A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 72
阿毘達磨大毘婆沙論 · T1545
Hán văn
問意識界云何。答意及法為緣所生意識是 名意識界。此中問答分別如眼識界應知。 問何緣六識界不說彼同分。答應說而不 說者。當知此義有餘。復次六識界是生所 顯。依生建立彼同分心。是不生故唯說同 分。復次六識界是用所顯。依用建立彼同分 心。無作用故唯說同分。復次六識界皆是意 界攝。已說意界有彼同分。應知即已說六 識界。故不復說。問若爾。不應立六識界。此 六即是意界攝故。答雖即意界而為建立。 根境識三各有六故復別說有六識差別 問諸契經中說心意識。如是三種差別云何。 或有說者。無有差別。心即是意意即是識。 此三聲別義無異故。如火。名火亦名焰頂。 亦名熾然。亦名生明。亦名受祀。亦名能熟。 亦名黑路。亦名鑽息。亦名烟幢。亦名金 相。如是一火有十種名。聲雖有異而體無 別。如天帝釋亦名鑠羯羅。亦名補爛達羅。 亦名莫伽梵。亦名婆颯縛。亦名憍尸迦。亦 名設芝夫。亦名印達羅。亦名千眼。亦名三 十三天尊。如是一主有十種名。聲雖有異 而體無別。如對法中說受名受。亦名等受。 亦名別受。亦名覺受。亦名受趣。如是一受 有五種名。聲雖有異而體無別。故契經說 心意識三。聲雖有異而無差別。復有說者。 心意識三亦有差別。謂名即差別。名心名 意名識異故。復次世亦差別。謂過去名意。 未來名心。現在名識故。復次施設亦有差 別。謂界中施設心。處中施設意。蘊中施設 識故。復次義亦有差別。謂心是種族義。意 是生門義。識是積聚義。復次業亦有差別。謂 遠行是心業。如有頌曰。 能遠行獨行無身寐於窟 調伏此心者解脫大怖畏 前行是意業。如有頌曰。 諸法意前行意尊意所引 意染淨言作苦樂如影隨 續生是識業。如契經說。入母胎時識若無 者。羯剌藍等不得成就。故知續生是識業 用。復次彩畫是心業。如契經說。苾芻當知。 諸傍生趣由心彩畫。有種種色。歸趣是意 業。如契經說。苾芻當知。如是五根各別所 行各別境界。意根總領受彼所行境界。意歸 趣彼作諸事業。了別是識業。如契經說。苾 芻當知。識能了別種種境事。復次滋長是心 業。思量是意業。分別是識業。脇尊者言。滋長 分割是心業。思量思惟是意業。分別解了是 識業。應知此中滋長者是有漏心。分割者是 無漏心。思量者是有漏意。思惟者是無漏意。 分別者是有漏識。解了者是無漏識。心意識 三是謂差別。 問眼色眼識界。為必同繫。為亦有異繫耶。 答如是三種或有同繫或有異繫。云何同 繫。謂生欲界以欲界眼見欲界色時。彼欲 界眼欲界色生欲界眼識。即彼以初靜慮眼 見初靜慮色時。彼初靜慮眼初靜慮色生 初靜慮眼識。若生初靜慮以初靜慮眼見 初靜慮色時。彼初靜慮眼初靜慮色生初靜 慮眼識。是名同繫云何異繫。謂生欲界以 初靜慮眼見欲界色時。彼初靜慮眼欲界色 生初靜慮眼識。即彼以第二靜慮眼見欲界 色時。彼第二靜慮眼欲界色生初靜慮眼識。 見初靜慮色時。彼第二靜慮眼初靜慮色生 初靜慮眼識。見第二靜慮色時。彼第二 靜慮眼第二靜慮色生初靜慮眼識。即彼以 第三靜慮眼見欲界色時。彼第三靜慮眼欲 界色生初靜慮眼識。見初靜慮色時。彼第 三靜慮眼初靜慮色生。初靜慮眼識。見第二 靜慮色時。彼第三靜慮眼第二靜慮色生初 靜慮眼識。見第三靜慮色時。彼第三靜慮眼 第三靜慮色生初靜慮眼識。即彼以第四靜 慮眼見欲界色時。彼第四靜慮眼欲界色 生初靜慮眼識。見初靜慮色時。彼第四靜 慮眼初靜慮色生初靜慮眼識。見第二靜慮 色時。彼第四靜慮眼第二靜慮色生初靜慮 眼識。見第三靜慮色時。彼第四靜慮眼第三 靜慮色生初靜慮眼識。見第四靜慮色時。 彼第四靜慮眼。第四靜慮色。生初靜慮眼識。 若生初靜慮。以初靜慮眼見欲界色時。彼 初靜慮眼。欲界色生初靜慮眼識。所餘廣說 如生欲界。若生第二第三第四靜慮。廣說 隨相應知。頗有異繫眼異繫色。生異繫眼 識耶答有。謂以第二靜慮眼見欲界色時。 彼第二靜慮眼欲界色生初靜慮眼識。以第 三靜慮眼見欲界色時。彼第三靜慮眼欲界 色生初靜慮眼識。見第二靜慮色時。彼第 三靜慮眼第二靜慮色生初靜慮眼識。以第 四靜慮眼見欲界色時。彼第四靜慮眼欲界 色生初靜慮眼識。見第二靜慮色時。彼第四 靜慮眼第二靜慮色生初靜慮眼識。見第三 靜慮色時。彼第四靜慮眼第三靜慮色生初 靜慮眼識。如是三種各異地繫。是謂眼色識 同繫異繫義。問身眼色眼識界為必同繫。為 亦有異繫耶。答如是四種或有同繫或有 異繫。云何同繫。謂生欲界以欲界眼見欲 界色時。彼欲界身欲界眼欲界色生欲界眼 識。若生初靜慮以初靜慮眼見初靜慮色 時。彼初靜慮身初靜慮眼初靜慮色生初靜 慮眼識。是謂同繫。云何異繫。謂生欲界以 初靜慮眼見欲界色時。彼欲界身初靜慮眼 欲界色生初靜慮眼識。見初靜慮色時。彼欲 界身初靜慮眼初靜慮色生初靜慮眼識。即 彼以第二靜慮眼見欲界色時。彼欲界身第 二靜慮眼欲界色生。初靜慮眼識。見初靜慮 色時。彼欲界身第二靜慮眼初靜慮色生初 靜慮眼識。見第二靜慮色時。彼欲界身第二 靜慮眼第二靜慮色生初靜慮眼識。即彼以 第三靜慮眼見欲界色時。彼欲界身第三靜 慮眼欲界色生初靜慮眼識。見初靜慮色時。 彼欲界身第三靜慮眼初靜慮色生初靜慮 眼識。見第二靜慮色時。彼欲界身第三靜慮 眼第二靜慮色生初靜慮眼識。見第三靜慮 色時。彼欲界身第三靜慮眼第三靜慮色生 初靜慮眼識。即彼以第四靜慮眼見欲界色 時。彼欲界身第四靜慮眼欲界色生初靜慮 眼識。見初靜慮色時。彼欲界身第四靜慮眼 初靜慮色生初靜慮眼識。見第二靜慮色時。 彼欲界身第四靜慮眼第二靜慮色生初靜慮 眼識。見第三靜慮色時彼欲界身第四靜慮 眼第三靜慮色生初靜慮眼識。見第四靜慮 色時。彼欲界身第四靜慮眼第四靜慮色生 初靜慮眼識。若生初靜慮。以初靜慮眼見 欲界色時。彼初靜慮身初靜慮眼欲界色生 初靜慮眼識。即彼以第二靜慮眼見欲界 色時。彼初靜慮身第二靜慮眼欲界色生初 靜慮眼識。見初靜慮色時。彼初靜慮身第二 靜慮眼初靜慮色生初靜慮眼識。見第二靜 慮色時。彼初靜慮身第二靜慮眼第二靜慮 色生初靜慮眼識。即彼以第三靜慮眼見 欲界色時。彼初靜慮身第三靜慮眼欲界色 生初靜慮眼識。見初靜慮色時。彼欲界身 第三靜慮眼初靜慮色生初靜慮眼識。見 第二靜慮色時。彼初靜慮身第三靜慮眼第 二靜慮色生初靜慮眼識。見第三靜慮色 時。彼初靜慮身第三靜慮眼第三靜慮色生 初靜慮眼識。即彼以第四靜慮眼見欲界 色時。彼初靜慮身第四靜慮眼欲界色生初 靜慮眼識。見初靜慮色時。彼初靜慮身第四 靜慮眼初靜慮色生初靜慮眼識。見第二靜 慮色時。彼初靜慮身第四靜慮眼第二靜慮 色生初靜慮眼識。見第三靜慮色時。彼初 靜慮身第四靜慮眼第三靜慮色生初靜慮 眼識。見第四靜慮色時。彼初靜慮身第四靜 慮眼第四靜慮色生初靜慮眼識。如生初靜 慮。生第二第三第四靜慮。廣說隨相應知。 有差別者。若生第二靜慮應一切時說第 二靜慮身。若生第三靜慮應一切時說第 三靜慮身。若生第四靜慮應一切時說第 四靜慮身。 頗有異繫身異繫眼異繫色生異繫眼識耶。 答有。謂生欲界以第三靜慮眼見第二靜 慮色時。彼欲界身第三靜慮眼第二靜慮色 生初靜慮眼識。即彼以第四靜慮眼見第 二靜慮色時。彼欲界身第四靜慮眼第二靜 慮色生初靜慮眼識。見第三靜慮色時。彼 欲界身第四靜慮眼第三靜慮色生初靜慮 眼識。若生第二靜慮。以第三靜慮眼見欲 界色時。彼第二靜慮身第三靜慮眼欲界色 生初靜慮眼識。即彼以第四靜慮眼見欲 界色時。彼第二靜慮身第四靜慮眼欲界色 生初靜慮眼識。見第三靜慮色時。彼第二 靜慮身第四靜慮眼第三靜慮色生初靜慮眼 識。若生第三靜慮以第四靜慮眼見欲界 色時。彼第三靜慮身第四靜慮眼欲界色生 初靜慮眼識。見第二靜慮色時。彼第三靜慮 身第四靜慮眼第二靜慮色生初靜慮眼識。 如是四種各異地繫。是謂身眼色識同繫異 繫義。如說眼界色界眼識界及與身同繫 異繫。如是耳界聲界耳識界及與身同繫異 繫廣說隨相應知。 問鼻香鼻識界。為必同繫。為亦有異繫耶。 答如是三種唯有同繫。謂欲界鼻欲界香生 欲界鼻識。雖有餘繫鼻而無香鼻識。故此 不說。 問身鼻香鼻識界為必同繫。為亦有異繫 耶。答如是四種唯有同繫。謂欲界身欲界鼻 欲界香生欲界鼻識。雖有餘繫身及鼻界 而無香鼻識故此不說。如鼻界香界鼻識 界及與身唯同繫。如是舌界味界舌識界及 與身唯有同繫。廣說隨相應知。 問身觸身識界為必同繫。為亦有異繫耶。 答如是三種。或有同繫或有異繫。云何同 繫。謂生欲界彼欲界身欲界觸生欲界身 識。若生初靜慮彼初靜慮身初靜慮觸生初 靜慮身識。是謂同繫。云何異繫。謂生第二 靜慮彼第二靜慮身第二靜慮觸生初靜慮 身識。若生第三靜慮彼第三靜慮身第三靜 慮觸生初靜慮身識。若生第四靜慮彼第四 靜慮身第四靜慮觸生初靜慮身識。是謂異 繫身觸必無異地繫義。以根境合方生識 故。根境麁細必相似故。此中無四相對同異 身界無別所依身故。 問意法意識界。為必同繫。為亦有異繫耶。 答如是三種。或有同繫或有異繫。云何同 繫。謂欲界意欲界法生欲界意識。乃至非想 非非想處意。非想非非想處法。生非想非非 想處意識。是謂同繫。云何異繫。有作是說。 欲界善心無間唯有未至定現在前。未至定 無間欲界善心現在前。或有說者。欲界善心 無間有未至定或初靜慮現在前。彼二無間 欲界善心現在前。復有說者。欲界善心無間 有未至定或初靜慮或靜慮中間現在前。彼 三無間欲界善心現在前。尊者妙音作如是 說。欲界善心無間有未至定或初靜慮或靜 慮中間或第二靜慮現在前。彼四無間欲界 善心現在前。如超定時初靜慮等無間超第 二靜慮等而第三靜慮等現在前故。評曰。彼 不應作是說。定不定心相生異故。應作是 說。欲界善心無間有未至定或初靜慮現在 前。彼二無間欲界善心現在前。彼無間勢力 唯能至此故。謂欲界善心無間或未至定或 初靜慮現在前時。彼欲界意初靜慮地意識 法。或三界繫或不繫。彼二無間欲界善心現 在前時。彼初靜慮地意欲界意識法。或三界 繫或不繫。初靜慮無間順次入第二靜慮 時。彼初靜慮意第二靜慮意識法。或三界繫 或不繫。第二靜慮無間逆次入初靜慮時。彼 第二靜慮意初靜慮意識法。或三界繫或不 繫。第二靜慮無間順次入第三靜慮時。彼第 二靜慮意第三靜慮意識法。或三界繫或不 繫。第三靜慮無間逆次入第二靜慮時。彼第 三靜慮意第二靜慮意識法。或三界繫或不 繫。第三靜慮無間順次入第四靜慮時。彼 第三靜慮意第四靜慮意識法。或三界繫或不 繫。第四靜慮無間逆次入第三靜慮時。彼 第四靜慮意第三靜慮意識法。或三界繫或 不繫。第四靜慮無間順次入空無邊處時。彼 第四靜慮意空無邊處意識法。或無色界繫 或不繫。空無邊處無間逆次入第四靜慮時。 彼空無邊處意第四靜慮意識法。或三界繫 或不繫。空無邊處無間順次入識無邊處時。 彼空無邊處意識無邊處意識法。或識無邊 處繫或無所有處繫。或非想非非想處繫。或 不繫。識無邊處無間逆次入空無邊處時。彼 識無邊處意空無邊處意識法。或無色界繫 或不繫。識無邊處無間順次入無所有處時。 彼識無邊處意無所有處意識法。或無所有 處繫。或非想非非想處繫。或不繫。無所有處 無間逆次入識無邊處時。彼無所有處意識 無邊處意識法。或識無邊處繫或無所有處 繫。或非想非非想處繫。或不繫。無所有處無 間順次入非想非非想處時。彼無所有處意 非想非非想處意識法。或非想非非想處繫。 或不繫。非想非非想處無間逆次入無所有 處時。彼非想非非想處意無所有處意識法 或無所有處繫。或非想非非想處繫。或不 繫。初靜慮無間順超入第三靜慮時。彼初 靜慮意第三靜慮意識法。或三界繫或不繫。 第三靜慮無間逆超入初靜慮時。彼第三靜 慮意初靜慮意識法。或三界繫。或不繫。乃 至識無邊處無間順超入非想非非想處時。 彼識無邊處意非想非非想處意識法。或非 想非非想處繫。或不繫。非想非非想處無間 逆超入識無邊處時。彼非想非非想處意識 無邊處意識法。或識無邊處繫。或無所有 處繫。或非想非非想處繫。或不繫。餘地隨 相皆應廣說。 如是。已說順逆入定。次復應說入定定果。 此中定果者。十四變化心。謂欲界初靜慮各 有四。第二靜慮有三。第三靜慮有二第四 靜慮有一。且欲界有四變化心者。謂初靜慮 果乃至第四靜慮果。此四變化心無間淨四 靜慮現在前。淨四靜慮無間此四變化心現 在前。欲界初靜慮果變化心無間。淨初靜慮 現在前時。彼欲界意初靜慮意識法。或三界 繫或不繫。淨初靜慮無間。欲界初靜慮果變 化心現在前時。彼初靜慮意欲界意識法。即 所變化或四處或二處。如是乃至欲界第四 靜慮果變化心無間。淨第四靜慮現在前時。 彼欲界意第四靜慮意識法。或三界繫或不 繫淨第四靜慮無間。欲界第四靜慮果變化 心現在前時。彼第四靜慮意欲界意識法。即 所變化或四處或二處。餘十靜慮果變化心 對淨靜慮廣說隨相應知。 如是已說入定定果。次復應說命終受生。 謂欲界歿生初靜慮時。彼欲界意初靜慮意 識法。或上八地繫。或不繫。初靜慮歿生欲 界時。彼初靜慮意欲界意識法。或三界繫。或 不繫。欲界歿乃至生非想非非想處時。彼欲 界意非想非非想處意識法。或非想非非想 處繫或不繫。非想非非想處歿乃至生欲界 時。彼非想非非想處意欲界意識法。或三界 繫。或不繫。乃至無所有處歿生非想非非想 處時。彼無所有處意非想非非想處意識法。 或非想非非想處繫。或不繫。非想非非想處 歿生無所有處時。彼非想非非想處意無所 有處意識法。或無所有處繫或非想非非想 處繫。或不繫。是謂異繫。此中無四相對同 異。以意界等通在九地。不必依止色身起 故。 問此六識身幾有分別。幾無分別。答前五識 身唯無分別。第六識身或有分別。或無分別。 且在定者皆無分別。不在定者容有分別。 計度分別遍與不定意識俱故。此中且說眼 識後起分別意識。 問以欲界眼見欲界色。及以色界眼見欲 色界色時。於彼色起幾種眼識。此後於彼 復起幾種分別意識。答已斷善根者眼見 色時。於彼色起二種眼識。謂染污無覆無 記。此後於彼復起三種分別意識。謂善染 污無覆無記。不斷善根者若諸異生未離 欲界染。眼見色時於彼色起三種眼識。謂 善染污無覆無記。此後於彼復起欲界三 種分別意識。謂善染污無覆無記。即彼若 生欲界已離欲界染。未離初靜慮染。以欲 界眼見諸色時。於彼色起二種眼識。謂 除染污。此後於彼復起分別意識。若退法 者。欲界三種。初靜慮二種。不退法者。欲界初 靜慮各二種。謂除染污。即彼以初靜慮眼 見欲界色時。於彼色起無覆無記眼識。此 後於彼復起分別意識。初靜慮二種除染 污。欲界若退法者三種。不退法者二種。見初 靜慮色時。於彼色起無覆無記眼識。此後 於彼復起分別意識。初靜慮三種。欲界若退 法者二種。除無記。不退法者唯善。即彼已 離初靜慮染。未離第二靜慮染。以初靜慮 眼見欲界色時。於彼色起無覆無記眼識 此後於彼復起分別意識。若退法者。欲界 三種初靜慮二種。不退法者欲界二種。初靜 慮唯善。見初靜慮色時。於彼色起無覆無 記眼識。此後於彼復起分別意識。若退法 者。欲界二種。初靜慮三種。不退法者。欲界初 靜慮各唯善。即彼以第二靜慮眼見欲界 色時。於彼色起無覆無記眼識。此後於彼 復起分別意識。若退法者。欲界三種。前二靜 慮各二種。不退法者。欲界第二靜慮各二種。 初靜慮唯善。見初靜慮色時。於彼色起無 覆無記眼識。此後於彼復起分別意識。若退 法者。欲界第二靜慮各二種。初靜慮三種。不 退法者欲界初靜慮各唯善。第二靜慮二種。 見第二靜慮色時。於彼色起無覆無記眼 識。此後於彼復起分別意識。若退法者欲界 初靜慮各二種第二靜慮三種。不退法者。欲 界初靜慮各唯善。第二靜慮三種。即彼已離 第二靜慮染。未離第三靜慮染。以初靜慮 眼見欲界色時。於彼色起無覆無記眼識。 此後於彼復起分別意識。若退法者。欲界三 種。前三靜慮各二種。不退法者。欲界及第三 靜慮各二種。前二靜慮各唯善。見初靜慮色 時。於彼色起無覆無記眼識。此後於彼復 起分別意識。若退法者。欲界第二第三靜慮 各二種。初靜慮三種。不退法者。欲界及前二 靜慮各唯善。第三靜慮二種。即彼以第二靜 慮眼見欲界色時。於彼色起無覆無記眼 識。此後於彼復起分別意識。若退法者欲界 三種。前二靜慮各二種不退法者欲界二種。 前二靜慮各唯善。見初靜慮色時。於彼色 起無覆無記眼識。此後於彼復起分別意 識。若退法者欲界第二靜慮各二種。初靜慮 三種。不退法者欲界及前二靜慮各唯善。見 第二靜慮色時。於彼色起無覆無記眼識。 此後於彼復起分別意識。若退法者欲界初 靜慮各二種。第二靜慮三種。不退法者欲界 及前二靜慮各唯善。即彼以第三靜慮眼見 欲界色時。於彼色起無覆無記眼識。此後 於彼復起分別意識。若退法者欲界三種前 三靜慮各二種。不退法者欲界第三靜慮各 二種。前二靜慮各唯善。見初靜慮色時。於 彼色起無覆無記眼識。此後於彼復起分 別意識。若退法者欲界第二第三靜慮各二 種。初靜慮三種不退法者欲界及前二靜慮 各唯善。第三靜慮二種。見第二靜慮色時。 於彼色起無覆無記眼識。此後於彼復起 分別意識。若退法者欲界及初第三靜慮各 二種。第二靜慮三種。不退法者欲界及前二 靜慮各唯善。第三靜慮二種。見第三靜慮色 時。於彼色起無覆無記眼識。此後於彼復 起分別意識。若退法者欲界及前二靜慮各 二種。第三靜慮三種。不退法者欲界及前二 靜慮各唯善。第三靜慮三種即彼已離第三 靜慮染。未離第四靜慮染以初靜慮眼見 欲界色時。於彼色起無覆無記眼識。此後 於彼復起分別意識。若退法者欲界三種。四 靜慮各二種。不退法者欲界及第四靜慮各 二種。前三靜慮各唯善。見初靜慮色時。於 彼色起無覆無記眼識。此後於彼復起分 別意識。若退法者欲界及後三靜慮各二種。 初靜慮三種。不退法者欲界及前三靜慮各 唯善。第四靜慮二種。即彼以第二靜慮眼 見欲界色時。於彼色起無覆無記眼識。此 後於彼復起分別意識。若退法者欲界三種。 四靜慮各二種。不退法者欲界第四靜慮各 二種。前三靜慮唯善見初靜慮色時。於彼 色起無覆無記眼識。此後於彼復起分別 意識。若退法者欲界及後三靜慮各二種。初 靜慮三種。不退法者欲界及前三靜慮各唯 善。第四靜慮二種。見第二靜慮色時。於彼 色起無覆無記眼識。此後於彼復起分別 意識。若退法者欲界及初第三第四靜慮各二 種。第二靜慮三種。不退法者欲界及前三靜 慮各唯善。第四靜慮二種。即彼以第三靜 慮眼見欲界色時。於彼色起無覆無記眼 識。此後於彼復起分別意識。若退法者欲界 三種。四靜慮各二種。不退法者欲界第四靜 慮各二種。前三靜慮唯善。見初靜慮色時。 於彼色起無覆無記眼識。此後於彼復起 分別意識。若退法者欲界及後三靜慮各二 種初靜慮三種。不退法者欲界及前三靜慮 各唯善。第四靜慮二種。見第二靜慮色時。 於彼色起無覆無記眼識。此後於彼復起 分別意識。若退法者。欲界及初第三第四靜 慮各二種。第二靜慮三種。不退法者欲界及 前三靜慮各唯善。第四靜慮二種。見第三靜 慮色時。於彼色起無覆無記眼識。此後 於彼復起分別意識。若退法者欲界及初第 二第四靜慮各二種。第三靜慮三種。不退 法者。欲界及前三靜慮各唯善。第四靜慮二 種。
Việt dịch
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 375 www.daitangkinh.org LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA QUYỂN 72 LUẬN VỀ THẬP MÔN (Phần 2) Hỏi: ý thức giới là thế nào? Đáp: Ý và pháp làm duyên mà sinh ra Ý thức, đó gọi là Ý thức giới. Trong này hỏi-Đáp phân biệt như Nhãn thức giới, nên biết! Hỏi: Vì sao sáu Thức giới không nói đến Bỉ đồng phần? Đáp: Nên nói mà không nói đến thì nên biết là nghĩa này có khác. Lại nữa, sáu Thức giới là do sinh mà hiển bày, dựa vào sinh mà kiến lập Bỉ đồng phần, tâm thì không sinh cho nên chỉ nói đến Đồng phần. Lại nữa, sáu Thức giới là do dụng mà hiển bày, dựa vào dụng mà kiến lập Bỉ đồng phần, tâm không có ta ùc dụng cho nên chỉ nói đến Đồng phần. Lại nữa, sáu Thức giới đều là Ý giới thâu nhiếp, đã nói Ý giới có Bỉ đồng phần, thì nên biết chính là đa õ nói đến sáu Thứ c giới, cho nên không nói lại nữa. Hỏi: Nếu như vậy thì không nên kiến lập sáu Thức giới, bởi vì loại này tức là Ý giới thâu nhiếp? Đáp: Tuy chính là Ý giới mà vẫn kiến lập, bởi vì căn-cảnh và thức cả ba đều có sáu cho nên lại nói riêng là có sáu Thức sai biệt. Hỏi: trong các kinh nói là tâm-ý-thức, ba loại như vậy sai biệt thế nào? Đáp: Hoặc có người nói: Không có gì sai biệt, tâm tức là ý-ý tức là thức, ba thanh này khác nhau mà nghĩa không có sai khác. Như lửa gọi là lửa, cũng gọi là ngọn lửa, cũng gọi là cháy rừng rực, cũng gọi là sinh ra ánh sáng, cũng gọi là được thì cúng, cũng gọi là có thể nếu chín, cũng gọi là con đường tối đen, cũng gọi là ngừng đi sâu vào, cũng gọi là cột khói, cũng gọi là tướng vàng chói. Như vậy một loại lửa có mười loại tên gọi, thanh tuy có khác ma ø Thể không có khác biệt. như Thiên Đế Thích cũng gọi là Thước-yết-la, cũng gọi là Bổ-lạn-đà-la, cũng gọi 376 BỘ TỲ ĐÀM 4 là Mạc-già-phạm, cũng gọi là Bà- táp-phựơc, cũng gọi là Kiều-thi-ca, cũng gọi là Thiết-chi-phu, cũng gọi la ø Ấn-đạt-la, cũng gọi là Thiên nhãn, cũng gọi là Tam thập tam Thi ên tôn. Như vậy một người chủ có mười loại tên gọi, thanh tuy có khác mà Thể không có khác biệt. Như trong Đối pháp nói Thọ gọi là Thọ, cũng gọi là Đẳng thọ, cũng gọi là Biệt thọ, cũng gọi là Giác thọ, cũng gọi là Thọ thúc. Như vậy một Thọ có năm loại tên gọi, thanh tuy có khác mà Thể không có riêng biệt. Vì vậy trong kinh nói tâm-ý-thức, ba loạ i này thanh tuy có khác mà Thể không có sai biệt. Lại có người nói: Tâm-ý-thức, cả ba cũng có sai biệt, đó là tên gọi có sai biệt, bởi vì gọi là tâm-gọi là ý-gọi là thức vốn khác nhau. Lại nữa, thời gian cũng sai biệt, đó là bởi vì quá khứ gọi là ý, vị lai gọi là tâm, hiện tại gọi là Thức. Lại nữa, thi thiết cũng có sai biệt, đó là Giới thi thiết tâm, trong Xứ thi thiết ý,tr ong thể Uẩn thi thiết thức. Lại nữa, nghĩa cũng có sai biệt, đó là tâm thì có nghĩa của chúng tộc, ý là nghĩa của sinh môn, thức là nghĩa của tích tụ. Lại nữa, nghiệp cũng có sai biệt, đó là đi xa là nghiệp thuộc tâm, như có tụng nói: “Có thể đi xa chỉ một mình, không người thân ngủ trong hang hốc, Người luôn luôn điều phục tâm này, giải thoát tất cả mọi sợ hãi”. Đi trước là nghiệp thuộc ý, như có tụng nói: “Trong các pháp đi trước là ý, ý cao quý do ý dẫn dắt, Ý nhiễm-tịnh nói năng thực hiện, khổ-vui như hình bóng đi theo”. Nối tiếp sinh là nghiệp thuộc t hức, như trong kinh nói: “Lúc tiến vào thai mẹ, nếu không có thức thì Yết-la-la,… không được thành tựu”. Vì vậy, biết rằng nối tiếp sinh là nghiệp dụng thuộc ý. Lại nữa, họa vẽ mùa sắc là nghiệp tâm, như trong kinh nói: “Tỳ kheo nên biết! Các nẽo bàng sinh do tâm họa vẽ mà có các loại sắc”. Trở về nơi chốn là nghiệp thuộc ý, như trong kinh nói: “Tỳ kheo nên biết! Năm căn như vậy khác nhau về sở hành, khác nhau về cảnh giới, ý căn tiếp nhận toàn bộ sở hành và cảnh giới ấy, ý trở về nơi chốn của nó để thực hiện các sự nghiệp”. Phân biệt rõ ràng là nghiệp thuộc thức, như trong kinh nói: “Tỳ kheo nên biết! T hức có năng lực phân biệt rõ ràng sự việc của các loại cảnh”. Lại nữa, sinh tr ưởng là nghiệp thuộc tâm, suy nghĩ là nghiệp thuộc ý, phân biệt là nghiệp thuộc thức. Hiếp Tôn giả nói: “Sinh trưởng-chia cắt là nghiệp thuộc tâm, suy nghĩ-tư duy là nghiệp thuộc ý, phân biệt-hiểu rõ là nghiệp thuộc thức”. Nên biết trong này, sinh trưởng ấy la ø tâm hữu lậu, chia cắt ấy là tâm vô lậu; suy nghĩ ấy là ý hữu lậu, tư duy ấy là ý vô lậu; phân biệt ấy SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 377 www.daitangkinh.org là thức hữu lậu, hiễu rõ là thức vô lậu. đây gọi là sai biệt giữa ba loại tâm-ý-thức. Hỏi: Nhãn-sắc-nhãn thức giới, là chắc chắn ràng buộc như nhau, hay là cũng có ràng buộc khác nhau? Đáp: Ba loại nhưvậy hoặc có ra øng buộc như nhau, hoặc có ràng buộc khác nhau. Thế nào là ràng buộc như nhau? Đó là lúc sinh vào cõi Dục dùng nhãn cõi Dục thấy sắc cõi Dục, lúc ấy nhãn cõi Dục-sắc cõi Dục sinh khởi nhãn thức cõi Dục. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ nhất-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ nhất dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, thì lúc ấy nhãn của Tĩ nh lự thứ nhất-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Đó gọi là ràng buộc như nhau. Thế nào là ràng buộc khác nhau? Đó là lúc sinh vào cõi Dục dùng nhãn của tĩnh lự thứ nhất thấy sắc cõi Dục, lúc ấy nhãn của tĩnh lự thứ nhất-sắc của cõi Dục sinh khởi nha õn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy nhãn của Tĩ nh lự thứ hai-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy nhãn của tĩnh lự thứ ba-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy nhãn của tĩnh lự thứ ba-sắc của tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của tĩnh lự t hứ nhất. Lúc thấy sắc của tĩnh lự thứ hai, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lu ùc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấynhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ tư thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của cõi Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự t hứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. L úc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắ c của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy nhãn 378 BỘ TỲ ĐÀM 4 của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ tư, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ tư sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ nhất dùng nha õn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của cõi Dục, thì lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ nhất-sắc của cõi Dục khởi nhãn thức của tĩnh lự thứ nhất. Phần còn lại nói rộng ra như sinh vào cõi Dục. Nếu sinh vào Tĩnh lự thứ hai- thứ ba-thứ tư, nói rộng ra tùy theo tướng nên biết. Hỏi: Có thể có nhãn ràng buộc khác nhau-sắc ràng buộc khác nhau, sinh khởi nhãn thức ràng buộc khác nhau chăng? Đáp: Có, đó là lúc dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ ha i sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc dùng nhãn của Tĩnh lự thứ tư thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của cõi Dục khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh l ự thứ hai, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Như vậy ba loại đều ràng buộc với địa khác nhau, đó gọi là nghĩa của nhãn-sắc-thức ràng buộc như nhau và ràng buộc khác nhau. Hỏi: Thân-nhãn-sắc-nhãn thức gi ới là nhất định ràng buộc cùng nhau, hay là cũng có ràng buộc khác nhau? Đáp: Bốn loại như vậy hoặc có ràng buộc cùng nhau, hoặc có ràng buộc khác nhau. Thế nào là ràng buộc cùng nhau? Đó là lúc sinh vào cõi Dục dùng nhãn cõi Dục thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn cõi Dục- sắc cõi Dục sinh khởi nhãn thức của cõi Dục. Nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ nhất dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ nhất-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Đó gọi là ràng buộc cùng nhau. Thế nào là ràng buộc khác nhau? Đó là lúc sinh vào cõi Dục dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất th ấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân cõi Dục- nhãn của Tĩnh lự thứ nhất-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 379 www.daitangkinh.org lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ nhất-sắc của Tĩnh l ự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay l úc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân cõi Dục-n hãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ tư thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy thân của cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân cõi Dục-nhản của Tĩnh lự thứ tự-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lu ùc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ tư, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ tư sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu sinh vào Tĩnh lự thứ nhất, lúc dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của cõi Dục, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ nhất-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân cu ûa Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ hai-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. 380 BỘ TỲ ĐÀM 4 Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất , lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy thân cu ûa Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng thân của Tĩnh lự thứ tư thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất- nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nha õn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi nhãn thức của Tĩ nh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân của Tĩ nh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự t hứ tư, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ tư sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Như sinh vào Tĩnh lự thứ nhất, sinh vào Tĩnh lự thứ hai-thứ ba-thứ tư nói rộng ra tùy theo tướng nên biết! Có sai biệt là nếu sinh vào Tĩnh lự thứ hai thì thuận theo tất cả mọi lúc nói đến thân của Tĩnh lự thứ hai, nếu sinh vào Tĩnh lự thứ ba thì thuận theo tất cả mọi lúc nói đến thân của Tĩnh lự thứ ba, nếu sinh vào Tĩnh lự thứ tư thì thuận theo tất cả mọi lúc nói đến thân của Tĩnh lự thứ tư. Hỏi: Có thể có thân ràng buộc khác nhau-nhãn ràng buộc khác nhau-sắc ràng buộc khác nhau sinh khởi nhãn thức ràng buộc khác nhau chăng? Đáp: Có, đó là lúc sinh vào cõi Dục dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của tĩnh lự thứ ba-sắc của tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự t hứ nhất thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy thân cõi Dục-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 381 www.daitangkinh.org hai dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của cõi Dục, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ hai-nhãn của Tĩnh lự thứ ba-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ tư thấy sắc của cõi Dục, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ hai-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, lúc ấ y thân của Tĩnh lự thứ hai-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu lúc sinh vào Tĩnh lự thứ ba dùng nhãn của Tĩnh lự thứ tư thấy sắc của cõi Dục, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ ba-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của cõi Dục sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ ba-nhãn của Tĩnh lự thứ tư-sắc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi nhãn thức của Tĩnh lự thứ nhất. Như vậy bốn loại đều ràng buộc với địa khác nhau, đó gọi là nghĩa ràng buộc cùng nhau và ràng buộc khác nhau của thân-sắc-nhãn-thức. Như nói về nhãn giới-sắc giới-nhãn thức giới và thân ràng buộc cùng nhau ràng buộc khác nhau, như va äy nhĩ giới-thanh giới-nhĩ thức giới và thân ràng buộc cùng nhau-ràng buộc khác nhau, nói rộng ra tùy theo tướng nên biết. Hỏi: Tỷ-hương-tỷ thức giới là nhất định ràng buộc cùng nhau, hay là cũng có ràng buộc khác nhau? Đáp: Ba loại như vậy chỉ có ràng buộc cùng nhau, nghĩa là tỷ của cõi Dục-hương của cõi Dục sinh khởi tỷ thức của cõi Dục, tuy có tỷ ràng buộc nơi khác mà không có hương- tỷ thức, cho nên ở đây không nói đến. Hỏi: Thân-tỷ-hương-tỷ thức giới là nhất định ràng buộc cùng nhau, hay là cũng có ràng buộc khác nhau? Đáp: Bốn loại như vậy chỉ có ràng buộc cùng nhau, nghĩa là thân cõi Dục-tỷ cõi Dục-hương cõi Dục sinh khởi tỷ thức cõi Dục, tuy có thân ràng buộc nơi khác và tỷ giới mà không có hương-tỷ thức, cho nên ở đây không nói đến. Như tỷ giới-hương giới-tỷ thức giới và thân chỉ có ràng buộc cùng nhau, như vậy thiệt giới-vị giới-thiệt thức giới và thân chỉ có ràng buộc cùng nhau, nói rộng ra tùy theo tướng nên biết. Hỏi: Thân-xúc-thân thức giới là nhất định ràng buộc cùng nhau, hay là cũng có ràng buộc khác nhau? Đáp: Ba loại như vậy hoặc có lúc ràng buộc cùng nhau, hoặc có lúc ràng buộc khác nhau. Thế nào la ø ràng buộc cùng nhau? Đó là sinh vào cõi Dục, lúc ấy thân cõi Dục-xúc cõi Dục sinh khởi thân thức của 382 BỘ TỲ ĐÀM 4 cõi Dục. Nếu sinh vào Tĩnh lự thứ nhất, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ nhất-xúc của Tĩnh lự thứ nhất sinh khởi thân thức của Tĩnh lự thứ nhất. Đó gọi là ràng buộc cùng nhau. Thế na øo là ràng buộc khác nhau? Đó là sinh vào Tĩnh lự thứ hai, lúc ấ y thân của Tĩnh lự thứ hai-xúc của Tĩnh lự thứ hai sinh khởi thân thức của Tĩnh lự thứ nhất. Nếu sinh vào Tĩnh lự thứ ba, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ ba-xúc của Tĩnh lự thứ ba sinh khởi thân thức của Tĩnh l ự thứ nhất. Nếu sinh vào Tĩnh lự thứ tư, thì lúc ấy thân của Tĩnh lự thứ thư-xúc của Tĩnh lự thứ tư sinh khởi thân thức của Tĩnh lự thứ nhất. Đ ó gọi là ràng buộc khác nhau. Thân- xúc chắc chắn không có nghĩa ràng buộc với địa khác, bởi vì căn-cảnh hợp lại mới sinh khởi thức; căn-cảnh thô tế nhất định phải tương tự, cho nên trong này không có thân giới giống nhau và khác nhau đối với bốn tướng, bởi vì không có thân sở y riêng biệt. Hỏi: Ý-pháp-ý thức giới là nhất định ràng buộc cùng nhau, hay là cũng có ràng buộc khác nhau? Đáp: Ba loại như vậy hoặc có lúc ràng buộc cùng nhau, hoặc có lúc ràng buộc khác nhau. Thế nào là ràng buộc cùng nhau? Đó là ý của cõi Dục-pháp của cõi Dục sinh khởi ý thức của cõi Dục, cho đến ý của Phi tưởng phi phi tưởng xứ-pháp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ sinh khởi ý thức của Phi tưởng phi phi tưởng xứ. đó gọi là ràng buộc cùng nhau. Thế nào là ràng buộc khác nhau? C ó người đưa ra cách nói này: Tâm thiện của cõi Dục không gián đoạn chỉ có khi vị chí định hiện ở trước mắt vị chí định không gián đoạn thì tâm thiện của cõi Dục hiện ở trước mắt. Hoặc có người nói: Tâm thiện của cõi Dục không gián đoạn khi có vị chí định hoặc là Tĩnh lự thứ nhất hiện ở trước mắt, hai loại ấy không gián đoạn thì tâm thiện của cõi Dục hiện ở trước mắt. Lại có người nói: tâm thiện của cõi Dục không gián đoạn khi có Vị chí định- hoặc là Tĩnh lự thứ nhất-hoặc là Tĩnh lự trung gian hiện ở trước mắt, ba loại ấy không gián đoạn thì tâm thiện của cõi Dục ở trước mắt. Tôn giả Diệu Âm đưa ra cách nói như vậy: “Tâm thiện của cõi Dục không gián đoạn khi có vị chí định-hoặc Tĩnh lự thứ nhất-hoặc Tĩnh lự trung gian- hoặc Tĩnh lự thứ hai hiện ở trước mắt, bốn loại ấy không gián đoạn thì tâm thiện của cõi Dục ở trước mắt. Như lúc vượt lên trên định, Tĩnh lự thứ nhất… không gián đoạn vượt lên trên Tĩnh lự thứ hai… mà Tĩnh lự thứ ba cùng hiện ở trước mắt”. Lời bình: Vị ấy không nên đưa ra cách nói này, bởi vì tướng của tâm định-tâm không định sinh khởi khác nhau. Nên đưa ra cách nói này: SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 383 www.daitangkinh.org tâm thiện của cõi Dục không gián đoạn khi có Vị chí định hoặc là Tĩnh lự thứ nhất hiện ở trước mắt, hai loại ấy không gián đoạn thì tâm thiện của cõi Dục hiện ở trước mắt, bởi vì thế lực không gián đoạn ấy chỉ có năng lực đến nơi này. Nghĩa là lúc tâm thiện của cõi Dục không gián đoạn, hoặc là Vị chí định hoặc là Tĩnh lự thứ nhất hiện ở trước mắt, lúc ấy ý của cõi Dục và ý thức-pháp của địa Tĩnh lự thứ nhất-hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc. Lúc hai loại ấy không gián đoạn thì tâm thiện của cõi Dục hiện ở trước mắt, lúc ấy ý của địa Tĩnh lự thứ nhất và ý thức-pháp của cõi Dục, hoặc hệ thuộc ba c õi-hoặc không hệ thuộc. Lúc Tĩnh lự thứ nhất không gián đoạn thuận với thứ tự tiến vào Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ nhất và ý thức -pháp của Tĩnh lự thứ hai, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc. Lúc trước thứ hai không gián đoạn ngược với thứ tự tiến vào Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ hai và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ nhất, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc. Lúc Tĩnh lự thứ hai không gián đoạn thuận theo thứ tự tiến vào Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ hai và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ ba, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoa ëc không hệ thuộc. Lúc Tĩnh lự thứ ba không gián đoạn ngược với thứ tự tiến vào Tĩnh lự thứ hai, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ ba và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ hai, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc . Tĩnh l ự thứ ba không gián đoạn thuận theo thứ tư tiến vào Tĩnh lự thứ tư, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ ba và ý thức pháp của Tĩnh lự thứ tư, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc. Lúc Tĩnh lự thứ tư không gián đoạn ngược với thứ tự tiến vào Tĩnh lự thứ ba, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ tư và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ ba, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc. Lúc Tĩnh lự thứ tư không gián đoạn thuận theo thứ tự tiến vào vô biên xứ, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ tư và ý thức-pháp của không vô biên xứ, hoặc hiện tại cõi vô Sắc-hoặc không hệ thuộc. Lúc không vô biên xứ không gián đoạn ngược với thứ tự tiến vào Tĩnh lự thứ tư lúc ấy ý của không vô biên xứ và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ tư, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc. Lúc không vô biên xứ không gián đoạn thuận theo thứ tự tiến va øo Thức vô biên xứ, lúc ấy ý của không vô biên xứ và ý thức-pháp của Thức vô biên xứ, hoặc hệ thuộc Thức vô biên xứ-hoa ëc hệ thuộc Vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoa ëc không hệ thuộc. Lúc Thức vô biên xứ không gián đoạn ngược với t hứ tự tiến vào không vô biên xứ, lúc ấy ý của Thức vô biên xứ và ý thức-pháp của không vô biên xứ hoặc hệ thuộc cõi Vô Sắc-hoặc không hệ thuộc. Lúc Thức vô biên xứ không 384 BỘ TỲ ĐÀM 4 gián đoạn thuận theo thứ tự tiến vào vô sở hữu xứ, lúc ấy ý của Thức vô biên xứ và ý thức-pháp của Vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc. Lúc vô sở hữu xứ không gián đoạn ngược với thứ tự tiến vào Thức vô biên xứ, lúc ấy ý của Vô sở hữu xứ và ý thức-pháp của Thức vô biên xứ, hoặc hệ thuộc Thức vô biên xứ, hoặc hệ thuộc Vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, xứ hoặc không hệ thuộc. Lúc vô sở hữu xứ không gián đoạn thuận theo thứ tự tiến vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, lúc ấy ý của Vô sở hữu và ý thức-pháp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc. Lúc Phi tưởng phi phi tưởng xứ không gián đoạn ngược với thứ tự tiến vào vô sở hữu xứ, lúc ấy ý của Phi tưởng phi phi tưởng xứ và ý thức-pháp của vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không thành tựu. lúc Tĩ nh lự thứ nhất không gián đoạn thuận theo vượt lên trên tiến vào Tĩnh lự thứ ba, l úc ấy ý của Tĩnh lự thứ nhất và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ ba, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc, lúc Tĩnh lự thứ ba không gián đoạn ngược lại vượt lên trên tiến vào Tĩnh lự thứ nhất, lúc a áy ý của Tĩnh lự thứ ba và ý thức- pháp của Tĩnh lự thứ nhất, hoặc hệ thuộc ba cõi-hoặc không hệ thuộc; cho đến lúc Thức vô biên xứ không gián đoạn thuận theo vượt lên trung hữuên tiến vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, lúc ấy ý của Thức vô biên xứ và ý thức-pháp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc; lúc Phi tưởng phi phi tưởng xứ không gián đoạn ngược lại vượt lên trên tiến vào Thức vô biên xứ, lúc ấy ý của Phi tưởng phi phi tưởng xứ va ø ý thức-pháp của Thức vô biên xứ hoặc hệ thuộc Thức vô biên xứ, hoặc hệ thuộc vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc. những địa khác tùy theo tướng đều cần phải nói rộng ra. Như vậy đã nói về tiến vào Đị nh theo thứ tự thuận-nghịch, tiếp đến lại cần phải nói về tiến vào Định và quả của Định. Trong này, quả của Định là mười bốn tâm biến hóa, nghĩa là cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất đều có bốn, Tĩnh lự thứ hai có ba , Tĩnh lự thứ ba có hai. Tĩnh lự thứ tư có một. Cõi Dục có bốn tâm biến hóa, đó là quả của Tĩnh lự thứ nhất cho đến quả của Tĩnh lự thứ tư, bốn tâm biến hòa này không gián đoạn, thì bốn Tĩnh lự của thanh tịnh hiện ở trước mắt, bốn Tĩnh lự thanh tịnh không gián đoạn thì bốn tâm biến hóa này hiện ở trước mắt. Quả của cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất là tâm biến hóa không gián đoạn, lúc Tĩnh lự thứ nhất thanh tịnh hiện ở trước mắt, lúc ấy ý của cõi Dục và ý SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 385 www.daitangkinh.org thức-pháp của Tĩnh lự thứ nhất, ho ặc hệ thuộc ba cõi, hệ thuộc không hệ thuộc. Tĩnh lự thứ nhất thanh tịnh không gián đoạn, lúc tâm biến hóa là quả của cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất hiện ở tr ước mắt, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ nhất và ý thức-pháp của cõi Dục, chính là sự biến hóa hoặc là bốn xứ-hoặc là hai xứ. Như vậy cho đến quả của cõi Dục và Tĩnh lự thứ tư là tâm biến hóa không gián đoa ïn, lúc Tĩnh lự thứ tư thanh tịnh hiện ở trước mắt, lúc ấy ý của cõi Dục và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ tư, hoặc hệ thuộc ba cõi; hoặc không hệ thuộc. Tĩnh lự thứ tư thanh tịnh không gián đoạn lúc tâm biến hóa là qua û của cõi Dục và Tĩnh lự thứ tư hiện ở trước mắt, lúc ấy ý của Tĩ nh lự thứ tư và ý thức-pháp của cõi Dục, chính là sự biến hóa hoặc là bốn xứ-hoặc là hai xứ. Còn lại mười tâm biến hóa là quả của Tĩnh lự hướng về Tĩnh lự thanh tịnh, nói rộng ra tùy theo tướng nên biết! Như vậy đã nói về tiến vào Định và quả của Định, tiếp đến lại cần phải nói về mạng chung và thọ sinh. Nghĩa là lúc ở cõi Dục mất đi sinh vào Tĩnh lự thứ nhất, lúc ấy ý của cõi Dục và ý thức-pháp của Tĩnh lự thứ nhất, hoặc hệ thuộc tám địa tr ên, hoặc không hệ thuộc. lúc ở Tĩnh lự thứ nhất mất đi sinh vào cõi Dục, lúc ấy ý của Tĩnh lự thứ nhất và ý thức-pháp của cõi Dục, hoặc hệ thuộc ba cõi, hệ thuộc không hệ thuộc. lúc ở cõi Dục mất đi cho đến sinh vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, lúc ấy ý của cõi Dục và ý thức-pháp c ủa Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc. lúc ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ mất đi cho đến sinh vào cõi Dục, lúc ấy ý của Phi tưởng phi phi tưởng xứ và ý thức-pháp của cõi Dục, hoặc hệ thuộc ba cõi, hoặc không hệ thuộc; cho đến lúc ở vô sở hữu xứ mất đi sinh Phi tưởng phi phi tưởng xứ, lúc ấy ý của Vô sở hữu xứ và ý thức-pháp của Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc. lúc ở Phi tưởng phi phi tưởng xứ mất đi sinh vào vô sở hữu xứ, lúc ấy ý của Phi tưởng phi phi tưởng xứ và ý thức-pháp của vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc vô sở hữu xứ, hoặc hệ thuộc Phi tưởng phi phi tưởng xứ, hoặc không hệ thuộc. đó gọi là hệ thuộc khác nhau. Trong này không có bốn tướng đối với cùng nhau và khác nhau, bởi vì Ý giới đều bao gồm ở chín địa, không cần phải dựa vào sắc thân mà dấy khởi. Hỏi: Sáu Thức thân này mấy lo ại có phân biệt, mấy loại không có phân biệt? Đáp: Năm Thức thân trước chỉ la ø không có phân biệt, Thức thân thứ sáu hoặc có phân biệt, hoặc không có phân biệt. vả lại, ở trong Định thì đều là không có phân biệt, không ở trong Định thì có lẽ có phân biệt, 386 BỘ TỲ ĐÀM 4 bởi vì suy nghĩ phân biệt có mặt khắp nơi cùng với ý thức không nhất định. Trong này tạm thời nói đến sau nhãn thức mới dấy khởi ý thức phân biệt. Hỏi: Lúc dùng nhãn của cõi Dục thấy sắc c ủa cõi Dục, và lúc dùng nhãn của cõi sắc thấy sắc của cõi Dục-sắc, đối với sắc ấy khởi lên mấy loại nhãn thức, từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên mấy loại ý thức phân biệt? Đáp: Đã đoạn thiện căn thì lúc nhãn thấy sắc, đối với sắc ấy khởi lên hai loại nhãn thức, đó là nhiễm ô và vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ba loại ý thức phân biệt, đó là thiện-nhiễm ô và vô phú vô ký. Không đoạn thiện căn là nếu các dị sinh, chưa lìa nhiễm của cõi Dục, thì lúc nhãn thấy sắc đối với sắc ấy khởi lên ba loại nhãn thức, đó là thiện- nhiễm ô và vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ba loại ý thức phân biệt của cõi Dục, đó là thiện-vô phú vô ký và nhiễm ô. Ngay lúc ấy nếu sinh vào cõi Dục-đã lìa niễm của cõi Dục, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ nhất, lúc dùng nhãn của cõi Dục thấy sắc, đối với sắc ấy khởi lên ha i loại nhãn thức, đó là trừ ra nhiễm ô; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt. nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, Tĩnh l ự thứ nhất có hai loại. Không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất đều có hai loại, đó là trừ ra nhiễm ô. Ngay lúc ấy dùng nhãn cu ûa Tĩnh lự thứ nhất tha áy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý th ức phân biệt, Tĩnh lự thứ nha át có hai loại trừ ra nhiễm ô, cõi Dục nếu lui sụt pháp thì có ba loại, không lui sụt pháp thì có hai loại. Lúc thấy sắc của Tĩ nh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại, cõi Dục nếu lui sụt pháp thì có hai loại trừ ra vô phú, không lui sụt pháp thì chỉ có thiện. Ngay lúc ấy đã lìa nhễm của Tĩnh lự thứ nhất, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, lúc dù ng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, Tĩnh lự thứ nhất có hai lo ại; không lui sụt pháp thì cõi Dục có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất đều chỉ có thiện. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 387 www.daitangkinh.org thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, hai Tĩnh lự trước đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ hai đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biết, nếu lui sụt pháp thì cõi D ục và Tĩnh lự thứ nhất đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ hai có hai loại. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất đều có hai loại, Tĩnh lự thứ hai có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ hai có ba loại. Ngay lúc ấy đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba, lúc dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt , nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, ba Tĩnh lự trước đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ ba đều có hai loại, hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của trước thứ nhất đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy la ïi khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự t hứ hai-thứ ba đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ ba có hai loại. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, hai Tĩnh lự trước đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục có ha i loại, hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ hai đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất đều có hai loại, Tĩnh lự thứ hai có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự t hứ ba thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với 388 BỘ TỲ ĐÀM 4 sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt , nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, ba Tĩnh lự trước đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ ba đều có hai loại, hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự t hứ hai-thứ ba đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ ba có hai loại. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất-thứ ba đều có hai loại, Tĩnh lự thứ hai có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ ba có hai loại, lúc thấy sắc c ủa Tĩnh lự thứ ba, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc này lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều có hai loại, Tĩnh lự thứ ba có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và hai Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ ba có ba loại. Ngay lúc ấy đã lìa nhiễm của Tĩ nh lự thứ ba, chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ tư, dùng nhãn của Tĩnh lự thứ nhất thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại; bốn Tĩnh lự đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ tư đều có hai loại, ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ tư đều có hai loại, ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự sau đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ tư có hai loại. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ hai thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, bốn Tĩnh lự đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ tư đều có hai loại, ba Tĩnh lự trước chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự sau đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ tư có hai loại. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, đối SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 72 389 www.daitangkinh.org với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất-thứ ba-thứ tư đều có hai loại, Tĩnh lự thứ hai có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ tư có hai loại. Ngay lúc ấy dùng nhãn của Tĩnh lự thứ ba thấy sắc của cõi Dục, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục có ba loại, bốn Tĩnh lự đều có hai loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ tư đèu có hai loại, ba Tĩnh lự Tĩnh lự chỉ có thiện. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ nhất, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy la ïi khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự sau đều có hai loại, Tĩnh lự thứ nhất có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ tư có hai loại. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ hai, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô p hú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục Tĩnh lự thứ nhất-thứ ba-thứ tư đều có hai loại Tĩnh lự thứ hai có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự Tĩnh lự đều chỉ có thiện, Tĩnh lự thứ tư có hai loại. Lúc thấy sắc của Tĩnh lự thứ ba, đối với sắc ấy khởi lên nhãn thức vô phú vô ký; từ đây về sau đối với sắc ấy lại khởi lên ý thức phân biệt, nếu lui sụt pháp thì cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất-thứ hai-thứ tư đều có hai loại, Tĩnh lự thứ ba có ba loại; không lui sụt pháp thì cõi Dục và ba Tĩnh lự trước đều chỉ có thiện, trước thứ tư có hai loại. 390 BỘ TỲ ĐÀM 4 LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA
Dịch giả: Thích Tịnh Hạnh
Mở nguồn Việt
Mở nguồn Việt