A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 86

Việt dịch

SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 619  
www.daitangkinh.org  


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA

QUYỂN 86

LUẬN VỀ THẬP MÔN (Phần 16)

Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tức mà đoạn của cõi Vô
sắc, ở trong chín mươi tám tùy miên, mỗi một loại có mấy tùy miên tùy
tăng?
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì dựa vào chương trước để hiển bày về nghĩa của Môn,
nghĩa là dựa vào bốn mươi hai chương (phần) đã nói trước đây đã hiển
bày về nghĩa của mười loại Môn như tùy miên… Lại nữa, vì ngăn chặn
tông chỉ của người khác để hiển ba øy về chánh lý, nghĩa là hoặc có
người chấp: Các pháp như nhãn căn… trong thân Vô học cũng là vô lậu.
Vì ngăn chặn cái chấp ấy để hiển ba øy nhãn căn… chỉ là hữu lậu, là do
các tùy miên mà tùy tăng. Hoặc lại có người chấp: Phiền não điên đảo
không có sở duyên thật sự. Vì ngăn chặn cái chấp để hiển bày các phiền
não có sở duyên thật sự. Hoặc lại có người chấp: Không có nghĩa là sở
duyên tương ưng ràng buộc; nếu đối với sở duyên mà có nghĩa ràng buộc,
thì duyên với pháp vô lậu phải c ó nghĩa ràng buộc. Vì ngăn chặn cái
chấp ấy để hiển bày có nghĩa sở duyên tương ưng ràng buộc. Sở duyên
ràng buộc, là chỉ đối với tùy miên hữu lậu duyên vào nó nhất định phải
tùy tăng, tùy duyên với vô lậu mà không tùy tăng cho nên không có
nghĩa ràng buộc. Tương ưng ràng buộc, là chủ yếu phiền não tương ưng
ấy chưa đoạn, phiền não đoạn rồi  tuy có tương ưng mà không có nghĩa
ràng buộc. Lại nữa, vì ngăn chặn có ràng buộc mà đối với tự thân khởi
lên tăng thượng mạn nói là đã giải thoát, nghĩa là người kia tạm thời
điều phục các phiền não, mà nói là chính mình đã được giải thoát, cần
phải làm cho người kia biết đối với nhãn - nhĩ… của mình vẫn còn có tùy
miên tùy tăng như tham… Lại nữa, vì phân biệt rộng về nghĩa trong kinh,
nghĩa là trong kinh nói nhãn căn… có các tùy miên tùy tăng như tham…;
620 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
tuy có nói lời này mà không phân biệt rộng ra, nay cần phải phân biệt
cho nên soạn ra phần luận này.
Nên biết trong này có năm Bộ pháp, tức là năm Bộ tùy miên tùy
tăng. Năm bộ pháp, đó là pháp do kiến Khổ mà đoạn cho đến pháp do
tu mà đoạn, năm Bộ tùy miên nên biết cũng như vậy. Trong này, pháp
do kiến Khổ mà đoạn là tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn, và những
tùy tăng của tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn; pháp do kiến
Tập mà đoạn là tất cả tùy mi ên do kiến Tập mà đoạn, và những tùy
tăng của tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn; pháp do kiến Diệt
mà đoạn là tất cả tùy miên do ki ến Diệt mà đoạn, và những tùy tăng
của tùy miên biến hành; pháp do kiến Đạo mà đoạn là tất cả tùy miên
do kiến Đạo mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành.
Lại nữa, có mười loại pháp, lại làm thành chín loại tùy miên tùy
tăng. Mười loại pháp, đó là pháp do kiến Khổ - Tập - Diệt - Đạo mà
đoạn đều có hai loại:
1. Tương ưng.
2. Không tương ưng.
Pháp do tu mà đoạn cũng có hai loại:
1. Nhiễm ô.
2. Không nhiễm ô.
Chín loại tùy miên, đó là tùy miên do kiến Khổ-Tập mà đoạn đều
có hai loại:
1. Biến hành.
2. Không biến hành.
Tùy miên do kiến Diệt - Đạo mà đoạn đều có hai loại:
1. Duyên hữu lậu.
2. Duyên vô lậu. Cùng với tùy miên do tu mà đoạn, tổng cộng là
chín loại.
Trong này, pháp tương ưng do kiến Khổ mà đoạn, là tất cả tùy
miên do kiến Khổ mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành
do kiến Tập mà đoạn. Bộ của mì nh, tùy theo sự thích hợp mà có sở
duyên tương ưng ràng buộc. Pháp không tương ưng do kiến Khổ mà
đoạn, là tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn, và những tùy tăng của
tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn, đều chỉ có sở duyên ràng
buộc. Pháp tương ưng do kiến tập mà đoa ïn, là tất cả tùy miên do kiến
Tập mà đoạn, và những tùy tăng c ủa tùy miên biến hành do kiến Khổ
mà đoạn. Bộ của mình thì tùy theo sự thích hợp mà có sở duyên tương
ưng ràng buộc. Bộ khác thì chỉ có sở duyên ràng buộc. Pháp không
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 621  
www.daitangkinh.org  
tương ưng do kiến Tập mà đoạn, là ta át cả tùy miên do kiến Tập mà
đoạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn,
đều chỉ có sở duyên ràng buộc.
Pháp tương ưng do kiến Diệt mà đoạn, là tất cả tùy miên do kiến
Diệt mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành. Bộ của mình
duyên hữu lậu, thì tùy theo sự thích hợp mà có sở duyên tương ưng ràng
buộc, duyên vô lậu thì chỉ có tương ưng ràng buộc. Bộ khác thì chỉ có sở
duyên ràng buộc. Pháp không tương ưng do ki ến Diệt mà đoạn, là tùy
miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoa ïn, và những tùy tăng của tùy
miên biến hành, đều chỉ có sở duyên ràng buộc.
Pháp tương ưng do kiến Đạo mà đoạn, là tất cả tùy miên do kiến
Đạo mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành. Bộ của mình
duyên hữu lậu, thì tùy theo sự thích hợp mà có sở duyên tương ưng ràng
buộc, duyên vô lậu thì chì có tương ưng ràng buộc. Bộ khác thì chỉ có sở
duyên ràng buộc. Pháp không tương ưng do kiến Đạo mà đoạn, là tùy
miên duyên hữu lậu do kiến Đạo mà đoa ïn, và những tùy tăng của tùy
miên biến hành, đều chỉ có sở duyên ràng buộc.
Pháp nhiễm ô do tu mà đoạn, là ta át cả tùy miên do tu mà đoạn,
và những tùy tăng của tùy miên biến hành. Bộ của mình thì tùy theo sự
thích hợp mà có sở duyên tương ưng ràng buộc. Bộ khác thì chỉ có sở
duyên ràng buộc. Pháp không nhiễm ô do tu mà đoạn, là tất cả tùy miên
do tu mà doạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành, đều chỉ có
sở duyên ràng buộc.
Nên biết trong này, tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn, đối
với pháp tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn, tùy
theo sự thích hợp là sở duyên tương ưng ràng buộc; đối với các pháp hữu
lậu còn lại của địa mình, bộ mình, bộ khác, chỉ là sở duyên ràng buộc.
Tùy miên không biến hành do kiến K hổ mà đoạn, đối với pháp tương
ưng với tùy miên không biến hành do ki ến Khổ mà đoạn, tùy theo sự
thích hợp là sở duyên tương ưng ràng buộc; đối với các pháp hữu lậu
còn lại của địa mình - bộ mình - bộ khác, chỉ là sở duyên ràng buộc.
Tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn, đối với pháp tương ưng
với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn, tùy theo sự thích hợp là
sở duyên tương ưng ràng buộc; đối với các pháp hữu lậu còn lại của địa
mình - bộ mình - bộ klhác, chỉ là sở duyên ràng buộc. Tùy miên không
biến hành do kiến Tập mà đoạn, đối  với pháp tương ưng với tùy miên
không biến hành do kiến Tập mà đoạn, đối với pháp tương ưng với tùy
miên không biến hành do kiến Tập mà đoạn, tùy theo sự thích hợp   là
622 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sở duyên tương ưng ràng buộc; đối với các pháp hữu lậu còn lại của địa
mình - bộ mình, chỉ là sở duyên ràng buộc.
Tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt  mà đoạn, đối với pháp
tương ưng với tùy miên duyên hũu lậu do kiến Diệt mà đoạn, tùy theo
sự thích hợp là sở duyên tương ưng ràng buộc; đối với các pháp hữu lậu
còn lại của địa mình - bộ mình, ch ỉ là sở duyên ràng buộc. Tùy miên
duyên vô lậu do kiến Diệt mà đoạn, đối với pháp tương ưng với tùy
miên duyên vô lậu do kiến Diệt mà đoạn, tùy theo sự thích hợp chỉ là
tương ưng ràng buộc.
Tùy miên duyên hữu lậu do kiến Đạo mà đoạn, đối với pháp tương
ưng với tùy miên duyên hữu lậu do kiến Đạo mà đoạn, tùy theo sự thích
hợp mà có sở duyên tương ưng ràng buộc; đối với các pháp hữu lậu còn
lại của địa mình - bộ mình, chỉ là sở duyên ràng buộc. Tùy miên duyên
vô lậu do kiến Đạo mà đoạn, đối với pháp tương ưng với tùy miên
duyên vô lậu do kiến Đạo mà đoạn, chỉ là tương ưng ràng buộc.
Tùy miên do tu mà đoạn, đối với pháp tương ưng với tùy miên do
tu mà đoạn, tùy theo sự thích hợp là sở duyên tương ưng ràng buộc; đối
với các pháp hữu lậu còn lại của  địa mình - bộ mình, chỉ là sở duyên
ràng buộc.
Lại nữa, có bốn mươi mốt loại pha ùp, lại làm thành ba mươi sáu
loại tùy miên tùy tăng. Bốn mươi mốt loại pháp, đó là pháp có kiến Khổ
mà đoạn có mười một loại, tức là pháp tương ưng với mười tùy miên, và
pháp không tương ưng là mười một; pháp do kiến Khổ mà đoạn có tám
loại, tức là pháp tương ưng với bảy tùy miên, và pháp không tương ưng
là tám; pháp do kiến Diệt mà đoạn cũng như vậy; pháp do kiến Đạo
mà đoạn có chín loại, tức là pháp tương ưng với tám tùy miên, và pháp
không tương ưng là chín; pháp do tu mà đoạn có năm loại, tức là pháp
tương ưng với bốn tùy miên, và không tương ưng là năm.
Ba mươi sáu loại tùy miên, đó la ø do kiến Khổ mà đoạn có mười,
do kiến Tập - Diệt mà đoạn đều có bảy, do kiến Đạo mà đoạn có tám,
do tu mà đoạn có bốn, bởi vì chỉ dựa vào Bộ mà nói chứ không dựa vào
cõi (Giới).
Trong này, pháp tương ưng với Hữu tha ân kiến, là Hữu thân kiến
và những tùy tăng của tùy miên Vô minh tương ưng với nó, tùy theo sự
thích hợp mà làm sở duyên tương ưng ràng buộc, đây là nói tổng quát.
Nếu nói riêng biệt thì hoặc đối với nó là sở duyên ràng buộc, tức là đối
với nó không phải là tương ưng ràng buộc; hoặc đối với nó là tương ưng
ràng buộc, tức là đối với nó không phải là sở duyên ràng buộc. Loại
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 623  
www.daitangkinh.org  
khác thuận theo như vậy.
Đây lại là khác, tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn, và những
tùy tăng của tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn, chỉ là sở duyên
ràng buộc. Như pháp tương ưng với Hữu thân kiến, Biên chấp kiến và
Tà kiến do kiến Khổ mà đoạn, c ho đến pháp tương ưng với Mạn, tùy
theo thích hợp cũng như vậy. Pháp tương ưng với Vô minh bất cọng do
kiến Khổ mà đoạn, là những tùy tăng của tùy miên Vô minh bất cọng
do kiến Khổ mà đoạn, tùy theo sự thích hợp mà làm sở duyên tương ưng
ràng buộc. Đây lại là khác, tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn, và
những tùy tăng của tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn, chỉ làm
sở duyên ràng buộc.
Pháp không tương ưng do kiến Khổ mà đo ạn, là tất cả tùy miên
do kiến Khổ mà đoạn, và những tùy ta êng của tùy miên biến hành do
kiến Tập mà đoạn, chỉ làm sở duyên ràng buộc. Như mười một pháp do
kiến Khổ mà đoạn, tám pháp do kiến Tập mà đoạn, tùy theo sự thích
hợp cũng như vậy.
Pháp tương ưng với Tà kiến do kiến Diệt mà đoạn, là Tà kiến do
kiến Diệt mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên Vô minh tương ưng
với nó, chỉ là tương ưng ràng buộc.
Đây lại là khác, tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn, và
những tùy tăng của tùy miên biến hành, chỉ là sở duyên ràng buộc. Như
pháp tương ưng với Tà kiến do kiến Diệt mà đoạn, pháp tương ưng với
Nghi do kiến Diệt mà đoạn, tùy theo thích hợp cũng như vậy.
Pháp tương ưng với Kiến thủ do kiến Diệt mà đoạn, là Kiến thủ do
kiến Diệt mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên Vô minh tương ưng
với nó, tùy theo sự thích hợp mà làm sở duyên tương ưng ràng buộc.
Đây lại là khác, tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn,
và những tùy tăng của tùy miên bi ến hành, chỉ là sở duyên ràng buộc.
Như pháp tương ưng với Kiến thủ do kiến Diệt mà đoạn, pháp tương ưng
với Tham-Sân-Mạn do kiến Diệt ma ø đoạn, tùy theo sự thích hợp cũng
như vậy.
Pháp tương ưng với Vô minh bất cọng do kiến Diệt mà đoạn, là
những tùy tăng của tùy miên Vô minh bất cọng do kiến Diệt mà đoạn,
chỉ là tương ưng ràng buộc.
Đây lại là khác, tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà đoạn,
và những tùy tăng của tùy miên bi ến hành, chỉ là sở duyên ràng buộc.
Pháp không tương ưng do kiến Diệt mà đoạn, là tùy miên duyên hữu lậu
do kiến Diệt mà đoạn, và những tùy tăng của tùy miên biến hành, chỉ là
624 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sở duyên ràng buộc. Như tám pháp do kiến Diệt mà đoạn, chín pháp do
kiến Đạo mà đoạn, tùy theo sự thích hợp cũng như vậy.
Pháp tương ưng với Tham do tu mà đoạn, là Tham do tu mà đoạn
và những tùy tăng của tùy miên V ô minh tương ưng với nó, tùy theo
sự thích hợp mà làm sở duyên tương ưng ràng buộc. Đây lại là khác,
tùy miên do tu mà đoạn và những tùy tăng của tùy miên biến hành, chỉ
là sở duyên ràng buộc. Như pháp tương ưng với Tham do tu mà đoạn,
pháp tương ưng với Sân-Mạn do tùy mi ên mà đoạn, tùy theo sự thích
hợp cũng như vậy.
Pháp tương ưng với Vô minh bất cọng do tu mà đoạn, là những tùy
tăng của tùy miên Vô minh bất cọ ng do tu mà đoạn, t ùy theo sự thích
hợp mà làm sở duyên tương ưng ràng buộc. Đây lại là khác, tùy miên do
tu mà đoạn và những tùy tăng của tùy miên biến hành, chỉ là sở duyên
ràng buộc. Pháp không tương ưng do tu mà đoạn, là tất cả tùy miên do
tu mà đoạn và những tùy tăng của tùy miên biến hành, chỉ là sở duyên
ràng buộc.
Nếu nói về pháp thâu nhiếp thì cần phải dựa vào mười tám Giới,
nếu nói về các Thức thì cần phải dựa vào mười hai Xứ, nếu nói về các
Trí thì cần phải dựa vào bốn Thánh đế, nếu nói về các tùy miên thì cần
phải dựa vào năm Bộ. Nay nói về  tùy miên, cho nên dựa vào năm Bộ
để phân biệt về sự sai biệt của tùy miên tùy tăng.
Nhãn căn biến hành (hiện hành khắp)  cõi Dục-Sắc, và tùy miên
tùy tăng do tu mà đoạn, là nhãn căn bao gồm cõi Dục-Sắc chỉ do tu mà
đoạn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy. Nhưng mà nhãn căn
này bao gồm ở năm địa, đó là cõi Dục và bốn Tĩnh lự, năm địa này đều
là biến hành của địa mình, và tùy miên tùy tăng (tăng theo) do tu mà
đoạn. Nhĩ-tỷ-thiệt-thân căn như vậy, là cũng bao gồm năm địa thuộc
cõi Dục-Sắc, bởi vì chỉ do tu mà đoạn như nhãn căn.
Nữ căn là biến hành thuộc cõi Dục, và tùy miên tùy tăng do tu
mà đoạn, bởi vì nữ căn chỉ thuộc cõi Dục và do tu mà đoạn, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy. Nam căn và khổ căn cũng như vậy,
bởi vì cũng chỉ thuộc cõi Dục và do tu mà đoạn như nữ căn.
Mạng căn là biến hành thuộc ba cõi, và là tùy miên tùy tăng do tu
mà đoạn, bởi vì mạng căn gồm chung ba cõi và chỉ do tu mà đoạn, cho
nên có những tùy miên tùy tăng như vậy. Nhưng mà mạng căn này bao
gồm ở chín địa, đó là cõi Dục-bốn Tĩnh lự và bốn Vô sắc, chín địa này
đều là biến hành của địa mình, và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn.
Năm căn như Tín… cũng như vậy, là năm căn như Tín… gồm chung
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 625  
www.daitangkinh.org  
hữu lậu và vô lậu; hữu lậu thì cũng ba o gồm ba cõi-chín địa, bởi vì chỉ
do tu mà đoạn như Mạng căn, vô lậu thì không phải là tùy miên tùy
tăng.
Ý căn là tất cả tùy miên tùy tăng, Ý căn gồm chung hữu lậu và vô
lậu; hữu lậu thì bao gồm ba cõi-năm bộ, cho nên có những tùy miên tùy
tăng như vậy. Nhưng mà Ý căn này thuộc về chín địa, đó là cõi Dục-bốn
Tĩnh lự và bốn Vô sắc, chín địa này đều là tất cả tùy miên tùy tăng của
địa mình. Vô lậu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Xả căn cũng như vậy, là cũng gồm chung hữu lậu và vô lậu. Hữu
lậu thì cũng bao gồm ba cõi-chín địa và năm bộ như Ý căn.
Lạc căn là tất cả biến hành thuộc cõi Dục và cõi Sắc, và tùy miên
tùy tăng do tu mà đoạn, Lạc căn bao gồm cõi Dục-Sắc và chỉ có ở ba
địa, đó là cõi Dục-Tĩnh lự thứ nhất và thứ ba. C õi Dục thì thuộc về ba
Thức, hai địa này đều chỉ do tu ma ø đoạn, cho nên mỗi một địa đều là
biến hành của địa mình, và tùy mi ên tùy tăng do tu mà đoạn. Tĩnh lự
thứ ba thuộc về Ý thức gồm chung hữu lậu và vô lậu, hữu lậu thì bao
gồm năm bộ và gồm chung tất cả tùy miên tương ưng, tất cả tùy miên
tùy tăng của địa mình, vô lậu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Hỷ căn là tất cả cõi Dục và cõi Sắc, trừ ra Nghi duyên vô lậu và
Vô minh tương ưng với nó, còn lại tất cả tùy miên tùy tăng. Hỷ căn gồm
chung cõi Dục-Sắc và chỉ có ở ba địa, đó là cõi Dục và hai Tĩnh lự đầu.
Cõi Dục thì bao gồm năm bộ, không tương ưng với tùy miên Sân-Nghi,
bởi vì Hỷ căn chuyển thành hành tướng vui vẻ, Sân-Nghi chuyển thành
hành tướng lo buồn, cho nên vui vẻ và lo buồn trái ngược nhau mà
không tương ưng. Hỷ căn của cõi Dục, trừ ra Nghi do kiến Diệt-Đạo mà
đoạn và Vô minh tương ưng với nó, còn la ïi là tất cả tùy miên tùy tăng
của cõi Dục. Nghi do kiến Diệt-Đạo mà đoạn và Vô minh tương ưng với
nó, đối với Hỷ căn không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên vô
lậu, không phải là tương ưng ràng buộc bởi vì không tương ưng. Ngoài
ra, Nghi và Sân tuy không tương ưng, ma ø đối với Hỷ căn có nghĩa của
duyên ràng buộc, cho nên nói Hỷ căn cu ûa cõi Dục trừ ra Nghi duyên
vô lậu và Vô minh tương ưng với nó, c òn lại tất cả tùy miên tùy tăng.
Hỷ căn của hai Tĩnh lự đầu đều gồm chung hữu lậu và vô lậu, hữu lậu
thì cùng bao gồm năm bộ và bao gồm tất  cả tùy miên tương ưng; Nghi
thuộc về địa Định cũng tương ưng với H ỷ-Lạc, đều là tất cả tùy miên
tùy tăng của địa mình. Cho nên nói Hỷ ca ên của cõi Sắc là tất cả tùy
miên tùy tăng. Vô lậu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Ưu căn của cõi Dục là tất cả tùy miên tùy tăng, Ưu căn chỉ thuộc
626 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
cõi Dục gồm chung năm bộ, và tất cả tùy miên tương ưng, cho nên có
nhưngbảy mươi bốn tùy miên tùy tăng như vậy.
Ba căn vô lậu không có tùy miên tùy tăng, là bởi vì tất cả pháp
vô lậu không phải là quan hệ của các tùy miên tùy tăng. Nguyên cớ thế
nào? Bởi vì nếu pháp là quan hệ của Hữu thân kiến, là quan hệ của tùy
miên, là nơi dừng chân của tham sân si, có dơ bẩn-có xấu xa-có hỗn
loạn, thì đó là những tùy tăng của các tùy miên; pháp vô lậu thì không
như vậy, cho nên không phải là những tùy tăng của tùy miên. Lại nữa,
nều nơi nào có ái thì nơi ấy chính là tùy miên tùy tăng, như chỗ dầu mỡ
ẩm ướt thì bụi bặm dơ bẩn dễ dính vào; pháp vô lậu thì không như vậy,
cho nên không phải là những tùy tăng của tùy miên. Lại nữa, nếu pháp
có chấp Hữu thân kiến là Ngã-Ngã sở, thì nơi ấy chính là tùy miên tùy
tăng, pháp vô lậu thì không như vậy. La ïi nữa, nếu pháp là quan hệ sở
duyên và quan hệ tùy tăng của tùy miên, thì đó là những tùy tăng của
tùy miên; pháp vô lậu là quan hệ  sở duyên của tùy miên mà không
phải là quan hệ tùy tăng, cho nên không phải là những tùy tăng của tùy
miên. Lại nữa, nếu pháp là mơi sở duyên của tùy miên, cũng là nơi tùy
tăng, thì đó là những tùy tăng của tùy miên; pháp vô lậu tuy là nơi sở
duyên của tùy miên mà không phải là nơi tùy tăng, cho nên không phải
là những tùy tăng của tùy miên.
Hiếp Tôn giả nói: “Vô lậu trơn láng sạch sẽ không phải là nơi mà
các tùy miên có thể dừng chân, vì vậy không phải là tùy miên tùy tăng.
Như ngọc lưu ly rất trơn láng sạch sẽ, các loài ruồi muỗi… không thể
nào dừng chân được.” Đại đức nói rằng: “Vô lậu cháy bừng nóng bỏng
không phải là nơi có thể dừng châncủa các tùy miên, vì vậy không làm
cho tùy miên tùy tăng. Như ngọn lửa cháy bỏng không thể dừng chân
đứng được.”
Tôn giả Diệu Âm đưa ra cách nói như vậy: “Vô lậu uy thế mạnh
mẽ, tùy miên duyên vào đó mà không tùy tăng; như người dòng Chiên-
đà-la nhìn gương mặt nhà vua uy thế mạnh mẽ mà tâm vô cùng run sợ.”
Tôn giả Thế Hữu đưa ra cách nói như vậy: “Lúc duyên với pháp hữu lậu
khởi lên tùy miên thì tùy miên từ từ tăng lên, như người nhìn mặt trăng
thì nhãn căn tăng mạnh, cho nên pha ùp hữu lậu là tùy miên tùy tăng.
Lúc duyên với pháp vô lậu khởi lên t ùy miên thì tùy miên từ từ giảm
xuống, như người nhìn mặt trời thì nhãn căn giảm sút, cho nên pháp vô
lậu không phải là những tùy tăng của tùy miên.”
Nhãn-nhĩ-tỷ-thiệt-thân-sắc-thanh-xúc-nhãn-nhĩ-thân thức giới,
biến hành thuộc cõi Dục-Sắc, va ø tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 627  
www.daitangkinh.org  
Mười một Giới này bao gồm cõi Dục -Sắc, chỉ do tu mà đoạn, cho nên
có những tùy miên tùy tăng như vậy. Đây là dựa vào cõi mà nói. Nhưng
địa có khác nhau, đó là tám loại như Nhãn… gồm chung ở năm địa, cho
nên làm biến hành thuộc năm địa và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn.
Nhãn-Nhĩ -Thân thức chỉ ở hai địa, đó là cõi Dục-Tĩnhlự thứ nhất, cho
nên chỉ là biến hành thuộc hai điạ, và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn.
Nhãn-Nhĩ- Tỷ-Thiệt-Thân-Sắc-Thanh-Xúc xứ-Sắc uẩn và Sắc thủ uẩn,
năm Giới trước có sắc- có thấy- có đối, pháp cũng như vậy. Các pháp
như vậy cũng gồm chung năm địa thuộc cõi Dục-Sắc, chỉ do tu mà đoạn
như Nhãn giới… Hương-Vị-Tỷ-Thiệt thức giới là biến hành thuộc cõi
Dục, và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn, bốn Giới như vậy chỉ thuộc
cõi Dục và do tu mà đoạn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Hương-Vị xứ cũng như vậy, bởi vì cũng ch ỉ thuộc cõi Dục và do tu mà
đoạn như Hương giới… Ý-Pháp-Ý thức là tất cả tùy miên tùy tăng, như
vậy ba Giới đều gồm chung hữu lậu và vô lậu, hữu lậu thì gồm chung
ba cõi-chín địa-năm bộ, và bao gồm tất cả tùy miên tương ưng, là tất cả
tùy miên tùy tăng; vô lậu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Ý-Pháp xứ, bốn Uẩn sau, bốn Thủ uẩn sau, Thức giới, Vô sắc -Vô
kiến-Vô đối, pháp hữu lậu-hữu vi, quá khứ-vị lai-hiện tại, pháp Phi học
phi vô học cũng như vậy. Trong các pháp này, có loại chỉ là hữu lậu, có
loại gồm chung hữu lậu và vô lậu. Các pháp hữu lậu đều gồm chung ba
cõi-chín địa-năm bộ, và gồm chung tất cả tùy miên tương ưng, là tất cả
tùy miên tùy tăng; vô lậu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Pháp vô lậu-vô vi không có tùy miên tùy tăng, pháp Học-Vô học
-Vô đoạn cũng như vậy, bởi vì đều là vô lậu, nghĩa như trước đã nói.
Pháp thiện và pháp do tu mà đoạn, là biến hành thuộc ba cõi và
tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn. Trong này, pháp thiện gồm chung hữu
lâu và vô lậu, pháp do tu mà đoạn chỉ là hữu lậu. Các pháp hũu lậu đều
gồm chung ba cõi-chín địa, chỉ do tu  mà đoạn, cho nên có những tùy
miên tùy tăng như vậy; vô lậu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Pháp bất thiện và pháp hệ thuộc cõi  Dục, là tất cả tùy miên tùy
tăng của cõi Dục. Hai pháp như vậy chỉ thuộc cõi dục bao gồm năm bộ,
cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Pháp vô ký thuộc cõi SắcVô sắc , tất cả hai bộ thuộc cõi Dục,
và biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn. Pháp vô ký, đó
là các pháp nhiễm ô và pháp vô phú vô ký thuộc cõi SắcVô sắc; các
pháp nhiễm ô thuộc phẩm Hữu thân kiếnB iên chấp kiến của cõi Dục,
và pháp vô phú vô ký, cùng với hư không phi trạch diệt. Nếu là   pháp
628 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
vô ký của cõi SắcVô sắc, thì bao g ồm hai cõitám địanăm bộ, là tất cả
tùy miên tùy tăng của cõi Sắc-Vô sắc. Nếu là pháp vô ký của cõi Dục,
nhiễm ô thì chỉ do kiến Khổ mà đoạn, là tất cả do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn;
khôntg nhiễm ô thì chỉ do tu mà đoạn, là tất cả do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, và biến hành tùy miên tùy ta êng; hư không phi trạch diệt không
phải là tùy miên tùy tăng.
Pháp hệ thuộ cõi Sắc, là tất cả tùy miên tùy tăng của cõi Sắc, đây
là chỉ riêng cõi Sắc gồm chung bốn địa-năm bộ, cho nên có những tùy
miên tùy tăng như vậy.
Pháp do kiến mà đoạn, là tất cả tùy miên tùy tăng do kiến mà
đoạn, đây là gồm chung ba cõi-chín địa và bốn bộ trước, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy.
Tùy miên do tu mà đoạn, không thể nào duyên với pháp do kiến
mà đoạn, cho nên không phải là tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn.
Khổ-Tập đế là tất cả tùy miên tùy tăng, bởi vì hai đế Khổ-Tập
thâu nhiếp toàn bộ các pháp hữu lậu của ba cõi-chín địa-năm bộ, là tất
cả tùy miên tùy tăng.
Diệt-Đạo đế không có tùy miên t ùy tăng; pháp-Loại-Khổ-Tập-
Diệt-Đạo trí và ba Tam-ma-địa cũng như vậy, đều là vô lậu cho nên tất
cả không phải là tùy miên tùy tăng. Ba Tam-ma-địa chỉ là vô lậu, bởi vì
trong này chỉ nói đến ba Giải thoát môn đã thâu nhiếp Định.
Bốn Tĩnh lự là tất cả tùy miên tùy tăng thuộc cõi Sắc, bốn Tĩnh
lự này gồm chung hữu lậu và vô lậu; hữu lậu thì chỉ thuộc cõi Sắc bao
gồm năm bộ và gờm chung nhiễm ô-không nhiễm ô, hoặc là Định -hoặc
là Sinh đều là do bốn Tĩnh lự này thâu nhiếp, cho nên toàn bộ là tất cả
tùy miên tùy tăng thuộc cõi sắc; vô lậu thì không phải là tùy miên tùy
tăng.
Bốn Vô lượng là biến hành thuộc c õi Sắc, và tùy miên tùy tăng
do tu mà đoạn. Trong này chỉ nói đ ến Vô lượng thành tựu đầy đủ chỉ
thuộc về cõi Sắc, nhưng Hỷ vô lượng chỉ thuộc về hai Tĩnh lự đầu, ba
Vô lượng còn lại gồm chung ở bốn Tĩnh lự, đều chỉ do tu mà đoạn, vì
vậy nói chung là biến hành thuộc cõi  Sắc và tùy miên tùy tăng do tu
mà đoạn.
Ba giải thoát trước, tám Thắng xứ, tám Biến xứ trước và Tha tâm
trí cũng như vậy. Trong này cũng nói đến Giải thoát-Thắng xứ-Biến xứ
thành tựu đầy đủ, cho nên chỉ thuộc về cõi Sắc và do tu mà đoạn, dựa
vào địa sai biệt như trước nên biết. Tha tâm trí gồm chung hữu lậu   và
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 629  
www.daitangkinh.org  
vô lậu, hữu lậu thì chỉ thuộc về cõi  Sắc gồm chung bốn Tĩnh lự và chỉ
do tu mà đoạn. Pháp này và hữu lậu của ba loại trước, như Vô lượng đã
nói. Bốn Vô sắc là tất cả tùy miê n tùy tăng thuộc cõi Vô sắc. Trong
bốn Vô sắc thì ba Vô sắc trước gồm chung hữu lậu và Vô lậu, Vô sắc
thứ tư chỉ là hữu lậu. Các pháp hữu lậu chỉ bao gồm năm bộ của cõi Vô
sắc và gồm chung nhiễm ô-không nhiễm ô, hoặc là Định-hoặc là Sinh
đều là do bốn Vô sắc này thâu nhiếp, cho nên toàn bộ là tất cả tùy miên
tùy tăng thuộc cõi Vô sắc; vô la äu thì không phải là tùy miên tùy tăng.
Năm Giải thoát sau-hai biến xứ sau la ø biến hành thuộc cõi Vô sắc và
tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn. Trong này, hữu lậu thì tùy theo địa
sai biệt, đều chỉ thuộc về cõi Vô sắc và chỉ do tu mà đoạn, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy; vô lậu thì không phải là tùy miên tùy
tăng.
Thế tục trí trừ ra Kiến duyên vô lậu, còn lại là tất cả tùy miên
tùy tăng. Thế tục trí này gồm chung ba cõi-chín địa-năm bộ, nhiễm   ô
-không nhiễm ô và tất cả tuệ hữu lậu, cho nên có những tùy miên tùy
tăng như vậy. Trừ ra Kiến duyên vô la äu, đó là trừ ra Tà kiến do kiến
Diệt-Đạo mà đoạn, nó đối với thế t ục trí không phải là sở duyên ràng
buộc, duyên với vô lậu cho nên không phải là tương ưng ràng buộc, bởi
vì tự tánh cùng với tự tánh không tương ưng, bởi vì Tà kiến tức là Thế
tục trí. Nhưng các tùy miên đối với sở duyên ràng buộc và tương ưng
ràng buộc của Thế tục trí có sai biệt, cần phải làm thành bốn câu phân
biệt:
1. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, là sở duyên ràng buộc chứ
không phải là tương ưng ràng buộc, đó là trừ ra Kiến duyên hựu lậu.
2. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, là tương ưng ràng buộc
chú không phải là sở duyên ràng buộc, đó là trừ ra Kiến duyên vô lậu,
còn lại các tùy miên duyên vô lậu.
3. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, là sở duyên ràng buộc
cũng là tương ưng ràng buộc, đó là trừ ra Kiến duyên vô lậu, còn lại
các tùy miên duyên hữu lậu, đây tức là nói chung, nếu như nói riêng thì
hoặc đối với nó là sở duyên ràng buộc, tức là đối với nó không phải là
tương ưng ràng buộc, hoặc đối với nó là tương ưng ràng buộc, tức là đối
với nó không phải là sở duyên ràng buộc.
4. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, không phải là sở duyên
ràng buộc cũng không phải là t ương ưng ràng buộc, đó là Kiến duyên
vô lậu.
Ở trong nghĩa này, Vụ Tôn giả nói bốn câu phân biệt có khác.
630 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
1. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, là sở duyên ràng buộc chứ
không phải là tương ưng ràng buộc, đó là địa mình duyên với Thế tục trí
mà tùy miên Kiến chưa đoạn.
2. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, là tương ưng ràng buộc
chứ không phải là sở duyên ràng buộc, đó là trừ r a duyên với địa mình,
hoặc tùy miên Kiến duyên vô lậu, còn la ïi các duyên của địa mình-cõi
khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc duyên với cõi mình-cõi khác, hoặc
duyên với pháp khác của địa mình , hoặc tùy miên duyên vô lậu chưa
đoạn.
3. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, là sở duyên ràng buộc
cũng là tương ưng ràng buộc, đó là trừ ra địa mình duyên với tùy miên
Kiến của Thế tục trí, còn lại các tùy miên của địa mình duyên với Thế
tục trí chưa đoạn, đây tức là nói  chung. Nếu nói riêng thì hoặc đối với
nó là sở duyên ràng buộc, tức la ø đối với nó không phải là tương ưng
ràng buộc; nếu đối với nó là tương ưng ràng buộc, thì đối với nó không
phải là sở duyên ràng buộc.
4. Hoặc có tùy miên đối với Thế tục trí, không phải là sở duyên
ràng buộc cũng không phải là tương ưng ra øng buộc, đó là tất cả tùy
miên của địa khác, và tùy miên đã đoạn của địa mình. Giả sử chưa
đoạn, ma là duyên với cõi khác, ho ặc duyên với địa khác, hoặc duyên
với cõi mình-cõi khác, hoặc duyên vơi pháp khác của địa mình, hoặc
tùy miên Kiến duyên vô lậu.
Ba trùng Tam-ma-địa là biến hành thuộc ba cõi, và tùy miên tùy
tăng do tu mà đoạn. Trùng Tam-ma-địa là biến hành thuộc ba cõi-chín
địa, chỉ do tu mà đoạn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Kiết Hữu thân kiến, tất cả do kiến Khổ mà đoạn, và biến hành tùy
miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn; nghĩa là kiết Hữu thân kiến trong
ba Kiết, bao gồm ba cõi-chín địa, chỉ do kiến Khổ mà đoạn, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy.
Kiết Hữu thân kiến, tất cả do kiến Khổ mà đoạn, và biến hành tùy
miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn; nghĩa là kiết Hữu thân kiến trong
ba Kiết, bao gồm ba cõi-chín địa, chỉ do kiến Khổ mà đoạn, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy.
Kiết Hữu thân kiến thuận phần dưới, Hữu thân kiến-Biên chấp
kiến cũng như vậy; nghĩa là hữu thân kiến trong năm Kiết thuận phần
dưới, và Hữu thân kiến-Biên chấp kiến trong năm Kiến, cũng bao gồm
ba cõi-chín địa, chỉ do kiến Khổ mà đoạn, cho nên giống như Hữu thân
kiến trong ba Kiết.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 631  
www.daitangkinh.org  
Kiết Giới cấm thủ, tất cả do kiến Khổ mà đoạn, và biến hành do
kiến Tập mà đoạn, tùy miên tùy tăng duyên hữu lậu do kiến Đạo mà
đoạn; nghĩa là kiết Giới cấm thủ trong ba Kiết, bao gồm ba cõi-chín
địa, chỉ do kiến Khổ-Đạo mà đoạn, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy. Tùy miên duyên vô lậu do kiền Đạo
mà đoạn, đối với Giới cấm thủ không phải là sở duyên ràng buộc bởi
vì duyên vô lậu, không phải là tương ưng ràng buộc bởi vì không tương
ưng.
Giới cấm thủ và Giới cấm thủ th ân hệ, Giới cấm thủ-kiết thuận
phần dưới cũng như vậy; nghĩa là Giới cấm thủ trong bốn Thủ, Giới cấm
thủ tong bốn Thân hệ, Giới cấm thủ trong bốn Thân hệ, Giới cấm thủ
trong năm Kiết thhuận phần dưới, Gi ới cấm thủ trong năm Kiến, cũng
bao gồm ba cõi-chín địa, chỉ do ki ến Khổ-Đạo mà đoạn, chỉ là duyên
hữu lậu, cho nên giống như Giới cấm thủ trong ba Kiết.
Kiết Nghi duyên hữu lậu do kiến mà đoạn, và Nghi tương ưng với
tùy miên tùy tăng của Vô minh du yên vô lậu, nghĩa là kiết Nghi trong
ba Kiết bao gồm ba cõi-chín đị a, bốn bộ trước gồm chung duyên hữu
lậu và vô lậu, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy. Duyên hữu
lậu do kiến mà đoạn, nghĩa là tất cả tùy miên do kiến Khổ-Tập mà
đoạn và tùy miên duyên hũu lậu do kiến Diệt-Đạo mà đoạn. Tùy miên
duyên vô lậu do kiến Diệt-Đạo mà đoạn, đối với kiết Nghi không phải
là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên với vô lậu, không phải là tương ưng
ràng buộc bởi vì hoặc là khác t ụ, hoặc là tự tánh không tương ưng với
tự tánh.
Kiết nghi thuận phần dưới, tùy miên Nghi trong bảy tùy miên, kiết
Nghi trong chín Kiết, cũng bao gồm ba cõi-chín địa, bốn bộ trước duyên
hữu lậu và vô lậu, cho nên giống như kiết Nghi trong ba Kiết.
Căn bất thiện Tham-Sân là tùy miên tùy tăng duyên hữu lậu thuộc
cõi Dục, nghĩa là Tham-Sân trong ba  Căn bất thiện, chỉ riêng cõi Dục
bao gồm năm bộ, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên có những tùy miên tùy
tăng như vậy. Tùy miên duyên vô lậu đối với Tham-Sân, không phải là
sở duyên ràng buộc bởi vì duyên với vô lậu, không phải là tương ưng
ràng buộc bởi vì khác tụ, còn lại theo trước nên biết.
Hai Thân hệ trước, kiết Sân, hai Kiết trước thuận phần dưới, hai
Tùy miên trước, kiết Nhuế cũng như vậy. Nghĩa là Tham-Sân trong bốn
Thân hệ, Tham-Sân trong năm Cái, kiết Sân trong năm kiết, Tham-Sân
trong năm Kiết thuận phần dưới, D ục tham-Sân nhuế trong bảy Tùy
miên, kiết Nhuế trong chín Kiết, cũng chỉ riêng cõi Dục bao gồm  năm
632 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
bộ, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên giống như Căn bất thiện Tham-Sân.
Căn bất thiện Si thuộc cõi Dục trừ ra Vô minh duyên vô lậu, còn
lại là tất cả tùy miên tùy tăng. Nghĩ a là Si trong ba Căn bất thiện, chỉ
thuộc cõi Dục bao gồm năm bộ duyên hữu lậu-vô lậu, cho nên có những
tùy miên tùy tăng như vậy. Trừ ra Vô minh duyên vô lậu, là Vô minh
bất cọng tương ưng duyên vô lậu do ki ến Diệt-Đạo mà đoạn, đối với
Căn bất thiện Si không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên với vô
lậu, không phải tương ưng ràng buộc bởi vì tự tánh không tương ưng với
tự tánh.
Dục lậu là tất cả tùy miên tùy tăng thuộc cõi Dục, nghĩa là Dục
lậu trong ba Lậu chỉ thuộc cõi Dục bao gồm năm bộ, duyên hữ lậu-vô
lậu, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Dục Bộc lưu-Ách-Thủ, Cái Hôn trầm thụy miên-Trạo cử cũng như
vậy. Nghĩa là Dục bộc lưu trong bốn Bộc lưu, Dục ách trong bốn Ách,
Dục thủ trong bốn Thủ, cái Hôn trầm thụy miên-Trạo cử trong năm Cái,
cũng chỉ thuộc cõi Dục bao gồm năm bộ, duyên hữu lậu – vô lậu, cho
nên giống như Dục lậu.
Hữu lậu là tất cả tùy miên tùy tăng thuộc cõi Sắc-Vô sắc, nghĩa là
Hữu lậu trong ba Lậu bao gồm tám địa- năm bộ thuộc cõi Sắc-Vô sắc,
duyên hữu lậu-vô lậu, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Hữu Bộc lưu-Ách và Ngã ngữ thủ cũng như vậy, nghĩa là Hữu bộc
lưu trong bốn Bộc lưu, Hữu ách tr ong bốn Ách, Ngã ngữ thủ trong bốn
Thủ, cũng bao gồm tám địa-năm bộ t huộc cõi Sắc-Vô sắc, duyên hữu
lậu-vô lậu, cho nên giống như Hữu lậu.
Vô minh lậu trừ ra Vô minh duyên vô lậu, còn lại là tất cả tùy
miên tùy tăng, nghĩa là Vô minh lậu trong ba Lậu bao gồm ba cõi-chín
địa-năm bộ, duyên hữu lậu-vô lậu, cho nên có những tùy miên tùy tăng
như vậy. Trừ ra Vô minh duyên vô lậu, là nó đối với Vô minh lậu không
phải là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên vô lậu, không phải là tương
ưng ràng buộc bởi vì tự tánh không tương ưng với tự tánh.
Vô minh Bộc lưu-Ách, tùy miên V ô minh và kiết Vô minh cũng
như vậy, nghĩa là Vô minh Bộc lưu trong bốn Bộc l ưu, Vô minh Ách
trong bốn Ách, tùy miên Vô minh tr ong bảy Tùy miên, kiết Vô minh
trong chín Kiết, cũng bao gồm ba cõi-chín địa-năm bộ, duyên hữu  lậu
-vô lậu, cho nên giống như Vô minh lậu.
Kiến Bộc lưu-Ách, duyên hữu lậu do kiến mà đoạn, và duyên vô
lậu tương ưng với Kiến, là Vô minh tùy miên tùy tăng. Nghĩa là Kiến
bộc lưu, Kiến ách trong bốn Ách bao gồm ba cõi-chín địa, bốn bộ trước
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 633  
www.daitangkinh.org  
duyên hữu lậu và vô lậu, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Trừ ra Tà kiến-Nghi duyên vô lậu, và Vô minh tương ưng với Nghi ấy,
cùng với Vô minh bất cọng duyên vô lậu, bởi vì chúng đối với Kiến Bộc
lưu-Ách, không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên với vô lậu,
không phải là tương ưng ràng buộc bởi vì tự tánh không tương ưng với
tự tánh, hoặc bởi vì tụ khác.
Kiết thủ-Tà kiến-tùy miên Ki ến và kiết Kiến cũng như vậy,
nghĩa là Kiến thủ trong bốn Thủ, Ta ø kiến trong năm Kiến, tùy miên
Kiến trong bảy tùy miên, kiết Kiến  trong chín Kiết, cũng bao gồm ba
cõi-chín địa-bốn bộ trước, duyên hữu lậu và vô lậu, cho nên giống như
Kiến Bộc lưu-Ách.
Thân hệ chấp đây là thật, là tùy miên tùy tăng duyên hữu lậu do
kiến mà đoạn, nghĩa là Thân hệ cha áp đây là thật trong bốn Thân hệ,
bao gồm ba cõi-chín địa-bốn bộ trước, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy.
Kiến thủ và kiết Thủ cũng như vậy, nghĩa là Kiến thủ trong năm
Kiến, kiết Thủ trong chín Kiết, cũ ng bao gồm ba cõi-chín địa-bốn bộ
trước, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên giống như Thân hệ chấp đây là
thật.
Cái Ác tác là biến hành thuộc cõi Dục, và tùy miên tùy tăng do tu
mà đoạn, nghĩa là cái Ác trong năm Cái, chỉ thuộc cõi Dục và do tu mà
đoạn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Kiết Tật-Khan, Tỷ-Thiệt xúc mà sinh ra ái thân, kiết Tật-Khan
cũng như vậy, nghĩa là kiết Tật-Khan trong năm Kiết, Tỷ-Thiệt xúc mà
sinh ra ái thân trong sáu Ái thân, kiết Tật-Khan trong chín Kiết, cũng
chỉ thuộc cõi Dục và do tu mà đoạn, cho nên giống như cái Ác tác.
Cái Nghi là duyên hữu lậu do kiến mà đoạn thuộc cõi Dục, và Vô
minh tùy miên tùy tăng duyên vô lậu t ương ưng với Nghi, nghĩa là cái
Nghi trong năm Cái, chỉ thuộc c õi Dục bao gồm bốn bộ trước, duyên
hữu lậu và vô lậu, cho nên có nhựng tùy miên tùy tăng như vậy. Trừ ra
Tà kiến-Nghi duyên vô lậu thuộc cõi Dục, và Vô minh ty với Tà kiến
ấy, cùng với Vô minh bất cọng duyên vô lậu, bởi vì chúng đối với cái
Nghi, không phải là sở duyên ràng buộc bởi vì duyên với vô lậu, không
phải là tương ưng ràng buộc bởi vì tự tánh không tương ưng với tự tánh,
hoặc bởi vì tụ khác.
Kiết Tham-Mạn là tùy miên tùy tăng duyên hữu lậu thuộc ba cõi,
nghĩa là kiết Tham-Mạn trong năm Kiết, bao gồm ba cõi-chín địa-năm
bộ, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
634 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Ý xúc mà sinh ra Ái thân, t ùy miên Mạn, kiết Ái-Mạn cũng như
vậy. Nghĩa lá Ý xúc mà sinh ra Á i thân trong sáu Ái thân, tùy miên
Mạn trong bảy Tùy miên, kiết Ái-Ma ïn trong chín Kiết, cũng bao gồm
ba cõi-chín địa-năm bộ, chỉ la ø duyên hữu lậu, cho nên giống như kiết
Tham-Mạn trong năm Kiết.
Sắc tham là biến hành thuộc cõi  Sắc, và tùy miên tùy tăng do tu
mà đoạn, nghĩa là Sắc tham trong năm Kiết thuận phần trên, chỉ thuộc
bốn địa của cõi Sắc và do tu ma ø đoạn, hiện hành trong thân của người
Bất hoàn, cho nên có những tùy mi ên tùy tăng như vậy. Biến hành
thuộc cõi Sắc trong phần vị dị sinh đối với tham ấy đã có sở duyên ràng
buộc.
Vô sắc tham là biến hành thuộc cõi Vô sắc, và tùy miên tùy tăng
do tu mà đoạn, nghĩa là Vô sắc th am trong năm Kiết thuận phần trên,
chỉ thuộc bốn địa của cõi Vô sắc và do tu mà đoạn, hiện hành trong thân
của người Bất hoàn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy. Còn
lại như trước nói.
Ba Kiết sau trong năm Kiết thuận phần trên là biến hành thuộc
cõi Sắc-Vô sắc, và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn, nghĩa là Trạo cử-
Mạn-Vô minh trong năm Kiết thuận phần trên, bao gồm tám địa thuộc
cõi Sắc-Vô sắc và chỉ do tu mà đoạn, hiện hành tr ong thân của người
Bất hoàn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy. Còn lại như
trước nói.
Nhãn-Nhĩ-Thân xúc mà sinh ra Ái  thân là biến hành thuộc cõi
Dục-Sắc, và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn, nghĩa là Nhãn-Nhĩ -Thân
xúc mà sinh ra Ái thân trong sáu Ái thân, bao gồm cõi Dục-Tĩnh lự thứ
nhất, chỉ do tu mà đoạn, cho nên có những tùy miên tùy tăng như vậy.
Tùy miên Hữu tham là tùy miên tùy tăng duyên hữu lậu thuộc cõi
Sắc-Vô sắc, nghĩa là tùy miên Hữu tham trong bảy Tùy miên, bao gồm
tám địa-năm bộ thuộc cõi Sắc-Vô sắc, chỉ là duyên hữu lậu, cho nên có
những tùy miên tùy tăng như vậy.
Tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, là tất cả tùy miên
do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do
kiến Tập mà đoạn. Nghĩa là mười tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc
cõi Dục trong chín mươi tám tùy miên, mỗi một loại đều là tất cả tùy
miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi  Dục, và biến hành tùy miên tùy
tăng do kiến Tập mà đoạn.
Tùy miên do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, là tất cả tùy miên
do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 86 635  
www.daitangkinh.org  
kiến Khổ mà đoạn. Nghĩa là bảy tùy miên do kiến Tập mà đoạn thuộc
cõi Dục trong chín mươi tám tùy mi ên, mỗi một loại đều là tất cả tùy
miên do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi  Dục, và biến hành tùy miên tùy
tăng do kiến Khổ mà đoạn. Tùy miên do kiến Diệt mà đoạn thuộc cõi
Dục, là tùy miên do kiến Diệt mà đo ạn thuộc cõi Dục, trừ ra Vô minh
bất cọng duyên vô lậu, còn lại tất cả tùy miên và biến hành tùy miên
tùy tăng. Nghĩa là bảy tùy miên do kiến Diệt mà đoạn thuộc cõi Dục
trong chín mươi tám tùy miên, mỗi một loại đều là những tùy miên tùy
tăng như vậy.
Tùy miên do kiến Đạo mà đoạn t huộc cõi Dục, là tùy miên do
kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Dục, trừ ra Vô minh bất cọng duyên vô lậu,
còn lại tất cả tùy miên và biến ha ønh tùy tăng. Nghĩa là tám tùy miên
do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Dục trong chín mươi tám tùy miên, mỗi
một loại đều là những tùy miên tùy tăng như vậy.
Trong tùy miên do kiến Diệt-Đạo mà đoạn, đều nói là trừ ra Vô
minh bất cọng duyên vô lậu, là nó đối với tùy miên không phải là sở
duyên ràng buộc bởi vì duyên với vô lậu, không phải là tương ưng ràng
buộc bởi vì không tương ưng với tùy miên.
Tùy miên do tu mà đoạn thuộc cõi Dục, là tất cả tùy miên do tu
mà đoạn thuộc cõi Dục trong, và biến hành tùy miên tùy tăng.  Nghĩa
là bốn tùy miên do tu ma ø đoạn thuộc cõi Dục trong chín mươi tám tùy
miên, mỗi một loại đều là những tùy miên tùy tăng như vậy.
Năm bộ tùy miên thuộc cõi Sắc-Vô sắc nói rộng ra cũng như vậy…,
nghĩa là trong chín mươi tám tùy miên, thì năm bộ t hộc cõi Sắc có ba
mươi mốt tùy miên, năm bộ thuộc cõi Vô sắc có ba mươi mốt tùy miên,
mỗi một loại đều là tùy miên của cõi mình-bộ mình, và biến hành tùy
miên tùy tăng, rộng ra như nói thuộc cõi Dục bởi vì giống nhau.


„
636 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA