A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 67

Việt dịch

QUYỂN 67

LUẬN VỀ HỮU TÌNH (Phần 5)

Hỏi: Những người Bất hoàn đã th ành tựu pháp vô lậu, thì pháp
này do quả Bất hoàn thâu nhiếp chăng?
Đáp: Hoặc thâu nhiếp, hoặc không thâu nhiếp, bởi vì nghĩa không
nhất định.
Hỏi: Thế nào thâu nhiếp?
Đáp: Quả Bất hoàn hữu vi vô vi đã được không mất. Quả Bất
hoàn hữu vi, nghĩa là Đạo loại trí…, hoa ëc lìa nhiễm cõi Dục bằng đạo
giải thoát thứ chín và quyến thuộc cu ûa đạo ấy. Quả  Bất hoàn vô vi,
nghĩa là pháp đoạn do kiến mà đoạn của ba cõi, và pháp đoạn do tu mà
đoạn của cõi Dục. đã được, nghĩa la ø Tín thắng giải đã được Tín thắng
giải do quả Bất hoàn thâu nhiếp ch ủng tánh các căn, kiến chí đã được
kiến chí do quả bất hoàn thâu nhiếp chủng tánh các căn, và đã được
pháp đoạn do kiến mà đoạn của ba cõi, cùng với pháp đoạn do tu mà
đoạn của cõi Dục. không mất, nghĩa là Tín thắng giải không chuyển căn
làm kiến chí, không mất đi Tín thắng giải do quả Bất hoàn thâu nhiếp
chủng tánh các căn, hoặc không lui sụt mất đi pháp này và pháp Đoạn
do tu mà đoạn của cõi Dục.
Hỏi: Thế nào là không thâu nhiếp?
Đáp: Những người Bất hoàn đã được thắng tiến về căn vô lậu
bằng pháp hữu vi, và họ đã chứng các kiết không còn, cùng với người
Bất hoàn đã thành tựu phi trạch diệt. Những người Bất hoàn đã được
thắng tiến về căn vô lậu bằng pháp hữu vi, nghĩa là lìa nhiễm của Tĩnh
lự thứ nhất cho đến lìa nhiễm của phi tưởng phi phi tưởng xứ, và các
đạo gia hạnh-đạo vô gián, cùng đạo giải thoát-đạo thắng tiến hữu học,
pháp vô lậu như vậy, người Bất hoàn tuy thành mà không phải là do
quả Bất hoàn thâu nhiếp, bởi vì đạo của thắng quả không phải là   quả
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 289  
www.daitangkinh.org  
thâu nhiếp. Và họ đã chứng các ki ết không còn, nghĩa là từ Tĩnh lự
thứ nhất cho đến vô sở hữu xứ, đều có pháp đoạn do tu mà đoạn thuộc
chín phẩm, và pháp đoạn do tu mà đoạn thuộc tám phẩm trước của phi
tưởng phi phi tưởng xứ, là do của thắng quả mà chứng đoạn, như đạo
của thắng quả không phải là quả này thâu nhiếp. Cùng với người Bất
hoàn đã thành tựu phi trạch diệt, nghĩa là người Bất hoàn đối với ba cõi
và pháp vô lậu đạt được phi trạch diệt này, mà phi trạch diệt này không
phải là quả Bất hoàn thâu nhiếp. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì phi trạch
diệt là vô ký, mà quả Bất hoàn là thiện.
Hỏi: Giả sử pháp do quả Bất hoàn thâu nhiếp, thì pháp này là
pháp vô lậu chăng?
Đáp: Đúng như vậy, nghĩa là quả Ba át hoàn hữu vi-vô vi, đều là
vô lậu.
Hỏi: Các A-la-hán đã thành tựu pháp vô lậu, thì pháp này do quả
A-la-hán thâu nhiếp chăng?
Đáp: Hoặc thâu nhiếp, hoặc không thâu nhiếp, bởi vì nghĩa không
nhất định.
Hỏi: Thế nào là thâu nhiếp?
Đáp: Quả A-la-hán hữu vi-vô vi đã được không mất. Quả A-la-
hán hữu vi, nghĩa là tận trí-vô sinh trí-chánh kiến vô lậu và quyến thuộc
của loại ấy. Quả A-la-hán vô vi, nghĩa là pháp đoạn do kiến tu mà đoạn
của ba cõi. Đã được, nghĩa là thời giải thoát đã được thời giải thoát do
quả A-la-hán thâu nhiếp chủng tánh các căn, bất thời giải thoát đã được
bất thời giải thoát do quả A-la -hán thâu nhiếp chủng tánh các căn, và
đã được pháp đoạn do kiến-tu mà đoa ïn của ba cõi. Không mất, nghĩa
là thời giải thoát không chuyển căn la øm bất thời giải thoát, không mất
đi thời giải thoát do quả A-la-hán thâu nhiếp chủng tánh các căn, hoặc
không lui sụt mất đi pháp này pháp đoạn do tu mà đoạn của ba cõi.
Hỏi: Thế nào là không thâu nhiếp?
Đáp: A-la-hán đã thành tựu phi tr ạch diệt, nghĩa là A-la-hán đạt
được phi trạch diệt với ba cõi và pháp vô lậu, lúc ấy tuy thành tựu phi
trạch diệt này, mà phi trạch diệt này không phải là quả A-la-hán thâu
nhiếp. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì phi trạch diệt là vô ký, mà quả A-la-
hán là thiện.
Hỏi: Giả sử pháp do quả A-la-h án thâu nhiếp, thì pháp này là
pháp vô lậu chăng?
Đáp: Đúng như vậy, nghĩa là quả A-la-hán hữu vi và vô vi đều là
vô lậu.
290 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Hỏi: Người Dự lưu thành tựu cá c pháp, pháp này do quả Dự lưu
thâu nhiếp chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt, bởi vì thành tựu pháp này-
do thâu nhiếp cùng có rộng hẹp:
1. Có pháp do người Dự lưu thành tựu mà không phải là quả Dự
lưu thâu nhiếp, nghĩa là người Dự lưu đã được thắng tiến về căn vô lậu
bằng pháp hữu vi, và họ đang chứng các kiết không còn, cùng với người
Dự lưu đã thành tựu pháp hữu lậu phi trạch diệt. Trong này có bốn pháp,
ba pháp trước như trước đã nói; họ đã thành tựu pháp hữu lậu thì tổng
quát có ba loại, đó là thiện-nhiễm ô và vô phú vô ký. Thiện lai có hai
loại, đó là gia hạnh thiện và sinh đắc thiện. Nhiễm ô, đó là pháp nhiễm
do tu mà đoạn của ba cõi. Vô phú vô ký, đó là oai nghi lộ, công xảo xứ
và dị thục sinh. Như vậy các pháp do người Dự lưu thành tựu mà không
phải là quả Dự lưu thâu nhiếp, bởi vì quả chỉ là vô lậu, mà pháp này là
hữu lậu.
2. Có pháp do quả Dự lưu tha âu nhiếp nhưng không phải là người
Dự lưu thành tựu, nghĩa là quả Dự l ưu chưa được đã mất. Chưa được,
nghĩa là Tín thắng giải chưa đạt được kiến chí do quả Dự lưu thâu nhiếp
chủng tánh các căn, và kiến chí không đa ït được tín thắng giải do quả
Dự lưu thâu nhiếp chủng tánh các ca ên. Đã mất, nghĩa là tín thắng giải
chuyển căn làm kiến chí, mất đi tín thắng giải do quả Dự lưu thâu nhiếp
chủng tánh các căn, hoặc có lúc lui sụt mất đi.
3. Có pháp do người Dự lưu thành tựu cũng do quả Dự lưu thâu
nhiếp nghĩa là quả Dự lưu đã được không mất, nên biết nghĩa trong này
như trước đã nói.
4. Có pháp không phải là người Dự lưu thành tựu cũng không phải
là quả Dự lưu thâu nhiếp, nghĩa là trừ ra những tướng trước. Trong này,
âm tướng tướng tức là gọi cho các pháp đã biểu hiện, nghĩa là nếu pháp
đã gọi tên-đã nói ra thì gọi là sở biểu, làm thành ba câu trước, trong này
trừ ra nếu pháp chưa gọi tên-chưa nói ra thì gọi là sở biểu, làm thành
câu thứ tư. Điều này lại nói thế nào? Nghĩa là thiện-nhiễm ô và vô phú
vô ký. Thiện có hai loại, đó là hữu lậu và vô lậu. Thiện hữu lậu, nghĩa
là người Dự lưu mà không thành tựu tất cả Thánh đạo của phần vị trên-
phần vị dưới, và chưa đạt trạch diệt của phần vị trên. Nhiễm ô, nghĩa là
pháp nhiễm của ba cõi do kiến mà đoạn, và người Dự lưu đã đoạn pháp
nhiễm do tu mà đoạn của cõi Dục. Vô phú vô ký, nghĩa làng Dự lưu đã
không thành tựu oai nghi lộ-công xảo xứ dị thục sinh, và tất cả các tâm
biến hóa… Các pháp như vậy là câu thứ tư.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 291  
www.daitangkinh.org  
Hỏi: Các pháp mà người nhất lai thành tựu, pháp này do quả nhất
lai thâu nhiếp chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt bởi vì thành tựu pháp này-
do quả thâu nhiếp cùng có rộng hẹp:
1. Có pháp do người nhất lai thành tựu mà không phải là quả nhất
lai thâu nhiếp, nghĩa là người nhất lai đã được thắng tiến về căn vô lậu
bằng pháp hữu vi, và họ đã chứng các kiết không còn, cùng với người
nhất lai đã thành tựu pháp hữu lậu phi trạch diệt. Trong này có bốn
pháp, ba pháp trước như trước đã nói; họ đã thành tựu pháp hữu lậu thì
tổng quát có ba loại, đó là thiện-nhiễm ô và vô phú vô ký. Thiện lại có
hai loại, đó là gia hạnh thiện và sinh đắc thiện. Nhiễm ô, đó là pháp
nhiễm do tu mà đoạn thuộc ba phẩm sau của cõi Dục, và pháp nhiễm
do tu mà đoạn của cõi Sắc-vô sắc. Vô phú vô ký, đó là oai nghi lộ-công
xảo xứ và dị thục sinh. Các pháp như vậy, người nhất lai thành tựu mà
không phải là quả nhất lai thâu nhiếp, bởi vì quả chỉ là vô lậu, mà pháp
này là hữu lậu.
2. Có pháp do quả Nhất lai thâu nhiếp nhưng không phải là người
nhất lai thành tựu, nghĩa là quả nhấ t lai chưa được đã mất. Chưa được,
nghĩa là Tín thắng giải chưa đạt được kiến chí do quả nhất lai thâu nhiếp
chủng tánh các căn và kiến chí không đa ït được Tín thắng giải do quả
nhất lai thâu nhiếp chủng tánh các căn. Đã mất nghĩa là Tín thắng giải
chuyển căn làm kiến chí, mất đi tín thắng giải do quả nhất lai thâu nhiếp
chủng tánh các căn, hoặc có lúc lui sụt mất đi.
3. Có pháp do người nhất lai thành tựu cũng do quả nhất lai thâu
nhiếp, nghĩa là quả nhất lai đã đư ợc không mất, nên biết nghĩa trong
này như trước đã nói.
4. Có pháp không phải là người nhất lai thành tựu cũng không
phải là quả nhất lai thâu nhiếp, nghĩa là trừ ra những tướng trước. Trong
này, âm tướng tức là gọi cho các pháp đã biểu hiện, nghĩa là nếu pháp
đã gọi tên-đã nói ra thì gọi là sở biểu, làm thành ba câu trước, trong này
trừ ra nếu pháp chưa gọi tên-chưa nói  ra thì gọi là Sở biểu làm thành
câu thứ tư. Điều này lại nói thế nào? Nghĩa là thiện-nhiễm ô và vô phú
vô ký. Thiện có hai loại, đó là hữu lậu và vô lậu. Thiện hữu lậu, nghĩa
là người nhất lai đã không thành tựu gia hạnh-lìa nhiễm-sinh đắc thiện.
Thiện vô lậu, nghĩa là người nhất lai đã không thành tựu tất cả Thánh
đạo của phần vị dưới-phần vị trên, và chưa đạt được trạch diệt của phần
vị trên. Nhiễm ô, nghĩa là pháp nhiễm của ba cõi do kiến mà đoạn, và
người nhất lai đã đoạn pháp nhiễm do tu mà đoạn của cõi Dục, vô phú
292 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
vô ký, nghĩa là người nhất lai đã không thành tựu oai nghi lộ công xảo
xứ-dị thục sinh, và tất cả các tâm biến hóa… các pháp như vậy là câu
thứ tư.
Hỏi: Các pháp mà người Bất hoàn thành tựu, pháp này do quả Bất
hoàn thâu nhiếp chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt, bởi vì thành tựu pháp này-
do quả thâu nhiếp cùng có rộng hẹp:
1. Có pháp do người Bất hoàn tha ønh tựu mà không phải là quả
Bất hoàn thâu nhiếp, nghĩa là người Bất hoàn đã được thắng tiến về
căn vô lậu bằng pháp hữu vi, và họ đã chứng các kiết không còn, cùng
với người Bất hoàn đã thành tựu pháp hữu lậu phi trạch diệt. Trong này
có bốn pháp, ba pháp trước như trước đã nói, họ đã thành tựu pháp hữu
lậu thì tổng quát có ba loại, đó là thiện-nhiễm ô và vô phú vô ký. Thiện
lại có ba loại, đó là gia hạnh-lìa nhiễm-sinh đắc thiện. Nhiễm ô là pháp
nhiễm do tu mà đoạn của cõi Sắc-vô sắc. Vô phú vô ký, đó là oai nghi
lộ-công xứ-dị thục sinh và các tâm biến hóa… Các pháp như vậy, người
Bất hoàn thành tựu mà không phải là quả Bất hoa øn thâu nhiếp, bởi vì
quả chỉ là vô lậu, mà pháp này là hữu lậu.
2. Có pháp do quả Bất hoàn thâu nhiếp nhưng không phải là
người Bất hoàn thành tựu, nghĩa là quả Bất hoàn chưa được đã mất.
Chưa được, nghĩa là Tín thắng giải c hưa đạt được kiến chí do quả Bất
hoàn thâu nhiếp chủng tánh các căn, và kiến chí không đạt được Tín
thắng giải do quả Bất hoàn thâu nhiếp chủng tánh của căn. Đã mất
nghĩa là Tín thắng giải chuyển căn làm kiến chí, mất đi Tín thắng giải
do quả Bất hoàn thâu nhiếp chủng tánh các căn, hoặc có lúc lui sụt mất
đi.
3. Có pháp do người Bất hoàn tha ønh tựu cũng do quả Bất hoàn
thâu nhiếp, nghĩa là quả Bất hoàn đã được không mất, nên biết nghĩa
trong này như trước đã nói.
4. Có pháp không phải là người Ba át hoàn thành tựu cũng không
phải là quả Bất hoàn thâu nhi ếp, nghĩa là trừ ra những tướng trước.
Trong này, âm Tướng tức là gọi cho các pháp đã biểu hiện, nghĩa là nếu
pháp đã gọi tên, đã nói ra thì gọi là Sơ biểu, làm thành ba câu trước;
trong này trừ ra nếu pháp chưa gọi tên- chưa nói ra thì gọi là Sơ biểu,
làm thành câu thứ tư. Điều này lại nói thế nào? Đó là thiện-nhiễm ô
và vô phú vô ký. Thiện có hai loại, đó là hữu lậu và vô lậu. Thiện hữu
lậu, nghĩa là quả Bất hoàn đã không th ành tựu thành tựu gia hạnh-lìa
nhiễm-sinh đắc thiện. Thiện vô lậu, nghĩa là người Bất hoàn đã không
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 293  
www.daitangkinh.org  
thành tựu tất cả Thánh đạo của pha àn vị dưới-phần vị trên, và chưa đạt
được trạch diệt của phần vị trên. Nhiễm ô, nghĩa là pháp nhiễm của ba
cõi do kiến mà đoạn, và pháp nhiễm do tu mà đoạn của cõi Dục. vô phú
vô ký, nghĩa là người Bất hoàn đã không thành tựu oai nghi lộ-công xảo
xứ-dị thục sinh và các tâm biến hóa… các pháp như vậy là câu thứ tư.
Hỏi: Các pháp mà A-la-hán thành tựu, pháp này do quả A-la-hán
thâu nhiếp chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt, bởi vì thành tựu pháp này-
do quả thâu nhiếp cùng có rộng hẹp:
1. Có pháp do A-la-hán thành tựu mà không phải là quả A-la-hán
thâu nhiếp, nghĩa là A-la-hán đã thành tựu pháp hữu lậu phi trạch diệt,
họ đã thành tựu phi trạch diệt, th ì như trước rộng ra, họ đã thành tựu
pháp hữu lậu thì tổng quát có hai loại đó là thiện và vô phú vô ký. Thiện
có ba loại, đó là gia hạnh lìa nhiễm sinh đắc thiện vô phú vô ký, đó là
oai nghi lộ công xảo xứ dị thục sinh và các tâm biến hóa… các pháp như
vậy, A-la-hán thành tựu nhưng không phải là quả A-la-hán thâu nhiếp,
bởi vì quả chỉ là vô lậu, mà pháp này là hữu lậu.
2. Có pháp do quả A-la-hán tha âu nhiếp mà không phải là A-la-
hán thành tựu, nghĩa là quả A-la-ha ùn chưa được đã mất. Chưa được,
nghĩa là thời giải thoát chưa đạt được bất thời giải thoát do quả A-la-hán
thâu nhiếp chủng tánh các căn, bà bất  thời giải thoát không đạt được
thời giải thoát do quả A-la-hán thâu nhiếp chủng tánh các căn. Đã mất,
nghĩa là thời giải thoát chuyển căn làm ba át thời giải thoát, mất đi thời
giải thoát do quả A-la-hán thâu nhi ếp chủng tánh các căn, hoặc có lúc
lụi sụt mất đi.
3. Có Pháp do A-la-hán thành tựu cũng do quả A-la-hán thâu
nhiếp, nghĩa là quả A-la-hán đã được không mất, nên biết nghĩa trong
này như trước đã nói.
4. Có pháp không phải là A-la-hán thành tựu cũng không phải là
quả A-la-hán thâu nhiếp, nghĩa là trừ ra những tướng trước. Trong này,
âm tướng tức là gọi cho các pha ùp đã biểu hiện, nghĩa là nếu pháp đã
gọi tên-đã nói ra thì gọi là Sơ bi ểu, làm thành ba câu trước; trong này
trừ ra nếu pháp chưa gọi tên-chưa nói ra thì hữu lậu Sơ biểu, làm thành
câu thứ tư. Điều này lại nói thế nào? Đó là thiện-nhiễm ô và vô phú vô
ký. Thiện có hai loại, đó là hữu la äu và vô lậu. Thiện hữu lậu, nghĩa là
A-la-hán đã không thành tựu gia hạnh- lìa nhiễm sinh đắc thiện. Thiện
vô lậu, nghĩa là các pháp học. Nhiễm ô, nghĩa là pháp nhiễm của ba cõi
do kiến-tu mà đoạn. Vô phú vô ký, nghĩa là A-la-hán đã không   thành
294 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
tựu oai nghi lộ-công xảo xứ-dị thục sinh và các tâm biến hóa… Các pháp
như vậy là câu thứ tư.
Hỏi: Tín thắng giải là chuyển căn làm kiến chí hay không? Giả sử
như vậy thì có gì sai? Cả hai đều có sai lầm. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì
nếu tín thắng giải chuyển căn làm kiến chí, thì trong chương căn uẩn ở
sau tại sao không nói đến? Như chương ấy nói: “Nếu xả bỏ căn vô lậu,
đạt được căn vô lậu, thì lúc ấy đều từ quả đến quả chăng?
Đáp: Nếu từ quả đến quả, thì lúc ấy đều xả bỏ căn vô lậu mà đạt
được căn vô lậu. Có lúc xả bỏ ca ên vô lậu đạt được căn vô lậu nhưng
không phải là từ quả đến quả, nghĩa là lúc hiện quán biên Đạo loại
trí hiện ở trước mắt, và lúc A-la-hán thời giải thoát luyện căn làm bất
động”. Luận sư của bản luận này có điều gì mệt mỏi vất vả mà không
nói lúc Tín thắng giải luyện căn làm kiến chí? Nếu Tín thắng giải không
chuyển căn làm kiến chí, thì trong này đã nói phải thông hiểu thế nào?
Như ở đây nói: “Có pháp do quả Dự lưu thâu nhiếp nhưng không phải
là người Dự lưu thành tựu, nghĩa là quả Dự lưu chưa được đã mất”. Nếu
Tín thắng giải không chuyển căn làm ki ến chí thì làm sao quả Dự lưu
có được rồi mà mất? Trong chương Trí uẩn ở sau nói lại thông hiểu thế
nào? Như chương ấy nói: “Người Dự l ưu đối với ba Tam-ma-địa thì vô
lậu đều thành tựu quá khứ, nếu đã diệt không mất thì thành tựu, hiện tại
nếu hiện ở trước mắt thì thành t ựu”. Nếu Tín thắng giải không chuyển
căn làm kiến chí, thì làm sao người D ự lưu có Tam-ma-địa đã diệt và
mất, vì giản lược điều ấy cho nên nói là có đã diệt mà mất chăng? Luận
thức thân nói lại thông hiểu thế nào? Như luận ấy nói: “Có tâm vô học
quá khứ là đã hiểu rõ chứ không phải là đang hiểu rõ-không phải là sẽ
hiểu rõ, nghĩa là A-la-hán thời giải t hoát lui sụt quả A-la-hán làm Tín
thắng giải, lúc ấy luyện căn làm kiến chí rồi trở lại đạt được quả A-la-
hán, lúc ấy do đạo của thời giải thoát mà thâu nhiếp tâm vô học, là đã
thành tựu chứ không phải là đang thành tựu-không phải là sẽ thành tựu.
Lúc ấy đối với thành tựu mà thi thiết âm Liễu (hiểu rõ) là đã hiểu rõ thì
chính là đã thành tựu, không phải là đang hiểu rõ thì không phải là đang
thành tựu, không phải là sẽ hiểu rõ thì không phải là sẽ thành tựu”. Nếu
Tín thắng giải không chuyển căn làm ki ến chí, thì làm sao luận ấy nói
A-la-hán thời giải thoát lui sụt quả A-la-hán làm Tín thắng giải, luyện
căn làm kiến chí rồi trở lại đạt được quả A-la-hán?
Đáp: Nên đưa ra cách nói này: Có lúc Tín thắng giải chuyển căn
làm kiến chí.
Hỏi: Nếu như vậy thì dễ dàng thông suốt vấn nạn đã giả sử ở sau,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 295  
www.daitangkinh.org  
trong chương căn uẩn sau tại sao không nói?
Đáp: Trong chương căn uẩn sau nên đưa ra cách nói này: Có lúc
xả bỏ căn vô lậu đạt được căn vô lậu mà không phải là từ quả đến quả,
nghĩa là lúc hiện quán biên-đạo loại trí hiện ở trước mắt, lúc Tín thắng
giải luyện căn làm kiến chí, lúc những pháp lui sụt luyện căn làm những
pháp tư duy và lúc thời giải thoa ùt luyện căn làm bất động. Nhưng mà
không đưa ra cách nói này, là có ý nghĩa khác, nghĩa là chương ấy đưa
ra đầu đưa ra cuối, phỏng theo hiển bày phần giữa mà nói, lúc hiện quán
biên-đạo loại trí hiện ở trước mắt, tức là đưa ra đầu mà nói; lúc thời giải
thoát luyện căn làm bất động, tức là đưa ra cuối mà nói. Nhờ đưa ra đầu
và cuối, phỏng theo hiển bày phần giữa, có lúc Tín thắng giải luyện căn
làm kiến chí. Nếu trong phần vị học không có nghĩa luyện căn thì đến
phần vị vô học cũng thuận theo như vậy. Như trong phần vị học không
có cứu hộ- không có thế lực, trong phần vị vô học cũng thuận theo như
vậy, cho nên cũng hiển bày có n hững pháp lui sụt chuyển căn làm
những pháp tư duy. Như đưa ra đầu và cuối như vậy, đưa ra lần đầu tiến
vào đã vượt qua gia hạnh cứu cánh, nên biết cũng như vậy.
Tôn giả Tăng-già-phiệt-tô nói rằng: “Tín thắng giải luyện căn
làm kiến chí, tức là thâu nhiếp ở trong chương căn uẩn đã nói, tức là
thâu nhiếp từ quả đến quả. Nghĩa là người Dự lưu tu tập đạo gia hạnh
luyện căn đã hướng đến quả nhất lai, nếu đạt được quả nhất lai thì gọi
là chuyển căn, lúc đạt được quả và lúc chuyển căn, không có sai biệt.
Nếu người nhất lai tu tập đạo gia hạnh luyện căn rồi hướng đến quả Bất
hoàn, nếu đạt được quả Bất hoàn thì gọi là chuyển căn, lúc đạt được quả
và lúc chuyển căn, không có gì sai biệt.
Hỏi: Vì sao không có đạt được quả Dự lưu-quả A-la-hán thì gọi là
luyện căn?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: Vượt qua cõi Dục thì từ vô thỉ đến
nay đã từng có rất nhiều pháp, không có một Hữu tình nào đối với
nhiễm của cõi Dục mà chưa từng lìa bỏ, vì vậy có thể có người cầu
chuyển căn mà lìa gấp bội-lìa hoàn toa øn nhiễm của cõi Dục, lúc đạt
được hai quả cũng tức là chuyển căn. Vượt qua hữu đảnh, không phải là
từ vô thỉ đến nay đã từng có rất nhiều pháp, không có một Hữu tình nào
đối với nhiễm của hữu đảnh mà đã từng lìa bỏ, vì vậy không có người
cầu chuyển căn mà lìa từng phẩn-lì a hoàn toàn nhiễm của Hữu đảnh,
lúc đạt được hai quả cũng tức là chuyển căn.
Hỏi: Như ông đã nói phần vị học luyện căn tiến lên đạt được hai
quả, tức là thâu nhiếp từ quả đến quả cho nên không nói riêng biệt,
296 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
trong phần vị vô học có sáu chủng tánh chuyền pháp lui sụt làm pháp tư
duy, cho đến lúc chuyển an trú làm kham đạt (một trong sáu chủng tánh
la hán), trong chương căn uẩn sau tại sao không nói, mà chỉ nói thời giải
thoát luyện căn làm bất động?
Vị ấy đưa ra cách trả lời na øy: Điều này cũng thâu nhiếp ở trong
chương căn uẩn đã nói. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì lúc chuyển pháp lui
sụt làm pháp tư duy không xả bỏ căn của pháp lui sụt mà đạt được căn
của pháp tư duy, cho đến lúc chuyển an trú làm Kham đạt không xả bỏ
bốn căn trước mà đạt được căn Kh am đạt. Nếu lúc chuyển kham đạt
làm bất động thì lập tức xả bỏ năm căn trước mà đạt được căn bất động,
cho nên chương ấy chỉ nói lúc Thời gi ải thoát luyện căn làm bất động,
xả bỏ căn vô lậu đạt được căn vô lậu chứ không phải từ quả đến quả,
không nói chuyển các pháp lui sụt làm các pháp tư duy.
Lời bình: Vị ấy không nên đưa ra cách  nói này. Nguyên cớ thế
nào? Bởi vì hãy còn không có một lúc thành tựu hai căn, huống hồ có
lúc thành tựu năm phẩm căn hay sao? Và lại, người Bất hoàn tu tập đạo
gia hạnh luyện căn rồi tuy không có na êng lực đạt được quả A-la-hán
mà vì sao không có năng lực chuyển làm kiến chí? Các hạng dị sinh tuy
không đạt được quả mà có chuyển căn, vì  sao lúc Thánh giả lìa nhiễm
đạt được quả không có nghĩa chuyển căn? Lìa nhiễm-chuyển căn-gia
hạnh đều khác nhau, làm sao lúc lìa nhiễm-đạt được hai quả cũng tức là
chuyển căn? Vì vậy chương căn uẩn đưa ra đầu đưa ra cuối mà phỏng
theo hiển bày phần giữa, cho nên không nói Tín thắng giải luyện căn
làm kiến chí, cũng không nói những pha ùp lui sụt luyện căn làm những
pháp tư duy. Có sư khác nói: Không c ó Tín thắng giải chuyển căn làm
kiến chí.
Hỏi: Nếu như vậy thì dễ dàng thông hiểu trong chương căn uẩn đã
nói, trong này đã nói nên thông hiểu thế nào? Như chương này nói: Có
quả Dự lưu chưa được đã mất. Nếu tín thắng giải không chuyển căn làm
kiến chí, thì làm sao quả Dự lưu có đạt được rồi mà mất?
Đáp: Điều ấy ở trong này, có người  đưa ra cách nói này: Không
thành tựu đắc của quá khứ vị lai; có người đưa ra cách nói này: Có thành
tựu đắc của quá khứ- vị lai. Nếu đưa ra cách nói này: Không thành tựu
đắc quả quá khứ-vị lai, thì đó là nói đến quả Dự lưu đạt được ở vị lai gọi
là chưa đạt được, ở quá khứ gọi là đã mất, ở hiện tại gọi là thành tựu.
Nếu đưa ra cách nói này: Có thành t ựu đắc của quá khứ-vị lai, thì đó
là nói đến quả Dự lưu có ba loại, đó là Hạ-trung-Thượng. Nếu lúc bắt
đầu trú trong quả Dự lưu bậc hạ thì đối với quả Dự lưu bậc trung-thượng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 297  
www.daitangkinh.org  
gọi là chưa đạt được, đối với quả Dự lưu bậc Trung-Thượng gọi là chưa
đạt được, đối với quả Dự lưu bậc hạ gọi là thành tựu, không nên nói là
đã mất bởi vì không có gì đã mất. Nếu lúc bắt đầu trú trong quả Dự lưu
bậc trung thì đối với quả Dự lưu ba äc thượng gọi là chưa đạt được, đối
với quả Dự lưu bậc hạ gọi là đã mất, đối với quả Dự lưu bậc trung gọi là
thành tựu. Nếu lúc bắt đầu trú trong quả Dự lưu bậc thượng thì đối với
quả Dự lưu bậc Trung-Hạ gọi là đã mất, đối với quả Dự lưu bậc thượng
gọi là thành tựu, không nên nói là chưa đạt bởi vì không có gì chưa đạt
được.
Hỏi: Nếu bắt đầu trú trong quả Dự lưu bậc trung thì đối với bậc hạ
chưa đạt được, nếu bắt đầu trú trong quả Dự lưu bậc thượng thì đối với
bậc Trung-Hạ đều chưa đạt được, làm sao nói là đã mất?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: Vượt qua bậc ấy cho nên nói là đã
mất, nghĩa là bậc ấy lúc trước ki a có nghĩa có thể đạt được, nay đến
phần vị thù thắng đã vượt qua bậc  ấy lại không có thể đạt được nữa
cho nên gọi là đã mất. Bởi vì nghĩ a lý này, tuy tín thắng giải không có
chuyển căn làm kiến chí mà có thể nói là quả Dự lưu có nghĩa chưa đạt
được đã mất.
Hỏi: Trong chương Trí uẩn sau nói lại thông hiểu như thế nào?
Như chương ấy nói: “Người Dự lưu đối  với ba Tam-ma-địa thì vị lai
đều thành tựu, quá khứ nếu đã diệt không mất thì thành tựu, hiện tại
nếu hiện ở trước mắt thì thành t ựu”. Nếu Tín thắng giải không chuyển
căn làm kiến chí, thì làm sao người D ự lưu có ba Tam-ma-địa đã diệt
mà mất, vì giản lược điều ấy cho nên nói là có đã diệt mà không mất
chăng?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: trong chương Trí uẩn sau nên đưa ra
cách nói này: Người Dự lưu đối với ba Tam-ma-địa thì vị lai đều thành
tựu, quá khứ đã diệt tức là thành tựu. Không nên nói không mất mà lại
nói không mất, là do người đọc tụng lầm lẫn.
Hỏi: Luận thức thân nói lại thông hiểu thế nào? Như luận ấy nói:
“A-la-hán thời giải thoát lui sụt quả A-la-hán làm Tín thắng giải, luyện
căn làm kiến chí rồi trở lại đạt được quả A-la-hán”.
Vị ấy đưa ra cách trả lời na øy: Tôi không có năng lực thông hiểu
hết sức rõ ràng đối với văn của luận thức thân.
Lời bình : Đã không có năng lực thông hiểu cách nói của luận
Thức thân, vả lại trước đã giảm bớt văn luận về trí uẩn, tuy thông hiểu
văn này nhưng cũng không hợp lý, vì vậy ca àn phải tin nhận là có tín
thắng giải có thể chuyển căn làm kiến chí. Nếu phần vị hữu học không
298 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
có thể chuyển căn, thì trong phần vị vô học cũng thuận theo không
chuyển căn; như phần vị hữu học không có cứu họ-không có thế lực,
trong phần vị vô học cũng thuận theo như vậy.
Vì thế, Tôn giả Phật Hộ đưa ra cách nói như vậy: “Tín thắng giải
chuyển căn làm kiến chí có sáu sự bất cọng:
1. Ở cõi Dục chứ không ở cõi Sắc-vô sắc.
2. Dựa vào Tĩnh lự chứ không dựa vào định vô sắc.
3. Sử dụng đạo vô lậu chứ không phải sử dụng đạo thế tục.
4. Sử dụng pháp trí chứ không sử dụng loại trí.
5. Là đã lui sụt chứ không phải là chưa lui sụt.
6. Trú vào quả chứ không phải là trú vào đạo của thắng quả.
Hỏi: Loại ấy vì sao ở cõi Dục  chứ không phải là ở cõi Sắc-vô
sắc?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này:  Nhờ vào lực nó i pháp mới có thể
chuyển căn, mà chỉ riêng trong cõi Dục mới có người nói pháp.
Hỏi: Loại ấy vì sao dựa vào Tĩnh lự chứ không dựa vào định   vô
sắc?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: Phần vị Học luyện căn cần phải dựa
vào địa của quả đạt được không có người nào dựa vào định vô sắc mà
đạt được quả của Học, cho nên Học chuyển căn không dựa vào vô sắc.
Hỏi: Loại ấy vì sao sử dụng đạo vô lậu chứ không sử dụng đạo
thế tục?
Vị ấy đưa ra cách trả lời na øy: Phải là đạo mạnh mẽ nhanh nhạy
mới có năng lực chuyển căn, đạo thế tục chậm chạp cho nên loại ấy
không sử dụng.
Hỏi: Loại ấy vì sao chỉ sử dụng pháp trí chứ không sử dụng   loại
trí?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: Cần phải sinh ở cõi Dục mới có năng
lực chuyển căn, cõi Dục chỉ đạt được pháp trí t ự tại, cho nên loại ấy
không sử dụng Loại trí để chuyển căn.
Hỏi: Loại ấy vì sao là người đa õ lui sụt chứ kh ông phải là người
chưa lui sụt?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: Ng ười chán ngán lo sợ lui sụt mới
cầu luyện căn, cần phải đã từng lui sụt rồi mà có chán ngán lo sợ, cho
nên người chưa lui sụt không có nghĩa chuyển căn.
Hỏi. Loại ấy vì sao trú vào quả chứ không phải là trú vào đạo của
thắng quả?
Vị ấy đưa ra cách trả lời này: Nếu trú vào đạo của thắng quả mà
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 299  
www.daitangkinh.org  
luyện căn, thì thuận theo lúc luyện căn xả bỏ nhiều đạo-đạt được ít đạo,
lúc ấy phải gọi là lui sụt chứ không gọi là tiến lên, cho nên chỉ trú vào
quả mới có nghĩa của chuyển căn, bởi vì lúc luyện căn chỉ có đạt được
quả.
Các Luận sư A-tỳ-đạt-ma nói: “Lúc học chuyển căn đối với sáu
sự kia, ba sự thuận với lý-ba sự không thích hợp. Nghĩa là vị kia đã nói
phần vị học chuyển căn cõi Dục chứ không phải là ở cõi Sắc-vô sắc thì
sự này hợp lý, bởi vì chỉ riêng cõi D ục có nghĩa của chuyển căn; và vị
kia nói loại ấy dựa vào Tĩnh lự chứ không dựa vào định vô sắc thì sự
này cũng hợp lý, bởi vì chỉ dựa vào Tĩ nh lự mà đạt được quả của Học;
vả lại, vị kia đã nói loại ấy sử dụng đạo vô lậu chứ không dựa vào đạo
thế tục thì sự này cũng hợp lý, bởi vì phần vị Học luyện căn như Kiến
đạo. Nhưng mà vị kia đã nói loại ấy sử dụng pháp trí chứ không sử dụng
loại trí, thì sự này không thích hợp. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nghĩa
không nhất định, nghĩa là sinh ở cõi Dục hoặc có lúc đạt được tự tại đối
với pháp trí chứ không phải là Loại trí, hoặc có lúc đạt được tự tại đối
với Loại trí chứ không phải là pháp trí? Vả lại, vị kia đã nói là người đã
lui sụt chứ không phải là người chưa lui sụt, thì sự này cũng không thích
hợp. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì nghĩa không nhất định, nghĩa là đã lui
sụt-hoặc còn chưa lui sụt nhưng mà lo sợ lui sụt, cho nên có lúc cầu căn
thù thắng mà luyện căn. Hơn nữa, vị kia đã nói loại ấy trú vào quả chứ
không phải là trú vào đạo của th ắng quả, thì sự này cũng không thích
hợp. Nguyên cớ thế nào? Bởi vì ng hĩa không nhất định, nghĩa là phần
vị Học luyện căn hoặc là trú vào quả vị, hoặc là trú vào đạo của thắng
quả mà cầu căn nhanh nhạy, hoặc là vì sợ lui sụt.”
Hỏi: Nếu trú vào đạo của tha éng quả mà chuyển căn thì xả bỏ
nhiều đạo-đạt được ít đạo lẽ nào không phải là lui sụt hay sao?
Đáp: Bởi vì lúc ấy cầu căn nhanh nhạy chứ không cầu nhiều đạo,
cho nên không có gì sai; như nhiều đồng thép đổi lấy một ít vàng bạc,
lẽ nào gọi là mất đi lợi ích hay sao?
Hỏi: Ở trong cõi Dục thì nơi nào chuyển căn, là chỉ ở trong loài
người hay là cũng ở trên cõi trời?
Đáp: Chỉ ở trong loài người, bởi vì tiếp nhận giáo pháp mạnh hơn,
lại vì lo sợ lui sụt.
Hỏi: Người trong bốn châu thì ở nơi nào chuyển căn?
Đáp: Tôn giả Lũ sa phiệt ma nói rằng: “Chỉ riêng châu Thiệm bộ
có nghĩa của chuyển căn, bởi vì người  ở Châu thiệm bộ có căn mạnh
mẽ nhanh nhạy”.
300 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Lời bình: Nên đưa ra cách nói này: Người trong ba châu đều được
chuyển căn, trừ ra châu Bắc câu lô, bởi vì không có đức thù thắng.
Hỏi: Vì dựa vào thân nam mà có nghĩa của chuyển căn, hay là
cũng dựa vào thân nữ?
Đáp: Có người đưa ra cách nói này: Chỉ dựa vào thân nam mà có
nghĩa của chuyển căn, bởi vì thân nam có công đức hơn hẳn người nữ.
Lời bình: Nên đưa ra cách nói này: Những người chuyển căn cũng
dựa vào thân nam-cũng dựa vào tha ân nữ, bởi vì dựa vào thân nữ cũng
có thể phát khởi công đức thù thắng.
Hỏi: Tùy theo dựa vào địa nào trước đó đạt được quả Học-sau cứ
vào địa ấy mà chuyển căn chăng?
Đáp: Có người nói cứ dựa vào pha àn vị Học ấy mà chuyển căn,
cũng có lúc dựa vào địa khác, nhưng mạnh hơn chứ không phải là kém
hơn. Nghĩa là hai quả dựa vào vị trí định đạt được quả chuyển căn chứ
không dựa vào địa khác. Nếu quả Bất hoàn dựa vào địa ấy đạt được thì
dựa vào địa ấy mà sau đó sẽ chuyển căn, hoặc dựa vào địa khác nhưng
mạnh hơn chứ không phải là kém hơn. Những người Bất hoàn thành tựu
quả của ba địa rất ít, thành tựu quả của sáu địa rất nhiều, nghĩa là theo
thứ tự thì lúc đạo giải thoát thứ chín lìa nhiễm của cõi Dục, lúc ấy thành
tựu quả Bất hoàn của ba địa, tức là vị chí định Tĩnh lự thứ nhất và Tĩnh
lự trung gian. Nếu người đã lìa nhiễm c õi Dục thì dựa vào ba địa này
tiến vào chánh tánh ly sinh, lúc ấy đạo loại trí cũng đã thành tựu quả
Bất hoàn của ba địa này. Nếu người dựa vào Tĩnh lự thứ hai tiến vào
chánh tánh ly sinh, thì lúc ấy đạo lo ại trí thành tựu quả Bất hoàn của
bốn địa, đó là ba địa trước và Tĩnh lự thứ hai. Nếu dựa vào Tĩnh lự thứ
ba tiến vào chánh tánh ly sinh, thì lúc ấy đạo loại trí thành tựu quả Bất
hoàn của năm địa, đó là bốn địa trước và Tĩnh lự thứ ba. Nếu dựa vào
Tĩnh lự thứ tư tiến vào chánh tánh ly sinh, thì lúc ấy đạo loại trí thành
tựu quả Bất hoàn của sáu địa, đó là năm địa trước và Tĩnh lự thứ tư.
Dựa vào ba địa đầu đạt được quả Bất hoàn rồi, thì dựa vào địa này
mà chuyển căn, lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của ba địa, đạt được quả Bất
hoàn của ba địa. Ngay lúc ấy nếu dựa vào Tĩnh lự thứ hai mà chuyển
mà căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của ba địa, đạt được quả Bất hoàn
của bốn địa. Ngay lúc ấy nếu dựa vào Tĩnh lự thứ ba mà chuyển căn, thì
lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của ba địa, đạt được quả Bất hoàn của năm
địa. Ngay lúc ấy nếu dựa vào Tĩnh l ự thứ tư mà chuyển căn, thì lúc ấy
xả bỏ quả Bất hoàn của ba địa, đạt được quả Bất hoàn của sáu địa.
Nếu dựa Tĩnh lự thứ hai đạt được qua û Bất hoàn rồi, thì dựa vào
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 301  
www.daitangkinh.org  
Tĩnh lự thứ hai mà chuyển căn, lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của bốn địa,
đạt được quả Bất hoàn  của bốn địa. Ngay l úc ấy nếu dựa vào Tĩnh lự
thứ ba mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của bốn địa, đạt
được quả Bất hoàn của năm địa. Ngay  lúc ấy nếu dựa vào Tĩnh lự thứ
tư mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của bốn địa, đạt được
quả Bất hoàn của sáu địa.
Nếu dựa vào Tĩnh lự thứ ba đạt được quả Bất hoàn rồi, thì dựa vào
Tĩnh lự thứ ba mà chuyển căn, lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của năm địa,
đạt được quả Bất hoàn của năm địa.  Ngay lúc ấy nếu dựa vào Tĩnh lự
thứ tư mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của năm địa, đạt
được quả Bất hoàn của sáu địa.
Nếu dựa vào Tĩnh lự thứ tự đạt quả Bất hoàn rồi, thì dựa vào Tĩnh
lự thứ tư mà chuyển căn, lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của sáu địa, đạt
được quả Bất hoàn của sáu địa. Không có dựa vào địa trên đạt được quả
Bất hoàn, sau đó dựa vào địa dưới mà chuyển căn. Nguyên cớ thế nào?
Bởi vì đừng cho là xả nhiều đạo mà đạt được một ít đạo, nên gọi là giảm
rút chứ không gọi là tăng thêm.
Hoặc có người nói: Có dựa vào đị a trên đạt được quả Bất hoàn,
sau đó dựa vào địa dưới mà chuyển căn. Người ấy đưa ra cách nói này:
Dựa vào Tĩnh lự thứ tư đạt được quả Bất hoàn rồi, nếu dựa vào Tĩnh lự
thứ ba mà chuyển căn, thì l úc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của sáu địa, đạt
được quả Bất hoàn của năm địa. Ngay  lúc ấy nếu dựa vào Tĩnh lự thứ
hai mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của sáu địa, đạt được
quả Bất hoàn của bốn địa. Ngay lúc ấy nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự
thứ nhất… mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Ba át hoàn của sáu địa,
đạt được quả Bất hoàn của ba địa. Dựa vào Tĩnh lự thứ ba đạt được quả
Bất hoàn rồi, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ hai mà chuyển căn, thì lúc ấy xả
bỏ quả Bất hoàn của năm địa, đạt được quả Bất hoàn của bốn địa. Ngay
lúc ấy nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự thứ nhất… mà chuyển căn, thì lúc
ấy xả bỏ quả Bất hoàn của năm địa, đạt được quả Bất hoàn của ba địa.
Dựa vào Tĩnh lự thứ hai đạt được quả Bất hoàn rồi, nếu dựa vào ba địa
như Tĩnh lự thứ nhất… mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ quả Bất hoàn của
bốn địa, đạt được quả Bất hoàn của ba địa. Trong này chỉ nói đến điều
khác nhau so với trước, dựa vào từ địa trên mà chuyển căn thì xả bỏ-đạt
được nhiều ít như trước nên biết!
Hỏi: Nếu dựa vào địa trên đạt được quả Bất hoàn, sau đó dựa vào
địa dưới mà chuyển căn, thì đã xả bỏ nhiều đạo-đạt được một ít đạo,
phải gọi là giảm sút chứ lẽ nào là tăng thêm hay sao?
302 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Đáp: Lúc ấy cầu căn nhanh nhạy chứ không cầu nhiều đạo, xả bỏ
nhiều-đạt được ít cũng không có gì sao lầm; như nhiều hàng hóa rẻ tiền
trao đổi một ít châu báu quý gia ù, mới gọi là tăng thêm chứ không gọi
là giảm bớt. Dựa vào quả nói rồi , nếu dựa vào đạo mà nói thì những
người Bất hoàn chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, nếu dựa vào ba địa
như Tĩnh lự thứ nhất… mà chuyển căn, th ì lúc ấy xả bỏ thánh đạo của
ba địa, đạt được Thánh đạo của của  ba địa. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự
thứ nhất mà chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, nếu dựa vào ba địa như
Tĩnh lự thứ nhất… mà c huyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của bốn
địa, đạt được Thánh đạo của ba đị a. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai
mà chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự t hứ ba, nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự
thứ nhất… mà chuyển căn, thì lúc ấy xa û bỏ Thánh đạo của năm địa, đạt
được Thánh đạo của ba địa. Đã lìa  nhiễm của Tĩnh lự thứ ba mà chưa
lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự thứ nhất…
mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của sáu địa, đạt được Thánh
đạo của ba địa. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư mà chưa lìa nhiễm của
không vô biên xứ, nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự thứ nhất… mà chuyển
căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của  bảy địa, đạt được Thánh đạo của
ba địa. Đã lìa nhiễm của không vô biên xứ mà chưa lìa nhiễm của thức
vô biên xứ, nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự thứ nhất… mà chuyển căn,
thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của tám địa, đạt được Thánh đạo của ba địa.
Đã lìa nhiễm của Thức vô biên xứ, nếu dựa vào ba địa như Tĩnh lự thứ
nhất… mà chuyển căn, thì lúc  ấy bỏ Thánh đạo của  chín địa, đạt được
Thánh đạo của ba địa.
Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ  hai, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ hai
mà chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của bốn địa, đạt được Thánh
đạo của bốn địa. Đã lìa nhiễm của  Tĩnh lự thứ hai mà chưa lìa nhiễm
Tĩnh lự thứ ba, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ hai mà chuyển căn, thì lúc ấy
xả bỏ Thánh đạo của năm địa, đạt  được Thánh đạo của bốn địa; cho
nên đã lìa nhiễm của thức vô biên xứ, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ hai mà
chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của chín địa, địa được Thánh
đạo của bốn địa.
Chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ ba mà
chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của năm địa, đạt được Thánh
đạo của năm địa. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba mà chứ lìa nhiễm của
Tĩnh lự thứ tư, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ ba mà chuyển căn, thì lúc ấy xả
bỏ Thánh đạo của sáu địa, đạt được Thánh đạo của năm địa; cho đến đã
lìa nhiễm của Thức vô biên xứ, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ ba mà chuyển
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 67 303  
www.daitangkinh.org  
căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của chín địa, đạt được Thánh đạo của
năm địa.
Chưa lìa nhiễm Tĩnh lự thứ tư, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ tư mà
chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đạo của sáu địa, đạt được Thánh
đạo của sáu địa. Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư mà chưa lìa nhiễm của
không vô biên xứ nếu dựa vào Tĩnh lự t hứ tư mà chuyển căn, thì lúc
ấy xả bỏ Thánh đạo của bảy địa, đa ït được Thánh đạo của sáu địa; cho
đến đã lìa nhiễm của Thức vô biên xứ, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ tư mà
chuyển căn, thì lúc ấy xả bỏ Thánh đa ïo của chín địa, đạt được Thánh
đạo của sáu địa.
Đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất…, nếu dựa vào Tĩnh lự thứ hai…
mà chuyển căn, thì xả bỏ đạt được nhiều ít như lý nên suy nghĩ! Không
có dựa vào vô sắc mà chuyển căn, bởi vì quả Học không dựa vào định
vô sắc. Nên đưa ra cách cõi này: Nếu ở địa trên đã được tự tại mà dựa
vào Học của địa dưới chuyển căn…, thì cũng đạt được đạo và quả vô lậu
của địa trên, nhưng lúc chuyển căn không đạt được vô sắc, bởi vì định
ấy không có quả Bất hoàn. Trong này cần phải đưa ra quả thiết có thể
để hỏi và trả lời (Pha-thiết-vấn-Đáp)
Hỏi: Có thể có Thánh giả xả bỏ Thánh đạo của chín địa-đạt được
Thánh đạo của sáu địa mà gọi là tiến chứ không gọi là lùi chăng?
Đáp: Có, đó là lìa nhiễm của Thức  vô biên xứ, lúc tín thắng giải
dựa vào Tĩnh lự thứ tư mà chuyển căn.
Hỏi: Có thể có Thánh giả đa õ lìa nhiễm của vô sở hữu xứ mà chỉ
thành tựu Thánh đạo của một địa chăng?
Đáp: Có, đó là đã lìa nhiễm của vô sở hữu xứ, dựa vào vị chí định
mà tiến vào Chánh tánh ly sinh, mười lăm tâm trong kiến đạo ấy.
Hỏi: Có thể có người Bất hoàn đã lìa nhiễm của vô sở hữu xứ, chỉ
thành tựu đạo-quả vô lậu của ba địa chăng?
Đáp: Có, đó là đã lìa nhiễm của  vô sở hữu xứ lúc Tín thắng giải
không được tự tại đối với địa trên, dựa vào vị chí định-hoặc Tĩnh lự thứ
nhất, hoặc Tĩnh lự trung gian chuyển căn làm kiến chí.
Hỏi: Có thể có người thân chứng không thành tựu định vô sắc-vô
lậu chăng?
Đáp: Có, đó là lúc Thân c hứng-Tín thắng giải chuyển căn làm
kiến chí.


„
304 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA