A-tỳ-đạt-ma Tập Dị Môn Túc Luận · Quyển 19

Việt dịch

QUYỂN 19
Phẩm 9: TÁM PHÁP, Phần 2
Có tám lĩnh vực cao vượt (Bát thắng xứ):
1. Bên trong có sắc tưởng, quán chút sắc ở ngoài. Các thứ sắc ấy 
hoặc đẹp hay xấu, đều thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng như thế thì gọi 
là lĩnh vực cao vượt thứ nhất.
2. Bên trong có sắc tưởng, quán nhiều sắc ở ngoài. Các thứ sắc ấy 
hoặc đẹp hay xấu, đều thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng như thế thì gọi 
là lĩnh vực cao vượt thứ hai.
3. Bên trong không có sắc tưởng, quán chút sắc ở ngoài. Các thứ 
sắc ấy hoặc đẹp hay xấu, đều thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng như thế 
thì gọi là lĩnh vực cao vượt thứ ba.
4. Bên trong không có sắc tưởng, quán nhiều sắc ở ngoài. Các thứ 
sắc ấy hoặc đẹp hay xấu, đều thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng như thế, 
thì gọi là lĩnh vực cao vượt thứ tư.
5. Bên trong không có sắc tưởng, quán các sắc ở ngoài có màu 
xanh hiện ra rõ ràng với ánh sáng xanh, cũng như loại hoa ô mô ca hoặc 
như chất ba la phỉ tư để nhuộm xanh quần áo. Nếu với màu xanh hiện 
ra rõ ràng với ánh sáng xanh thì là bên trong không có sắc tưởng quán 
các sắc ở ngoài, cùng với màu xanh hiện ra rõ ràng với ánh sáng xanh 
cũng thế với các sắc đó đều thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng như thế, 
thì là lĩnh vực cao vượt thứ năm.
6. Bên trong không có sắc tưởng, quán các sắc bên ngoài nếu có 
màu vàng hiện ra rõ ràng với ánh sáng vàng, giống như hoa yết ni ca 
hoặc như chất Bà la phỉ tư nhuộm vàng quần áo. Nếu với màu vàng hiện 
ra rõ ràng với ánh sáng vàng thì là bên trong không có sắc tưởng mà 
quán các sắc ở ngoài, cũng có màu vàng hiện ra rõ ràng với ánh sáng 

===== PAGE 303 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 303
vàng như thế... Đối với các sắc đó mà thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng 
như thế, thì gọi là lĩnh vực cao vượt thứ sáu.
7. Bên trong không có sắc tưởng, quán các sắc bên ngoài, nếu 
có màu đỏ hiện ra rõ ràng với ánh sáng đỏ giống như hoa bàn đậu thì 
phược ca, hoặc như chất bà la phỉ tư nhuộm đỏ quần áo. Nếu có màu đỏ 
hiện ra rõ ràng với ánh sáng đỏ, thì là bên trong không có sắc tưởng mà 
quán các sắc ở ngoài cũng có màu đỏ hiện ra rõ ràng với ánh sáng đỏ 
như the. Đối với các sắc đó mà thấy biết cao tuyệt. Nếu có tưởng như 
thế, thì đó là lĩnh vực cao vượt thứ bảy.
8. Bên trong không có sắc tưởng, quán các sắc bên ngoài, nếu có 
màu trắng hiện ra rõ ràng với ánh sáng trắng giống như màu ô sa tư tinh 
hoặc như chất bà la phỉ tư làm áo quần rất trắng tươi. Nếu có màu trắng 
hiện ra rõ ràng với ánh sáng trắng, thì là bên trong không có sắc tưởng 
mà nhìn xem các sắc ở ngoài cũng có màu trắng hiện ra rõ ràng với ánh 
sáng trắng như thế. Đối với các sắc đó mà thấy biết rõ ràng. Nếu có 
tưởng như thế, thì đó là lĩnh vực cao vượt thứ tám.
Bên trong có sắc tưởng, là người ấy đối với mỗi thứ sắc tưởng 
riêng biệt bên trong mà chưa lìa bỏ, chưa riêng, lìa bỏ, chưa điều phục, 
chưa riêng điều phục, chưa diệt mất, chưa phá hỏng, thì do vì chưa các 
việc như thế nên gọi là bên trong các sắc tưởng.
Quán chút ít sắc bên ngoài. Nghĩa là cái lượng sắc được nhìn thì 
khá ít, bé nhỏ không nhiều nên gọi là ít.
Hoặc đẹp, là sắc được xem bóng ngời, rực rỡ lóng lánh đủ màu 
xanh, vàng, đỏ trắng, nên gọi là đẹp.
Hoặc xấu, là các sắc đã xem chưa bóng láng rực rỡ đủ màu xanh, 
vàng đỏ, trắng, nên gọi hoặc xấu.
Đối với các sắc đỏ thấy biết cao tuyệt, là các sắc mà người ấy nhìn 
thấy thì hãy còn ẩn núp tham dục, hoặc đã đoạn dứt tham dục hay đã 
vượt thoát khỏi tham dục, và đối với người ấy khi đã được thấy biết sáng 
tỏ, thì tức là đã hành phục và được tự tại, không còn sự sợ hãi nào cả. 
Cũng như một người sang trọng hay con cháu người ấy do đã thấy biết 
kỹ lưỡng nên đã thâu nhận các tiểu đồng theo hầu, vì đã thu phục được 
tự tại, không còn chút e dè sợ hãi chi cả. Các Du Già sư (nhà biện luận) 
cũng như thế. Đối với các sắc, được nhìn thấy thì tham dục đã bị khuất 
phục, đã bị đoạn trừ, đã được vượt thoát, đối với người ấy đã được thấy 
biết kỹ lưỡng, đã được thu phục, được tự tại không còn e dè sợ hãi.
Có tưởng như thế, tức là tưởng như thực đang có trước mặt.
Hàng thứ nhất, là trong các định, theo thứ tự liên tục đếm dần lên 

===== PAGE 304 =====
304 BỘ TỲ ĐÀM 1
thì nó ở hàng thứ nhất.
Lĩnh vực cao vượt, là trong định nầy, có bao nhiêu sắc thọ, tưởng, 
hành thức tốt lành, đều gọi là lĩnh vực cao vượt.
Bên trong không có sắc tưởng quán nhiều sắc ở ngoài v.v... Nghĩa 
là số lượng sắc nhìn thấy rất rộng lớn, không có giới hạn, nên gọi là 
nhiều, khác với trước đây đã nói là ít.
Bên trong không có sắc tưởng, là nó đối với mỗi sắc tưởng riêng 
biệt ở trong thì đã lìa bỏ, đã riêng lìa bỏ, đã điều phục, đã riêng điều 
phục, đã diệt mất, đã phá hoại. Do người ấy đối với các sắc tưởng đã 
làm như thế nên gọi là “Bên trong không có sắc tưởng”. Quán nhiều ít 
các sắc ở ngoài thì như trước đã nói.
Bên trong không có sắc tưởng quán các sắc ở ngoài hoặc màu 
xanh, là chỉ chung có bao nhiêu màu xanh, các thứ xanh nhóm xanh... 
cho nên nói là xanh.
Màu xanh rõ ràng, là màu xanh nầy không có hình tướng nên gọi 
là thanh hiển (xanh rõ ràng).
Màu xanh hiện ra, là màu xanh nầy là đối tượng làm việc của 
nhãn thức, cũng là đối tượng làm việc của ý thức, nên gọi là màu xanh 
hiện ra.
Ánh sáng xanh, là màu nầy có thể hiện ra, phát ra các thứ ánh 
sáng, nên gọi là ánh sáng xanh.
Các thứ khác thì như trước đã nói, như nói về màu xanh, các màu 
vàng, đỏ v.v..., cũng y như thế.
---------------
Phẩm 10: CHÍN PHÁP
Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-tử lại bảo đại chúng: Quý thầy nên biết! 
Với chín pháp, Đức Phật đã chính mình hiểu biết thấu suốt kỹ càng, rồi 
đem giảng dạy chỉ bày cho hàng đệ tử của Ngài. Nay chúng ta nên hòa 
hợp kết tập ôn lại, để sau nầy Đức Phật đã diệt độ thì không có sự tranh 
cãi với nhau. Và chúng ta nên tu phạm hạnh, tuân giữ luật pháp để đem 
lại lợi ích lâu dài cho vô số chúng sinh. Hãy nên thương xót hàng trời, 
người ở thế gian, khiến họ thâu nhận được nhiều nghĩa lý lợi ích và sự 
an lạc đặc biệt.
Chín pháp là gì? Ở đây tóm tắt có hai thứ chín pháp. Đó là chín kết 
và chín chỗ ở của hữu tình.
Có chín kết: 
1. Kết ái. 

===== PAGE 305 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 305
2. Kết giận dữ. 
3. Kết kiêu mạn. 
4. Kết vô minh. 
5. Kết chấp. 
6. Kết bám chặt. 
7. Kết nghi ngờ. 
8. Kết ganh tỵ. 
9. Kết keo kiệt.
- Thế nào là kết ái? Tham lam ham muốn trong ba cõi thì gọi là 
kết ái.
- Thế nào là kết giận dữ? Muốn gây tổn hại cho các loài hữu tình, 
trong lòng luôn ôm ấp sự tàn hại để gây bao sầu não cho mọi người. Đã, 
sắp và đang giận dữ. Thích gây tai họa và rất thích gây tai họa. Lòng 
lúc nào cũng toàn giận dữ. Đối với mọi người luôn làm trái nghịch lại, 
để cố tình gây tai họa. Đã từng, hiện đang và sẵn sàng gây bao tai họa. 
Nên gọi là kết giận dữ.
- Thế nào là kết kiêu mạn?
Đáp: Kiêu mạn có bảy thứ: 
1. Mạn. 
2. Quá mạn. 
3. Mạn quá mạn. 
4. Ngã mạn. 
5. Tăng thượng mạn. 
6. Ty mạn. 
7. Tà mạn. 
Bảy thứ mạn nầy hợp lại gọi chung là kiêu mạn.
- Thế nào là kết vô minh?
Đáp: Ở trong ba cõi ngu si không trí tuệ sáng suốt thì gọi là kết 
vô minh.
- Thế nào là kết chấp?
Đáp: Có ba thứ kết chấp: 
1. Chấp Tát-ca-da (thân kiến). 
2. Chấp lệch về một bên. 
3. Chấp sai lầm (tà kiến). 
Ba thứ đó gọi chung là kết chấp.
- Thế nào là kết bám chặt (chấp lấy)?
Đáp: Có hai thứ bám chặt: Đó là sự thấy biết bám chặt và các điều 
răn cấm bám chặt (giới cấm thủ). Cả hai thứ đó gọi chung là kết bám 

===== PAGE 306 =====
306 BỘ TỲ ĐÀM 1
chặt.
- Thế nào là kết nghi ngờ?
Đáp: Đối với các điều đúng chắc thật thì lại ngờ vực hoang mang 
do dự, lừng khừng, nên gọi là kết nghi ngờ.
- Thế nào là kết ganh tỵ? (Ganh ghét)
Đáp: Không cam tâm an phận nên gọi là kết ganh tỵ.
Có chín chỗ ở của hữu tình:
1. Loại hữu tình có sắc, có nhiều thứ thân và nhiều thứ tưởng như 
người và một phần trời, đó là chỗ ở thứ nhất của loài hữu tình.
2. Loài hữu tình có sắc, có nhiều thứ thân và một thứ tưởng như 
cõi trời Phạm chúng mới được thành lập ở kiếp. Đó là chỗ ở thứ hai của 
loài hữu tình.
3. Loài hữu tình có sắc, có một thứ thân và nhiều thứ tưởng như cõi 
trời Quang âm. Đó là chỗ ở thứ ba của loài hữu tình.
4. Loài hữu tình có sắc, có một thứ thân và một thứ tưởng. Như cõi 
trời Biến tịnh. Đó là chỗ ở thứ tư của loài hữu tình.
5. Loài hữu tình có sắc, không có tưởng, không có tưởng riêng 
biệt. Như cõi trời Vô tưởng hữu tình. Đó là chỗ ở thứ năm của loài hữu 
tình.
6. Loài hữu tình không có sắc, vượt ra ngoài tất cả các sắc tưởng, 
diệt hết “có đối tưởng”, không tư duy siêng năng các thứ tưởng, nhập 
vào không vô biên, trụ đầy đủ vào Không vô biên xứ, như cõi trời 
Không vô biên xứ. Đó là chỗ ở thứ sáu của loài hữu tình.
7. Loài hữu tình không có sắc, vượt ra ngoài tất cả Không vô biên 
xứ, nhập vào thức vô biên, trụ đầy đủ vào Thức vô biên xứ, như cõi trời 
Thức vô biên xứ. Đó là chỗ ở thứ bảy của loài hữu tình.
8. Loài hữu tình không có sắc, vượt ra ngoài tất cả Thức vô biên 
xứ. Nhập vào vô sở hữu, trụ đầy đủ vào Vô sở hữu xứ, như cõi trời Vô 
sở hữu xứ. Đó là chỗ ở thứ tám của loài hữu tình.
9. Loài hữu tình không có sắc, vượt ra ngoài tất cả Vô sở hữu xứ. 
Nhập vào Phi tưởng, trụ đầy đủ vào Phi phi tưởng xứ, như cõi trời Phi 
tưởng phi phi tưởng. Đó là chỗ ở thứ chín của loài hữu tình.
Có sắc, nghĩa là loài hữu tình có sắc đó, bày lập ra cái thân có sắc 
và các thứ có sắc về xứ, giới uẩn nên gọi là có sắc.
Loài hữu tình, tức là theo nghĩa chắc thật cao quý, thì các loại 
hữu tình dù không thể thụ nhận được, không thể được, không có, không 
hiện hữu. Nhưng dựa vào các uẩn xứ giới mà giả lập ra. Các tưởng đều 
tưởng bày ra mà nói, thay đổi. Tức là loài hữu tình có ý, sinh ra trẻ hài 

===== PAGE 307 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 307
nhi có nuôi dưỡng lớn lên thành hạng người Bổ-đặc-già-la, nên gọi là 
hữu tình.
Có nhiều thứ thân, là loài hữu tình đó có nhiều thứ sắc rõ ràng, còn 
thân có nhiều hình, nhiều tướng không phải chỉ có một thứ sắc, một thứ 
hình, một thứ tướng, nên gọi là nhiều thứ thân.
Nhiều thứ tưởng, là loài hữu tình đó có tưởng vui, tưởng khổ và 
tưởng không vui không khổ, nên gọi là nhiều thứ tưởng.
Như loài người và một phần hàng Trời, tức là chỉ chung cho loài 
người và loài trời cõi Dục, nên gọi là như loài người và một phần loài 
trời.
Đó là hàng thứ nhất, tức là theo thứ tự liên tục đếm dần lên thì nó 
ở hàng thứ nhất. 
Chỗ ở của loài hữu tình, là các chỗ của các loài hữu tình ở trụ 
sống nương nhờ, nên thích sống, thích được sinh vào đó, tức là chỉ chung 
trong đó có bao nhiêu thứ sắc thọ tưởng hành thức hữu lậu nên gọi là 
chỗ ở của loài hữu tình.
Còn loài hữu tình có sắc, có nhiều thứ thân, thì có nghĩa như đã 
nói trước rồi.
Có một thứ tưởng, là các loài hữu tình đều có thời hạn và phần 
số. Đối với kiếp thế giới nầy khi sắp hoại (sắp bị tiêu diệt) thì có nhiều 
người vãng sinh lên cõi trời Quang âm cùng có số phận như nhau. Nơi 
đó có đầy đủ thức và tạo nên sắc thân, các căn không thiếu sót, các bộ 
phận đều đầy đủ có hình tướng rõ ràng trong sạch, tuổi thọ sống rất lâu 
nhưng có thời gian có số phần kiếp sống. Còn với kiếp thế giới nầy khi 
mới thành lập, thì ở khoảng không gian phía dưới có nhiều cung điện 
trống rỗng không người ở, bỗng hiện ra. Có một hữu tình (chúng sinh) 
đã hết tuổi thọ, hết nghiệp và hết phước, từ cõi đó chết đi và được sinh 
vào cõi Phạm chúng ở trong các cung điện trống vắng đó. Riêng sống 
một mình ở đó, không có bạn bè nhưng tuổi thọ rất cao. Loài hữu tình 
ấy sống ở đó trong một thời gian rất lâu bỗng nhiên phát sinh ái dục và 
lòng buồn rũ rượi nên nghĩ: Phải chi có số hữu tình khác cùng chung số 
phần sinh lên đây cùng sống làm bạn với ta nhỉ? Khi người đó ước ao 
như thế thì có các hữu tình khác do vì đã hết tuổi thọ, hết nghiệp, hết 
phước..., nên ở cõi đó chết đi và sinh vào cung điện cõi Phạm chúng đó 
mà sống làm bạn bè với người đầu tiên đó. Bấy giờ người sinh vào cõi 
ấy đầu tiên nghĩ: Dám hữu tình mới lên sau đây vậy là do ta hóa ra. Đối 
với loại hữu tình nầy và các thế gian khác thì ta luôn được tự do, chính 
ta làm ra, hóa ra, sinh tạo ra chúng. Vậy thì ta đáng là tổ phụ cõi nầy. 

===== PAGE 308 =====
308 BỘ TỲ ĐÀM 1
Ngay lúc ấy, đám hữu tình kia cũng nghĩ: Chúng ta là do ông ấy hóa ra. 
Đối với các loài hữu tình và mọi vật trên thế gian nầy thì ông ta tự tại, 
tự do. Chính ông ta làm ra, hóa ra, sinh ra..., thật đáng tôn ông ấy lên 
làm tổ phụ. Cho nên gọi là một ý tưởng.
Như cõi trời Phạm chúng, tức là nghĩa ở đây gọi chung các loài trời 
sinh ở cõi Phạm chúng có nhiều thứ thân mà chỉ có một thứ tưởng.
Từ kiếp xưa khi mới thành lập, là hàng thứ hai v.v..., thì nghĩa như 
trước đã trình bày rồi.
Loài hữu tình có sắc, thì cũng như trước nói rồi.
Có một thứ thân, nghĩa là loài hữu tình ấy chỉ có một thứ sắc rõ 
ràng, còn thân thì chỉ có một hình, một tướng, không có nhiều thứ sắc, 
nhiều hình tướng, cho nên gọi là một thứ thân.
Có nhiều thứ tưởng, nghĩa là loài hữu tình đó có tưởng vui và 
tưởng không vui không khổ, nên gọi là có nhiều thứ tưởng. Các điều 
khác như trước đã nói.
Loài hữu tình có sắc, chỉ có một thứ thân, như trước cũng đã nói 
rồi.
Có một thứ tưởng, nghĩa là loài hữu tình đó chỉ có một thứ tưởng 
vui, nên gọi là một thứ tưởng. Các điều khác giống như trước nói.
Loài hữu tình có sắc..., như trước đã nói rồi.
Nói không có tưởng là chỉ chung loài không có tưởng.
Không có tưởng riêng, tức là không có tưởng riêng biệt rõ ràng. 
Trong đây lấy tưởng làm trên hết mà chỉ rõ không có tất cả tâm và tâm 
sở.
Như cõi trời vô tưởng hữu tình, nghĩa là riêng chỉ rõ về cõi trời 
không có tưởng và có tưởng, là hàng thứ năm, thì như trước đã nói.
Không có sắc, nghĩa là loài hữu tình không có sắc đó bày lập ra 
cái thân không sắc, không có các thứ xứ có sắc, giới có sắc và uẩn có 
sắc, nên gọi là không có sắc.
Hữu tình, thì như trước đã nói rồi.
Vượt tất cả sắc tưởng v.v..., thì như trong tám giải thoát trước đây 
đã nói kỹ rồi. Song ở đây chỉ có các thứ sắc, thọ, tưởng, hành, thức... 
duyên nơi hữu lậu, là chỗ ở của loài hữu tình.
--------------

===== PAGE 309 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 309
Phẩm 11: MƯỜI PHÁP, Phần 1
Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-tử bảo đại chúng: Quý thầy nên biết! Với 
mười pháp Đức Phật đã chính mình tự hiểu biết đầy đủ thấu suốt kỹ 
càng rồi đem giảng dạy chỉ bày cho hàng đệ tử của Ngài. Nay chúng 
ta nên hòa hợp kết tập ôn lại để sau khi Đức Phật đã diệt độ thì không 
có sự tranh cãi với nhau. Và chúng ta nên tu phạm hạnh, tuân giữ luật 
pháp để đem lại lợi ích lâu dài cho vô số chúng sinh. Hãy nên thương 
xót hàng trời, người ở thế gian, khiến họ thâu nhận được nhiều nghĩa lý 
lợi ích và sự an lạc quý báu đặc biệt.
Mười pháp là gì? Trong đây tóm tắt có hai thứ, tức là mười thứ 
biến xứ và mười pháp vô học.
Có mười thứ biến xứ:
1. Quý thầy nên biết: Đất trùm khắp tưởng như thế trên dưới, các 
phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi đó là biến xứ 
thứ nhất.
2. Lại nữa, quý vị nên biết, nước trùm khắp tưởng như thế trên 
dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi đó là 
biến xứ thứ hai.
3. Lại nữa, quý vị nên biết, lửa trùm khắp tưởng như thế trên dưới, 
các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi đó là biến 
xứ thứ ba.
4. Lại nữa, quý vị nên biết, gió trùm khắp tưởng như thế trên dưới, 
các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi đó là biến 
xứ thứ 4.
5. Lại nữa, quý vị nên biết, màu xanh trùm khắp tưởng như thế 
trên dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi 
đó là biến xứ thứ năm.
6. Lại nữa, quý vị nên biết, màu vàng trùm khắp tưởng như thế 
trên dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi 
đó là biến xứ thứ sáu.
7. Lại nữa, quý vị nên biết, màu đỏ trùm khắp tưởng như thế trên 
dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi đó là 
biến xứ thứ bảy.
8. Lại nữa, quý vị nên biết, màu trắng trùm khắp tưởng như thế 
trên dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi 
đó là biến xứ thứ tám.
9. Lại nữa, quý vị nên biết, khoảng không trùm khắp tưởng như 
thế trên dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên 

===== PAGE 310 =====
310 BỘ TỲ ĐÀM 1
gọi đó là biến xứ thứ chín.
10. Lại nữa, quý vị nên biết, thức trùm khắp tưởng như thế trên 
dưới, các phía đều không hai, không có bến bờ giới hạn, nên gọi đó là 
biến xứ thứ mười.
Gọi đó là biến xứ thứ mười.
1. Gia hạnh của định địa biến xứ như thế nào? Người mới tu quán 
phải do phương tiện nào mà có thể chứng nhập vào định địa biến xứ?
Đáp: Người mới tu nghiệp, khi mới tu quán thì nên đối với đất đai 
nầy, ở khắp nơi chốn, hoặc có cao thấp, gai gốc, lùm bụi, hoặc hiểm trở, 
nhơ bẩn..., ở các chỗ như thế đều không thể suy nghĩ. Ở những nơi đất 
đai rộng lớn như thế mà yên nhiên thấy biết rõ ràng như vật để trong 
bàn tay, có đầy đủ các khu vườn..., các khoảng rừng sạch đẹp, những 
nơi rất thích ý mến yêu, rồi theo đó bám dính vào một tướng nhất định, 
nhờ sức hiểu biết đặc biệt và cột niệm hướng cái ý tưởng vào một chỗ 
mà suy nghĩ, quan sát xác lập tin hiểu về cái tưởng của đất là cái gì... 
Do nó suy tư quan sát như thế nên tâm liền xáo động bay nhảy theo các 
tướng, không thể chuyên chú cột niệm vào một cảnh mà tư duy siêng 
năng đây là đất chứ không phải cái gì khác..., mà tâm liền loạn động. 
Do làm các việc như thế nên chưa thể chứng nhập vào định địa biến xứ. 
Và vì muốn kìm giữ tâm loạn động đó nên căn cứ vào một tướng của đất 
mà cột niệm chuyên tâm suy nghĩ mãi. Bảo đó là đất chứ không phải 
là nước v.v... Luôn siêng năng mạnh mẽ kiên trì suy nghĩ mãi tướng đó, 
đến khi nào khiến được tâm luôn luôn an trụ vào một chỗ thật lâu. Do 
gia hạnh như thế nên mới có thể nhập vào địa định (định về đất). Rồi cứ 
siêng năng tu tập mãi gia hạnh đó sau lại tiến tu định phương tiện nầy, 
nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo mà luôn luôn rèn luyện tu 
tập làm các việc thật nhiều lần. Và luôn luôn cứ rèn tập rất nhiều lần 
như thế mãi thì tâm sẽ được an trụ và đều trụ, trụ gần. Và cứ liên tục 
cột niệm chuyên chú vào một cảnh, suy tư mãi cái cảnh nầy: nhất định 
đó là tướng của đất.
Do tâm an trụ đều trụ, trụ gần, cứ liên tục cột niệm vào một cảnh, 
luôn tư duy suy nghĩ, về cảnh nầy nhất định đó là tướng đất, không hai 
không đổi, nên có thể nhập vào định về đất, nhưng vẫn chưa thể nhập 
vào định địa biến xứ.
Hỏi: Nếu đây chưa thể nhập vào định địa biến xứ thì gia hạnh của 
định địa biến xứ như thế nào. Người tu hạnh quan sát do phương tiện 
nào mới chứng được vào định địa biến xứ?
 Đáp: Tức là y vào sự nhập định về đất như trước nói mà khiến tâm 

===== PAGE 311 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 311
luôn tùy thuận điều phục hướng lên dần dần sẽ được nhu hòa. Và khi 
một mực được định rồi thì lại nghĩ tưởng về đất nầy, dần dần lớn rộng 
lan khắp đông, tây, nam, bắc khắp nơi đều là tất cả, nên tâm liền loạn 
động bay nhảy theo các tướng. Không thể một mực cột niệm vào một 
cảnh, suy nghĩ mãi cảnh đó, biến khắp nơi đều là đất. Vì tâm người ấy 
bị loạn động như vừa nói nên chưa thể chứng nhập vào định địa biến 
xứ.
Vì muốn kìm giữ tâm loạn động bay nhảy nầy, nên đối với cái 
tướng đất trùm khắp, mà luôn cột niệm suy nghĩ mãi sự trùm đó là đất 
chứ không phải là bao trùm của nước v.v..., luôn siêng năng mạnh mẽ 
suy nghĩ mãi tướng đó, cho đến khi nào khiến được tâm luôn an trụ vào 
một chỗ thật lâu. Do gia hạnh đó mới có thể nhập vào định địa biến xứ. 
Rồi mãi siêng năng rèn luyện tu tập rất nhiều lần cái hạnh đó. Sau lại 
tiến tu định phương tiện nầy, nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo, 
luôn rèn luyện tu tập làm các việc rất nhiều lần như thế mãi. Đã luôn 
cứ rèn tập tu hành nhiều lần gia hạnh đó thì tâm sẽ an trụ, đều trụ, trụ 
gần. Và cứ liên tục cột niệm chuyên chú vào một cảnh, suy tư mãi cái 
cảnh nầy! Khắp nơi đều biến thành đất. Do tâm an trụ đều trụ, trụ gần, 
liên tục cột niệm vào một cảnh, tư duy suy nghĩ mãi cái cảnh đất bao 
trùm khắp nơi ấy không hai không đổi. Từ đây mới nhập được vào định 
địa biến xứ.
Nói trên dưới, là các phương trên dưới.
Nói các phía, tức là Đông Tây Nam Bắc v.v..., các hướng.
Nói không hai, là không có xen tạp ở giữa.
Không bờ bến giới hạn, là bờ bến khó lường.
Đó là thứ nhất, tức trong các định nầy theo thứ tự liên tục đếm dần 
lên thì nó ở hàng thứ nhất.
Nói là biến xứ trùm khắp là, tức là trong các định nầy, có bao 
nhiêu thứ sắc thọ tưởng hành thức tốt lành thì gọi là biến xứ.
2. Gia hạnh của định thủy biến xứ như thế nào? Người mới tu quán 
phải do phương tiện nào mà có thể chứng nhập vào định thủy biến xứ.
Đáp: Người mới tu nghiệp, khi mới tu quán thì ở cõi thế giới 
nầy hoặc duyên nơi các tướng của nước chảy, hoặc nước trong giếng, 
hay nước trong ao, trong bờ đá, trong hồ hoặc chấp lấy (bám vào) cái 
tướng, nước khắc-già, tướng nước Lam-mẫu-na, hay Thiết-lạp-bà, hoặc 
A-hiện-la-phiệt chỉ hoặc tướng nước sông Mô-ê (mạc ê) cho đến các 
tướng nước ở các biển lớn đông tây nam bắc hoặc bốn biển lớn, hoặc 
dòng nước lớn..., trong các thứ đó tùy theo duyên nơi một tướng rồi do 

===== PAGE 312 =====
312 BỘ TỲ ĐÀM 1
sức hiểu biết tốt mà cột niệm suy nghĩ, hướng cái tưởng vào đó mà quan 
sát, xác lập, tìm hiểu đó là tướng nước gì? Nên tâm liền xao động bay 
nhảy các khắp tướng, không thể một mực cột niệm vào một cảnh, suy 
nghĩ cảnh nầy là nước chứ không phải là thứ khác, mà tâm liền loạn 
động. Do vì các việc như thế nên chưa thể chứng nhập và định thủy biến 
xứ được. Vì muốn kìm giữ tâm loạn động bay nhảy nầy, nên đối với một 
tướng nước mà cột niệm suy nghĩ, nghĩa là đây là nước chứ không phải 
là đất. Cứ mãi tư duy suy nghĩ một cách siêng năng mạnh mẽ về tướng 
đó cho đến khi nào khiến được tâm liên tục trụ vào một chỗ thật lâu. Do 
gia hạnh đó mới có thể nhập vào định về nước. Rồi mãi siêng năng tu 
tập rèn luyện thật nhiều gia hạnh đó. Xong rồi lại tiến tu định phương 
tiện nầy, nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo mà luôn rèn luyện 
tu tập làm các việc rất nhiều lần như thế mãi. Và cứ luôn rèn luyện tu 
tập gia hạnh đó thì tâm sẽ an trụ đều trụ trụ gần. Và cứ liên tục cột niệm 
chuyên chú vào một cảnh, suy tư mãi cảnh đó, nhất định là tướng của 
nước. Do tâm an trụ đều trụ trụ gần, liên tục cột niệm vào một cảnh tư 
duy suy nghĩ mãi cảnh nhất định là nước, không hai không đổi thì có thể 
nhập vào định về nước. Nhưng chưa thể nhập vào định thủy biến xứ.
Hỏi: Nếu đây chưa thể nhập vào định thủy biến xứ thì gia hạnh 
của định thủy biến xứ như thế nào? Người tu hạnh quan sát phải do 
phương tiện nào mới chứng nhập vào định thủy biến xứ?
Đáp: Tức là y vào sự nhập thủy định như trước đã nói mà khiến 
tâm luôn tùy thuận, điều phục hướng lên, dần dần sẽ được nhu hòa. Và 
khi một mực đã được định rồi thì lại nghĩ tưởng về nước nầy, dần dần 
rộng lớn lan khắp đông tây nam bắc, khắp nơi đều nước cả. Nên tâm 
liền loạn động bay nhảy theo các tướng, không thể cứ một mực cột niệm 
vào một cảnh, suy nghĩ mãi cảnh đó biến khắp nơi đều là nước. Tâm 
người ấy bị loạn động v.v..., như vừa nói, nên chưa thể chứng nhập vào 
định thủy biến xứ.
Vì muốn kìm giữ tâm loạn động bay nhảy nầy nên đối với tướng 
thủy trùm khắp mà luôn cột niệm suy nghĩ mãi bao trùm đó là nước 
chứ không phải là đất v.v..., luôn siêng năng mạnh mẽ siêng năng mãi 
tướng đó cho đến khi nào khiến được tâm luôn an trụ vào một chỗ thật 
lâu. Do gia hạnh đó mới có thể nhập vào định thủy biến xứ. Rồi mãi 
siêng năng rèn luyện tu tập rất nhiều lần gia hạnh đó. Sau lại tiến tu 
định phương tiện nầy, nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo, luôn 
rèn luyện tu tập làm các việc rất nhiều lần như thế mãi. Và luôn cứ rèn 
tập tu hành rất nhiều lần hạnh đó, thì tâm sẽ an trụ đều trụ trụ gần. Và 

===== PAGE 313 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 313
cứ liên tục cột niệm chuyên chú vào một cảnh, suy tư mãi cảnh khắp nơi 
đều biến thành nước. Do tâm an trụ đều trụ trụ gần, liên tục cột niệm 
vào một cảnh tư duy suy nghĩ mãi cảnh nước trùm khắp nơi không hai 
không đổi. Từ đây mới nhập được vào định thủy biến xứ.
Nói trên dưới, là các phương trên dưới.
Nói các phía, tức Đông Tây Nam Bắc v.v..., các hướng.
Nói không hai, là không có xen tạp ở giữa.
Không bờ bến giới hạn, là khó lường bờ bến.
Đó là thứ hai, tức trong các định nầy theo thứ tự liên tục đếm dần 
lên thì nó ở hàng thứ hai.
Nói biến xứ, tức là trong các định nầy, có bao nhiêu thứ sắc, thọ, 
tưởng, hành, thức tốt lành thì gọi là biến xứ.
3. Gia hạnh của định hỏa biến xứ như thế nào? Người mới tu quán 
phải do cái phương tiện nào mà có thể chứng được định hỏa biến xứ.
Đáp: Người mới tu nghiệp khi mới tu quán thì ở cõi thế giới nầy thì 
duyên nơi tướng lửa của vầng thái dương trong sạch, hoặc tướng lửa của 
thứ ánh sáng đẹp vui tuyệt diệu, hoặc lửa của ánh sáng ngọc thềm, hoặc 
lửa của cung điện tinh tú, hoặc ánh lửa dữ tợn của đống lửa to, hoặc ánh 
lửa cháy cả thôn xóm, hoặc ánh lửa rực cháy cả thành ấp lớn, hoặc ánh 
lửa rực cháy cả đồng cỏ lớn, hoặc ánh lửa cháy gỗ to của mười xe tải 
lớn, hoặc ánh lửa cháy gỗ lớn trên hai mươi xe to, hoặc ánh lửa rực rỡ 
khi cháy gỗ to của ba mươi xe tải lớn, hoặc của bốn mươi xe to, hoặc 
của năm mươi xe, hoặc một trăm xe, hoặc một ngàn xe, hoặc một trăm 
ngàn xe, hoặc vô lượng trăm xe. Người đó thấy tướng của các ánh lửa 
như thế đầu tiên cháy bùng lên, càng bùng lên dữ dội, rồi lan cháy khắp 
nơi và sau đó thì chỉ toàn lóe sáng. Trong các thứ lửa ấy hãy chọn lấy 
một thứ tướng nào đó, rồi dùng sức hiểu biết tốt mà cột niệm vào một 
chỗ mà suy nghĩ, hướng cái tưởng vào đó mà quan sát, xác lập, tìm hiểu 
đó là cái tướng lửa gì? Nên tâm liền xao động bay nhảy theo khắp các 
tướng, không thể một mực cột niệm vào một cảnh, suy nghĩ cảnh nầy 
là lửa chứ không phải là thứ gì khác, mà tâm liền loạn động. Do vì các 
việc như thế nên chưa thể chứng nhập vào định hỏa biến xứ được.
Vì muốn kìm giữ tâm loạn động ấy, nên đối với một tướng lửa mà 
cột niệm suy nghĩ, bảo rằng đây là lửa chứ không phải là nước v.v... Cứ 
luôn siêng năng mạnh mẽ tư duy suy nghĩ mãi về cái tướng đó..., cho 
đến khi nào khiến được tâm liên tục trụ vào một chỗ thật lâu. Do gia 
hạnh nầy mới có thể nhập vào định về lửa. Rồi cứ mãi siêng năng tu tập 
rèn luyện thật nhiều gia hạnh đó. Sau lại tiến tu định phương tiện nầy, 

===== PAGE 314 =====
314 BỘ TỲ ĐÀM 1
là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo mà luôn luôn rèn luyện tu tập làm 
các việc thật nhiều lần. Và cứ rèn tập tu hành nhiều lần như thế mãi, 
thì tâm sẽ được an trụ đều trụ trụ gần..., và cứ cột niệm chuyên chú vào 
một cảnh, suy tư mãi cảnh nầy: nhất định đó là tướng của lửa. Do tâm 
an trụ đều trụ trụ gần, cứ liên tục cột niệm vào một cảnh, luôn tư duy 
suy nghĩ mãi cảnh nhất định đó là tướng của lửa không hai không đổi, 
nên có thể nhập vào định vì lửa, nhưng vẫn chưa thể nhập vào định hỏa 
biến xứ.
Hỏi: Nếu đây chưa thể nhập vào định hỏa biến xứ thì gia hạnh của 
định hỏa biến xứ như thế nào? Người tu hạnh quan sát phải do phương 
tiện nào mới chứng nhập vào định thủy biến xứ?
Đáp: Tức là y vào sự nhập vào định về lửa như đã nói ở trước mà 
khiến tâm luôn tùy thuận, điều phục hướng lên dần dần sẽ được nhu 
hòa. Và khi cứ một mực đã được định rồi thì lại nghĩ tưởng về lửa nầy, 
dần dần lớn rộng, lan khắp đông tây nam bắc, khắp nơi đều là lửa cả. 
Nên tâm liền loạn động bay nhảy theo các tướng, không thể cột niệm 
chuyên chú vào một cảnh, luôn suy nghĩ mãi cảnh đó, biến khắp mọi 
nơi đều là lửa. Vì tâm người ấy bị loạn động v.v... Như vừa nói, nên 
chưa thể chứng nhập vào định hỏa biến xứ.
Vì muốn kìm giữ tâm loạn động bay nhảy ấy, nên đối với tướng 
lửa trùm khắp mà luôn cột niệm suy nghĩ mãi trùm khắp đó là lửa chứ 
không phải là cái trùm khắp của nước v.v... Luôn siêng năng mạnh mẽ 
suy nghĩ mãi tướng đó, cho đến khi nào khiến được tâm luôn an trụ vào 
một chỗ thật lâu. Do gia hạnh đó mới có thể nhập vào định hỏa biến xứ 
được. Rồi cứ mãi siêng năng tu tập rèn luyện rất nhiều lần gia hạnh đó 
sau lại tiến tu định phương tiện nầy, nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến 
sinh đạo luôn luôn rèn luyện tu tập làm các việc rất nhiều lần như thế 
mãi. Đã luôn cứ rèn luyện tu tập nhiều lần gia hạnh đó, thì tâm sẽ an 
trụ, đều trụ trụ gần... Và cứ liên tục cột niệm chuyên chú vào một cảnh 
suy tư mãi cảnh nầy; khắp nơi đều toàn là lửa. Do tâm an trụ đều trụ trụ 
gần và cứ liên tục cột niệm vào một cảnh, tư duy suy nghĩ mãi cảnh lửa 
trùm khắp nơi ấy không hai không đổi khác. Từ đây mới nhập được vào 
định hỏa biến xứ.
Nói trên dưới, là các phương trên dưới.
Nói các phía, tức Đông Tây Nam Bắc v.v..., các hướng.
Nói không hai, tức là không có xen tạp ở giữa.
Không bờ bến giới hạn, là bờ bến khó lường.
Đó là thứ ba, tức là trong các định nầy theo thứ tự liên tục đếm dần 

===== PAGE 315 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 19 315
lên thì nó ở hàng thứ ba.
Nói biến xứ, tức là trong các định nầy, có bao nhiêu thứ sắc, thọ, 
tưởng, hành, thức tốt lành thì gọi là biến xứ.
4. Gia hạnh của định phong biến xứ như thế nào? Người mới tu 
quán phải do cái phương tiện nào mà có thể chứng nhập vào định phong 
biến xứ.
Đáp: Người mới tu nghiệp, khi bắt đầu tu quán thì ở cõi thế giới 
nầy hoặc duyên nơi vào tướng gió có từ phương đông, hoặc tướng gió 
có từ phương nam, hay từ phương tây, hay từ phương bắc. Hoặc chấp lấy 
tướng gió có bụi rậm hay không bụi rậm hoặc tướng gió Phệ-thấp-ma, 
hay Phệ-lam-bà, hoặc tướng gió nhe hiu hiu, hoặc tướng gió to mạnh, 
hoặc tướng gió vô lượng, hoặc tướng một vầng gió cả..., đối với các thứ 
như thế mà chọn lấy, duyên nơi một tướng gió đó, rồi dùng sức hiểu biết 
tốt mà cột niệm suy nghĩ, hướng cái tưởng vào đó mà quan sát, xác lập, 
tìm hiểu đó là cái tướng gió gì? Do đó tâm liền xao động bay nhảy theo 
khắp các tướng, không thể một mực cột niệm vào một cảnh, suy nghĩ 
cảnh nầy là gió, chứ không phải thứ gì khác, mà tâm liền loạn động. 
Do vì các việc như thế, nên chưa thể chứng được, nhập vào định phong 
biến xứ được.
Vì muốn kìm giữ tâm loạn động ấy, nên phải đối với một tướng 
gió mà luôn cột niệm suy nghĩ, bảo rằng đây là gió chứ không phải là 
lửa v.v..., cứ luôn mạnh mẽ siêng năng tư duy suy nghĩ mãi về tướng 
đó..., cho đến khi nào khiến được tâm liên tục trụ vào một chỗ thật lâu. 
Do gia hạnh đó mới có thể nhập vào định vô gió. Rồi cứ mãi siêng năng 
tu tập rèn luyện thật nhiều gia hạnh đó. Sau lại tiến tu định phương tiện 
nầy. Nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến sinh đạo mà luôn rèn luyện tu 
tập làm các việc thật nhiều lần. Và cứ rèn tập tu hành nhiều lần như thế 
mãi, thì tâm sẽ được an trụ, đều trụ, trụ gần. Và cứ cột niệm chuyên chú 
vào một cảnh, suy tư mãi về cảnh nầy: Nhất định đó là tướng của gió. 
Do tâm an trụ, đều trụ, trụ gần và cứ liên tục cột niệm vào một cảnh 
luôn tư duy suy nghĩ mãi cảnh nhất định đó là tướng của gió không hai 
không đổi nên có thể nhập vào định về gió, nhưng vẫn chưa thể nhập 
vào định hỏa biến xứ.
Hỏi: Nếu đây chưa thể nhập vào định phong biến xứ thì gia hạnh 
của định phong biến xứ nó như thế nào? Còn người tu hạnh quan sát 
phải do phương tiện nào mới chứng nhập được vào định không biến 
xứ?
Đáp: Tức là y vào sự nhập vào định về gió như đã nói ở trước, mà 

===== PAGE 316 =====
316 BỘ TỲ ĐÀM 1
khiến tâm luôn tùy thuận điều phục hướng lên, dần dần sẽ được nhu 
hòa. Và khi cứ một mực đã được định rồi thì lại nghĩ tưởng về thứ gió 
đó dần dần lớn mãi, lan khắp cả đông tây nam bắc, khắp nơi đều có gió 
cả. Tâm liền loạn động bay nhảy theo các tướng không thể cột niệm 
chuyên chú vào một cảnh, luôn suy nghĩ mãi cảnh đó, biến khắp mọi 
nơi đều là gió. Vì tâm người ấy bị loạn động v.v... Như vừa nói, nên 
chưa thể chứng nhập vào định phong biến xứ.
Vì muốn kìm giữ tâm loạn động bay nhảy, nên đối với tướng gió 
khắp nơi mà luôn cột niệm, suy nghĩ mãi trùm khắp đó là gió chứ không 
phải là cái trùm khắp của lửa v.v..., luôn siêng năng mạnh mẽ suy nghĩ 
mãi tướng đó cho đến khi nào khiến được tâm luôn an trụ vào một chỗ 
thật lâu. Do gia hạnh đó mới có thể nhập vào định phong biến xứ được. 
Rồi cứ mãi siêng năng tu tập rèn luyện rất nhiều lần gia hạnh đó. Sau 
lại tiến tu định phương tiện nầy, nghĩa là đối với gia hạnh dẫn đến sinh 
đạo, luôn rèn luyện tu tập, làm các việc rất nhiều lần như thế mãi. Đã 
luôn cứ rèn luyện tu tập nhiều lần gia hạnh đó thì tâm sẽ an trụ, đều trụ, 
trụ gần. Và cứ liên tục cột niệm chuyên chú vào một cảnh, suy tư mãi 
cảnh nầy: Khắp nơi đều toàn là gió. Do tâm an trụ đều trụ trụ gần, cứ 
liên tục cột niệm vào một cảnh, tư duy suy nghĩ mãi cảnh gió khởi lên 
khắp nơi ấy không hai không đổi khác. Từ đây mới nhập được vào định 
phong biến xứ.
Nói trên dưới, tức là các phương trên dưới.
Nói các phía, tức là Đông Tây Nam Bắc v.v..., các hướng.
Nói không hai, tức là không có xen tạp ở giữa.
Không bờ bến giới hạn, là bờ bến khó lường.
Đó là thứ tư, tức trong các định nầy theo thứ tự liên tục đếm dần 
lên thì nó ở hàng thứ tư.
Nói là biến xứ, tức là trong các định nầy, có bao nhiêu thứ sắc thọ 
tưởng hành thức tốt lành thì đều gọi là biến xứ.


===== PAGE 317 =====
SỐ 1536 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC - Quyển 20 317
LUẬN A TỲ ĐẠT MA TẬP DỊ MÔN TÚC