thì Dục bộc lưu thâu nhiếp mười chín loại, đó
là thâu nhiếp tham-sân-mạn của năm Bộ và nghi của bốn Bộ thuộc cõi
Dục. Hữu bộc lưu thâu niếp hai mươi tám loại, đó là thâu nhiếp Tham-
Mạn đều có năm Bộ và Nghi đều có bốn Bộ của cõi Sắc-Vô sắc. Kiến
bộc lưu thâu nhiếp ba mươi sáu loại,  đó là thâu nhiếp ba cõi đều có
mười hai kến, tức là Hữu thân ki ến. Biên chấp kiến đều có một, Giới
cấm thủ có hai, tà kiến-kiến thủ đều có bốn là mười hai. Vô minh bộc
lưu thâu nhiếp mười lăm loại, đó là thâu nhiếp ba cõi đều có Vô minh
của năm Bộ.
Như bốn Bộc lưu, bốn ách cũng như vậy, bởi vì danh nghĩa tuy
khác nhau mà Thể thì giống nhau.
Trong bốn Thủ thì Dục thủ thâu nhiếp hai mươi bốn loại, đó là
thâu nhiếp năm bộ Tham-Sân-Mạn-Vô minh và bốn bộ Nghi thuộc cõi
Dục. Kiến thủ thâu nhiếp ba mươi loại, đó là thâu nhiếp ba cõi đều có
mười kiến, tức là trong mười hai kiến đã nói ở trước trừ ra hai Giới cấm
thủ, còn lại mười kiến. Giới cấm t hủ thâu nhiếp sáu loại, đó là thâu
nhiếp ba cõi đều có hai Giới cấm thủ. Ngã ngữ thủ thâu nhiếp ba mươi
tám loại, đó là thâu nhiếp cõi sa éc-Vô sắc đều có Tham-Mạn-vô minh
của năm Bộ và đều có Nghi của bốn Bộ.
Trong bốn Thân hệ thì Thân hệ Tham dục-sân nhuế đều thâu
nhiếp năm loại, đó là thâu nhiếp Tham-sân thuộc năm Bộ của cõi Dục.
Thân hệ Giới cấm thủ thâu nhiếp sáu loại, đó là thâu nhiếp ba cõi đều
có hai Giới cấm thủ. Thân hệ chấp đây là thật thâu nhiếp mười hai loại,
đó là thâu nhiếp ba cõi đều có bốn kiến thủ.
Trong năm Cái thì cái Tham dục-Sân nhuế đều thâu nhiếp năm
loại, đó là thâu nhiếp tham-sân thuộc năm Bộ của cõi Dục. Cái Nghi
thâu nhiếp bốn loại, đó là thâu nhiếp Nghi thuộc bốn Bộ của cõi Dục.
Những Cái còn lại không có gì thâu nhiếp, bởi vì Hôn trầm, thụy miên-
trạo cử ác tác là tánh thuộc về Triền, cho nên không thâu nhiếp tùy
miên.
Trong năm Kiết thì kiết Tham-Mạn đều thâu nhiếp mười lăm loại,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 59 153  
www.daitangkinh.org  
đó là thâu nhiếp Tham-Mạn của ba cõi đều có năm Bộ. Kiết sân đối
với năm loại, đó là thâu nhiếp sân t huộc năm Bọ của cõi Dục. Kiết
Tật-Khan không có gì thâu nhiếp, bởi vì hai kiết này không phải là tánh
thuộc về Tùy miên.
Trong năm kiết thuận phần dưới thì Kiết Tham-dục-sân nhuế đều
thâu nhiếp năm loại, đó là thâu nhiếp Tham-sân thuộc năm Bộ của cõi
Dục. Kiết Hữu thân kiến thâu nhiếp ba loại, đó là thâu nhiếp ba cõi đều
có một Hữu thân kiến. Kiết Giới cấm thủ thâu nhiếp sáu loại, đó là thâu
nhiếp ba cõi đều có hai Giới cấm thủ. Kiết nghi thâu nhiếp mười hai
loại, đó là thâu nhiếp nhiếp ba cõi  đều có hai Giới cấm thủ. Kiết nghi
thâu nhiếp mười hai loại, đó là thâu nhiếp ba cõi đều có Nghi thuộc bốn
Bộ.
Trong năm Kiết thuận phần trên thì kiết Sắc tham thâu nhiếp phần
ít của một loại, đó là thâu nhiếp ph ần ít của tham do tu mà đoạn thuộc
cõi Sắc. Kiết vô sắc tham thâu nhi ếp phần ít của một loại, đó là thâu
nhiếp phần ít của Tham do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc. Kiết Trạo cử
không có gì thâu nhiếp, bởi vì không phải là tánh thuộc về Tùy miên.
Kiết Mạn thâu nhiếp phần ít của hai loại, đó là thâu nhiếp phần ít của
Mạn điều do tu mà đoạn thuộc cõi  Sắc-Vô sắc. Kiết Vô minh thâu
nhiếp phần ít của hai loại, đó là thâu nhiếp pầhn ít của Vô minh đều do
tu mà đoạn thuộc cõi Sắc-Vô sắc.
Trong năm Kiến thì Hữu thân kiến-biên chấp kiến đều thâu nhiếp
ba loại, đó là thâu nhiếp ba cõi  đều có một Hữu thân kiến-Biên chấp
kiến. Tà kiến-kiến thủ đều thâu nhiếp mười hai loại, đó là thâu nhiếp
ba cõi đều có bốn tà kiến-kiến thủ. Giới cấm thủ thâu nhiếp sáu loại, đó
là thâu nhiếp ba cõi đều có hai Giới cấm thủ.
Trong sáu Ái thân thì do nhãn-nhĩ-t hân xúc mà sinh ra Ái thân
đều thâu nhiếp phần ít của hai loạ i, đó là đều thâu nhiếp phần ít của
Tham đều do tu mà đoạn thuộc cõi Dục-cõi sắc. Tỷ-thiệt xúc mà sinh ra
Ái thân đều thâu nhiếp phần ít của một loại, đó là đều thâu nhiếp phần
ít của Tham do tu mà đoạn thuộc cõi Dục. Ý xúc mà sinh ra Ái thân thâu
nhiếp mười ba loại và phần ít của hai loại, đó là thâu nhiếp ba cõi đều
có bốn Bộ trước, và Tham do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc, cùng với
phần ít của Tham đều do tu mà đoạn thuộc cõi Dục-cõi sắc.
Trong bảy Tùy miên thì tùy miên  Dục tham-sân nhuế đều thâu
nhiếp năm loại, đó là thâu nhiếp Tham-sân thuộc năm Bộ của cõi Dục.
Tùy miên Hữu tham thâu nhiếp mười loại, đó là thâu nhiếp Tham-mạn
của cõi sắc-vô sắc đều có năm Bộ. Tùy miên Vô minh đều thâu nhiếp
154 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
mười lăm loại, đó là thâu nhiếp Ma ïn-vô minh của ba cõi đều có năm
Bộ. Tùy miên kiến thâu nhiếp ba mươi sáu loại, đó là thâu nhiếp ba cõi
đều có mười hai kiến. Tùy miên nghi th âu nhiếp mười hai loại, đó là
thâu nhiếp Nghi của ba cõi đều có bốn bộ.
Trong chín Kiết thì kiết ái-mạn-vô minh đều thâu nhiếp mười lăm
loại, đó là thâu nhiếp tham-mạn-v ô minh của ba c õi đều có năm Bộ.
Kiết Nhuế thâu nhiếp năm loại, đó là thâu nhiếp sân thuộc năm Bộ của
cõi Dục. Kiết kiến-thủ đều thâu nhi ếp mười tám loại, đó là kiết kiến
thâu nhiếp ba cõi đều có một hữu th ân kiến-biên chấp kiến và bốn tà
kiến, kiến thủ thâu nhiếp ba cõi đ ều có hai giới cấm thủ-bốn kiến thủ.
Kiến nghi thâu nhiếp mười hai loại, đó là thâu nhiếp Nghi của ba cõi
đều có bốn Bộ. Kiết Tật-Khan kh ông có gì thâu nhiếp, bởi vì không
phải là tánh thuộc tùy miên.
Trong chín mươi tám tùy miên thì H ữu thân kiến cõi Dục thâu
nhiếp Hữu thân kiến của cõi Dục, cho đến Vô minh do tu mà đoạn của
cõi Vô sắc thâu nhiếp vô minh do tu mà đoạn của cõi vô sắc, tất cả đều
tự thâu nhiếp tự tánh của chúng.
Hỏi: Vì sao các pháp đều thâu nhiếp tự tánh?
Đáp: Tự tánh đối với tự tánh là có-là thật-là có thể đạt được, cho
nên nói là thâu nhiếp, tự tánh đối với tự tánh không phải là khác-không
phải là ngoài-không phải là rời xa -không phải là riêng biệt mà luôn
luôn không trống rỗng, cho nên nói là tha âu nhiếp; tự tánh đối với tự
tánh không phải là không đã có-kh ông phải là không đang có-không
phải là không sẽ có, cho nên gọi là th âu nhiếp; tự tánh đối với tự tánh
không phải là tăng-không phải là giảm, cho nên gọi là thâu nhiếp. Lúc
tự tánh các pháp thâu nhiếp tự tánh, không giống như dùng tay giữ lấy
thức ăn-dùng ngón tay vê áo…, nhưng tất  cả chúng đều nắm giữ tự thể
khiến không phân tán hư hoại, cho nên gọi là thâu nhiếp. Đối với nghĩa
nắm giữ mà thiết lập tên gọi tha âu nhiếp, bởi vì tên gọi thâu nhiếp cho
nên thâu nhiếp của thắng nghĩa chỉ thâu nhiếp tự tánh.


„