A-tỳ-đạt-ma Đại Tỳ-bà-sa Luận · Quyển 90

Việt dịch

QUYỂN 90

LUẬN VỀ THẬP MÔN (Phần 20)

Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, tùy miên đã tăng của mỗi một loại nên nói là có tầm-chỉ có tứ hay
là không có tầm-không có tứ? Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này? Đáp:
Vì ngăn chặn tông chỉ của người kha ùc để hiển bày về chánh lý. Nghĩa
là hoặc có người nói: Tầm-tứ là tướng thô-tế của tâm, vì vậy cho đến
Hữu Đảnh, các tâm nhiễm ô đều có tầm-tứ, cho nên tầm-tứ ba cõi đều
có. Như phái Thí Dụ đã nói. Vì nga ên chặn cái chấp ấy để hiển bày chỉ
riêng cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất, trong Vị chí Định có tầm-có tứ, Tĩnh
lự trung gian không có Tầm-chỉ có tứ, Tĩnh lự thứ hai cho đến Hữu Đảnh
không có tầm-không có tứ. Bởi vì nhân duyên này cho nên soạn ra phần
luận này.
Tùy miên do nhãn căn mà tăng có đủ ba loại, nghĩa là duyên với
nhãn căn mà tăng tùy miên, bao gồm biến hành và do tu mà đoạn thuộc
năm địa là cõi Dục và bốn Tĩnh lư ï. Tùy miên như vậy, nếu ở cõi Dục
và Tĩnh lự thứ nhất thì có tầm-có tứ, nếu ở Tĩnh lự trung gian thì không
có tầm-chỉ có tứ, nếu ở Tĩnh lự thứ hai-thứ ba-thứ tư thì không có tầm-
không có tứ, cho nên nói lại có đủ ba loại. Sau nói đến có đủ ba loại thì
đều dựa theo đây, nên biết!
Nhưng mà địa không có tầm-không có tứ, thì hoặc là nhiều-hoặc
là ít. Tùy miên do nữ Ca ên mà tăng, là có tầm-có tứ, bởi vì tùy miên
do nó mà tăng chỉ ở cõi Dục. Tùy mi ên do nhãn-nhĩ-thân thức giới mà
tăng, hoặc có tầm-có tứ, hoặc không c ó tầm-chỉ có tứ, bởi vì năm thức
như nhãn… tuy là có tầm-có tứ, mà ở Tĩnh lự thứ nhất, cũng là tùy miên
của Tĩnh lự trung gian làm sở duyên ràng buộc, cho nên tùy miên do
nó mà tăng cũng bao gồm không có tầm-chỉ c ó tứ. Tùy miên do Tĩnh
lự thứ nhất mà tăng, hoặc có tầm-có tứ, hoặc không có tầm-chỉ có   tứ,
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 691  
www.daitangkinh.org  
bởi vì Tĩnh lự thứ nhất nói chung là hiển bày các pháp thuộc ba địa Vị
chí-Căn bản và Tĩnh lự trung gian, cho nên nói là chỉ có hai loại. Giả sử
chỉ hiển bày về Căn bản thì cũng chắc chắn có hai loại, bởi vì Tĩnh lự
trung gian-Tĩnh lự thứ nhất đều vốn có tùy miên duyên với ba địa. Văn
còn lại dễ hiểu, cho nên không phân biệt.
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, tùy miên đã tăng của mỗi một loại, nên nói là tương ưng với Lạc
căn-Khổ căn-Hỷ căn-Ưu căn hay là Xả căn?
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày về chánh
lý. Nghĩa là hoặc có người chấp: Lạc thọ-Khổ thọ tùy theo thân sở y, từ
cõi Dục cho đến Tĩnh lự thứ tư đều c ó; Hỷ thọ-Ưu thọ tùy theo tâm sở
y, từ cõi Dục cho đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ đều có. Vì ngăn chặn
ý ấy để hiển bày Lạc thọ chỉ có ở c õi Dục-Tĩnh lự thứ nhất và thứ ba,
Ưu thọ-Khổ thọ chỉ có ở cõi Dục, Hỷ thọ chỉ có ở cõi Dục và hai Tĩnh
lự đầu, chỉ có Xả thọ bao trùm ở các địa. Hoặc lại có người chấp: Tâm-
tâm sở pháp theo thứ tự mà dấy khởi, không tương ưng với nhau. Như
phái Thí Dụ đã chấp. Vì ngăn cha ën ý đó để hiển bày tâm-tâm sở cùng
lúc mà sinh khởi, có nghĩa tương ư ng với nhau. Bởi vì nhân duyên này
cho nên soạn ra phần luận này.
Tùy miên do nhãn căn mà tăng, tương ưng với bốn căn trừ ra Khổ
căn; tùy miên do nhãn căn mà tăng bao gồm biến hành và do tu mà
đoạn thuộc năm địa của cõi Dục-S ắc, nếu ở cõi Dục thì tương ưng với
Hỷ-Ưu-Xả căn, nếu ở hai Tĩnh lự đầu thì tương ưng với Hỷ-Xả căn, nếu
ở Tĩnh lự thứ ba thì tương ưng với Lạc -Xả căn, nếu ở Tĩnh lự thứ tư thì
chỉ tương ưng với Xả căn. Vì vậy  cho nên nói chung là tương ưng với
bốn căn.
Khổ căn chỉ tương ưng với năm thức, trong năm thức không có các
tùy miên duyên với nhãn căn…, cho nên nó nhất định không tương ưng
với Khổ căn.
Tùy miên do nữ căn mà tăng, tương ưng với ba căn trừ ra Lạc-Khổ
căn; tùy miên do nữ căn mà tăng chỉ ở c õi Dục, Lạc và Khổ của cõi
Dục đều ở năm thức, cho nên nó không tương ưng với Lạc và Khổ. Tùy
miên do ý căn mà tăng, tương ưng với năm căn; ý căn tương ưng với tất
cả năm thọ cho nên tương ưng ràng buộc với năm căn tương ưng; nếu
là sở duyên ràng buộc thì có bốn căn trừ ra Khổ căn. Tùy miên do ba
trùng Tam-ma-địa mà tăng, tương ưng với  bốn căn trừ ra Khổ căn, bởi
vì Khổ căn chỉ duyên với năm cảnh như Sắc… chứ không phải là Định…
692 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Ba Tam-ma-địa chỉ là vô lậu, cho nên tùy miên không tăng, không phải
là ở đây đã nói. Văn còn lại dễ hiểu, không phân biệt thêm nữa, bởi vì
e rằng những người trí sinh ra chán ngán mệt mỏi.
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, ai thành tựu-ai không thành tựu?
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày về chánh
lý. Nghĩa là hoặc có người chấp: Không có tánh thật sự thành tựu và
không thành tựu, mà chỉ là tạm mượn để thiết lập.
Muốn hiển bày về tánh thành tựu va ø không thành tựu là vật thật
có, nếu không như vậy thì trái với kinh. Như trong kinh nói: “Nên biết
Bổ-đặc-già-la thành tựu pháp thiện  và pháp bất thi ện như vậy.” Lại
trong kinh nói: “Tâm thành tựu mười Lực-bốn Vô sở úy…” Nếu không
có thành tựu và không thành tựu, thì dị sinh-Thánh giả, người Hữu học-
Vô học, người đoạn thiện căn-không đoa ïn thiện căn, quyết định thiết
lập đều không thể nào thành tựu, quyết định nhân duyên không thể nào
đạt được. Nhưng thành tựu và không tha ønh tựu là cái có thuộc thế tục,
nếu tánh thành tựu và tánh không thành tựu thì đó là cái có thuộc Thắng
nghĩa. Như chết-sống là cái có thuộc  Thế tục, các pháp chết-sống là
cái có thuộc Thắng nghĩa. Vào-ra Định là cái có thuộc Thế tục, Định
đã vào-ra là cái có thuộc Thắng nghĩa. Người làm-người nhận là cái có
thuộc Thế tục, quả dị thục của nghiệp là cái có thuộc Thắng nghĩa. Như
vậy, tánh thành tựu và không thành tựu là cái có thuộc Thắng nghĩa, thi
thiết thành tựu và không thành tựu là cái có thuộc Thế tục, nghĩa là nếu
trong thân có tánh thành tựu thì gọi là người thành tựu, nếu trong thân ấy
có tánh không thành tựu thì gọi là người không thành tựu. Như cây cối…
là giả, bốn trần như Sắc… là thật. N hư vậy, Bổ-đặc-già-la là giả, năm
Uẩn như Sắc… là thật, ở trong sự nối tiếp nhau của thân giả tạm này,
dựa vào đạt được và không đạt được mà nói có pháp thành tựu và không
thành tựu. Bởi vì nhân duyên này cho nên soạn ra phần luận này.
Nhãn căn của cõi Sắc và cõi Dục đã đạt được không mất là thành
tựu, bởi vì chư Thiên cõi Sắc đều có đủ căn, cho nên quyết định thành
tựu năm căn như nhãn… Ở đây nói có đủ căn là dựa vào hiển lộ mà nói.
Nữ căn-nam căn không hiển lộ cho nên không có cũng gọi là có đủ căn.
Vả lại, có thể có thì ở cõi ấy đều thành tựu, cho nên nói là có đủ căn
chứ không phải là có tất cả, đừng cho rằng Ưu-Khổ… ở cõi ấy cũng có.
Và cõi Dục đã được, nghĩa là phần vị Bát-la-xa-khư về sau; không mất,
nghĩa là không hư nát-không rơi rụng-không bị trùng ăn-không bị  hại.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 693  
www.daitangkinh.org  
Cõi Vô sắc và cõi Dục chưa đa ït được đã mất là không thành tựu, cõi
Vô sắc không có sắc cho nên không thành tựu các căn như nhãn; và cõi
Dục chưa đạt, đó là phần vị Yết -la-lam, Át-bộ-đàm, Bế-thi-kiện-nam;
đã mất, đó là hư nát-rơi rụng-trùng ăn-bị hại. Nhĩ-tỷ-thiệt căn cũng như
vậy, là nói như nhãn căn. Thân căn của cõi Dục-Sắc thành tựu, là bởi
vì có sinh ở cõi Sắc thì nhất định phải có thân căn. Cõi Vô sắc không
thành tựu, bởi vì cõi ấy không có sắc chất. Nữ-nam căn cõi Dục đã được
không mất là thành tựu, nói như nhãn căn. Cõi Sắc-Vô sắc và cõi Dục,
chưa đạt được đã mất thì không th ành tựu, cõi Sắc-Vô sắc không có
nữ-nam căn bởi vì không có dâm-ái, chán ngán rời bỏ căn này mà sinh
đến cõi kia; cõi Sắc-Vô sắc không có đoàn thực, cần phải nhờ vào đoàn
thực mà có căn này, bởi vì không có tàm quý cho nên có căn này; vả lại,
nữ-nam căn ở cõi ấy không có tác dụng.
Hỏi: Nếu như vậy thì tỷ căn-thiệt căn ở cõi ấy cũng sẽ không có,
bởi vì cõi ấy không có sự ngửi hương-nếm vị?
Đáp: Tỷ căn-thiệt căn có tác dụng đối với cõi ấy, đó là trang
nghiêm cho thân và phát khởi nói na êng; nữ căn-nam cănlàm cho thân
xấu xí, người có tàm quý thì nhất định phải che kín. Tôn giả Diệu Âm
đưa ra cách nói như vậy: “Hai cõi trên không dẫn đến nghiệp ấy.”
Hỏi: Cõi Sắc-Vô sắc đã không có nam căn thì lẽ ra không phải là
trượng phu?
Đáp: Cõi Sắc-Vô sắc có tác  dụng của trượng phu cho nên gọi là
trượng phu. Tác dụng của trượng phu, đó là có thể lìa bỏ dục nhiễm-có
thể thành tựu việc thiện, cho nên gọi là trượng phu. Như trong kinh nói:
“Bốn Hướng-bốn Qủa đều gọi là trượng phu.” Không phải là những
người nữ đều không có Hướng-Qủa, như trong kinh nói: “Đại Sinh chủ
này, tuy là người nữ mà tiến vào Tha ùnh đạo, đạt được quả-hết phiền
não cũng gọi là trượng phu.”
Ở trong nghĩa này nên làm thành bốn câu phân biệt:
1. Hoặc có trượng phu mà không thành tựu nam căn, đó là những
người sinh ở cõi Sắc-Vô sắc.
2. Hoặc có thành tựu nam căn mà không gọi là trượng phu, như
loại Phiến-trĩ, Bán-trạch-ca (hoàng môn).
3. Hoặc có trượng phu cũng thành tựu nam căn, đó là những
người vốn có nam căn mà lìa bỏ dục nhiễm.
4. Hoặc có lúc không phải là trượng phu cũng không thành tựu
nam căn, đó là trừ ra những tướng trước.
Noãn-Thai-Thấp sinh dần dần mạng chung, là dần dần xả bỏ sáu
694 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
loại sắc căn như nhãn… ở trong thân căn cũng có dần dần xả bỏ, đó là
tay chân…, nếu xả bỏ tất cả cực vi của thân căn thì lập tức mạng chung.
Nếu trong địa ngục cắt bỏ các phần tha ân thể, cho đến nát rửa cũng có
thân căn.
Có người nói: Lúc bấy giờ cũng có nhãn…, nếu hoàn toàn không
có thì về sau lẽ ra không sinh khởi, bởi vì dị thục đoạn rồi sau đó không
còn nối tiếp.
Có người đưa ra cách nói này:  Trong các địa ngục, sáu săn như
nhãn… đoạn rồi lại nối  tiếp bởi vì do nghiệp đã dẫn dắt, cho nên hướng
về pháp như vậy. Như trong loài người , những bộ phận thân thể đoạn
hoại thì không có thể nối tiếp la ïi được; trong các địa ngục, những bộ
phận thân thể đoạn rồi lập tức lại tiếp tục sinh ra, bởi vì pháp của các
nẽo như vậy không có thể ví dụ như nhau, cho nên nhãn… của nẽo kia
đoạn rồi lại sinh ra. Thân căn nhất định không đoạn mất hoàn toàn, nếu
mất đoạn hoàn toàn thì không có nghĩa nối tiếp nữa, bởi vì thân căn là
nơi nương tựa của các sắc  săn, các sắc căn có pha àn ít cực vi của thân
căn, dựa vào đây về sau lại sinh ra các bộ phận, trong các bộ phận vốn
có thân căn đoạn mất rồi lại sinh ra giống như nhãn căn…
Có sư khác nói: Trong các địa ngục  tuy cắt xẻ thân thể làm trăm
ngàn phần, mà trong các phần đều có thân căn, giữa các phần có sự
liên kết nối tiếp nhau, như đập nát tha ân cây Đỗ trọng và thân của ngó
sen, cũng như phá nát thân cây dưa mà không tách rời nhau; nếu tách
rời nhau thì thân căn sẽ không có, bởi vì không phải là một hữu tình có
hai thân, mà thế gian hiện thấy chặt đứt thân các loài sâu bọ, vì phần
nhiều đã bị đứt rồi mà vẫn còn hoạ t động, là do thế mạnh của gió làm
cho chuyển động chứ không phải là có thân căn.
Mạng-Ý-Xảcăn tất cả hữu tình đều thành tựu, bởi vì đều bao gồm
ba cõi-chín địa, cho nên các phần vị luôn luôn thành tựu.
Lạc căn từ cõi Biến Tịnh trở xuống và Thánh giả sinh lên phía trên
thì thành tựu, dị sinh sinh lên phía trên thì không thành tựu. Lạc căn chỉ
có ở cõi Dục và Tĩnh lự thứ nhất-thứ ba, bao gồm hữu lậu và vô lậu, cõi
Dục và Tĩnh lự thứ nhất thì chỉ la ø hữu lậu, Tĩnh lự thứ ba bao gồm hai
loại. Các phần vị hữu lậu sinh lên trên thì bỏ phía dưới cho nên không
thành tựu, các phần vị vô lậu lúc sinh lên địa trên mà không bỏ địa dưới,
bởi vì vô lậu chỉ có đạt được quả-chuyển lui sụt thì mới xả bỏ.
Hỏi: Nếu sinh đến Tĩnh lự thứ hai mà chưa lìa nhiễm của Tĩnh lự
thứ hai, thì lúc ấy thành tựu Lạc căncủa địa nào?
Đáp: Lúc ấy thành tựu Lạc căn nhiễm ô của Tĩnh lự thứ ba,   nếu
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 695  
www.daitangkinh.org  
lúc ấy đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ hai, thì vẫn đạt được Lạc căn không
nhiễm ô của Tĩnh lự thứ ba. Vì vậy nếu sinh từ cõi Biến Tịnh trở xuống
thì đều thành tựu Lạc căn. Ở đây nói Biến Tịnh là hiển bày chung về địa
mình, nêu rõ địa sau để hiển bày địa trước, còn lại đều dựa theo đây.
Hỏi: Có thể có Thánh giả sinh ở Tĩnh lự thứ tư trở lên mà không
thành tựu Lạc căn?
Đáp: Có người nói cũng có, đó là đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba,
dựa vào Tĩnh lự thứ hai và ba địa dưới để tiến vào Chánh tánh ly sinh,
đạt được quả Bất hoàn rồi không khởi lên Hướng sau, mạng chung sinh
đến các địa từ Tĩnh lự thứ tư trở lên, lúc ấy không thành tựu Lạc căn.
Lời bình: Người ấy không nên đưa ra cách nói này, bởi vì nếu đã
lìa nhiễm của địa trên mà dựa vào địa dưới để tiến vào Chánh tánh ly
sinh, thì lúc ấy đạt được quả rồi nha át định khởi lên đạo của qủa thù
thắng, tu vô lậu của địa trên đạt được Diệt của địa trên, sau đó mới
mạng chung. Như đã lìa nhiễm của c õi Dục ở phẩm ba-bốn, hoặc là
phẩm ba-tám, tiến vào Chánh tánh ly sinh, lúc ấy đạt được quả rồi nhất
định khởi lên đạo của quả thù thắng, tu vô lậu thuộc phẩm thù thắng
đạt được Diệt của phẩm thù thắng, sau đó mới mạng chung.
Hỏi: Nếu đã lìa nhiễm của Tĩnh lự thứ ba dựa vào Tĩnh lự thứ hai
và ba địa dưới, Tín thắng giải luy ện căn làm Kiến chí, lúc ấy không
khởi lên Hướng sau, mạng chung sinh đến ca ùc địa từ Tĩnh lự thứ tư trở
lên, thì lúc ấy thành tựu. Lạc căn của địa nào?
Đáp: Lúc ấy đối với địa trên nếu được tự tại thì lúc đang luyện
căn, cũng có thể tu Lạc căn vô lậu c ủa địa trên. Giả sử đối với trên
không được tự tại, thì lúc ấy đạt đ ược quả rồi cũng nhất định khởi lên
đạo của quả thù thắng, tu vô lậu của địa trên, sau đó mới mạng chung.
Vì vậy Thánh giả sinh lên cõi Biến Tịnh, quyết định thành tựu Lạc căn
vô lậu. thành tựu Hỷ căn nên dựa theo đây mà nói.
Khổ căn thì cõi Dục thành tựu, cõi Sắc-Vô sắc không thành tựu. Ơû
cõi Dục thì hữu tình cho đến Phật cũng thành tựu. Khổ căn, bởi vì cảnh
trái ngược bức bách thì không do phân biệt mà sinh khổ. Cõi Sắc-Vô
sắc không có Khổ căn, bởi vì nhờ vào Định lực thù thắng mà tưới thấm,
không có cảnh trái ngược, không có phiền não-nghiệp bất thiện. Vả lại,
cõi Sắc-Vô sắc là cõi tốt đẹp, ngh ĩa là thân tốt đẹp trong cõi xấu kém
cũng có Khổ thọ, như Thanh văn-Độc giác và Đại giác ở cõi Dục; nếu
thân xấu kém trong cõi tốt đẹp th ì cũng không có Khổ thọ, như dị sinh
ở cõi Sắc-Vô sắc. Như mạ tốt mùa Thu có tai họa, cũng gặp phải sự cố
như sâu bọ ăn mất; cỏ dại mùa Thu không có tai họa, thì cũng không có
696 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
những sự cố như sâu bọ ăn phá…
Ưu căn chưa lìa nhiễm của cõi Dục thì thành tựu, đã lìa nhiễm của
cõi Dục thì không thành tựu. Ưu căn chắc chắn do phân  biệt mà dấy
khởi, chưa lìa nhiễm cõi Dục thì phân biệt sinh ra Ưu, đã lìa nhiễm cõi
Dục thì lúc dấy khởi lên phân biệt không sinh ra ưu sầu buồn lo. Vì vậy
Ưu căn là tánh thiện, nếu lìa nhiễm cõi Dục thì cũng không thành tựu,
bởi vì phiền não của cõi Dục đã dẫn dắt phát khởi.
Ba căn vô lậu đã được không mất thì thành tựu, chưa đựơc đã mất
thì không thành tựu. Nghĩa là Vị tri đương tri căn đã tiến vào Kiến đạo
thì gọi là đã được, Đạo loại trí chưa hiện rõ ở trước mắt thì gọi là không
mất, khổ pháp trí nhẫn chưa hiện rõ ở trước mắt thì gọi là chưa được,
Đạo loại trí hiện rõ trước mắt trở về sau thì gọi là đã mất. Dĩ tri căn đã
dấy khởi Đạo loại trí, hoặc lui sụt quả A-la-hán thì gọi là đã được, Tận
trí chưa hiện rõ ở trước mắt thì gọi là không mất, Đạo loại trí chưa hiện
rõ ở trước mắt hoặc chưa lui sụt quả A-la-hán thì gọi là chưa được, Tận
trí hiện rõ ở trước mắt về sau thì gọi  là đã mất. Cụ tri căn lúc Tận trí
hiện rõ ở trước mắt thì gọi là đã được, không lui sụt quả A-la-hán thì gọi
là không mất, Tận trí chưa hiện rõ ở trước mắt thì gọi là chưa được, lui
sụt quả A-la-hán thì gọi là đã mất . Thân-sắc-thanh-xúc giới, cõi Dục-
Sắc thì thành tựu, cõi Vô sắc thì không thành tựu.
Hỏi: Thân-sắc-xúc giới thì có thể như vậy, thanh giới làm sao luôn
luôn thành tựu được?
Đáp: Có người đưa ra cách nói na øy: Đại chủng hợp lại và rời ra
chắc chắn sinh khởi Thanh giới, hữu tình nếu ở trong cõi Dục-Sắc, thì
Đại chủng luôn luôn có cho nên thường phát ra Thanh.
Lời bình: Người ấy không nên đưa ra cách nói này, nếu bốn Đại
chủng nhất định luôn luôn sinh ra Tha nh, thì Thanh đã sinh ra này do
Đại chủng nào tạo? Nếu ngay Thanh này tạo thì phải nhiều sắc có đối
do một tập hợp bốn Đại chủng sinh ra. Nếu nói tạo khác-bốn Đại chủng
khác thì lại nhất định sinh ra Th anh. Như vậy lần lượt chuyện tiếp thì
có lỗi không cùng tận. Nên đưa ra cá ch nói này: Sinh trong thân hữu
tình cõi Dục-Sắc, nhiều tập hợp bốn Đại chủng ở trong một thân, có va
chạm nhau thì sẽ phát sinh ra Thanh, không va chạm nhau thì sẽ không
có Thanh phát khởi, tuy trong một tha ân mà chắc chắn có Thanh giới,
không phải là các phần thân đều phát ra Thanh khắp nơi.
Tôn giả Giác Thiên đưa ra cách  nói như vậy: Không phải là cõi
Dục-Sắc luôn luôn thành tựu Thanh, văn của bản luận này dựa vào
phần nhiều mà nói.
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 697  
www.daitangkinh.org  
Nhãn-nhĩ-thân-thức giới, từ cõi Phạm Thế trở xuống và sinh ra ở
ba Tĩnh lự trên, hiện rõ ở trước mắt thì thành tựu, không hiện rõ ở trước
mắt thì cõi Vô sắc thì không thành tựu. Nghĩa là sinh ở cõi Dục và Tĩnh
lự thứ nhất, tùy theo sự thích hợp mà thành tựu, ba thức nhiễm ô hoặc là
thiện; trong các thức vô ký có l uyện tập xuyên suốt thì cũng luôn luôn
thành tựu, như oai nghi-công xảo-thông quả thù thắng. Nếu sinh từ Tĩnh
lự thứ hai trở lên, chỉ riêng vô ký luôn luôn có hiện rõ trước mắt thì sẽ
thành tựu, nếu không hiện rõ trước mắt thì không thành tựu, bởi vì tánh
của năm thức thân vốn yếu kém, hiện khởi ở địa khác với thế lực không
vững mạnh. Nếu tâm biến hóa… trong ý thức, giả sử sinh vào địa khác
thì thế lực cũng vững mạnh, cho nên không hiện rõ trước mắt cũng được
thành tựu.
Vô lậu-vô vi như ý giới… luôn luôn thành tựu, đó là Phi trạch diệt,
tất cả hũu tình đều thành tựu Phi trạch diệt. Pháp không đoạn về sau
dựa theo đây nên biết.
Ba trùng-tam-ma-địa giống như Đạo tế, đã được thì thành tựu,
chưa được thì không thành tựu, bởi vì được rồi thì nhất định không có sự
lui sụt rời bỏ, sắp nhập Niết-bàn mới tu được, nhập Niết-bàn rôi không
phải là thuộc số hữu tình, cho nên không thể nói là không thành tựu.
Văn còn lại dễ hiểu cho nên không phân biệt thêm nữa.
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, mỗi một loại lúc được nbiết khắp, ỡ trong chín mươi tám tùy miên
có mấy tùy miên được biết khắp, ở trong chín kiết có mấy kiết trừ hết?
Hỏi: Vì sao soạn ra phân luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn tôn gchỉ của người khác để hiển bày về chánh
lý. Nghĩa là hoặc có người chấp:  Sắc pháp cũng có loại do kiến mà
đoạn. Vì ngăn chặn ý đó để hiển ba øy các sắc pháp không phải là do
kiến mà đoạn. Hoặc lại có người chấp: Dị sinh không có năng lực đoạn
tùy miên do kiến mà đoạn. Có người khác lại chấp: Dị sinh kông có thể
đoạn các tùy miên mà chỉ có thể chế phục. Vì ngăn chặn ý đó để hiển
bày các dị sinh có thể đoạn tùy miên do kiến-tu mà đoạn từ cõi Dục cho
đến Vô sở hữu xứ, chỉ trừ hữu Đảnh, cho nên soạn ra phần luận này.
Nhưng các pháp biết khắp tóm lượt có hai loại:
1. Trí biết khắp.
2. Đoạn biết khắp.
Trong này chỉ dựa vào Đoạn biết khắp mà soạn ra luận, Đoạn
là Trạch diệt tuy không phải là biết  khắp nhưng chíng là quả của biết
khắp, cho nên gọi là biết khắp. Như sáu xúc xứ nói tên gọi của nghiệp
698 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
cũ mà quả thiết lập bằng tên gọi của nhân, biết khắp cũng như vậy.
Vả lại, trong này nói được biết khắp, đó là đoạn hết tùy miên ấy
thì tùy theo đoạn pháp nào, lúc hết hoàn toàn thì gọi là được biết khắp,
không phải là chủ yếu chỉ dựa vào chín loại biết khắp (Biến tri)mà
nói.
Lúc nhãn căn được biết khắp thì ái cõi Sắc không còn, nghĩa là
nhãn căn ở năm địa, tức là cõi Dục và bốn Tĩnh lự; lúc ái cõi Dục không
còn thì nhãn căn của cõi Dục được biết khắp, cho đến ái Tĩnh lự thứ tư
không còn thì nhãn căn của Tĩnh lự thứ tư được biết khắp. Nay dựa vào
cuối cùng được biết khắp mà nói, cho nên ái cõi Sắc không còn thì gọi
là được biết khắp. Còn lại đều dựa theo đây.
Ba mươi một tùy miên của dị sinh đ ược biết khắp, là lúc bấy giờ
dị sinh đoạn hết ba mươi một tùy miên do kiến-tu mà đoạn của cõi Sắc;
không có kiết nào hết, nghĩa là lúc bấy giờ trong chín kiết không có một
kiết nào hoàn toàn trừ hết. Tuy các tùy miên cũng gọi là kiết, mà trong
này nói về pháp môn sai biệt, nghĩa là nói tùy miên dựa vào chín mươi
tám loại, nói về kiết dựa vào chín loại, vì dụ còn lại nên biết.
Ba tùy miên của Thánh giả được  biết khắp, bởi vì lúc bấy giờ
Thánh giả chỉ có ba tùy miên do tu mà đoạn của cõi Sắc được biết khắp;
không có kiết nào trừ hết, nghĩa là trong chín kiết không có một kiết
nào trừ hết.
Lúc nữ-nam căn được biết khắp thì ái cõi Dục không còn, nghĩa
là nữ-nam căn chỉ có ở cõi Dục, á i cõi Dục không còn thì gọi là được
biết khắp.
Ba mươi sáu tùy miên của dị sinh được biết khắp, bởi vì lúc bấy
giờ dị sinh đoạn hết ba mươi sáu tùy miên do kiến-tu mà đoạn của cõi
Dục; ba kiết trừ hết, đó là lúc bấy giờ kiết Nhuế-Tật-Khan trong chín
kiết hoàn toàn trừ hết.
Bốn tùy miên của Thành giả được biết khắp, bởi vì lúc bấy giờ
Thánh giả chỉ có bốn tùy miên do tu mà đoạn của cõi Dục được biết
khắp; ba kiết trừ hết thì nói như dị sinh, nhưng trong kiết Nhuế chỉ do
tu mà đoạn.
Lúc mạng căn đượ biết khắp thì ái cõi Vô sắc không còn, nghĩa là
mạng căn ở chín địa, lúc ái cõi Dục không còn thì mạng căn của cõi Dục
được biết khắp, cho đến lúc ái c ủa Phi tưởng phi phi tưởng xứ khộng
còn thì mạng căn của Phi tưởng phi  phi tưởng xứ được biết khắp. Nay
dựa vào cuối cùng được biết khắp mà nói, cho nên ái cõi Vô sắc không
còn thì gọi là được biết khắp. Ba tùy miên được biết khắp, bởi vì lúc bấy
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 699  
www.daitangkinh.org  
giờ đoạn hết ba tùy miên do tu mà đoạn của cõi Vô sắc; ba kiết trừ hết,
đó là ba kiết Ái-Mạn-Vô minh trong chín kiết trừ hết.
Lúc Lạc căn được biết khắp th ì ái cõi Biến Tịnh không còn, tức
là Lạc căn được biết khắp, lúc ba áy giờ trong chín mươi tám tùy miên
không có được một tùy miên nào hoàn toàn trừ hết, cho nên đưa ra cách
nói này, ví dụ còn lại nên biết.
Nhưng được biết khắp có mười bảy phần vị, đó là lúc bốn pháp
nhẫn trí-bốn loại nhẫn trí chỉ được biết khắp các pháp do kiến mà đoạn;
từ cõi Dục cho đến Vô sở hữu xứ, ái của tám địa không cón thì bao gồm
được biết khắp các pháp do kiến-tu mà đoạn; ái của một đại Phi tưởng
phi phi tưởng xứ không còn thì chỉ được biết khắp các pháp do tu mà
đoạn. Các pháp ở trong mười bảy phần vị này gọi là được biết khắp, tùy
theo tương ưng mà nói sợ rằng văn  nhiều và rộng cho nên không biểu
hiện rõ ràng riêng biệt.
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, mỗi một loại lúc diệt tác  chứng, ở trong chín mươi tám tùy miên
cómấy tùy miên diệt tác chứng, ở trong chín kiết có mấy kiết trừ hết?
Hỏi: Vì sao soạn ra phần luận này?
Đáp: Vì ngăn chặn tông chỉ của người khác để hiển bày chánh
lý. Nghĩa là hoặc có người chấp: Lúc Định Kim cang dụ hiện rõ ở trước
mắt, lập tức đoạn tất cả phiền não do kiến-tu mà đoạn của ba cõi, các
phần vị trước đây chỉ có thể đi ều phục ràng buộc (Triền), đối với các
tùy miên đều chưa có thể đoạn trừ; như lập tức đoạn Sa-môn, đó là nói
lập tức giác ngộ đạt được quả Vô học, như lúc tỉnh mộng thì lập tức rời
bỏ giấc ngũ say sưa. Vì ngăn cha ën ý đó để hiển bày về đoạn trừ tùy
miên, có tám mươi chín phần vị sai bi ệt, bởi vì trong các phần vị này
đều chứng Diệt. Hoặc lại có người chấp: Chỉ có đạo vô gián đoạn được
tùy miên, chỉ có đạo giải thoát có thể chứng được Diệt ấy. Như Sa-môn
Tây Phương, họ đưa ra cách nói này: Không phải là đạo vô gián thì
không thể đoạn được phiền não, không phải là đạo giải thoát thì không
thể chứng được Diệt ấy. Vì ngăn chặn ý đó để hiển bày đạo vô gián có
năng lực đoạn được phiền não, bởi vì  ngăn cách được phiền não khiến
cho không nối tiếp; cũng có năng lực chứng được Diệt, bởi vì dẫn dắt
đạt được lìa ràng buộc khiến cho đích thực dấy khởi, các đạo giải thoát
chỉ gọi là chúng Diệt, bởi vì cùng hiện rõ trước mắt với đạt được lìa ràng
buộc. Và lại, vì biểu hiện rõ ràng về lý Diệt tác chứng khiến cho người
trí biết rõ, cho nên soạn ra phần luậ n này. Đối với pháp tác chứng tóm
lược có hai loại:
700 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
1. Trí tác chứng.
2. Đắc tác chứng.
Trí tác chứng, đó là trí có thể chứng biết tất cả các pháp. Đắc tác
chứng, đó là các pháp thiện-thông qua û-vô ký đạt được có thể chứng
được. Trong này chỉ dựa vào Đắc ta ùc chứng mà nói, trong đó chỉ dựa
vào Diệt tác chứng mà nói. Diệt ng hĩa là Trạch diệt, ở trong các phần
vị khởi lên đạt được chứng Diệt gọi là Diệt tác  chứng. Diệt tác chứng
này tùy theo phần vị sai biệt có tám mươi chín loại, đó là lúc bốn pháp
nhẫn trí-bốn loại nhẫn trí, và lúc ch ín địa đều có chín đạo vô gián-đạo
giải thoát. Lúc bốn pháp-Loại nhẫn trí thì chỉ chứng Diệt đối với pháp
do kiên mà đoạn, Phi tưởng phi phi t ưởng xứ vào lúc tám đạo vô gián-
đạo giải thoát trước thì chỉ chứng Diệt đối với pháp do tu mà đoạn, bảy
mươi ba lúc còn lại thì bao gồm chứng Diệt đối với pháp do kiến-tu mà
đoạn.
Vả lại, Diệt tác chứng tổng quát có năm phần vị, đó là lúc đạo đối
trị với từng phẩm riêng biệt, và lúc chứng được bốn quả Sa-môn, cùng
với lúc luyện căn, phải nói là có sáu mà lúc luyện căn thì nhất định đạt
được quả tức là do bốn quả thâu nhiếp, cho nên nói là năm lúc. Phiền
não do kiến-tu mà đoạn của ba cõi đối với năm phần vị này, lúc Diệt tác
chứng thì có đủ-không đủ; hoặc có phiền não chỉ có một lúc, đó là phiền
não do tu mà đoạn thuộc phẩm thứ chín của Phi tưởng phi phi tưởng xứ,
tứ là lúc chứng được quả A-la-hán; hoặc có phiền não chỉ có hai lúc, đó
là phiền não do tu mà đoạn thuộc tám phẩm trước cùa Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, và bảy địa dưới đều có ch ín phẩm phiền não do tu mà đoạn,
tức là lúc đạo đối trị với từng phẩm riêng biệt, và lúc chứng được quả A-
la-hán. Phiền não do tu mà đoạn thuộc phẩm thứ chín của cõi Dục cũng
có hai lúc, đó là lúc chứng được hai quả sau. Hoặc có phiền não chỉ có
ba lúc, đó là phiền não do tu mà đoạn thhuộc phẩm thứ bảy-thứ tám của
cõi Dục, tức là lúc đạo đối tr ị với từng phẩm riêng bi ệt, và lúc chứng
được hai quả Sa-môn sau; phiền não do tu mà đoạn thuộc phẩm thứ sáu
của cõi Dục cũng có ba lúc, đó la ø lúc chứng được ba quả Sa-môn sau.
Hoặc có phiền não chỉ có bốn lúc, đó là phiền não do kiến Đạo mà đoạn
của cõi Sắc-Vôsắc, tức là lúc chứng được bốn quả Sa-môn; phiền não
do tu mà đoạn thuộc năm phẩm trước của cõi Dục có bốn lúc, đó là lúc
đạo đối trị với từng phẩm riêng biệt, và lúc chứng được ba quả Sa-môn
sau. Hoặc có phiền não có đủ năm lúc, đó là phiền não do kiến Khổ-
Tập-Diệt mà đoạn của ba cõi, và phiền não do kiến Đạo mà đoạn của
cõi Dục, tức là lúc đạo đối tr ị với từng phẩm riêng biệt, và lúc chứng
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 701  
www.daitangkinh.org  
được bốn quả Sa-môn. Đây là dựa vào Diệt tác chứng của Thánh giả
mà nói, nếu dựa vào phiền não do kiến-tu mà đoạn thuộc tám địa của dị
sinh, thì đều chỉ có lúc đạo đối trị với từng phẩm riêng biệt gọi là Diệt
tác chứng. Lúc Diệt tác chứng đối với pháp hữu lậu khác thì dựa theo
phiền não trước nên biết. Phần vị trải qua bốn mươi hai phần như nhãn
căn… biện giải về Diệt tác chứng như bản luận giải thích.
Hỏi: Phần biết khắp trước đây va ø phần Diệt tác chứng này có gì
sai biệt?
Đáp: Phần biết khắp trước đây hiể n bày về sự sai biệt giữa đạt
được và đoạn trừ lúc nhãn căn… hoàn toàn trừ hết, phần Diệt tác chứng
hiển bày về sự sai biệt lúc nhãn căn… hoàn toàn trừ hết và các phần vị
chứng Diệt sau đó, nghĩa là các pha àn vị sau lại liên tiếp chứng được
Diệt đối với nhãn căn…, bởi vì  đạt được cùng một vị.
Các Sư phương Tây đưa ra cách nói như vậy: Phần biết khắp trước
đây hiển bày về đạo vô gián đoạn trừ phiền não mà được, phần Diệt tác
chứng hiển bày về đạo giải thoát chứng lìa bỏ ràng buộc mà được.
Các Sư nước này đưa ra cách nói  như vậy: Phần biết khắp trước
đây chỉ hiển bày về đạo vô gián đoạn trừ phiền não mà được, phần Diệt
tác chứng bao gồm hiển bày về đạo vô gián-giải thoát chứng lìa bỏ ràng
buộc mà được.
Lại nữa, phần biết khắp trước đa ây chỉ hiển bày về phần vị thứ
nhất đạt được và đoạn trừ biết khắp, phần Diệt tác chứng bao gồm hiển
bày về đầu và sau đối với Diệt tác chứng. Đó gọi là sự sai biệt giữa hai
phần biết khắp và Diệt tác chứng.
Trong mười môn này bao gồm bốn mươi hai phần đã nói trước đây
có năm phần vị khác nhau, nghĩa là bốn mươi hai phần đã nói trước đây,
tổng quát có ba loại, đó là hai mươi hai căn cho đến pháp do kiến-tu mà
đoạn và pháp không đoạn gọi là loại Cảnh giới, bốn Thánh cho đến ba
trùng Tam-ma-địa gọi là loại Công đức, ba kiết cho đến chín mươi tám
tùy miên gọi là loại Sai lầm. Trong loại Cảnh giới thì hai mươi hai căn
là nhiều nhất đầu tiên, cho nên tách riêng làm một phần vị; ba loại còn
lại thì pháp đều làm một phần vị, cho nên tổng cộng có năm phần vị.
Ở trong năm phần vị có pháp tương tự thì đều lược bỏ chủng loại giống
nhau, pháp không tương tự thì đều phân biệt rộng ra, người trí đối với
điều này cần phải khéo léo biết rõ ràng!
Trong này, Tôn giả tóm lược theo mười môn, bao gồm bốn mươi
hai phần đã nói trước đây, trong đó sai biệt lại có nhiều loại.
Đó là nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi
702 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
Vô sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, ở trong chín mươi tám
tùy miên, mỗi một loại có mấy tùy miên tùy tăng? Nhãn căn cho đến
tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô sắc, đoạn đạo duyên thức
và duyên duyên thức, mỗi một loại có mấy tùy miên tùy tăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức mà tăng tùy miên, mấy loại không
có sở duyên ràng buộc mà không phải là tương ưng ràng buộc, mấy loại
là tương ưng ràng buộc mà không phải là sở duyên ràng buộc, mấy loại
là sở duyên ràng buộc cũng là tư ơng ưng ràng buộc, mấy loại không
phải là sở duyên ràng buộc cũng không phải là tương ưng ràng buộc?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, mấy loại là
sở duyên ràng buộc mà không phải là tương ưng ràng buộc, mấy loại là
sở duyên ràng buộc cũng là tương ưng ràng buộc, mấy loại không phải
là sở duyên ràng buộc cũng không phải là tương ưng ràng buộc?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, mấy
loại là sở duyên ràng buộc mà không phải là tương ưng ràng buộc, mấy
loại là tương ưng ràng buộc mà không phải là sở duyên ràng buộc, mấy
loại là sở duyên ràng buộc cũng là tương ưng ràng buộc, mấy loại không
phải là sở duyên ràng buộc cũng không phải là tương ưng ràng buộc?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, mấy
loại là sở duyên ràng buộc mà không phải là tương ưng ràng buộc, mấy
loại là tương ưng ràng buộc mà không phải là sở duyên ràng buộc, mấy
loại là sở duyên ràng buộ cũng là tương ưng ràng buộc, mấy loại không
phải là sở duyên ràng buộc cũng không phải là tương ưng ràng buộc?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, ở trong mười lăm bộ của ba cõi,
mỗi một Đẳng vô gián sinh ra mấy tâm?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, mỗi một Đẳng
vô gián sinh ra mấy tâm?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, mỗi một Đẳng vô gián sinh
ra mấy tâm?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức, mỗi một Đẳng vô gián
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 703  
www.daitangkinh.org  
sinh ra mấy tâm?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, mỗi
một Đẳng vô gián sinh ra mấy tâm?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, nên nói là có Tầm-có Tứ, không
có Tầm-chỉ có Tứ, hay là không có Tầm-không có Tứ?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức đa õ tăng tùy miên, nên nói là có
Tầm-có Tứ, không có Tầm-chỉ có Tứ, hay là không có Tầm-không có
Tứ?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức , nên nói là có Tầm-có Tứ,
không có Tầm-chỉ có Tứ, hay là không có Tầm-không có Tứ?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, nên nói là
có Tầm-có Tứ, không có Tầm-chỉ có Tứ, hay là không có Tầm-không
có Tứ?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức, nên nói là có Tầm-có
Tứ, không có Tầm-chỉ có Tứ, hay là không có Tầm-không có Tứ?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, nên
nói là có Tầm-có Tứ, không có Tầm- chỉ có Tứ, hay là không có Tầm-
không có Tứ?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức , nên nói là tương ưng với Lạc-
Khổ-Hỷ-Ưu-Xã căn chăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, nên nói là tương
ưng với Lạc căn cho đến xả căn chăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, nên nói là tương ưng với Lạc
căn cho đến xả căn chăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, nên nói là
tương ưng với Lạc căn cho đến xả căn chăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi    Vô
704 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyê n duyên thức, nên nói là tương ưng
với Lạc căn cho đến xả căn chăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, nên
nói là tương ưng với Lạc căn cho đến xả căn chăng?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô sắc,
duyên thức và duyên duyên thức, ai thành tựu-ai không thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, ai thành tựu-ai
không thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, ai thành tựu-ai không thành
tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức  đã tăng tùy miên, ai thành
tựu-ai không thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức, ai thành tựu-ai không
thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, ai
thành tựu-ai không thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, lúc được biết khắp, ở trong chín
mươi tám tùy miên có mấy tùy miên được biết khắp, ở trong chín kiết
có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, lúc được biết
khắp thì có mấy tùy miên được biết khắp, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức , lúc được biết khắp có mấy
tùy miên được biết khắp, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, lúc được
biết khắp có mấy tùy miên được biết khắp, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức, lúc được biết khắp có
mấy tùy miên được biết khắp, có mấy kiết trừ hết?
SỐ 1545 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA ĐẠI TỲ BÀ SA, Quyển 90 705  
www.daitangkinh.org  
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, lúc
được biết khắp có mấy tùy miên được biết khắp, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, lúc  Diệt tác chứng, ở trong chín
mươi tám tùy miên có mấy tùy miên Di ệt tác chứng, ở trong chín kiết
có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, lúc Diệt tác
chứng có mấy tùy miên Diệt tác chứng, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, lúc Diệt tác chứng có mấy
tùy miên Diệt tác chứng, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, lúc Diệt
tác chứng có mấy tùy miên Diệt tác chứng, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên t hức, lúc Diệt tác chứng có
mấy tùy miên Diệt tác chứng, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức đã tăng tùy miên, lúc
Diệt tác chứng có mấy tùy miên Diệt tác chứng, có mấy kiết trừ hết?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, tất cả trong chín Kiết có mấy Kiết làm cho hệ thuộc (Sở hệ), trong
ba Phược có mấy Phược làm cho ràng buộc (Sở phược), trong mười Tùy
miên có mấy Tùy miên tùy tăng, tr ong sáu Cấu có mấy Cấu làm cho
nhiễm ô (Sở nhiễm), trong mười Triền có mấy Triền làm cho quấn chặt
(Sở triền)?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, có mấy Kiết làm cho hệ thuộc,
cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, có mấy Kiết làm cho hệ
thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức, có mấy Kiết làm cho hệ
thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi    Vô
706 BỘ TỲ ĐÀM 4
 
 
sắc, có mấy Kiết làm cho hệ thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn
chặt thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, có mấy Kiết làm cho hệ thuộc,
cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt thành tựu?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt thì thành tựu mấy Kiết  làm cho hệ thuộc, cho đến có mấy
Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, thành tựu mấy Kiết làm cho
hệ thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo thì thành tựu mấy Kiết làm cho hệ thuộc, cho đến có mấy
Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyê n duyên thức, không thành tựu mấy
Kiết làm cho hệ thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, không thành tựu mấy Kiết làm cho hệ thuộc, cho đến có mấy Triền
làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, duyên thức và duyên duyên thức, không thành tựu mấy Kiết làm
cho hệ thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt thì không thành tựu mấy Kiết làm cho hệ thuộc, cho đến có
mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, Diệt duyên thức và duyên duyên thức, không thành tựu mấy Kiết
làm cho hệ thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo thì không thành tựu mấy Kiết làm cho hệ thuộc, cho đến
có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Nhãn căn cho đến tùy miên Vô minh do tu mà đoạn của cõi Vô
sắc, đoạn đạo duyên thức và duyên duyên thức, có mấy Kiết làm cho
hệ thuộc, cho đến có mấy Triền làm cho quấn chặt?
Chủng loại nhu vậy có rất nhiều môn, bao gồm bốn mươi hai phần
đã nói trước đây, những người có trí nên tuy theo mà quyết định chọn
lựa!