A-tỳ-đạt-ma Tập Dị Môn Túc Luận · Quyển 18

Việt dịch

QUYỂN 18
Phẩm 9: TÁM PHÁP, Phần 1
Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-tử bảo đại chúng: Quý vị nên biết! Với 
tám pháp Đức Phật đã chính mình hiểu biết thấu suốt kỹ càng, rồi đem 
giảng dạy chỉ bày cho hàng đệ tử của Ngài. Nay chúng ta nên hòa hợp 
kết tập ôn lại, để sau khi Đức Phật đã diệt độ thì không có sự tranh cãi 
với nhau. Và chúng ta nên tu phạm hạnh, tuân giữ pháp luật để đem 
lại lợi ích lâu dài cho vô số chúng sinh. Hãy nên thương xót hàng trời, 
người ở thế gian, khiến họ thâu nhận được nhiều nghĩa lý lợi ích và sự 
an lạc quý báu đặc biệt.
Tám pháp là gì? Bài kệ (Ốt-đà-nam) nói:
Các chi đạo và thí
Biếng lười, tinh tấn, phước
Chúng, thế pháp, giải thoát
Thắng xứ, đều có tám.
Gồm có: Tám chi đạo, tám loại Bổ-đặc-già-la, tám thứ bố thí, tám 
thứ biếng lười, tám thứ tinh tấn, tám thứ sinh ra phước, tám thứ chúng, 
tám thế pháp, tám thứ giải thoát, tám thứ thắng xứ.
Có tám chi Thánh đạo: 
1. Chánh kiến. 
2. Chánh tư duy. 
3. Chánh ngữ. 
4. Chánh nghiệp. 
5. Chánh mạng. 
6. Chánh cần. 
7. Chánh niệm. 
8. Chánh định.

===== PAGE 286 =====
286 BỘ TỲ ĐÀM 1
Đây là tám chi Thánh đạo như trước đã nói nhiều.
Có tám loại Bổ-đặc-già-la: 
1. Chứng quả hướng Dự lưu. 
2. Chứng quả Dự lưu. 
3. Chứng quả hướng Nhất lai. 
4. Chứng quả Nhất lai. 
5. Chứng quả hướng Bất hoàn. 
6. Chứng quả Bất hoàn. 
7. Chứng quả hướng A-la-hán. 
8. Chứng quả A-la-hán.
Đó là tám loại Bổ-đặc-già-la, hãy đúng pháp mà luận nói sâu xa 
về các tướng của nó.
Có tám thứ bố thí: 
1. Bố thí khi có người đến xin. 
2. Bố thí vì sợ hãi. 
3. Bố thí vì mong báo đền. 
4. Bố thí mong thí lại. 
5. Bố thí vì thói quen từ trước. 
6. Bố thí vì cầu danh. 
7. Bố thí vì muốn sinh lên trời. 
8. Bố thí vì tâm trang nghiêm, vì tâm giúp đỡ, vì hỗ trợ cho Du-
già, vì muốn được trí tuệ sáng, vì nghĩa cao tột Bồ-đề, Niết-bàn, cho 
nên thí.
- Thế nào là bố thí khi có người đến xin?
Đáp: Như có một số người ưa bố thí cho những người hàng xóm, 
thí cho những người gần gũi thân thích, thí cho những kẻ đang đến xin. 
Họ nghĩ: Khi có người hiện đang tới xin mà sao lại không bố thí? Đó gọi 
là bố thí cho người đến xin.
- Thế nào là bố thí vì sợ hãi?
Đáp: Như có một số người vì sợ hãi mà bố thí, vì sợ hãi bị trói buộc 
(bị vua bắt giam) nên phải bố thí, ban ân. Họ tự nghĩ: Nếu không bố thí 
thì sẽ không được các việc như thế, sẽ bị hao tổn như thế... Đó là bố thí 
vì sợ hãi.
- Thế nào là bố thí để trả ơn?
Đáp: Như có một số người nghĩ: Người ấy đã từng bố thí cho ta 
như thế, các vật như thế... Nay ta cũng nên bố thí tặng biếu lại người 
ấy những vật như hế. Đâu lại chẳng đền đáp ân nghĩa chăng? Đó là bố 
thí vì đền ơn.

===== PAGE 287 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 287
- Thế nào là bố thí mong thí lại?
Đáp: Như có một số người nghĩ: Ta nay bố thí cho người đó như 
thế, các vật như thế, thì người đó cũng sẽ bố thí biếu tặng lại cho ta như 
thế, các vật như thế. Mong ước người khác đền trả lại mà bố thí, thì gọi 
là bố thí mong thí lại.
- Thế nào là bố thí vì tục xưa?
Đáp: Như có một số người nghĩ: Ông cha ta thường hay bố thí, nhà 
ta suốt đời luôn bố thí không hề gián đoạn. Ta nay sinh vào gia đình có 
tín có thí. Nhà ta xưa nay thường ưa bố thí nếu nay ta không bố thí sẽ 
làm mất danh dự của dòng họ. Vì giữ gìn truyền thống của dòng họ mà 
bố thí vì tục lệ xưa.
- Thế nào là bố thí cầu danh?
Đáp: Như có một số người vì muốn có tiếng tốt danh thơm được 
khen ngợi thán phục xa gần khắp nơi nên bố thí. Đó là bố thí cầu 
danh.
- Thế nào bố thí mong được sinh lên trời?
Đáp: Như có một số người vì muốn có được quả dị thục tốt đẹp 
được sinh lên cõi trời mà bố thí. Nghĩa là khi chết rồi, ta sẽ được sinh 
lên các cõi trời. Do đó nay mà bố thí thì sẽ được hưởng phước vui tuyệt 
vời ở chốn thiên cung. Thế nên gọi là bố thí để cầu sinh lên trời.
- Thế nào là bố thí vì để trang nghiêm cho tâm, để giúp đỡ tâm, vì 
hỗ trợ cho Du-già, vì để được trí tuệ sáng, vì nghĩa lý cao thượng Bồ-đề, 
Niết-bàn?
Đáp: Là như có một số người nghĩ tâm hồn ta từ lâu đã dính bẩn 
do các thứ tham sân si, tâm đã bị tạp nhiễm dơ nhớp thì tình cũng bị tạp 
nhiễm. Còn nếu tâm thanh tịnh thì tình cũng sẽ trong sạch thanh tịnh. 
Còn như khi làm việc bố thí thì sẽ phát sinh niềm vui, vì vui nên tâm 
mừng, vì tâm mừng nên thân nhẹ nhàng khoan khoái, thân khoai khoái 
nên có hoan lạc, vì hoan lạc nên tâm định, tâm định nên thấy biết như 
thực, thấy biết như thực nên sinh chán sợ, chán sợ nên lìa bỏ, lìa bỏ 
nên được giải thoát, giải thoát nên chứng Niết-bàn. Như thế việc bố thí 
dần dần càng làm thêm lớn các pháp cao quý tuyệt diệu, và dần dần sẽ 
chứng được Bồ-đề, Niết-bàn có nghĩa lý vi diệu nhất.
Đức Thế Tôn nói kệ:
Với các tướng đầy đủ
Nên lìa bỏ xan tham
Thí chất trực đúng lúc
Nhận được quả báo lớn.

===== PAGE 288 =====
288 BỘ TỲ ĐÀM 1
Bậc trí tâm tịnh thiện
Thí thật đáng kính mến
Do vì tâm thanh tịnh
Nên chứng được niềm vui.
Liền từ tâm vui nầy
Phát sinh ra hỷ quý
Do tâm hỷ quý ấy
Mà thân được nhẹ nhàng.
Từ thân nhẹ nhàng nầy
Bậc trí tâm được vui
Do tâm nhận được vui
Nên tâm định một cảnh.
Có định quý như thế
Nên tâm sạch không cấu
Điều thuận có kham năng
Nên thấy biết như thật. 
Do thấy biết như thật
Liền chán ghét họa thân
Đã chán họa của thân
Kẻ trí giỏi lìa bỏ.
Vì đã giỏi lìa bỏ
Giải thoát tham sân si
Kẻ trí tự nên biết
Phạm hạnh lập, đời hết.
Lợi ích lớn như thế
Nên biết do bố thí
Nếu tu tốt duyên nầy
Chứng được vui mãi mãi.
Có tám thứ lười biếng:
1. Quý vị nên biết: Như có một số người sống gần các thành ấp 
hoặc thôn xóm, buổi sáng đắp y mang bát vào thành ấp lần lượt đi khất 
thực. Khi đi khất thực người ấy nghĩ: Mong sao được nhiều thức ăn ngon 
quý. Nếu không được toại lòng thì nghĩ: Nay ta ăn quá ít, thân thể gầy 
yếu, không thể tiến tu các thắng hạnh cao quý phải tu. Vậy ta hãy nằm 
yên đây vì mình sắp chết rồi! Nghĩ thế rồi liền không thèm chuyên cần 
siêng gắng nữa. Những điều mong được thì chưa được, những khổ mong 
đến vẫn chưa đi đến đâu, những quả mong chứng cũng chẳng chứng 
được gì. Đó là sự biếng lười thứ nhất.

===== PAGE 289 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 289
2. Quý vị nên biết: Như có một số người sống gần các thành ấp 
hay thôn xóm, buổi sáng đắp y mang bát vào thành ấp lần lượt đi khất 
thực. Khi đi khất thực người ấy nghĩ: Mong sao được nhiều thức ăn 
ngon quý. Nếu được như ý thì liền nghĩ: Nay ta ăn quá nhiều, thân thể 
phì nộn, béo mập nặng nề khó thể tiến tu các thắng hạnh cao quý phải 
tu. Vậy hãy nằm yên đây vì mình sắp chết rồi! Nghĩ thế rồi liền không 
chịu siêng năng cố gắng nữa. Nên những gì mong được đều chưa được, 
những chỗ mong đến đều chẳng đến đâu. Những quả mong chứng đều 
chẳng chứng được gì. Đó là sự biếng lười thứ hai.
3. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người suốt ngày đảm 
nhiệm trông nom, nên nghĩ: Suốt ngày ta bận bao nhiêu công việc, thân 
thể rất mỏi mệt, nay đêm đến thì không thể tiến tu được thắng hạnh cao 
quý phải tu. Vậy nay ta cứ nằm yên đây vì mình sắp chết rồi! Nghĩ thế 
rồi liền không chịu cố gắng siêng năng nữa, nên những gì mong được 
đều chưa được, những chỗ mong đến đều chưa đến được những quả 
mong chứng đều chẳng chứng được gì. Đó là sự lười biếng thứ ba.
4. Lại nữa, quý thầy nên biết: Như có một số người tính ngày mai 
sẽ nhận làm các việc, liền nghĩ: Ngày mai ta đã phải làm các việc rồi, 
vậy không thể tiến tu được các thắng hạnh cao quý phải tu. Vậy nay 
ta cứ nằm yên đây bồi bổ sức khỏe thân thể. Nghĩ thế rồi liền không 
còn cố gắng siêng năng nữa. Nên những gì mong được đều chưa được, 
những chỗ mong đến đều chưa đến. Những quả mong chứng đều chẳng 
chứng được chi. Đó là sự lười biếng thứ tư. 
5. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người, ban ngày phải 
đi trên đường nghĩ: Suốt ngày ta phải đi đường xa, thân thể nhọc mệt. 
Nay đêm đến thì không thể tiến tu các thắng hạnh phải tu. Vậy ta hãy 
nằm yên đây để nghỉ cho khỏe. Khi nghĩ thế rồi liền không còn cố gắng 
siêng năng nữa, nên những gì mong được đều chưa được, những chỗ 
mong đến đều chưa đến được, những quả mong chứng đều chẳng chứng 
được gì. Đó là sự lười biếng thứ năm.
6. Lại nữa, quý thầy nên biết: Như có một số người, có hạn đến 
ngày mai là phải lên đường, liền nghĩ: Đến ngày mai là ta phải lên 
đường rồi, thì không thể tiến tu được các thắng hạnh cao quý phải tu. 
Vậy ta hãy nằm yên đây mà bồi bổ sức khỏe cho thân thể. Nghĩ thế 
rồi không còn, siêng năng cố gắng nữa. Nên những gì mong được đều 
chưa được, những chỗ mong đến đều chưa đến đâu cả, những quả mong 
chứng đều chẳng chứng được gì. Đó là sự lười biếng thứ sáu.
7. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người đang lúc bị bệnh 

===== PAGE 290 =====
290 BỘ TỲ ĐÀM 1
bủa vây trói cột, nên nghĩ: Ta nay đang bị bệnh hoạn hành hạ thân thể 
gầy yếu suy nhược, không thể đảm nhận việc tiến tu các thắng hạnh cao 
quý phải tu. Vậy ta hãy nằm yên đây mà nghỉ cho khỏe. Khi nghĩ thế rồi 
liền không còn siêng năng cố gắng nữa. Những gì mong được, đều chưa 
được gì, những chỗ mong tới đều chẳng đến được đâu, những quả mong 
chứng đều chẳng chứng được chi. Đó là sự lười biếng thứ bảy.
8. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người bị bệnh hoạn bủa 
vây hành hạ và mới thiện chưa được bao lâu, nên nghĩ: Ta bị bệnh khổ 
hành hạ tuy mới thiện chưa được bao lâu, thân thể hãy còn gầy yếu, 
chẳng thể nào đảm nhận việc tiến tu các thắng hạnh cao quý phải tu. 
Vậy ta cứ nằm yên đây mà nghỉ ngơi cho khỏe. Khi nghĩ thế rồi liền 
không chịu cố gắng siêng năng nữa, nên những điều mong được đều 
chưa được chi, những chỗ mong tới đều chẳng tới đâu cả, những quả 
mong chứng đều chẳng chứng được chi. Đó là sự lười biếng thứ tám.
Đó là tám thứ lười biếng.
Hỏi: Vì sao tám thứ nầy gọi là lười biếng?
Đáp: Biếng lười tức là làm biếng trễ nải. Do vì tám thứ nầy chưa 
sinh thì đã sinh ra, đã sinh ra rồi thì lại càng phát triển rộng lớn mãi, nên 
gọi đó là biếng lười.
Có tám việc siêng năng:
1. Quý vị nên biết: Như có một số người sống gần thành ấp hoặc 
thôn xóm. Buổi sáng đắp y mang bát vào thành ấp đi khắp nơi khất 
thực. Khi đi khất thực người ấy nghĩ: Mong sao được nhiều thức ăn ngon 
quý. Nếu chẳng toại lòng thì lại nghĩ: Nay ta ăn tuy ít nên thân thể nhẹ 
nhàng, do đó có thể kham được việc tiến tu các hạnh cao quý. Nghĩ thế 
rồi liền càng hăng hái siêng năng, mong được những điều chưa được, 
mong tới những chỗ chưa tới, mong chứng những quả chưa chứng. Đó 
gọi là sự siêng năng thứ nhất.
2. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người sống gần chốn 
thành ấp hoặc thôn xóm. Buổi sáng đắp y mang bát vào thành đi khắp 
nơi khất thực. Khi đi khất thực người ấy nghĩ: Mong sao có được nhiều 
thức ăn ngon quý. Nếu như đúng như ý nguyện thì người ấy nghĩ: Ta 
nay đã ăn uống được nhiều thân thể càng khỏe mạnh, có thể kham được 
việc tiến tu các hạnh cao quý. Nghĩ thế rồi liền hăng hái cố gắng siêng 
năng mong được những điều chưa được, mong tới được những chỗ chưa 
tới, mong chứng được những quả chưa chứng. Đó gọi là sự siêng năng 
thứ hai.
3. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người ban ngày làm 

===== PAGE 291 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 291
nhiều việc, nên nghĩ: Trong suốt ngày ta đã phải làm khá nhiều việc, 
không có thời gian tu học giáo pháp của các bậc Đại sư, nay đêm đã về, 
ta phải cố gắng hết sức để bồi bổ lại thời gian đã mất trước đây. Khi nghĩ 
thế rồi liền thì càng hăng hái siêng năng, cầu mong được những điều 
chưa được, mong đến những chỗ chưa đến, mong chứng được những quả 
chưa chứng. Đó gọi là sự siêng năng thứ ba.
4. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người có hẹn đến ngày 
mai sẽ làm các việc, liền nghĩ: Đến ngày mai nầy là ta sẽ phải làm 
việc rồi đâu còn rảnh rang để tu học các giáo pháp của bậc Đại sư. Nay 
khi đêm về ta phải hết sức cố gắng chuyên cần để bổ túc lại thời gian 
sắp mất đây. Nghĩ thế rồi nên càng hăng hái siêng năng cầu mong đến 
được những điều chưa được, mong đến được những chỗ chưa đến, mong 
chứng được những quả chưa chứng. Đó gọi là sự siêng năng thứ tư. 
5. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người suốt ngày phải đi 
đường, nên nghĩ: Ta suốt ngày đã phải đi đường xa, không rảnh rang để 
tu học các thánh giáo của các bậc Đại sư. Nay đêm đã về, ta hãy hết sức 
cố gắng chuyên cần để bổ túc lại thời gian đã mất trước đây. Nghĩ thế 
rồi nên càng hăng hái siêng năng mong cầu được các điều chưa được, 
mong đến được những nơi chưa đến và mong chứng được các quả chưa 
chứng. Đó là sự siêng năng thứ năm.
6. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người hẹn đến ngày 
mai sẽ phải lên đường, liền nghĩ: Đến ngày mai là ta đã phải lên đường 
rồi, đâu có rảnh rang mà tu học được các thánh giáo của các bậc Đại sư. 
Vậy nay ở trong đêm ta cần phải cố gắng hết sức để bổ túc lại những 
thời gian sắp mất đây. Nghĩ như thế rồi nên càng hăng hái siêng năng 
để mong cầu được những điều chưa được, mong đến được những chỗ 
chưa đến được và mong chứng được các quả chưa chứng. Đó là sự siêng 
năng thứ sáu.
7. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người đang lúc bị các 
bệnh vây hãm hành hạ, liền nghĩ ta đã bị các bệnh khổ bao vây hành 
hạ. Nếu bệnh càng nặng mà phải chết đi thì đối với các giáo pháp dạy 
bảo của các bậc Đại sư ta chẳng có được chút gì. Nghĩ như thế rồi nên 
càng hăng hái cố gắng hết sức siêng năng mà mong được những điều 
chưa được, mong đến những chỗ chưa đến được và mong chứng được 
các quả chưa chứng. Đó là sự siêng năng thứ bảy.
8. Lại nữa, quý vị nên biết: Như có một số người bị bệnh chưa lành 
được bao lâu, liền nghĩ: Ta bị bệnh và vừa khỏi bệnh không được bao 
lâu, nếu như bệnh ấy tái phát trở lại, rủi ro phải chết đi thì các điều dạy 

===== PAGE 292 =====
292 BỘ TỲ ĐÀM 1
bảo của bậc Đại sư ta chẳng được chút gì cả. Nghĩ như thế rồi nên càng 
hết sức siêng năng hăng hái, mong được những điều chưa được, mong 
đến được những chỗ chưa đến, mong chứng được các quả chưa chứng. 
Đó là sự siêng năng thứ tám.
Như thế là tám điều siêng năng.
Hỏi: Vì sao lại gọi đây là tám điều siêng năng?
Đáp: Siêng năng là cố gắng hết sức mình làm việc. Do tám việc 
nầy chưa sinh mà sinh ra. Khi đã sinh ra rồi thì càng phát triển lớn mạnh. 
Do đó nên gọi là sự siêng năng.
Có tám việc sinh phước đức:
1. Quý thầy nên biết: Như có một số người cúng thí cho các vị 
Sa-môn hoặc Bà-la-môn những kẻ nghèo khổ, tu khổ hạnh, bậc đại 
hạnh, kẻ ăn xin cùng khổ các thứ y phục, thức ăn uống, các loại hương 
hoa nhà cửa, phòng ốc, ngọa cụ, giường nằm, đèn đuốc và các thứ cần 
dùng... Lại thấy có những người giàu sang thì liền nghĩ do sự bố thí nầy 
mà có được các căn thiện. Ước mong sao đời sau tôi được là loại người 
giàu sang. Do đó người ấy cố tâm tu tập làm được nhiều việc tốt, lúc 
đầu còn ham vui chơi giỡn nên có phần kém sút tạp nhạp. Nhưng về sau 
thì càng vui vẻ mong cầu sự thanh vắng cao quý. Nhân đó mà khi chết 
rồi, người ấy được trở lại làm người và sinh vào chốn giàu sang. Tuy đã 
được giàu sang tự tại an lạc, nhưng người ấy luôn giữ giới hạnh vẹn toàn 
đầy đủ, tâm nguyện luôn được thanh tịnh, ấy là do thân đời trước giới 
hạnh thanh tịnh. Thế nên gọi là điều sinh phước đức thứ nhất.
Như điều mong ước được sinh làm người giàu có sang trọng, do 
đó cũng như mong ước được sinh làm các trời Tứ Thiên vương hay cõi 
trời Ba Mươi Ba (Trời Đao-lợi), như trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc-
biến-hóa, trời Tha-hóa-tự-tại, trời Phạm Chúng, nên biết cũng như thế. 
Riêng cõi trời Phạm chúng thì có sai khác nên nói là phải lìa bỏ dục.
Trong đây nói từ thứ nhất đến thứ tám, là theo thứ tự cứ liên tục 
đếm dần mãi lên thì nói ở hàng thứ nhất cho đến hàng thứ tám.
Hỏi: Vì sao lại nói đây gọi là sự sinh ra phước?
Đáp: Vì các sự thuộc về quả phước thì đều do chỗ nầy sinh ra nên 
gọi là việc sinh ra phước.
Có tám thứ chúng: 
1. Chúng Sát-đế-lợi. 
2. Chúng Bà-la-môn. 
3. Chúng Trưởng giả. 
4. Chúng Sa-môn. 

===== PAGE 293 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 293
5. Chúng trời Tứ Thiên vương. 
6. Chúng trời Ba Mươi Ba. 
7. Chúng Thiên ma. 
8. Chúng Phạm thiên.
- Thế nào là chúng Sát-đế-lợi?
Đáp: Hiển bày rõ ràng các sắc, các uẩn và các bộ của nó, thì gọi 
chúng là Sát-đế-lợi. Cho đến cả chúng Phạm thiên thì cũng như thế.
Có tám pháp ở đời: 
1. Được. 
2. Không được. 
3. Hủy (chê bai). 
4. Dự (khen). 
5. Xưng (ca tụng). 
6. Cơ (chê, làm nhục). 
7. Khổ. 
8. Lạc (vui).
- Thế nào là được?
Đáp: Nếu đối với các thứ đáng ưa thích mến yêu như sắc, thanh, 
hương, vị, xúc và các thứ y phục, thức ăn uống, ngọa cụ, thuốc men, các 
vật dụng cần thiết, mà có các thứ đó, riêng có được, đã có, sắp có v.v... 
thì gọi là được.
- Thế nà o là không được?
Đáp: Nếu đối với các thứ đáng ưa thích mến yêu như sắc, thanh, 
hương, vị, xúc và các thứ y phục, thức ăn uống, ngọa cụ, thuốc men, các 
vật dụng cần thiết khác mà chẳng có được, chẳng có riêng, đã không 
có, cũng không sắp có, thì gọi là không được.
- Thế nào là hủy (chê bai)?
Đáp: có các thứ ẩn kín giấu giếm không hiện ra trước, không khen 
ngợi đề cao, cũng không ca tụng mà lại bảo: Các thứ tín, giới, văn, xả, 
tuệ v.v..., của người ấy đều thiếu sót, nên gọi là hủy (chê bai).
- Thế nào là dự (khen)?
Đáp: Có các thứ giấu kín không hiện bày ra trước mọi người mà 
được ngợi khen, đề cao, nói tốt cũng lại được ca tụng: các thứ tín, giới, 
văn, xả, tuệ v.v..., của người ấy đều đầy đủ rất đáng khen thì gọi là dự 
(khen).
- Thế nào là xưng (ca tụng)?
Đáp: Có các thứ không ẩn kín mà hiện bày rõ ràng trước mọi 
người, nhưng không quở trách chê bai chửi mắng làm nhục mà lại ngợi 

===== PAGE 294 =====
294 BỘ TỲ ĐÀM 1
khen tán dương nói tốt và ca tụng: Các thứ tín, giới, văn, xả, tuệ v.v... 
của Ngài thật là toàn vẹn, rất đáng khâm phục. Đó gọi là xưng.
- Thế nào là cơ (chê, làm nhục)?
Đáp: Có các thứ không ẩn kín giấu che mà hiện bày ra trước mọi 
người, và lại chê trách quở mắng nhục mạ, không khen ngợi chẳng ca 
tụng chi cả, mà bảo: Các thứ tín, giới, văn, xả, tuệ v.v..., của nhà ngươi 
đều thiếu sót, thật đáng chê. Đó gọi là cơ (chê).
- Thế nào là gọi là khổ?
Đáp: Có cảm xúc (thọ) đau khổ khi giao tế tiếp xúc đụng chạm 
mà khiến thân và tâm có những cảm xúc đau khổ bất bình..., thì gọi là 
khổ.
- Thế nào là gọi là vui?
Đáp: Có cảm xúc vui khi giao tế, tiếp xúc mà khiến thân và tâm 
có những cảm xúc vui vẻ và bình đẳng..., thì gọi đó là vui.
Đức Thế Tôn nói kệ:
Được, không được, chê, khen
Và khen, chê, vui, khổ
Vô thường, ý ham muốn
Pháp biến hoại khó giữ.
Người trí biết như thực
Hiện thấy sinh tử núp
Với sự yêu, không yêu
Tâm chẳng hề mừng giận.
Dù có gặp thuận, nghịch
Mà giải buông và dứt
Đối tất cả giải thoát
Đến tận cùng bờ kia.
Có tám thứ giải thoát: 
1. Nếu có sắc quán các sắc, là loại giải thoát thứ nhất. 
2. Bên trong không sắc tưởng quán các sắc ngoài, là loại giải thoát 
thứ hai. 
3. Tịnh giải thoát thân chứng trụ đầy đủ là giải thoát thứ ba. 
4. Vượt lên tất cả sắc tưởng, diệt trừ đối tưởng, không suy nghĩ các 
thứ tưởng, nhập vào không vô biên và trụ đầy đủ vào Không vô biên xứ, 
đó là loại giải thoát thứ tư. 
5. Vượt lên tất cả Không vô biên xứ, mà nhập vào thức vô biên, 
trụ đầy đủ vào Thức vô biên xứ, là loại giải thoát thứ năm. 
6. Vượt lên trên tất cả Thức vô biên xứ, nhập vào vô sở hữu, trụ 

===== PAGE 295 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 295
đầy đủ vào Vô sở hữu xứ, là loại giải thoát thứ sáu. 
7. Vượt lên trên tất cả Vô sở hữu xứ, nhập vào phi tưởng trụ đầy 
đủ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, là loại giải thoát thứ bảy. 
8. Vượt lên trên tất cả Phi tưởng phi phi tưởng xứ mà nhập vào 
tưởng thọ diệt, thân chứng trụ đầy đủ là loại giải thoát thứ tám.
Nếu có quán các sắc là đối với mỗi thứ sắc tưởng riêng biệt mà 
chưa lìa bỏ, chưa riêng lìa bỏ, chưa điều phục, chưa riêng điều phục, 
chưa diệt mất, chưa phá hoại... Do đó chưa như thế và nhờ sức hiểu biết 
cao (thắng giải) nhìn thấy các thứ sắc ở ngoài hoặc từ sự tái mét của 
thây ma, hoặc máu mủ nhầy nhụa, thây đó hoặc rã, hoặc lìa tan, hoặc 
bị mổ ăn, hoặc đổi màu đỏ, hoặc xương xóc hay xương vụn. Đó gọi là 
có sắc quán các sắc.
Thứ nhất, nghĩa là trong các định theo thứ tự liên tục đếm dần lên 
thì nó ở hàng thứ nhất.
Giải thoát là trong định nầy, hết thảy các thứ thân, sắc, thọ, tưởng, 
hành, thức thiện. Đó gọi là giải thoát.
Bên trong không có sắc tưởng, quán sắc bên ngoài là: bên trong, 
các sắc đó có khác nhau, và xa lìa, đã riêng lìa xa, đã điều phục, đã 
riêng điều phục, đã diệt, đã riêng diệt hư. Do sắc tưởng bên trong đã lìa 
xa, đã riêng lìa xa, đã điều phục, đã riêng điều phục, đã diệt, đã riêng 
diệt hư, do sức hiểu biết cao mà quán các sắc bên ngoài từ bầm xanh 
ứ đến tan nồng nặc, hoặc rã, hoặc tan ra, hoặc bị quạ mổ ăn, hoặc đổi 
màu đỏ, hoặc thành xương, xương vụn. Đó gọi là bên trong không có 
sắc tưởng quán các sắc bên ngoài.
Thứ hai là trong các định, theo thứ tự liên tục đếm dần lên thì nó 
ở hàng thứ hai.
 Giải thoát là ở trong định nầy, hết thảy các thứ thiện sắc thọ tưởng 
hành thức thiện gọi là giải thoát.
Tịnh giải thoát thân chứng trụ đầy đủ. 
Hỏi: Gia hạnh tịnh giải thoát nầy là gì, kẻ tu hạnh quan sát do 
phương tiện nào mà nhập vào định tịnh giải thoát?
Đáp: Người mới tu các nghiệp, khi mới tu quán thì nắm chắc lấy 
tưởng của cây xanh, như đọt non, cành xanh, lá xanh, hoa xanh, quả 
xanh, hoặc lấy màu áo xanh khác. Khi có cái màu xanh ấy rồi, do sức 
hiểu biết cao mà suy tưởng nghĩ nhớ mãi, quan sát, xác lập tin hiểu sắc 
đó là màu xanh của vật gì. Vì do nghĩ nhớ tìm biết nó là màu xanh của 
vật gì nên tâm liền tán loạn xao động, luôn bay nhảy chạy theo các 
tướng mà không thể trụ dính vào một chỗ nhất định. Do vì suy nghĩ sắc 

===== PAGE 296 =====
296 BỘ TỲ ĐÀM 1
nầy là xanh chớ không phải màu khác, nên tâm luôn loạn động bay 
nhảy khắp các tướng, không thể chuyên chú vào một cảnh, nên chưa 
thể trụ tâm nhập vào Tịnh giải thoát được. Và vì muốn nhiếp giữ tâm 
loạn động luôn bay nhảy, cho nên đối với một màu xanh đó mà chú 
tâm nghĩ, nhớ suy nghĩ mãi, bảo màu xanh đó chẳng phải cái không 
xanh. Cứ mãi siêng năng chuyên cần suy nghĩ mãi cái tướng xanh đó, 
đến khi khiến tâm liên tục trụ vào một chỗ thật lâu. Do gia hạnh đó mà 
nhập vào định tịnh giải thoát. Mãi siêng tu tập gia hạnh có thật nhiều 
lần xong rồi lại khiến tu định phương tiện nầy, là đối với gia hạnh dẫn 
đến sinh đạo mà nhiều phen tu tập rèn luyện làm việc thật nhiều. Khi 
đã rất nhiều lần tu tập rèn luyện gia hạnh dẫn đến sinh đạo rồi thì tâm 
liền an trụ trụ vào các trụ, trụ gần. Và luôn liên tục cốt tâm chuyên chú 
nghĩ nhớ vào một cảnh, suy nghĩ mãi các sắc đó nhất định là màu xanh. 
Do tâm đã an trụ, trụ vào các trụ, trụ gần..., và liên tục cột tâm chuyên 
chú nghĩ nhớ vào một cảnh, suy nghĩ mãi tướng xanh ấy một cách không 
hai, không đổi..., thì mới chứng nhập được vào định Tịnh giải thoát.
Còn muốn dùng màu vàng trắng đỏ..., thì cũng quán nó như màu 
xanh đã nói.
Hàng thứ ba, nghĩa là các định trong đây, theo thứ tự đếm dần lên 
thì nó ở hàng thứ ba.
Giải thoát nghĩa là trong định nầy thì có các sắc thọ tưởng hành 
thức thiện, đó gọi là giải thoát.
Hỏi: Vượt tất cả các sắc tưởng là sắc tưởng gì?
Đáp: Tức là nhãn thức của thân tương ưng với các tưởng cùng tính 
chất của tưởng, tính chất đang tưởng, tính chất đã tưởng hay sắp tưởng 
đến... đó gọi là sắc tưởng. Lại có chỗ nói năm thức của thân tương ưng 
với các tưởng, cùng tưởng. Cho đến rộng nói thì gọi là sắc tưởng. Nay 
nghĩa trong đây là nhãn thức của thân tương ưng với các tưởng, cho đến 
rộng nói, nên gọi là sắc tưởng. Khi nhập vào định nầy thì đối với sắc 
tưởng đều có thể vượt lên sự siêu việt bình đẳng và siêu việt cùng cực, 
cho nên nói là vượt lên tất cả các sắc tưởng diệt.
Hỏi: Có đối tưởng đối tưởng là gì?
Đáp: bốn thức của thân tương ưng với các tưởng cùng tưởng, cùng 
tưởng. Cho đến rộng nói thì gọi là có đối tưởng. Lại có chỗ nói năm 
thức của thân tương ưng với các tưởng, cho đến rộng nói thì gọi là có 
đối tưởng. Còn ở chỗ bảo là sự giận tương ưng với các tưởng, cùng các 
tưởng, cho đến rộng nói thì gọi là có đối tưởng. Nay nghĩa trong đây 
là bốn thức của thân tương ưng với các tưởng, cùng các tưởng, cho đến 

===== PAGE 297 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 297
rộng nói thì gọi là có đối tưởng. Khi nhập vào định nầy, thì có đối tưởng 
đó đã đoạn dứt, đã biết khắp, đã lìa bỏ, đã riêng lìa bỏ, đã điều phục, 
đã riêng điều phục, đã diệt mất, đã phá hoại. Thế nên nói là diệt hết sự 
có đối tưởng.
Đáp: Không nghĩ bàn các thứ tưởng. Các thứ tưởng là gì?
Đáp: Vì có sự che lấp, trói cột mà có biết bao sự nhiễm ô tội lỗi. 
Và sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng..., với bao 
nhiêu thứ tưởng, cũng như có bao nhiêu tưởng chẳng thiện, hoặc có các 
thứ tưởng trái lý dẫn đến việc làm chướng ngại cho định. Như thế gọi 
là tất cả các thứ tưởng. Khi nhập định nầy thì đối với các thứ tưởng đó 
không dẫn phát, không cùng dẫn phát, không tùy dẫn phát. Không suy 
nghĩ, không đã, sẽ là hiện đang suy nghĩ. Do đó nên nói chẳng suy nghĩ 
các thứ tưởng.
Nhập không vô biên, trụ đầy đủ vào Không vô biên xứ.
Hỏi: Giải thoát gia hạnh của Không vô biên xứ nầy là sao? Người 
tu hạnh quan sát do phương tiện nào mà nhập vào định giải thoát của 
Không vô biên xứ?
Đáp: Người mới tu nghiệp thì khi mới tu quán thì trước nhất phải 
suy tư đệ tứ thiền là chướng thô khổ (khổ to), sau đó mới suy tư về 
Không vô biên xứ là sự lìa bỏ tĩnh tuyệt diệu. Vì người ấy làm như 
thế nên tâm liền tán loạn xao động, luôn bay nhảy theo các tướng, 
không thể cột dính tâm chuyên chú nghĩ nhớ vào một cảnh mà tư duy 
về Không vô biên xứ. Vì tâm luôn bay nhảy nên chưa thể trụ vào định 
giải thoát của Không vô biên xứ được. Và vì muốn nhiếp giữ cái tâm 
luôn loạn động bay nhảy, nên phải chuyên chú cột niệm mà suy tư về 
tướng của Không vô biên xứ. Phải siêng năng chuyên cần mạnh mẽ 
suy nghĩ mãi mãi tướng đó cho đến khi khiến được tâm liên tục trụ lâu 
vào một chỗ. Do gia hạnh mà nhập được vào định giải thoát của Không 
vô biên xứ. Mãi siêng năng tu tập gia hạnh đó thật nhiều xong rồi, mới 
tiến tu định phương tiện nầy, là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo mà 
nhiều phen tu tập rèn luyện và làm rất nhiều việc. Khi đã rất nhiều lần 
tu tập rèn luyện gia hạnh dẫn đến sinh đạo rồi thì tâm liền an trụ, trụ và 
các trụ, trụ gần. Và luôn liên tục cột tâm chuyên chú nghĩ nhớ vào một 
cảnh, suy nghĩ mãi về Không vô biên xứ như thế một cách không hai, 
không đổi, thì liền có thể chứng nhập vào định giải thoát của Không vô 
biên xứ.
Hàng thứ tư, nghĩa là trong các định đây, cứ theo thứ tự liên tục 
đếm dần lên thì nó ở hàng thứ tư.

===== PAGE 298 =====
298 BỘ TỲ ĐÀM 1
Giải thoát, là trong định nầy, có bao nhiêu sắc, thọ, tưởng, hành, 
thức thiện thì đều gọi là giải thoát.
Hỏi: Vượt tất cả Không vô biên xứ. Thế nào là vượt tất cả Không 
vô biên xứ?
Đáp: Khi sắp muốn nhập vào Thức vô biên xứ thì đối với tất cả 
tưởng Không vô biên xứ đều có thể vượt lên, có thể siêu việt, siêu việt 
bình đẳng, siêu việt tột cùng. Thế nên nói là vượt tất cả Không vô biên 
xứ.
Nhập thức vô biên, trụ đầy đủ vào Thức vô biên xứ.
Hỏi: Gia hạnh giải thoát của Thức vô biên xứ nầy như thế nào? 
Người tu hành quan sát do phương tiện nào mà nhập vào định giải thoát 
của Thức vô biên xứ?
Đáp: Người mới tu nghiệp, khi mới tu quán thì trước hết phải tư 
duy suy nghĩ về Không vô biên xứ là cái chướng thô khổ, sau đó mới tư 
duy suy nghĩ về Thức vô biên xứ là..., sự lìa bỏ cái yên tĩnh tuyệt diệu. 
Vì người đó đã tư duy suy nghĩ như thế nên tâm liền tán loạn xao động, 
luôn bay nhảy theo các tướng, không thể cột niệm nghĩ nhớ chuyên chú 
vào một cảnh mà liên tục tư duy suy nghĩ về Thức vô biên xứ. Vì như 
thế nên tâm người ấy chưa thể trụ vào định giải thoát của Thức vô biên 
xứ được. Vì để nhiếp giữ cái tâm luôn loạn động bay nhảy nầy, nên phải 
cột niệm chuyên chú suy nghĩ về tướng của Thức vô biên xứ. Phải suy 
nghĩ tướng nầy một cách siêng năng mạnh mẽ, cho đến khi nào khiến 
được tâm liên tục an trụ lâu dài. Do gia hạnh đó nên mới nhập được vào 
định giải thoát của Thức vô biên xứ. Cứ mãi siêng năng rèn luyện tu tập 
rất nhiều lần gia hạnh đó, xong rồi lại tiến tu cái định phương tiện nầy, 
là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo mà phải nhiều phen rèn luyện tu 
tập và làm nhiều việc. Khi đã tu tập rèn luyện nhiều lần gia hạnh dẫn 
đến sinh đạo thì tâm liền an trụ, trụ vào tất cả trụ, trụ gần. Và luôn liên 
tục cột tâm chuyên chú nghĩ nhớ vào một cảnh, suy nghĩ mãi về Thức 
vô biên xứ một cách không hai, không đổi thì liền có thể chứng nhập 
vào định giải thoát của Thức vô biên xứ.
Hàng thứ năm, là trong các định nầy, theo thứ tự liên tục đếm dần 
mãi lên thì nó ở hàng thứ năm.
Giải thoát, là trong các định nầy có các thứ sắc, thọ, tưởng, hành, 
thức thiện thì đều gọi là giải thoát.
Hỏi: Vượt tất cả Thức vô biên xứ. Thế nào là vượt tất cả Thức vô 
biên xứ?
Đáp: Khi sắp muốn nhập vào Vô sở hữu xứ, thì đối với tất cả tưởng 

===== PAGE 299 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 299
Thức vô biên xứ đều có thể siêu vượt cả, siêu vượt bình đẳng, siêu vượt 
tột cùng. Thế nên gọi là siêu vượt tất cả Thức vô biên xứ.
Hỏi: Nhập vô sở hữu, trụ đầy đủ vào Vô sở hữu xứ. Gia hạnh của 
Vô sở hữu xứ nầy nó như thế nào? Xét hạnh quan sát do phương tiện 
nào mà nhập vào định giải thoát của Vô sở hữu xứ?
Đáp: Kẻ mới tu nghiệp, khi mới tu quán thì trước hết phải suy nghĩ 
tư duy về Thức vô biên xứ là cái chướng khổ thô. Sau đó mới suy nghĩ 
tư duy về Vô sở hữu xứ là sự lìa bỏ sự yên tĩnh tuyệt diệu. Vì người ấy 
đã tư duy suy nghĩ như thế nên tâm liền tán loạn xao động, luôn bay 
nhảy theo các tướng không thể cột niệm nghĩ nhớ chuyên chú vào một 
cảnh mà liên tục tư duy suy nghĩ về Vô sở hữu xứ. Vì như thế nên tâm 
người ấy chưa thể trụ vào định giải thoát của Vô sở hữu xứ được. Vì 
muốn nhiếp giữ cái tâm luôn loạn động bay nhảy nầy nên phải cột niệm 
chuyên chú suy nghĩ mãi về tướng của Vô sở hữu xứ. Phải suy nghĩ 
tướng nầy một cách siêng năng mạnh mẽ cho đến khi nào khiến được 
tâm liên tục an trụ lâu dài. Do gia hạnh đó nên mới nhập được vào định 
giải thoát của Vô sở hữu xứ. Cứ mãi siêng năng rèn luyện tu tập thật 
nhiều lần gia hạnh đó xong rồi lại tiến tu định phương tiện nầy. Nghĩa 
là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo thì phải rất nhiều phen rèn luyện 
tu tập và làm nhiều việc. Khi đã rèn luyện tu tập nhiều lần gia hạnh 
dẫn đến sinh đạo, thì tâm liền an trụ, trụ vào tất cả trụ, trụ gần. Và luôn 
liên tục cột tâm chuyên chú vào một cảnh, suy nghĩ mãi về Vô sở hữu 
xứ một cách không hai, không đổi thì liền có thể chứng nhập vào định 
giải thoát của Vô sở hữu xứ.
Hàng thứ sáu, là trong các định nầy, theo thứ tự liên tục đếm mãi 
lên thì nó ở hàng thứ sáu.
Giải thoát, là trong định nầy có các thứ sắc, thọ, tưởng, hành, thức 
thiện thì đều gọi là giải thoát.
Hỏi: Vượt tất cả Vô sở hữu xứ. Thế nào là vượt tất cả Vô sở hữu 
xứ?
Đáp: Khi sắp muốn nhập vào phi tưởng phi phi tưởng xứ thì đối với 
tất cả Vô sở hữu xứ đều có thể siêu vượt, siêu vượt bình đẳng, siêu vượt 
tột cùng. Thế nên gọi là siêu vượt tất cả Vô sở hữu xứ.
Nhập phi tưởng trụ đầy đủ vào phi phi tưởng xứ.
Hỏi: Gia hạnh của phi tưởng phi phi tưởng xứ nầy như thế nào? 
Người tu hạnh quan sát do phương tiện nào mà nhập vào định giải thoát 
của phi tưởng phi phi tưởng xứ?
Đáp: Người mới tu nghiệp, khi mới tu quán thì trước hết cần phải 

===== PAGE 300 =====
300 BỘ TỲ ĐÀM 1
suy tư về Vô sở hữu xứ là cái chướng khổ thô. Sau đó phải suy tư về phi 
tưởng phi tưởng xứ là sự lìa bỏ cái yên tịnh tuyệt vời. Vì người đó đã tư 
duy suy nghĩ như thế, nên tâm liền tán loạn xao động, luôn bay nhảy 
theo các tướng không thể cột niệm chuyên chú nghĩ nhớ vào một cảnh, 
mà liên tục tư duy suy nghĩ mãi về phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vì như 
thế nên tâm người ấy chưa thể trụ vào định giải thoát của phi tưởng phi 
phi tưởng xứ được. Vì muốn nhiếp giữ cái tâm loạn động luôn bay nhảy 
nầy, nên phải luôn cột niệm chuyên chú suy nghĩ mãi về tướng của phi 
tưởng phi phi tưởng xứ. Phải suy nghĩ về tướng nầy một cách siêng năng 
mạnh mẽ cho đến khi nào khiến được tâm liên tục an trụ lâu dài. Do gia 
hạnh đó nên mới nhập được vào định giải thoát của phi tưởng phi phi 
tưởng xứ. Cứ mãi siêng năng tu tập rèn luyện rất nhiều lần gia hạnh đó. 
Xong rồi lại tiến tu cái định phương tiện nầy, nghĩa là đối với gia hạnh 
dẫn đến sinh đạo thì phải nhiều lần rèn luyện tu tập gia hạnh dẫn đến 
sinh đạo thì tâm liền an trụ, trụ vào tất cả trụ, trụ gần. Và luôn liên tục 
cột tâm chuyên chú nghĩ nhớ vào một cảnh, suy nghĩ mãi về phi tưởng 
phi phi tưởng xứ một cách không hai, không đổi, thì liền có thể chứng 
nhập vào định giải thoát của phi tưởng phi phi tưởng xứ...
Hàng thứ bảy, nghĩa là các định trong đây, theo thứ tự cứ liên tục 
mãi lên thì nó ở hàng thứ bảy.
Giải thoát, nghĩa là trong các định nầy có các thứ sắc, thọ, tưởng, 
hành, thức thiện thì đều gọi là giải thoát.
Hỏi: Vượt tất cả phi tưởng phi phi tưởng xứ. Thế nào là vượt tất cả 
Phi tưởng phi phi tưởng xứ?
Đáp: Vì khi muốn nhập vào Tưởng thọ diệt giải thoát thì đối với 
tất cả các tưởng phi tưởng phi phi tưởng xứ đều phải vượt lên, vượt lên 
một cách bình đẳng siêu vượt tột cùng. Thế nên gọi là vượt tất cả phi 
tưởng phi phi tưởng xứ.
Nhập vào tưởng thọ diệt, thân chứng trụ đầy đủ.
Hỏi: Gia hạnh của tưởng thọ diệt giải thoát nầy như thế nào? 
Người tu hạnh quan sát do phương tiện nào mà nhập vào định giải thoát 
của tưởng thọ diệt?
Đáp: Người mới tu nghiệp khi mới tu quán thì đối với tất cả hạnh 
không mong ước tạo tác, cũng không còn muốn suy tư nghĩ ngợi hiểu 
biết gì cả, mà khi nhập vào định thì chỉ nghĩ: Làm thế nào mà khiến các 
thọ tưởng nào chưa sinh thì tạm thời đừng sinh, các thọ tưởng nào đã 
sinh ra rồi thì tạm thời đứt mất. Vì người ấy có ước muốn như thế nên 
tùy theo ước nguyện mà có lúc có thể khiến được các thọ tưởng chưa 

===== PAGE 301 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 18 301
sinh tạm thời không sinh, những thọ tưởng nào đã sinh thì tạm thời đứt 
mất. Sánh ngang với tên gọi là nhập định giải thoát tưởng thọ diệt.
Hàng thứ tám, nghĩa là trong các định, theo thứ tự mà liên tục đếm 
dần lên thì nó ở hàng thứ tám.
Giải thoát, nghĩa là trong định nầy có các thứ giải thoát, giải thoát 
khác lạ, rất khác lạ. Đã, đang và sắp giải thoát và lại nếu lấy các pháp 
tưởng vi tế làm nhân thì tưởng vi tế là hạnh bậc vô gián. Do các tưởng 
có nghĩa là không hòa hợp chứ không phải thuộc nghĩa không thành tựu, 
nên gọi là giải thoát.
Trong đây nói về định giải thoát của tưởng thọ diệt, thì thế nào là 
tưởng thọ diệt? Thế nào là tưởng thọ diệt giải thoát? Thế nào là tưởng 
thọ diệt giải thoát định? Mà nói là định giải thoát của tưởng thọ diệt?
Đáp: Tưởng thọ diệt, nghĩa là tưởng và thọ diệt mất, hoàn toàn 
vắng vẻ yên lặng, nên gọi là tưởng thọ diệt.
Tưởng thọ diệt giải thoát, nghĩa là tưởng thọ diệt các thứ giải 
thoát, giải thoát khác lạ, giải thoát rất khác lạ, đã đang và sẽ giải 
thoát, nên gọi là tưởng thọ diệt giải thoát.
Tưởng thọ diệt giải thoát định, nghĩa là tưởng thọ diệt và tưởng 
thọ diệt giải thoát không ẩn nấp sâu kín trái nhau, mà hiện ra rõ ràng 
tự tại, chính thân mình được chứng đắc. Đó gọi là tưởng thọ diệt giải 
thoát định.


===== PAGE 302 =====
302 BỘ TỲ ĐÀM 1
LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC