A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 87

Việt dịch

QUYỂN 87

LUẬN VỀ THẬP MÔN (Phần 17)

Trong này, tùy miên đối với các tùy miên, là sở duyên ràng buộc
và tương ưng ràng buộc, rộng hẹp không như nhau, nên làm thành bốn
câu phân biệt:
1. Hoặc cóù tùy miên, đối với các tùy miên là sở duyên ràng buộc
chứ không phải là tương ưng ràng buộc, đó là Vô minh bất cọng duyên
hữu lậu.
2. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên là tương ưng ràng buộc
chứ không phải là sở duyên ràng buộc, đó là trừ ra Vô minh bất cọng
duyên vô lậu, còn lại các tùy miên duyên vô lậu.
3. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên là sở duyên ràng buộc
cũng là tương ưng ràng buộc, đó là trừ ra Vô minh bất cọng duyên hữu
lậu, còn lại các tùy miên duyên hữu lậu. Đây là nói chung, nếu nói
riêng thì hoặc đối với nó là sở duyên ràng buộc, tức là đối với nó không
phải là tương ưng ràng buộc; nếu đối với nó là tương ưng ràng buộc, thì
đối với nó không phải là sở duyên ràng buộc.
4. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên không phải là sở duyên
ràng buộc cũng không phải là tương ưng ràng buộc, đó là Vô minh bất
cọng duyên vô lậu.
Ở trong nghĩa này, Vụ Tôn giả nói bốn câu phân biệt có khác:
1. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên là sở duyên ràng buộc
chứ không phải là tương ưng ràng buộc, đó là nó duyên với Vô minh bất
cọng của địa mình chưa đoạn.
2. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên là tương ưng ràng buộc
chứ không phải là sở duyên ràng buộc, đó là trừ ra duyên với địa mình
-cõi khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc duyên với cõi mình-cõi khác,
hoặc duyên với pháp khác của địa mình, hoặc Vô minh bất cọng duyên
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 637  
www.daitangkinh.org  
vô lậu, còn lại các duyên của địa mình-cõi khác, hoặc duyên với địa
khác, hoặc duyên với cõi mình-cõi khác, hoặc duyên với pháp khác của
địa mình, hoặc tùy miên duyên vô lậu chưa đoạn.
3. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên là sở duyên ràng buộc
cũng là tương ưng ràng buộc, đó là tr ừ ra địa mình duyên với Vô minh
bất cọng kia, còn lai các tùy mi ên chưa đoạn kia duyên với địa mình.
Đây tức là nói chung, nếu nói riêng thì hoặc đối với nó là sở duyên ràng
buộc, tức là đối với nó không phải là tương ưng ràng buộc; nếu đối với
nó là tương ưng ràng buộc, thì đối với  nó không phải là sở duyên ràng
buộc.
4. Hoặc có tùy miên, đối với các tùy miên không phải là sở duyên
ràng buộc cũng không phải là tương ưng ràng buộc, đó là các tùy miên
đã đoạn. Giả sử chưa đoạn, hoặc là tùy miên của địa khác, hoặc duyên
với địa mình-cõi khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc duyên với cõi
mình-cõi khác, hoặc duyên với pháp khác của địa mình, hoặc Vô minh
bất cọng duyên vô lậu.
Hỏi: Nếu các tùy miên có Tầm-có Tứ, thì nó đối với pháp có
Tầm-có Tứ là sở duyên ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có các tùy miên, có Tầm-có Tứ mà đối với pháp có Tầm-có Tứ
không phải là sở duyên ràng buộc, đó là các tùy miên có Tầm-có Tứ
mà đã đoạn, giả sử chưa đoạn mà duyên với cõi khác, hoặc duyên với
địa khác, hoặc duyên với cõi mình-cõi khác, hoặc duyên với pháp khác
của địa mình, hoặc duyên vô lậu.
2. Có các tùy miên, đối với pháp có Tầm-có Tứ là sở duyên ràng
buộc mà không phải là có Tầm-có Tứ, đó là các tùy miên không có
Tầm-chỉ có Tứ, là duyên hữu lậu mà duyên với nó chưa đoạn.
3. Có các tùy miên, có Tầm-có Tứ cũng đối với pháp có Tầm-có
Tứ là sở duyên ràng buộc, đó là các tùy miên có Tầm-có Tứ, là duyên
hữu lậu của địa mình mà duyên với nó chưa đoạn.
4. Có các tùy miên không phải là co ù Tầm-có Tứ, cũng đối với
pháp có Tầm-có Tứ không phải là sở duyên ràng buộc, đó là các tùy
miên không có Tầm-chỉ có Tứ mà đã đoạn; giả sử chưa đoạn mà duyên
với cõi khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc duyên với cõi mình-cõi
khác, hoặc duyên với pháp khác của địa mình, hoặc duyên vô lậu và
các tùy miên không có Tầm-không có Tứ.
Hỏi: Nếu các tùy miên không có Tầm-chỉ có Tứ, thì nó đối với
pháp không có Tầm-chỉ có Tứ là sở duyên ràng buộc chăng?
638 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có các tùy miên không có Tầm-có Tứ, mà đối với pháp không
có Tầm-chỉ có Tứ không phải là sở duyên ràng buộc, đó là các tùy
miên không có các tùy miên không có Tầm-chỉ có Tứ mà đã đoạn; giả
sử chưa đoạn mà duyên với cõi khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc
duyên với cõi mình-cõi khác, hoặc duyên với pháp khác của địa mình,
hoặc duyên vô lậu.
2. Có các tùy miên đối với pháp khô ng có Tầm-chỉ có Tứ là sở
duyên ràng buộc, mà không phải là không có Tầm-chỉ có Tứ, đó là các
tùy miên có Tầm-có Tứ, là duyên hữu lậu của địa mình mà duyên với
nó chưa đoạn.
3. Có các tùy miên không có Tầm-chỉ có Tứ, cũng đối với pháp
không có Tầm-chỉ có Tứ là sở duyên ràng buộc, đó là các tùy miên
không có Tầm-chỉ có Tứ, là duyên hữu lậu duyên với nó chưa đoạn.
4. Có các tùy miên không phải là không có Tầm-chỉ có Tứ, cũng
đối với pháp không có Tầm-chỉ có Tứ không phải là sở duyên ràng
buộc, đó là các tùy miên có Tầm-có Tứ mà đã đoạn; giả sử chưa đoạn
mà duyên với cõi khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc duyên với cõi
mình-cõi khác, hoặc duyên với pháp khác của địa mình, hoặc duyên vô
lậu, như các tùy miên có Tầm-có Tứ mà là địa khác, và các tùy miên
không có Tầm-không có Tứ.
Hỏi: Nếu các tùy miên không có Tầm-không có Tứ, thì nó đối
pháp không có Tầm-không có Tứ là sở duyên ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có các tùy miên không có Tầm-không có Tứ, mà không phải là
sở duyên ràng buộc đối với pháp không có Tầm-không có Tứ, đó là các
tùy miên không có Tầm-không có Tứ mà đã đoạn; giả sừ chưa đoạn mà
duyên với cõi khác, hoặc duyên với địa khác, hoặc duyên với cõi mình
-cõi khác, hoặc duyên vô lậu.
2. Có các tùy miên là sở duyên ràng buộc đối với pháp không có
Tầm-không có Tứ, mà không phải là không có Tầm-không có Tứ, đó
là các tùy miên có Tầm-có Tứ, hoặc không có Tầm-chỉ có Tứ, là duyên
hữu lậu của địa mình mà duyên đó chưa đoạn.
3. Có các tùy miên không có Tầm-không có Tứ, cũng là sở duyên
ràng buộc đối với pháp không có Tầm-không có Tứ, đó là các tùy miên
không có Tầm-không có Tứ, là duyên hữu lậu của địa mình mà duyên
đó chưa đoạn.
4. Có các tùy miên không phải là không Tầm-không có Tứ, cũng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 639  
www.daitangkinh.org  
không phải là sở duyên ràng buộc đối với pháp không có Tầm-không có
Tứ, đó là các tùy miên có Tầm-có Tứ, hoặc không có Tầm-chỉ có Tứ
mà đã đoạn; giả sử chưa đoạn mà duyên với cõi khác, hoặc duyên với
địa khác, hoặc duyên với cõi mình-cõi khác, hoặc duyên với pháp khác
của địa mình, hoặc duyên vô lậu.
Hỏi: Nếu các tùy miên có Tầm-có Tứ, thì nó đối với pháp có Tầm
-có Tứ là tương ưng ràng buộc chăng?
Đáp: Nếu các tùy miên đối với pha ùp có Tầm-có Tứ là tương ưng
ràng buộc thì nó chắc chắn có Tầm có Tứ. Hoặc có tùy miên có Tầm-có
Tứ, mà đối với pháp có Tầm-có Tứ không phải là tương ưng ràng buộc,
đó là các tùy miên có Tầm-cóTứ mà đã đoạn.
Hỏi: Nếu các tùy miên không có Tầm-chỉ có Tứ, thì nó đối với
pháp không có Tầm-chỉ có Tứ là tương ưng ràng buộc chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có các tùy miên không có Tầm-chỉ có Tứ, mà đối pháp không
có Tầm-chỉ có Tứ không phải là tương ưng ràng buộc, đó là các tùy
miên không có Tầm-chỉ có Tứ mà đã đoạn.
2. Có các tùy miên đối với pháp không có Tầm-chỉ có Tứ là tương
ưngràng buộc, mà không phải là không có Tầm-chỉ có Tứ, đó là các tùy
miên có Tầm-cóTứ, là tương ưng ràng buộc đối pháp không có Tầm-chỉ
có Tứ.
3. Có các tùy miên không c ó Tầm-chỉ có Tứ,  cũng là tương ưng
ràng buộc đối với pháp không có Tầm- chỉ có Tứ, đó là các tùy miên
không có Tầm-chỉ có Tứ mà chưa đoạn.
4. Có các tùy miên không phải là không có Tầm-chỉ có Tứ, cũng
không phải là tương ưng ràng buộc đối với không có Tầm-chỉ có Tứ, đó
là các tùy miên có Tầm-có Tứ mà đã đoạn, và các tùy miên không có
Tầm-không có Tứ.
Hỏi: Nếu các tùy miên không có Tầm-khôngcó Tứ, thì nó là
tương ưng ràng buộc đối với pháp không có Tầm-khôngcó Tứ ràng buộc
chăng?
Đáp: Nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Có các tùy miên không có Tầm-không có Tứ, mà đối với pháp
không có Tầm-không có Tứ không phải là tương ưng ràng buộc, đó là
các tùy miên không có Tầm-không có tứ mà đã đoạn.
2. Có các tùy miên đối với pháp không có Tầm-không có Tứ, là
tương ưng ràng buộc mà không phải là không có Tầm-không có Tứ, đó
là các tùy miên không có Tầm chỉ có Tứ, đối với pháp không có Tầm-
640 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
chỉ có Tứ là tương ưng ràng buộc.
3. Có các tùy miên không có Tầm-không có Tứ, cũng đối với pháp
không có Tầm-không có Tứ là tương ưng ràng buộc, đó là các tùy miên
không có Tầm-không có Tứ mà chưa đoạn.
4. Có các tùy miên không phải là không có Tầm-không có Tứ,
cũng không phải là tương ưng ràng buộc  đối với pháp không có Tầm-
không có Tứ, đó là các tùy miên không có Tầm-chỉ có Tứ mà đã đoạn,
và các tùy miên có Tầm-có Tứ.
Hỏi: Có thể có pháp là hữu lậu- là tâm sở, không có Tầm-chỉ có
Tứ, chưa đoạn-chưa biết khắp, mà không phải là tùy miên tùy tăng của
không có Tầm-chỉ có Tứ chăng?
Đáp: Có, đó là Tầm của cõi Dục.
Hỏi: Có thể có pháp là hửu lậu- là tâm sở, không có Tầm-chỉ có
Tứ, chưa đoạn-chưa biết khắp, mà làm tùy miên tùy tăng của có Tầm-
cóTứ chăng?
Đáp: Có, đó là Tầm của cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất.
Hỏi: Có thể có pháp là hữu lậu-là tâm sở, không có Tầm-không
có Tứ, mà không phải là tùy miên tùy tăng của không có Tầm-khôngcó
Tứ chăng?
Đáp: Có, đó là Tứ của Tĩnh lự trung gian.
Hỏi: Có thể có tụ, cùng lúc si nh, cùng lúc Trú, cùng lúc Diệt,
cùng sở y, cùng sở duyên, cùng hành tướng, sinh thì cùng sinh, diệt thì
cùng diệt, mà tùy miên đối với nó có lúc là tương ưng ràng buộc, có lúc
không phải là tương ưng ràng buộc chăng?
Đáp: Có, đó là tụ Vô minh bất cọng; Vô minh đối với nó có lúc là
tương ưngràng buộc, đó là pháp tương ưng với Vô minh; có lúc không
phải là tương ưng ràng buộc, đó là đối với tự tánh của Vô minh.
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tương ưng mà đoạn thuộc
cọ Vô sắc, duyên thức và duyên thức, ở trong chín mươi tám tùy miên,
mỗi một loại có bao nhiêu tùy miên tùy tăng?
Hỏi: Vì sao soạn ra luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày về chánh
nghĩa. Nghĩa là phái Thí Dụ đưa ra cách nói như vậy: Cảnh sở duyên
của sáu thức thân như Nhãn… khác  nhau. Họ nói ý thức có sở duyên
riêng biệt, không duyên với sở duyên c ủa năm thức như nhãn… Lại
nói sáu thức chỉ duyên với ngoa ïi cảnh, không duyên với nội căn cũng
không duyên với thức. Vì ngăn chặn ý đó để hiển bày sở duyên của
năm thức trước khác nhau, chỉ duyên với ngoại cảnh chứ không  duyên
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 641  
www.daitangkinh.org  
với căn-Thức, sở duyên của ý thứ c cùng với cảnh của năm thức, có
giống nhau-có khác nhau cũng duy ên với nội căn-cũng duyên với các
thức. Lại nữa, vì muốn hiển bày rõ ràng về chánh lý của các pháp giúp
cho người khác biết rõ ràng, cho nên soạn ra luận này.
Nên biết trong này các pháp sở duyên có mười sáu loại, nghĩa là
ba cõi đều có năm bộ, và pháp vô lậu. Các thức năng duyên cũng có
mừơi sáu loại khác nhau như vậy.
Hỏi: Trong này pháp nào có mấy thức sở duyên?
Đáp: Pháp do kiến Khổ mà đoạn thuộc  cõi Dục có năm thức sở
duyên:
1. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc
cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến  hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện và vô phú vô ký do tương ưng mà đoạn thuộc cõi
Dục.
4. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
5. Thức vô lậu thuộc phẩm pháp trí.
Pháp do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, năm thức sở duyên
cũng như vậy. Có điểm sai biệt, đó là Thức tương ưng với tất cả do tùy
miên kiến Tập mà đoạn, thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến
Khổ mà đoạn.
Pháp do kiến Diệt mà đoạn thuộc cõi dục có sáu thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Dục.
3. Thức tương ưng với tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà
đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Dục.
5. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
6. Thức vô lậu thuộc phẩm Pháp trí.
Pháp do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Dục, sáu thức sở duyên cũng
như vậy. Có điểm sai biệt, đó là thức tương ưng với tùy miên duyên hữu
lậu do kiến Đạo mà đoạn.
Pháp do tu mà đoạn thuộc cõi Dục có năm thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục.
642 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện và nhiễm ô-vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc  cõi
Dục.
4. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
5. Thức vô lậu thuộc phẩm Pháp trí.
Pháp do kiến khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc có tám thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc
cõi Sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Sắc.
6. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
7. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc.
8. Thức vô lậu thuộc phẩm Loại trí.
Pháp do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc, tám thức sở duyên cũng
như vậy. Có điểm sai biệt, đó là thức tương ưng với tất cả tùy miên do
kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc, thức tương ưng với tùy miên biến hành
do kiến Khổ mà đoạn.
Pháp do kiến Diệt mà đoạn thuộc cõi Sắc có chín thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Sắc.
6. Thức tương ưng với tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà
đoạn thuộc cõi Sắc.
7. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
8. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc.
9. Thức vô lậu thuộc phẩm Loại trí.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 643  
www.daitangkinh.org  
Pháp do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Sắc, chín thức sở duyên cũng
như vậy. Có điểm sai biệt, đó là thức tương ưng với tùy miên duyên hữu
lậu do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Sắc.
Pháp do tu mà đoạn thuộc  cõi Sắc có tám thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên duyên cõi khác do kiến Tập mà
đoạn thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Sắc.
6. Thức thiện và nhiễm ô - vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi
Sắc.
7. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc.
8. Thức vô lậu thuộc phẩm Loại trí.
Pháp do kiến Khổ mà đoạn thuộc c õi Vô sắc có mười thức sở
duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc.
6. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
7. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến khổ mà đoạn thuộc
cõi Vô sắc.
8. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến tùy Tập mà
đoạn thuộc cõi Vô sắc;
9. Thức thiện và vô phú vô phú vô lý do tu mà đoạn thuộc cõi Vô
sắc.
10. Thức vô lậu thuộc phẩm Loại trí.
Pháp do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Vô sắc, mười thức sở duyên
cũng như vậy. Có điểm sai biệt, đó là thức tương ưng với tất cả tùy miên
644 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
do kiến Tập mà đoạn t huộc cõi Vô sắc, thức  tương ưng với tùy miên
biến hành do kiến khổ mà đoạn.
Pháp do kiến Diệt mà đoạn thuộc cõi Vô sắc có mười một thức sở
duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Dục.
3. Thức thiện do tương ưng mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành cõi khác do kiến Tập
mà đoạn thuộc cõi Sắc.
6. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc.
7. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Vô sắc.
8. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Vô sắc.
9. Thức tương ưng với tùy miên duyên hữu lậu do kiến Diệt mà
đoạn thuộc cõi vô sắc.
10. Thức thiện và vô phú vô ký do tương ưng mà đoạn thuộc cõi
vô sắc.
11. Thức vô lậu thuộc phẩm loại trí.
Pháp do kiến Đạo mà đoạn thuộc c õi Vô sắc, mười một thức sở
duyên cũng như vậy. Có điểm sai biệt , đó là thức tương ưng với tùy
miên duyên hữu lậu do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Vô sắc.
Pháp do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc có mười thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành duyên cõi khác do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi sắc.
6. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi sắc;
7. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi sắc.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 645  
www.daitangkinh.org  
8. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Vô sắc.
9. Thức thiện và nhiễm ô - vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi
vô sắc.
10. Thức vô lậu thuộc phẩm loại trí.
Pháp vô lậu có mười thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Diệt mà
đoạn thuộc cõi Dục.
2. Thức tương ưng với tùy miên vô lậu do kiến Đạo mà đoạn thuộc
cõi Dục.
3. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Dục.
4. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Diệt mà
thuộc cõi Vô sắc.
5. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Đạo mà
đoạn thuộc cõi sắc.
6. Thức thiện do tương ưng mà đoạn thuộc cõi sắc.
7. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Diệt mà
đoạn thuộc cõi vô sắc.
8. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Đạo mà
đoạn thuộc cõi vô sắc.
9. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc.
10. Thức vô lậu thuộc phẩm Pháp - Loại trí.
Hỏi: Mười sáu thức này, mỗi một loại có mấy tùy miên tùy tăng?
Đáp: Thức do kiến Khổ mà đoạn t huộc cõi Dục, tất cả do kiến
Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, và tu øy miên biến hành tùy tăng do kiến
Tập mà đoạn. Thức do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, tất cả do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và tùy miên biến hành tùy tăng do kiến
Khổ mà đoạn. Thức do kiến Diệt mà đoạn thuộc cõi Dục, tất cả do kiến
Diệt mà đoạn thuộc cõi Dục, và tùy miên biến hành tùy tăng. Thức do
kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Dục, tất cả do kiến Đạo mà đoạn thuộc
cõi Dục, và tùy miên biến hành tùy tăng. Thức do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, tất cả do tu mà đoạn thuộc cõi Dục, và tùy miên biến hành tùy
tăng. Cõi Sắc - Vô sắc đều có năm bộ với thức cũng như vậy. Có điểm
sai biệt, đó là nên nói thức vô lậu của cõi mình, không phải là tùy miên
biến hành tùy tăng, nghĩa như trước đã nói.
Lại nữa, trong này pháp sở duyên có ba mươi hai loại, đó là mười
sáu pháp trước đều có hai loại. Bốn bộ ttrước có hai loại:
1. Tương ưng.
646 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
2. Không tương ưng.
Do tu mà đoạn có hai loại:
1. Nhiễm ô.
2. Không nhiễm ô.
Pháp vô lậu có hai loại:
1. Hữu vi.
2. Vô vi.
Hữu vi vô lậu, đó là phẩm Pháp - Loại trí; vô vi vô lậu, đó là ba
Vô vi.
Thức năng duyên cũng có ba mươi hai loại, đó là mười sáu thức
trước đều có hai loại. Do kiến Khổ - Tập mà đoạn có hai loại:
1. Thức tương ưng với tùy miên biến hành.
2. Thức tương ưng với tùy miên không biến hành.
Do kiến Diệt mà đoạn có hai loại:
1. Thức tương ưng với tùy miên duyên hữu vi.
2. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô vi. Do kiến Đạo mà
đoạn có hai loại:
1. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu.
2. Do tu mà đoạn có hai loại:
- Thức nhiễm ô.
- Thức không nhiễm ô.
Vô lậu có hai loại:
1. Thức vô lậu thuộc phẩm Pháp trí.
2. thức vô lậu thuộc phẩm Loại trí.
Trong này, mỗi một pháp có nhữn g thức sở duyên như vậy, mỗi
một thức có những tùy miên tùy tăng như vậy, tất cả tùy theo sự thích
hợp, dựa theo trước mà nói.
Lại nữa, trong này pháp sở duyên c ó một trăm hai mươi loại, đó
là pháp nhiễm ô thuộc năm bộ của ba cõi có chín mươi tám loại, tức là
chín mươi tám phẩm tùy miên. Trong này, hoặc là tự tánh của nó, hoặc
là tương ưng với nó, hoặc là nó cùng dấy khởi, đều gọi là phẩm của nó.
Pháp không nhiễm ô do tu mà đoạn của ba  cõi có mười bảy loại, đó là
cõi Dục bảy loại, cõi sắc sáu loạ i, cõi Vô sắc bốn loại. Cõi Dục bốn
loại, đó là thiên có hai:
1. Pháp thiện sinh đắc.
2.
Pháp thiện gia hạnh.
Vô ký có năm:
1. Pháp dị thục sinh.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 647  
www.daitangkinh.org  
2. Pháp oai nghi lộ.
3. Pháp công xảo xứ.
4. Pháp thông quả vô ký.
5. Pháp tự tánh vô ký.
Cõi Sắc sáu loại , đó là thiện  có hai, nói như cõi Dục, vô ký có
bốn, trừ ra công xảo xứ, còn lại nói như cõi Dục. Cõi vô sắc bốn loại, đó
là thiện có hai, nói như cõi Dục; vô ký có hai:
1. Dị thục sinh.
2. Tự  tánh vô ký.
Pháp vô lậu có năm, đó là phẩm pháp trí-phẩm loại trí và ba   vô
tri.
Thức năng duyên có một trăm mười bốn loại, đó là thức nhiễm ô
thuộc năm bộ của ba cõi có chín mươi tám loại, tức là thức tương ưng
với chín mươi tám loại tùy miên. Thức không nhiễm ô do tu mà đoạn
của ba cõi có mười bốn loại, đó là cõi Dục có sáu:
1. Thức thiện sinh đắc.
2. Thức thiện gia hạnh.
3. Thức dị thục sinh.
4. Thức oai nghi lộ.
5. Thức công xảo xứ.
6. Thức thông quả vô ký.
Cõi Sắc có năm, trứ ra thức công xảo xứ, còn lại nói như cõi Dục.
Cõi Vô sắc có ba:
1. Thức thiện sinh đắc.
2. Thức thiện gia hạnh.
3. Thức dị thục sinh.
Thức vô lậu có hai:
1. Thức vô  lậu thuộc phẩm pháp trí.
2. Thức vô lậu thuộc phẩm loại trí.
Trong này, mỗi một pháp có nhữn g thức sở duyên như vậy, mỗi
một thức có những tùy miên tùy tăng như vậy, tất cả tùy theo sự thích
hợp, dựa theo trước mà nói.
Hỏi: Thức thiện sinh đắc có thể duyên với pháp náo?
Đáp: Cõi Dục-sắc thì có thể duyên với ba cõi và tất cả pháp vô
lậu, cõi Vô sắc thì có thể duyên với tất cả pháp hữu lậu-vô lậu của địa
trên địa mình và hư không.
Hỏi: Thức thiện gia hạnh có thể duyên với pháp nào?
Đáp: Cõi Dục sắc thì có thể duyên với ba cõi và tất cả pháp vô
648 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
lậu, cõi vô sắc thì có thể duyên với tất cả pha ùp hữu lậu-vô lậu của địa
trên địa mình và hư không, cùng với pháp hữu lậu của địa dưới tiếp
theo.
Hỏi: Thức vô ký-di thục sinh có thể duyên với pháp nào?
Đáp: Cõi Dục-quả bất thiện thì chỉ duyên với pháp do tu mà đoạn
của cõi Dục, quả thiện thì chỉ duyên với pháp của năm bộ thuộc cõi
Dục. Cõi Sắc thì duyên với tất cả Ph áp hữu lậu của địa dưới dịa mình,
có người nói chỉ duyên với pháp của năm bộ thuộc địa dưới. Cõi Vô sắc
thí chỉ duyên với pháp thuộc năm bộ của địa mình.
Hỏi: Thức oai nghi lộ có thể duyên với pháp nào?
Đáp: Cõi Dục thì chỉ duyên với pha ùp của năm bộ thuộc cõi Dục,
cõi sắc thì chỉ duyên với pháp của năm bộ thuộc cõi Dục-sắc.
Hỏi: Thức công xảo xứ có thể duyên với pháp nào?
Đáp: Chỉ duyên với pháp của năm bộ thuộc cõi Dục.
Hỏi: Thức thông quả vô ký có thể  duyên với pháp nào?
Đáp: Cõi Dục thì chỉ duyên với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi Dục,
cõi Sắc thì chỉ duyên với pháp do tu mà đoạn thuộc cõi Dục-Sắc.
Hỏi: Hư không phi trạch diệt là sở duyên của thức nào?
Đáp: Sở duyên của thức thiện do tu mà đoạn thuộc ba cõi.
Nhãn căn duyên thức là ba bộ của  cõi Dục-Sắc, biến hành thuộc
cõi Vô sắc, và do tu mà đoạn; duyên duyên thức là bốn bộ thuộc ba cõi.
Nhãn căn bao gồm năm địa của cõi Dục-Sắc, chỉ do tu mà đoạn, tám
thức sở duyên trong mười sáu thức:
1. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục, tất cả thức này do kến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Dục, tất cả thức này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
3. Thức thiện và vô phú vô ký-nhiễm  ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, tất cả thức này do tu mà đoa ïn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy
miên tùy tăng.
4. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Khổ mà doạn
thuộc cõi Sắc, tất cả thức này do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
5. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Sắc, tất cả thức này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 649  
www.daitangkinh.org  
6. Thức thiện và vô phú vô ký – nhiễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Sắc, tất cả thức này do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến hành tùy miên
tùy tăng.
7. Thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc, tức là tâm thiện cận
phần của Không vô biên xứ, tất cả thức này do tu mà đoạn thuộc cõi Vô
sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng.
8. Thức vô lậu, đó là phẩm Pháp-Loại trí của Khổ-Tập, thức này
không phải là tùy miên tùy tăng ; c ho nên nói nhãn căn duyên thức là
ba bộ của cõi Dục-Sắc, biến hành thuộc cõi Vô sắc và tùy miên tùy tăng
do tu mà đoạn.
Nhãn căn duyên duyên thức, trong mười sáu thức có mười ba thức
sở duyên:
1. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc
cõi Dục, là nhãn căn duyên duyên thức (duyên duyên là sở duyên duyên:
duyên của sở duyên), duyên duyên nhãn căn (duyên với sở duyên của
căn), thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục…, cho nên tất cả thức này do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi
Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
2. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Tập mà đoạn thuộc
cõi Dục, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức
tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục…,
cho nên tất cả thức này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến
hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
3. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Đạo mà
đoạn thuộc cõi Dục, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn
căn, thức tương ưng với phẩm Pháp trí của Khổ-Tập, cho nên tất cả thức
này do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy
tăng.
4. Thức thiện và vô phú vô ký-nhi ễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức do tu
mà đoạn thuộc cõi Dục…, cho nên tất  cả thức này do tu mà đoạn thuộc
cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng.
5. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc
cõi Sắc, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức
tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc…,
cho nên tất cả thức này do kiến Kh ổ mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến
hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
6. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Tập mà đoạn thuộc
650 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
cõi Sắc, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức
tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc…,
cho nên tất cả thức này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến
hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
7. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Đạo mà
đoạn thuộc cõi Sắc, là nha õn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn
căn, thức tương ưng với phẩm Loại trí của Khổ-Tập, cho nên tất cả thức
này do Đạo mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng.
8. Thức thiện và vô phú vô ký-nhi ễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Sắc, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức do tu
mà đoạn thuộc cõi Sắc…, cho nên tất cả thức này do tu mà đoạn thuộc
cõi Sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng .
9. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Vô sắc, là nha õn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn
căn, thức thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc, cho nên tất cả thức này
do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Vô sắc , và biến hành tùy miên tùy tăng
do kiến Tập mà đoạn.
10. Thức tương ưng với tùy miên do kiế n Tập mà đoạn thuộc cõi
Vô sắc, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức
thiện do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sa éc, cho nên tất cả thức này do kiến
Tập mà đoạn thuộc cõi Vô sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng do
kiếnn Khổ mà đoạn.
11. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Đạo mà
đoạn thuộc cõi Vô sắc, nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn
căn, thức tương ưng với phẩm Loại trí của Khổ-Tập, cho nên tất cả thức
này do kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Vô sắc, và biến hành tùy miên tùy
tăng .
12. Thức thiện và vô phú vô ký-nhiễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Vô sắc, là nhãn căn duyên duyên thức, duyên duyên nhãn căn, thức
thiện do tương ưng mà đoạn thuộc cõi Vô sắc…, cho nên tất cả thức này
do tu mà đoạn thuộc cõi Vô sắc , và biến hành tùy miên tùy tăng.
13. Thức vô lậu thuộc phẩm Khổ-Tập-Đạo trí, là nhãn căn duyên
duyên thức ,duyên duyên nhãn căn , thức hữu lậu-vô lậu, cho nên thức
này không phải tùy miên tùy tăng. Vì vậy nói nhãn căn duyên duyên
thức tùy miên tùy tăng thuộc bốn bộ của ba cõi.
Nhĩ-tỷ-thiệt-thân cũng như vậy , nghĩa là các căn như nhĩ-tỷ…cũng
bao gồm năm địa của cõi Dục-Sắ c, chỉ do tu mà đoạn giống như nhãn
căn.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 651  
www.daitangkinh.org  
Nữ căn duyên thức là ba bộ của co õi Dục. Biến hành của cõi Vô
sắc, và do tu mà đoạn; duyên duyên thức là bốn bộ của cõi Dục, ba bộ
của cõi Sắc, biến hành của cõi Vô sắc, và do tu mà đoạn. Nữ căn chỉ do
tu mà đoạn thuộc cõi Dục, trong mười sáu có năm thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục, tất cả thức này do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
2. Thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Dục, tất cả thức này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
3. Thức thiện và vô phú vô ký-nhiễm  ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, tất cả thức này do tu mà đoa ïn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy
miên tùy tăng.
4. Thức thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc, tất cả
thức này do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng.
5. Thức vô lậu, đó là phẩm Pháp trí của Khổ-Tập, thức này không
phải là tùy miên tùy tăng. Vì vậy nói nữ căn duyên thức là ba bộ của cõi
Dục, biến hành của cõi Sắc, và tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn.
Nữ căn duyên duyên thức, trong mười sáu thức có chín thức sở
duyên:
1. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn thuộc
cõi Dục, là nữ căn duyên duyên thức. Duyên duyên nữ căn, thức tương
ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục…, bơi
vì tất cả thức này do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy
miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
2. Tức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Tập mà đoạn thuộc
cõi Dục, là nữ căn duyên duyên th ức, duyên duyên nữ căn, thức tương
ưng với tùy miên biến hành do kiến Tập mà đoạn thuộc Dục…, bởi vì tất
cả thức này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên
tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
3. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiến Đạo mà
đoạn thuộc cõi Dục, là nữ căn duyên duyên thức, duyên duyên nữ căn,
thức tương ưng với phẩm Pháp trí của Khổ-Tập, bởi vì tất cả thức này do
kiến Đạo mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng.
4. Thức thiện và vô phú vô ký-nhi ễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, là nữ căn duyên duyên thức, duyên duyên nữ căn, thức do tu mà
đoạn thuộc cõi Dục…, bởi vì tất cả thức này do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng.
652 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
5. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Sắc, là nữ căn duyên duyên thức, duyên duyên nữ căn, thức
thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc  cõi Sắc, bởi vì tất cả thức
này do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến hành tùy miên tùy
tăng do kiến Tập mà đoạn.
6. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Sắc, là nữ căn duyên duyên thức, duyên duyên nữ căn, thức
thiện và vô phú vô ký do tu mà đoạn thuộc  cõi Sắc, bởi vì tất cả thức
này do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng
doo kiến Khổ mà đoạn.
7. Thức thiện và vô phú vô ký-nhi ễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Sắc, là nữ căn duyên duyên thức, duyên duyên nữ căn, thức thiện và vô
phú vô ký do tu mà đoạn thuộc cõi Sắc…, bởi vì tất cả thức này do tu mà
đoạn thuộc cõi Sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng.
8. Thức thiện do tương ưng mà đoạn t huộc cõi Vô sắc, là nữ căn
duyên duyên thức, duyên duyên nữ căn, thức thiện và vô phú vô ký do
tu mà đoạn thuôc cõi Sắc, bởi vì tất cả thức này do tu mà đoạn thuộc cõi
Vô sắc, và biến hành tùy miên tùy tăng.
9. Thức vô lậu thuộc phẩm Khổ - Tập - Đạo trí, là nữ căn duyên
duyên thức, duyên duyên nữ căn, thức hữu lậu - vô lậu, bởi vì thức này
không phải là tùy miên tùy tăng. Vì vậy nói nữ căn duyên duyên thức
là bốn bộ của cõi Dục, ba bộ của cõi Sắc, biến hành của cõi Vô sắc, và
do tu mà đoạn tùy miên tùy tăng.
Nam căn và Khổ căn cũng như vậy, nghĩa là nam căn - khổ căn
cũng chỉ là do tu mà đoạn thuộc cõi Dục, giống như nữ căn.
Mạng căn duyên thức thuộc ba bộ của ba cõi, duyên duyên thức
thuộc bốn bộ của ba cõi. Mạng căn bao gồm ba cõi - chín địa, chỉ do tu
mà đoạn. Trong mười sáu thức có mười thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục, thức này là tất cả tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà
đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà
đoạn.
2. Thức tương ưng với tùy miên bi ến hành do kiến Tập mà đoạn
thuộc cõi Dục, thức này là tất cả tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà
đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà
đoạn.
3. Thức thiện và vô phú vô ký - nhiễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, thức này là tất cả tùy miên tùy tăng do tu mà đoạn thuộc cõi Dục,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 87 653  
www.daitangkinh.org  
và biến hành tùy miên tùy tăng. Như thức thuộc ba bộ của cõi Dục, cõi
Sắc - Vô sắc đều có thức thuộc ba bộ cũng như vậy, tổng cộng là chín
thức. Mười Thức vô lậu, đó là phẩm Pháp - Loại trí của Khổ - Tập, thức
này không phải là tùy miên tùy tăng. Vì vậy nói mạng căn duyên thức
là tùy miên tùy tăng thuộc ba bộ của ba cõi.
Mạng căn duyên duyên thức, trong mười ba thức sở duyên:
1. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục, là mạng căn duyên duyên thức, duyên duyên mạng căn,
thức tương ưng với tùy miên biến hành do kiến Khổ mà đoạn thuộc cõi
Dục…, bởi vì thức này là tất cả tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn
thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn.
2. Thức tương ưng với tất cả tùy miên do kiến Tập mà đoạn thuộc
cõi Dục, là mạng căn duyên duyên thức, duyên duyên mạng căn, thức
tương ưng với tùy miên biến hành do ki ến Tập mà đoạn…, bởi vì thức
này là tất cả tùy miên tùy tăng do kiến Tập mà đoạn thuộc cõi Dục, và
biến hành tùy miên tùy tăng do kiến Khổ mà đoạn.
3. Thức tương ưng với tùy miên duyên vô lậu do kiện Đạo mà
đoạn thuộc cõi Dục, là mạng căn duyên duyên thức, duyên duyên mạng
căn, thức tương ưng với phẩm Pháp trí c ủa Khổ - Tập, bởi  vì thức này
là tất cả tùy miên tùy tăng do kiến Đạomà đoạn thuộc cõi Dục,và biến
hành tùy tăng.
4. Thức thiện và vô phú vô ký - nhiễm ô do tu mà đoạn thuộc cõi
Dục, là mạng căn duyên duyên thức  , duyên duyên mạng căn, thức do
tu mà đoạn thuộc cõi Dục…, bởi vì t hức này là tất cả tùy miên tùy tăng
do tu mà đoạn thuộc cõi Dục, và biến hành tùy miên tùy tăng. Như thức
thuộc bốn bộ cõi Dục, cõi Sắc - Vô sắc đều có thức thuộc bốn bộ cũng
như vậy. Có điểm sai biệt, đó là thức tương ưng với tùy miên duyên vô
lậu do kiến Đạo mà đoạn,duyên d uyên mạng căn, thức tương ưng với
phẩm Loại trí của Khổ - Tập; phần sau dựa theo đây nên biết, tổng cộng
là mười hai thức. Mười ba Thức vô lậu thuộc phẩm Khổ - Tập - Đạo trí,
là mạng căn duyên duyên thức, duyên duyên mạng căn, thứuc hữu lậu,
thức này không phải là tùy miên tùy tăng, cho nên nói mạng căn duyên
duyên thức là tùy miên tùy tăng thuộc bốn bộ của ba cõi.


„
654 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 


LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA