A-tỳ-đạt-ma Thức Thân Túc Luận · Quyển 11
阿毘達磨識身足論 · T1539
Hán văn
提婆設摩阿羅漢造 三藏法師玄奘奉 詔譯 5 雜蘊1 嗢柁南頌 雜蘊第五之一嗢柁南頌 雜蘊初染次所識，色頗有受心世間， 無間緣增斷善染，分見緣界後了別。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。五識身唯 能起染，不能離染；意識身亦能起染，亦能離 染。那落迦趣、傍生趣、祖域趣、斷善根者、邪 定性者、北拘盧洲、無想有情心，唯能起染，不 能離染。不定性者、正定性者、南贍部洲、東毘 提訶、西瞿陀尼諸有情心，亦能起染，亦能離 染。四大王眾天、三十三天、夜摩天、覩史多天、 樂變化天、他化自在天、梵世間天、光音天、遍 淨天、無想有情不攝廣果天，及諸中有、諸無 色處諸有情心，亦能起染，亦能離染。諸隨信 行、隨法行心，唯能離染，不能起染。諸信、勝 解、見得、身證心，亦能起染，亦能離染。諸慧解 脫、俱分解脫心，不能起染，不能離染。有說，此 二亦能離染，就遠分說。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。諸有色法 六識所識，唯有色法五識所識。諸無色法一 識所識，唯無色法非識所識。諸有見法二識 所識，唯有見法一識所識。諸無見法五識所 識，唯無見法四識所識。諸有對法六識所識， 唯有對法五識所識。諸無對法一識所識， 唯無對法非識所識。諸有漏法六識所識，唯 有漏法五識所識。諸無漏法一識所識，唯無 漏法非識所識。諸有為法六識所識，唯有為 法五識所識。諸無為法一識所識，唯無為法 非識所識。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。眼色為緣 生於眼識，若諸青色可意樂俱，了別此青 可意樂俱，觸受思想此青色轉可意樂俱，由 此便能長養諸根、增益大種。眼色為緣生於 眼識，若諸青色違意苦俱，了別此青違意苦 俱，觸受思想此青色轉違意苦俱，由此便能 損減諸根、破壞大種。眼色為緣生於眼識， 若諸青色非是可意亦非違意非苦樂俱，了 別此青非是可意亦非違意非苦樂俱，觸受 思想此青色轉非是可意亦非違意非苦 樂俱，由此諸根非養非損，大種亦爾非增非 壞。如青色，黃赤白色亦爾。如眼識，耳鼻舌身 識亦爾。意法為緣生於意識，若有諸法可意 樂俱，了別此法可意樂俱，觸受思想此諸 法轉可意樂俱，由此便能長養諸根、增益大 種。意法為緣生於意識，若有諸法違意苦俱， 了別此法違意苦俱，觸受思想此諸法轉違 意苦俱，由此便能損減諸根、破壞大種。意 法為緣生於意識，若有諸法非是可意亦非 違意非苦樂俱，了別此法非是可意亦非違 意非苦樂俱，觸受思想此諸法轉非是可意 亦非違意非苦樂俱，由此諸根非養非損，大 種亦爾非增非壞。 或有諸色有顯無形，或有諸色有形無顯，或 有諸色有顯有形，或有諸色無顯無形。有顯 無形者，謂青、黃、赤、白、影、光、明、闇、空一顯色，此 即如彼青黃赤白。有形無顯者，謂身表業。有 顯有形者，謂若諸色有顯有形。無顯無形者， 謂若諸色無顯無形。 頗有此繫心此繫業，此心此業即此繫果耶？ 曰：有。如欲界繫心欲界繫業，此心此業欲界 繫果；色無色界繫心、色無色界繫業，色無色 界繫果。頗有此繫心此繫業，此心此業非此 繫果耶？曰：有。如色界道欲界化，化作欲界事、 說欲界語；如色無色界道斷結作證。 諸受過去，此受一切已滅耶？曰：諸受過去，此 受一切已滅。或受已滅，此受非過去，謂此生 中受生已滅。諸受未來，此受一切未生耶？曰： 諸受未來，此受一切未生。或受未生，此受非 未來，謂此生中受定當生。諸受現在，此受一 切現前耶？曰：諸受現前，此受一切現在。或受 現在，此受非現前，謂此生中受生已滅，及此 生中受定當生。 有六種心，謂欲界繫見所斷心、修所斷心，色 界繫見所斷心、修所斷心，無色界繫見所斷 心、修所斷心。頗有欲界繫見所斷心決定唯 緣善法耶？唯緣不善法耶？唯緣有覆無記法 耶？唯緣無覆無記法耶。如見所斷心，修所 斷心亦爾。如欲界繫，色界繫、無色界繫亦 爾。 頗有欲界繫見所斷心決定唯緣善法耶？曰： 有，謂欲界繫見滅道所斷無漏緣隨眠相應 諸心。頗有欲界繫見所斷心決定唯緣不善 法耶？曰：有，謂欲界繫見集所斷不遍行隨眠 相應諸心，及欲界繫見滅道所斷有漏緣隨 眠相應諸心。頗有欲界繫見所斷心決定唯 緣有覆無記法耶、無覆無記法耶？曰：無。頗有 欲界繫修所斷心決定唯緣善法耶？曰：有，謂 欲界繫空空無願無願相應諸心。頗有欲界 繫修所斷心決定唯緣不善法耶、有覆無記 法耶？曰：無。頗有欲界繫修所斷心決定唯緣 無覆無記法耶？曰：有，謂欲界繫三識身，及欲 界繫無相無相相應諸心。頗有色界繫見所 斷心決定唯緣善法耶？曰：有，謂色界繫見滅 道所斷無漏緣隨眠相應諸心。頗有色界繫 見所斷心決定唯緣不善法耶？曰：無。頗有色 界繫見所斷心決定唯緣有覆無記法耶？曰 有，謂色界繫見苦集所斷不遍行隨眠相應 諸心，及色界繫見滅道所斷有漏緣隨眠相 應諸心。頗有色界繫見所斷心決定唯緣無 覆無記法耶？曰：無。頗有色界繫修所斷心決 定唯緣善法耶？曰：有，謂色界繫空空無願無 願相應諸心。頗有色界繫修所斷心決定唯 緣不善法耶、有覆無記法耶？曰：無。頗有色界 繫修所斷心決定唯緣無覆無記法耶？曰：有， 謂色界繫一識身，及色界繫無相無相相應諸 心。頗有無色界繫見所斷心決定唯緣善法 耶？曰：有，謂無色界繫見滅道所斷無漏緣隨 眠相應諸心。頗有無色界繫見所斷心決定 唯緣不善法耶？曰：無。頗有無色界繫見所斷 心決定唯緣有覆無記法耶？曰：有，謂無色界 繫見苦集所斷不遍行隨眠相應諸心，及無 色界繫見滅道所斷有漏緣隨眠相應諸心。 頗有無色界繫見所斷心決定唯緣無覆無記 法耶？曰：無。頗有無色界繫修所斷心決定唯 緣善法耶？曰：有，謂無色界繫空空無願無願 相應諸心。頗有無色界繫修所斷心決定唯 緣不善法耶、有覆無記法耶？曰：無。頗有無色 界繫修所斷心決定唯緣無覆無記法耶？曰： 有，謂無色界繫無相無相相應諸心。 頗有諸法世間有漏隨順有取取蘊所攝，自 內等起思擇等生，是妙善性欲界所繫，唯聖 者有，不共一切愚夫異生？曰：有，謂欲界繫現 觀後邊諸世俗智。頗有諸法世間有漏隨順 有取取蘊所攝，自內等起思擇等生，是妙善 性色界所繫，唯聖者有，不共一切愚夫異生？ 曰：有，謂色界繫現觀後邊諸世俗智。頗有 諸法世間有漏隨順有取取蘊所攝，自內等起 思擇等生，無色界繫，唯聖者有，不共一切愚 夫異生？曰：有，謂滅盡定。 頗有諸法世間有漏隨順有取取蘊所攝，自內 等起思擇等生，是妙善性，欲界所繫定無漏法、 等無間生緣無漏法，唯聖者有，不共一切愚 夫異生？曰：有，謂欲界繫空空無願無願無 相無相。頗有諸法世間有漏隨順有取取蘊 所攝，自內等起思擇等生，是妙善性，色界所繫 定無漏法、等無間生緣無漏法，唯聖者有，不 共一切愚夫異生？曰：有，謂色界繫空空無願 無願無相無相。頗有諸法世間有漏隨順有 取取蘊所攝，自內等起思擇等生，是妙善性，無 色界繫定無漏法、等無間生緣無漏法，唯聖 者有，不共一切愚夫異生？曰：有，謂無色界繫 空空無願無願無相無相。 有十二心，謂欲界繫善心、不善心、有覆無記 心、無覆無記心，色界繫善心、有覆無記心、無 覆無記心，無色界繫善心、有覆無記心、無覆 無記心，及學心、無學心。欲界繫善心等無間 生幾心？乃至無學心等無間生幾心？ 欲界繫善心等無間生九心。不善心欲界繫 有覆無記心等無間生四心。無覆無記心等 無間生七心。色界繫善心等無間生十一心。 有覆無記心、無覆無記心等無間生六心。無 色界繫善心等無間生九心。有覆無記心等 無間生七心。無覆無記心等無間生六心。學 心等無間生五心。無學心等無間生四心。 有十二心，謂欲界繫善心、不善心、有覆無記 心、無覆無記心，色界繫善心、有覆無記心、無 覆無記心，無色界繫善心、有覆無記心、無覆 無記心，及學心、無學心。欲界繫善心，於欲界 繫善心由幾緣故說能為緣？欲界繫善心乃 至於無學心，由幾緣故說能為緣？乃至無學 心，於無學心由幾緣故說能為緣？無學心 於欲界繫善心乃至學心，由幾緣故說能為 緣？欲界繫善心，於欲界繫善心，由因緣、等無 間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於不善心、 欲界繫有覆無記心，由等無間緣、所緣緣、增 上緣故，說能為緣。於欲界繫無覆無記心， 由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於色界繫善心，由等無間緣、所緣緣、增上 緣故，說能為緣。於色界繫有覆無記心，由等 無間緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫無覆 無記心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於 無色界繫善心、無覆無記心，由一增上緣故， 說能為緣。於無色界繫有覆無記心，由等無 間緣、增上緣故，說能為緣。於學心、無學心， 由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。不 善心，於不善心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增 上緣故，說能為緣。於欲界繫有覆無記心、無 覆無記心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣 故，說能為緣。於色界繫善心、無覆無記心，由 所緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫有覆 無記心及無色界繫一切心，由一增上緣故， 說能為緣。於學心、無學心，由所緣緣、增上緣 故，說能為緣。於欲界繫善心，由等無間緣、 所緣緣、增上緣故，說能為緣。欲界繫有覆無 記心，於欲界繫有覆無記心，由因緣、等無間 緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲界繫無 覆無記心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。於色界繫善心、無覆無記心，由所 緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫有覆無 記心及無色界繫一切心，由一增上緣故，說 能為緣。於學心、無學心，由所緣緣、增上緣故， 說能為緣。於欲界繫善心，由等無間緣、所 緣緣、增上緣故，說能為緣。於不善心，由因 緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。 欲界繫無覆無記心，於欲界繫無覆無記心， 由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於色界繫善心，由等無間緣、所緣緣、增上 緣故，說能為緣。於色界繫有覆無記心，由 等無間緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫無 覆無記心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。 於無色界繫善心、無覆無記心，由一增上緣 故，說能為緣。於無色界繫有覆無記心，由等 無間緣、增上緣故，說能為緣。於學心、無學心， 由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲界繫善 心、不善心、有覆無記心，由等無間緣、所緣緣、 增上緣故，說能為緣。色界繫善心，於色界繫 善心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。於色界繫有覆無記心，由等無間緣、 所緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫無覆 無記心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故， 說能為緣。於無色界繫善心，由等無間緣、所 緣緣、增上緣故，說能為緣。於無色界繫有覆 無記心，由等無間緣、增上緣故，說能為緣。 於無色界繫無覆無記心，由一增上緣故，說 能為緣。於學心、無學心，由等無間緣、所緣緣、 增上緣故，說能為緣。於欲界繫善心、不善心， 由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於 欲界繫有覆無記心、無覆無記心，由等無間 緣、增上緣故，說能為緣。色界繫有覆無記心， 於色界繫有覆無記心，由因緣、等無間緣、所 緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫無覆無 記心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於無色界繫善心，由所緣緣、增上緣故， 說能為緣。於無色界繫有覆無記心、無覆無 記心，由一增上緣故，說能為緣。於學心、無學 心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲界 繫善心、不善心，由等無間緣、所緣緣、增上緣 故，說能為緣。於欲界繫有覆無記心，由等 無間緣、增上緣故，說能為緣。於欲界繫無覆 無記心，由一增上緣故，說能為緣。於色界繫 善心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。色界繫無覆無記心，於色界繫無覆無記 心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能 為緣。於無色界繫善心，由所緣緣、增上緣故， 說能為緣。於無色界繫有覆無記心，由等無 間緣、增上緣故，說能為緣。於無色界繫無覆 無記心，由一增上緣故，說能為緣。於學心、 無學心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於 欲界繫善心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。 於不善心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。於欲界繫有覆無記心，由等無間緣、 增上緣故，說能為緣。於欲界繫無覆無記心， 由一增上緣故，說能為緣。於色界繫善心、有 覆無記心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。無色界繫善心，於無色界繫善心， 由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於無色界繫有覆無記心，由等無間緣、所 緣緣、增上緣故，說能為緣。於無色界繫無覆 無記心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故， 說能為緣。於學心、無學心，由等無間緣、所緣 緣、增上緣故，說能為緣。於欲界繫善心，由 所緣緣、增上緣故，說能為緣。於不善心，由 等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲 界繫有覆無記心，由等無間緣、增上緣故，說 能為緣。於欲界繫無覆無記心，由一增上緣 故，說能為緣。於色界繫善心、有覆無記心，由 等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於色 界繫無覆無記心，由一增上緣故，說能為緣。 無色界繫有覆無記心，於無色界繫有覆無 記心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。於無色界繫無覆無記心，由等無間 緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於學心、無學 心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲界 繫善心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於不 善心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於欲界繫有覆無記心，由等無間緣、增上 緣故，說能為緣。於欲界繫無覆無記心，由一 增上緣故，說能為緣。於色界繫善心、有覆無 記心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於色界繫無覆無記心，由一增上緣故， 說能為緣。於無色界繫善心，由等無間緣、所 緣緣、增上緣故，說能為緣。無色界繫無覆無 記心，於無色界繫無覆無記心，由因緣、等無 間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於學心、無 學心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲 界繫善心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。 於不善心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。於欲界繫有覆無記心，由等無間緣、 增上緣故，說能為緣。於欲界繫無覆無記心， 由一增上緣，故說能為。緣於色界繫善心， 由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫有 覆無記心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說 能為緣。於色界繫無覆無記心，由一增上緣 故，說能為緣。於無色界繫善心、有覆無記 心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。 學心，於學心，由因緣、等無間緣、所緣緣、增上 緣故，說能為緣。於無學心，亦由因緣、等無 間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲界繫 善心，由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為 緣。於不善心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。 於欲界繫有覆無記心、無覆無記心，由一增 上緣故，說能為緣。於色界繫善心，由等無 間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫 有覆無記心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。 於色界繫無覆無記心，由一增上緣故，說能 為緣。於無色界繫善心，由等無間緣、所緣緣、 增上緣故，說能為緣。於無色界繫有覆無 記心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於無 色界繫無覆無記心，由一增上緣故，說能為 緣。無學心，於無學心，由因緣、等無間緣、所 緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲界繫善心， 由等無間緣、所緣緣、增上緣故，說能為緣。於 不善心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於欲 界繫有覆無記心、無覆無記心，由一增上緣 故，說能為緣。於色界繫善心，由等無間緣、 所緣緣、增上緣故，說能為緣。於色界繫有覆 無記心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於 色界繫無覆無記心，由一增上緣故，說能為 緣。於無色界繫善心，由等無間緣、所緣緣、增 上緣故，說能為緣。於無色界繫有覆無記心， 由所緣緣、增上緣故，說能為緣。於無色界繫 無覆無記心，由一增上緣故，說能為緣。於學 心，由所緣緣、增上緣故，說能為緣。 云何增上緣？謂眼色為緣生眼識，此眼識以 眼為增上緣。亦以色、耳聲及耳識、鼻香及鼻 識、舌味及舌識、身觸及身識、意法及意識。若 此相應法、若此俱有法，若有色無色、若有見 無見、若有對無對、若有漏無漏、若有為無為， 如是一切法皆為增上緣，唯除自性。如是耳 鼻舌身意法為緣生意識，此意識以意為增 上緣，亦以法、眼色及眼識、耳聲及耳識、鼻 香及鼻識、舌味及舌識、身觸及身識，若此 相應法、若此俱有法，若有色無色、若有見無 見、若有對無對、若有漏無漏、若有為無為，如 是一切法皆為增上緣，唯除自性。是名增上 緣。 諸斷善根，彼云何斷？何行相斷？謂如有一，害 母、害父、害阿羅漢、破和合僧、以勃惡心出如 來血，能斷善根。諸以故思害母命者，彼云何 害？何行相害？謂如有一，具貪瞋癡其性猛利， 彼由猛利貪瞋癡故，樂著博戲、嗜酒耽婬、 好惡朋友好惡伴侶、染習種種諸放逸處。其 母專志攝錄遮制，告言：「子子！汝今勿復樂著 博戲、嗜酒耽婬、好惡朋友好惡伴侶、染習種 種諸放逸處。汝今勿應往趣地獄、傍生、餓鬼。 汝今勿應墮諸惡處、生諸惡趣。」由母專志攝 錄遮制，便於母所起猛利瞋，不忍不信作是 怨言：「苦哉荼毒。云何我母制我所愛博戲酒 婬朋友伴侶。若復於我作如此類不饒益事， 我當決定害其命根。」如是能斷。彼於異時所 發起瞋，不忍不信轉復猛利堅固熾盛，由所 起瞋不忍不信展轉猛利堅固熾盛，復於後 時發起如是修斷瞋纏。由此瞋纏之所纏故， 便起故思害其母命。彼由如是身業、語業、意 思悕求願行種類，說名邪性。由此棄捨先所 成就，諸想等想假立言說住不定聚不定種 性，由此獲得先未成就，諸想等想假立言說 住邪定聚邪定種性，獲得五種補特伽羅、和 雜種類助伴種類，惡眾同分，處得、事得、生長 處得，謂害母、害父、害阿羅漢、破和合僧、以勃 惡心出如來血。諸以故思害母命者，彼如是 害。此行相害，如說害母，害父亦爾。諸害聲 聞阿羅漢命，彼云何害？何行相害？謂如有一， 於其聲聞阿羅漢人所有衣鉢，或隨一一沙門 命緣如法眾具，極生貪染繫心不捨。作是思 惟：「我今要當隨分竊奪。若彼因此於我損害， 縛錄退黜呵責毀罵，令墮下賤不尊貴處，我 當決定害其命根。」如是能斷。又如聲聞阿羅 漢人處大眾中，於自言論顯照施設成立開 示、於他言論破壞遮止。其中所有或諸沙門 或婆羅門，懷怨害見朋怨害論，作是怨言：「苦 哉荼毒。云何如是名類沙門處大眾中，於自 言論顯照施設成立開示、於他言論破壞遮 止。若復於我作如此類不饒益事，我當決定 害其命根。」如是能斷。彼於異時所發起瞋不 忍不信，轉復猛利堅固熾盛。由所起瞋不忍 不信展轉猛利堅固熾盛，復於後時發起如 是修斷瞋纏。由此瞋纏之所纏故，便起故思 害彼聲聞阿羅漢命。彼由如是身業、語業、意 思悕求願行種類，說名邪性，由此棄捨先所 成就，諸想等想假立言說，住不定聚不定種 性。由此獲得先未成就，諸想等想假立言說， 住邪定聚邪定種性。獲得五種補特伽羅，和 雜種類助伴種類，惡眾同分、處得、事得、生長 處得，謂害母、害父、害阿羅漢、破和合僧、以 勃惡心出如來血。諸害聲聞阿羅漢命，彼 如是害，此行相害。諸破如來聲聞弟子和合 僧眾，彼云何破？何行相破？謂如有一，於非 法法想、於非毘柰耶毘柰耶想，彼不覆此想、 不覆此忍、不覆如是樂慧觀見。於其如來聲 聞弟子和合僧眾教示勸誨，令其歡悅修學 受持，言是正法、是毘柰耶、是大師教：「具壽！汝 今於是正法、是毘柰耶、是大師教，應當許可 忍受開顯，應起受籌。」若以彼身為其第五 起受籌者，下極此數補特伽羅，雖言能破 如來弟子和合僧眾，然不能生一劫住罪。復 如有一，於法非法想、於毘柰耶非毘柰耶想， 彼不覆此想、不覆此忍、不覆如是樂慧觀見。 於其如來聲聞弟子和合僧眾教示勸誨，令 其歡悅修學受持，言非正法、非毘柰耶、非大 師教：「具壽！汝今於是非法、非毘柰耶、非大師 教，應當許可忍受開顯，應起受籌。」若以彼身 為其第五起受籌者，下極此數補特伽羅，雖 言能破如來弟子和合僧眾，然不能生一劫住 罪。復如有一，於非法非法想、於非毘柰耶非 毘柰耶想，彼隱覆此想、隱覆此忍、隱覆如是 樂慧觀見。於其如來聲聞弟子和合僧眾教 示勸誨，令其歡悅修學受持，言是正法、是毘 柰耶、是大師教：「具壽！汝今於是正法、是毘柰 耶、是大師教，應當許可忍受開顯，應起受籌。」 若以彼身為其第五起受籌者，下極此數補 特伽羅，應言能破如來弟子和合僧眾，亦能 生於一劫住罪。復如有一，於法法想、於毘 柰耶毘柰耶想，彼隱覆此想、隱覆此忍、隱 覆如是樂慧觀見，於其如來聲聞弟子和合 僧眾教示勸誨，令其歡悅修學受持，言非正 法、非毘柰耶、非大師教：「具壽！汝今於是非法、 非毘柰耶、非大師教，應當許可忍受開顯，應 起受籌。」若以彼身為其第五起受籌者，下極 此數補特伽羅，應言能破如來弟子和合僧 眾，亦能生於一劫住罪。彼由如是身業、語業、 意思悕求願行種類，說名邪性，由此棄捨先 所成就，諸想等想假立言說，住不定聚不定 種性。由此獲得先未成就，諸想等想假立言 說，住邪定聚邪定種性。獲得五種補特伽羅， 和雜種類助伴種類，惡眾同分、處得、事得、生 長處得，謂害母、害父、害阿羅漢、破和合僧、以 勃惡心出如來血。諸破如來聲聞弟子和合 僧眾，彼如是破，此行相破。諸勃惡心出如來 血，彼云何出？何行相出？謂如如來處大眾中， 於自言論顯照施設成立開示、於他言論破 壞遮止。其中所有或諸沙門或婆羅門，懷怨 害見明怨害論，作是怨言：「苦哉荼毒。云何 如是名類沙門處大眾中，於自言論顯照施 設成立開示、於他言論破壞遮止。若復於我 作如此類不饒益事，我當決定害其命根。」如 是能斷。彼於異時所發起瞋不忍不信，轉復 猛利堅固熾盛。由所起瞋不忍不信展轉猛 利堅固熾盛，復於後時發起如是修斷瞋纏。 由此瞋纏之所纏故，便起故思：「我今決定害 如來命。」然諸如來法爾無有能害命者，唯可 有能以勃惡心出如來血。彼由如是身業、語 業、意思悕求願行種類，說名邪性，由此棄捨 先所成就，諸想等想假立言說，住不定聚不 定種性。由此獲得先未成就，諸想等想假立 言說，住邪定聚邪定種性。獲得五種補特伽 羅，和雜種類助伴種類，惡眾同分、處得、事得、 生長處得，謂害母、害父、害阿羅漢、破和合僧、 以勃惡心出如來血。諸勃惡心出如來血，彼 如是出，此行相出。
Việt dịch
QUYỂN 11 Uẩn Thứ V: TẠP, Phần 1 Tụng Ốt-đà-nam: Tạp uẩn nhiễm rồi sau mới biết, Sắc có tiếp nhận tâm thế gian, Duyên vô gián tăng- đoạn đoạn nhiễm thiện, Phần kiến duyên giới rõ ràng sau. - Có sáu thức thân: Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Năm thức thân thì chỉ có thể khởi nhiễm chứ không có thể nào lìa khỏi nhiễm. Ý thức thân cũng có thể khởi nhiễm mà cũng có thể lìa nhiễm. Còn các cõi Na-lạc-ca (địa ngục), cõi bàng sinh và cõi Tổ vực (ngạ quỷ), những kẻ dứt bỏ căn thiện, những kẻ thuộc tánh tà định, Bắc câu lô châu, tâm loài hữu tình vô tưởng…, thì chỉ có thể khởi nhiễm mà không thể nào lìa nhiễm. Những người thuộc tánh bất định, người thuộc tánh chánh định, châu Nam Thiệm-bộ, Đông Tỳ-đề-ha, Tây Cù-đà-ni cùng các tâm loài hữu tình…, thì cũng có thể khởi nhiễm mà cũng có thể lìa nhiễm. Các cõi trời như trời Tứ Đại Vương Chúng, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-xoa, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc-biến-hóa, trời Tha-hóa-tự-tại, trời Phạm Thế, trời Quang Âm, trời Biến Tịnh, loài hữu tình vô tưởng, trời Bất Nhiếp Quảng Quả, và các loài trung hữu thân, các loài vô sắc, các tâm loài hữu tình… cũng có thể khởi nhiễm, nhưng cũng có thể lìa nhiễm. Những kẻ có tâm tùy tín hành và tùy pháp hành chỉ có thể lìa nhiễm chứ không thể nào khởi nhiễm. Những người có tâm tín, thắng giải, kiến đắc, thân chứng… cũng có thể khởi nhiễm mà cũng có thể lìa nhiễm. Những người có tâm tuệ giải thoát và giải thoát toàn phần… thì không có thể khởi nhiễm cũng không thể nào lìa nhiễm. Nhưng Có ===== PAGE 184 ===== 798 BỘ TỲ ĐÀM 1 thể có nơi nói hai loại đó cũng có thể lìa nhiễm, là theo phạm vi xa mà nói. - Có sáu thức thân: Là các thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý. Các pháp có sắc thì sáu thcứ nhận biết, nhưng pháp có sắc chỉ có năm thức nhận biết. Các pháp vô sắc chỉ một thức nhận biết, nhưng pháp vô sắc không phải là thức nhận biết. Các pháp có thấy chỉ hai thức nhận biết, nhưng pháp có thấy chỉ một thức nhận biết. Các pháp không thấy thì năm thức nhận biết, nhưng pháp không thấy chỉ bốn thức nhận biết. Các pháp cóp đối nghịch thì sáu thức nhận biết, nhưng pháp có đối nghịch chỉ năm thức nhận biết. Các pháp không đối nghịch chỉ một thức nhận biết, nhưng pháp không đối nghịch thì không phải là thức nhận biết. Các pháp hữu lậu thì sáu thức nhận biết, nhưng pháp hữu lậu chỉ có năm thức nhận biết. Các pháp vô lậu chỉ một thức nhận biết, nhưng pháp vô lậu thì không phải là thức nhận biết. Các pháp hữu vi thì sáu thức nhận biết, nhưng pháp hữu vi chỉ có năm thức nhận biết. Các pháp vô vi chỉ có một thức nhận biết, nhưng pháp vô vi không phải là thức nhận biết. - Có sáu thức thân: Là các thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý. Sắc là duyên làm cho mắt sinh ra nhãn thức. Nếu như nhận thấy màu xanh đó là vừa ý, thì nhận biết màu xanh đó là thích ý vui lòng hợp với xúc-thọ-tưởng-tư. Khi màu xanh đó đã trở thành thứ thích ý vui lòng thì nó khiến các căn thêm lớn, thân tứ đại vui tươi. Mắt và sắc làm duyên sinh ra nhãn thức, nếu khi có màu xanh trái ý gây khổ, và khi nhận biết màu xanh đó trái ý gây khổ, bực bội với cả xúc-thọ-tưởng-tư, thì màu xanh đó chính là sự trái ý, nó khiến các căn hao giảm không phát triển, nên gây cho thân bốn đại bực bội, nhăn nhó, xấu xí… Mắt và sắc làm duyên sinh ra nhãn thức, nếu khi có màu xanh không vừa ý cũng không trái ý thì không có thọ vui hay khổ. Khi nhận biết màu xanh đó không thích ý cũng không gây trái ý nên chẳng có khổ vui, thì xúc thọ tưởng tư đối với nó cũng trơ trơ chẳng thích chẳng ghét, không khổ không vui, nên khiến các căn cũng chẳng lớn lên mà cũng không hao tổn, và thân tứ đại thì cũng chẳng vui buồn. Như về màu xanh, các màu vàng đỏ trắng cũng thế. Như nhãn thức, các thức nhĩ - tỷ - thiệt - thân… cũng thế. Ý và pháp làm duyên sinh ra ý thức. Nếu khi có các pháp thích ý vui lòng thì hiểu biết pháp đó vui lòng thích ý hợp với xúc - thọ - tưởng - tư. Khi pháp đó thích ý vui lòng thì khiến các căn lớn mạnh và thân tứ ===== PAGE 185 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 799 đại vui tươi. Ý và pháp làm duyên sinh ra ý thức, nếu khi có các pháp trái ý gây khổ, và khi nhận biết pháp đó trái ý gây khổ, trái ngược với cả xúc thọ tưởng tư, thì pháp đó trở thành sự trái nghịch, nó khiến các căn hao giảm nên thân tứ đại bực bội buồn khổ, nhăn nhó xấu xí. Ý và pháp làm duyên sinh ra ý thức, nếu khi có các pháp không thích ý cũng khônh trái ý không có thọ vui hay khổ. Khi nhận biết pháp đó không thích ý cũng không trái ý nên chẳng có vui khổ thì xúc thọ tưởng tư đối với nó cũng trơ trơ không thích, không ghét, không khổ, không vui, nên khiến các căn cũng không lớn lên hay hao tổn, do đó mà thân tứ đại cũng chẳng vui buồn. Hoặc có các thứ sắc không có hình thù nhưng có màu sắc rõ ràng. Có loại màu sắc rõ ràng mà hình thù lại không có, có loại thì màu sắc và hình thù đều có, có loại thì cả hình thù và màu sắc đều không. Loại có màu sắc mà không hình thù, như các loại màu xanh - vàng - đỏ - trắng v.v..., như trời sáng thì hiện ra rõ ràng, lúc tối trời thì không thấy gì cả. Loại có hình thù mà không màu sắc, tức là thân thể tạo nên các nghiệp, các hành động nói năng làm việc… Loại có màu sắc và hình thù, đó là các vật vừa có màu sắc vừa có hình thù sờ chạm được… Loại không cả màu sắc lẫn hình thù, là các vật mà màu sắc lẫn hình thù đều không có (gió, tiếng, mùi). Hỏi: Có thể có các thứ liên hệ với tâm, liên hệ với nghiệp (tâm liên hệ, nghiệp liên hệ). Nếu tâm liên hệ với nghiệp này thì có quả liên hệ chăng? Đáp: Có. Như tâm liên hệ với cõi Dục, nghiệp liên hệ với cõi Dục, tâm đó nghiệp đó sẽ có quả liên hệ với Dục. Nếu tâm liên hệ với cõi Sắc và cõi Vô sắc, thì nghiệp liên hệ với cõi Sắc cõi Vô sắc, sẽ có quả liên hệ với cõi Sắc - cõi Vô sắc. Hỏi: Có thể có các tâm liên hệ, nghiệp liên hệ, và với tâm đó, nghiệp đó mà có quả không liên hệ gì chăng? Đáp: Có! Ấy là như cõi Sắc mà biến hóa ra cõi Dục, rồi làm các việc của cõi Dục, nói các lời nói của cõi Dục… Và cũng như cõi Sắc, cõi Vô sắc có thể dứt các kiết trói buộc mà chứng quả. Hỏi: Như có các thọ ở quá khứ, thì nó đã diệt hết chăng? Đáp: Nếu các thọ ở quá khứ thì nó đã diệt hết. Nhưng cũng có các ===== PAGE 186 ===== 800 BỘ TỲ ĐÀM 1 thọ đã diệt mà không phải là thọ ở quá khứ, nghĩa là các thọ đã diệt trong cuộc đời đang sống đây vậy. Hỏi: Có phải mọi thọ ở vị lai thì nó chưa sinh chăng? Đáp: Các thọ ở vị lai, thì nó đều là chưa sinh. Nhưng các thọ ở vị lai thì không phải đều là thọ chưa sinh. Nghĩa là ở trong đời sống này có các thọ nhất định đang (sẽ) sinh ra. Hỏi: Có phải các thọ ở hiện tại, tất cả đều ở hiện tại chăng? Đáp: Các thọ ở hiện tại thì tất cả đều ở hiện tại. Nhưng các thọ ở hiện tại đều không phải hoàn toàn là hiện tại. Nghĩa là ở trong cuộc sống này đã diệt và cũng trong cuộc sống đó các thọ nhất định đang sinh ra. - Có sáu thứ tâm: Nghĩa là tâm do thấy mà đoạn trừ, tâm do tu mà đoạn trừ thuộc cõi Dục. Có tâm do thấy mà đoạn trừ, do tu mà đoạn trừ thuộc cõi Sắc. Có tâm do thấy mà đoạn trừ, do tu mà đoạn trừ thuộc cõi Vô sắc. Có thể có tâm do thấy mà đoạn trừ thuộc cõi Dục, thì quyết định là chỉ duyên với pháp thiện chăng? Hay chỉ duyên với pháp bất thiện? Hay chỉ duyên với pháp hữu phú vô ký? Hay chỉ duyên với pháp vô phú vô ký? Như tâm do thấy mà đoạn trừ, thì tâm do tu mà đoạn trừ cũng như thế. Như thuộc cõi Dục, cõi Sắc và Vô sắc cũng như thế. Hỏi: Có thể có tâm cõi Dục do thấy mà đoạn trừ, thì nó quyết định chỉ duyên nơi pháp thiện chăng? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Dục do thấy Diệt -Đạo mà đoạn trừ, thì có các duyên tùy miên vô lậu tương ưng với các tâm. Hỏi: Có thể có tâm do thấy mà đoạn trừ thuộc cõi Dục, thì nó quyết định là chỉ duyên nơi pháp bất thiện? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Dục do thấy Tập mà đoạn trừ, thì các thứ tùy miên biến hành không tương ưng với các tâm, mà chỉ có các tùy miên duyên hữu lậu thuộc cõi Dục do thấy Diệt-Đạo mà đoạn trừ, là nó tương ưng với các tâm ấy mà thôi. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Dục do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên nơi các pháp hữu phú vô ký hay vô phú vô ký chăng? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Dục do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên nơi pháp thiện chăng? Đáp: Có. Nghĩa là không thuộc cõi Dục và không vô nguyện, vô ===== PAGE 187 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 801 nguyện lại tương ưng với các tâm ấy. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Dục do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp bất thiện chăng? Hay chỉ duyên với hữu phú vô ký? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Dục do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp vô phú vô ký chăng? Đáp: Có. Nghĩa là ba thức của thân ở cõi Dục là vô tướng, và vô tướng thuộc cõi Dục tương ưng với các tâm ấy. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp thiện chăng? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Sắc do thấy Diệt-Đạo mà đoạn trừ, thì có các thứ tùy miên duyên vô lậu là tương ưng với tâm ấy. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp bất thiện chăng? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp hữu phú vô ký? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Sắc do thấy Khổ-Tập mà đoạn trừ, thì các thứ tùy miên biến hành không tương ưng với tâm ấy, mà chỉ có các tùy miên duyên hữu lậu thuộc cõi Sắc do thấy Diệt-Đạo mà đoạn trừ, thì nó tương ưng với các tâm ấy mà thôi. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là nó chỉ duyên với pháp vô phú vô ký? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp thiện chăng? Đáp: Có. Nghĩa là không thuộc cõi Sắc là không - vô nguyện, vô nguyện tương ưng với các tâm ấy. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp bất thiện chăng? Hay duyên với pháp hữu phú vô ký? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Sắc do tu mà đoạn trừ, thì nó quyết định là chỉ duyên với pháp vô phú vô ký? Đáp: Có. Nghĩa là một thức của thân, và vô tướng thuộc cõi Sắc là tương ưng với các tâm ấy. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Vô sắc do thấy mà đoạn trừ, thì ===== PAGE 188 ===== 802 BỘ TỲ ĐÀM 1 quyết định là chỉ duyên với pháp thiện chăng? Đáp: Có. Nghĩa là có các thứ tùy miên duyên vô lậu thuộc cõi Vô sắc do thấy Diệt-Đạo mà đoạn trừ, thì nó tương ưng với các tâm ấy. Hỏi: Có thể có các tâm thuộc cõi Vô sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp bất thiện chăng? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có các tâm thuộc cõi Vô sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp hữu phú vô ký? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Vô sắc, do thấy Khổ-Tập mà đoạn trừ thì có các thứ tùy miên biến hành không tương ưng với các tâm ấy, mà chỉ có các thứ tùy miên duyên hữu lậu thuộc cõi Vô sắc do thấy Diệt- Đạo mà đoạn trừ, thì nó tương ưng với các tâm ấy mà thôi. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Vô sắc do thấy mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp vô phú vô ký? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Vô sắc do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp thiện chăng? Đáp: Có. Nghĩa là không thuộc cõi Sắc là không- vô nguyện mà vô nguyện là không thuộc tương ưng với tâm ấy. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Vô sắc do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp bất thiện chăng? Hay duyên với pháp hữu phú vô ký? Đáp: Không. Hỏi: Có thể có tâm thuộc cõi Vô sắc do tu mà đoạn trừ, thì quyết định là chỉ duyên với pháp vô phú vô ký? Đáp: Có. Nghĩa là vô tướng thuộc cõi Vô sắc, vô tướng tương ưng với các tâm ấy. Hỏi: Có thể có các pháp ở thế gian tùy thuận hữu lậu thuộc về chấp giữ và do các uẩn thâu giữ. Nhưng tự bên trong lại khởi lên các suy nghĩ tuyển chọn để sinh ra các tánh thiện nhiệm mầu thuộc cõi Dục, mà chỉ có các bậc Thánh chứ không cùn loại với hàng phàm phu chăng? Đáp: Có. Nghĩa là hiện quán thuộc cõi Dục phát sinh các trí thế tục thuộc hậu biên. Hỏi: Có thể có các pháp ở thế gian tùy thuận với hữu lậu rồi chấp giữ và do các uẩn thâu giữ. Nhưng tự bên trong lại khởi lên các suy nghĩ tuyển chọn để sinh ra các tánh thiện nhiệm mầu tùy thuộc vào cõi Sắc, chỉ do các bậc Thánh chứ không cùng loại với hàng phàm phu chăng? Đáp: Có. Nghĩa là hiện quán thuộc cõi Sắc là thế tục trí hậu ===== PAGE 189 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 803 biên. Hỏi: Có thể có các pháp ở thế gian tùy thuận với hữu lậu rồi chấp giữ và do các uẩn thâu giữ. Nhưng bên trong lại khởi lên các suy nghĩ tuyển chọn để sinh ra các tánh thiện nhiệm mầu tùy thuộc vào cõi Vô sắc, do đó mà các bậc Thánh không cùng loại với hàng phàm phu chăng? Đáp: Có. Nghĩa là định diệt tận. Hỏi: Có thể có các pháp ở thế gian tùy thuận với hữu lậu rồi chấp giữ và do các uẩn thâu giữ. Nhưng bên trong lại khởi lên các suy nghĩ tuyển chọn để sinh ra các tánh thiện nhiệm mầu tùy thuộc vào cõi Dục, có pháp định vô lậu luôn luôn duyên với pháp vô lậu không gián đoạn. Nên các bậc Thánh do đó mà không chung loại với tất cả các hàng phàm phu chăng? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Dục, không đối với không, vô nguyện đối với vô nguyện và vô tướng đối với vô tướng. Hỏi: Có thể có các pháp ở thế gian tùy thuận với hữu lậu rồi chấp giữ và do các uẩn thâu giữ điều hành, nhưng bên trong lại khởi lên các suy nghĩ tuyển chọn để sinh ra các tánh thiện nhiệm mầu tùy thuộc vào cõi Sắc, có pháp định vô lậu luôn duyên với pháp vô lậu không gián đoạn. Nên các bậc Thánh không chung loại với tất cả các hàng phàm phu chăng? Đáp: Có. Nghĩa là thuộc cõi Sắc mà không đối với không, vô nguyện đối với vô nguyện và vô tướng đối với vô tướng. Hỏi: Có thể có các pháp ở thế gian tùy thuận với hữu lậu rồi chấp giữ và do các uẩn thâu giữ, nhưng bên trong lại khởi lên các suy nghĩ tuyển chọn để sinh ra các tánh thiện nhiệm mầu tùy thuộc vào cõi Vô sắc, có các pháp định vô lậu luôn duyên với pháp vô lậu không gián đoạn. Nên các bậc Thánh không chung loại với các hàng phàm phu chăng? Đáp: Có. Nghĩa là ở cõi Vô sắc mà không đối với không, vô nguyện đối với vô nguyện và vô tướng đối với vô tướng. - Có mười hai tâm: Nghĩa là thuộc cõi Dục có tâm thiện, tâm bất thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Ở cõi Sắc có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Ở cõi Vô sắc có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký, tâm vô phú vô ký, và tâm hữu học, tâm vô học. Ở cõi Dục các tâm thiện không gián đoạn thì sinh bao nhiêu tâm..., cho đến tâm vô học không gián đoạn thì sinh bao nhiêu tâm? ===== PAGE 190 ===== 804 BỘ TỲ ĐÀM 1 Thuộc cõi Dục tâm thiện không gián đoạn thì sinh ra chín tâm, còn tâm bất thiện thuộc cõi Dục và tâm hữu phú vô ký không gián đoạn thì có bốn tâm. Tâm vô phú vô ký không gián đoạn thì có bảy tâm. Thuộc cõi Sắc tâm thiện không gián đoạn thì có mười một tâm. Còn tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký không gián đoạn thì có sáu tâm. Thuộc cõi Vô sắc tâm thiện không gián đoạn thì có chín tâm, còn tâm hữu phú vô ký không gián đoạn thì có bảy tâm và tâm vô phú vô ký không gián đoạn thì có sáu tâm, tâm hữu học không gián đoạn thì có năm tâm và tâm vô học không gián đoạn thì có bốn tâm. - Có mười hai tâm: Nghĩa là thuộc cõi Dục có tâm thiện, tâm bất thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Thuộc cõi Sắc, có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Thuộc cõi Vô sắc, có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký, tâm vô phú vô ký và tâm hữu học, tâm vô học. Tâm thiện thuộc cõi Dục, đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do bao nhiêu duyên mới có thể nói là duyên? Tâm thiện thuộc cõi Dục…, cho đến đối với tâm vô học, phải do bao nhiêu duyên thì mới có thể nói là duyên? Cho đến tâm vô học đối với tâm vô học, phải do bao nhiêu duyên thì mới có thể nói là duyên? Tâm thiện thuộc cõi Dục đối với tâm thiện thuộc cõi Dục do các nhân duyên là Vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên, mới có thể là duyên. Đối với tâm bất thiện và tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên, có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, do các nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, do Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Còn đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián ===== PAGE 191 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 805 duyên và Tăng thượng duyên thì có thể gọi là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm bất thiện đối với tâm bất thiện, phải do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, phải có nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc và tất cả tâm thuộc cõi Vô sắc, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên… thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên, Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký và tất cả tâm thuộc cõi Vô sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên, Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên ===== PAGE 192 ===== 806 BỘ TỲ ĐÀM 1 và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện - tâm bất thiện, và tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm thiện thuộc cõi Sắc đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên, Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên, Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm bất thiện thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, do Sở duyên duyên và Tăng ===== PAGE 193 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 807 thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm bất thiện thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên, Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm thiện thuộc cõi Vô sắc đối với tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. ===== PAGE 194 ===== 808 BỘ TỲ ĐÀM 1 Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, thì do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, thì chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. ===== PAGE 195 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 809 Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm học và tâm vô học, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện và tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm học đối với tâm học, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô học, cũng do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký ở cõi Dục, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. ===== PAGE 196 ===== 810 BỘ TỲ ĐÀM 1 Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Tâm vô học đối với tâm vô học, do nhân duyên, Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Dục, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm bất thiện, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc, chỉ do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm thiện thuộc cõi Vô sắc, do Đẳng vô gián duyên, Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, do một Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Đối với tâm hữu học thì do Sở duyên duyên và Tăng thượng duyên thì có thể nói là duyên. Hỏi: Thế nào là Tăng thượng duyên? Đáp: Nghĩa là mắt và sắc làm duyên sinh ra nhãn thức, nhãn thức này lấy mắt làm tăng thượng duyên. Cũng do sắc mà tai- tiếng và nhĩ thức, mũi hương và tỷ thức, lưỡi- vị và thiệt thức, thân xúc và thân thức, ý - pháp cùng ý thức hoặc các thứ đó đều tương ưng với pháp, hoặc các thứ đó đều có pháp, hoặc có sắc, hoặc không sắc, hoặc vật thấy được, ===== PAGE 197 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 811 hoặc không thấy được, hoặc có đối, hoặc không đối, hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu, hoặc hữu vi, hoặc vô vi…, tất cả các pháp như thế đều là Tăng thượng duyên, chỉ trừ tự tánh của các pháp đó. Như thế thì tai- mũi- lưỡi- thân- ý- pháp đều làm duyên để sinh ra ý thức. Ý thức này lấy ý làm Tăng thượng duyên. Cũng bởi vì pháp mà mắt sắc và nhãn thức, tai- tiếng và nhĩ thức, mũi- hương, và tỷ, lưỡi- vị và thiệt thức, đụng chạm và thân thức hoặc các thứ này cùng tương ưng với pháp, hoặc các thứ này đều có các pháp, hoặc có sắc, hoặc không sắc, hoặc thấy được, hoặc không thấy được, hoặc có đối, hoặc không đối, hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu, hoặc hữu vi, hoặc vô vi…, tất cả các pháp như thế đều là Tăng thượng duyên, chỉ trừ tự tánh của các pháp đó, thì gọi là Tăng thượng duyên. Những kẻ dứt hết căn thiện, nó đoạn dứt như thế nào và hành tướng của việc đoạn dứt căn thiện ra sao? Như có một kẻ ác làm hại cha hại mẹ, hại A-la-hán, phá hòa hợp Tăng, và khởi tâm ác dữ làm thân Như Lai chảy máu…, thì có thể đoạn dứt căn thiện. Các nguyên cớ thúc đẩy ý nghĩ hại mạng mẹ mình, thì kẻ ấy hại như thế nào, hành tướng của việc tàn hại ra sao? Như có một người bản tánh có đủ các thói tham sân si rất mạnh. Do đó họ ham mê chơi bời, phóng đãng, ham ăn uống, ham dâm, luôn đánh bạn với đám côn đồ bạo ác, lây nhiễm quen thói phóng dật. Bà mẹ thấy thế liền quyết ý đến can ngăn: Này con ơi, chớ nên ham mê phóng đãng, ăn uống, ham dâm, hãy thôi chớ đánh bạn với đám côn đồ bạo ác nữa. Con đừng nên tạo các nghiệp ác mà phải bị đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, bàng sinh. Con phải tránh xa các đường dữ đó ngay từ bây giờ. Do bà mẹ quyết chí hết lời can ngăn nên khiến người con phát sinh giận dữ, đã không thèm nghe, không thèm tin mà lại oán trách: Khổ thay uống phải trà độc! Cớ sao bà cứ ngăn cản mình vui chơi, kết thân với bạn bè chí thiết? Nếu bà ấy còn đến đây nói mãi những điều vô bổ kia thì mình sẽ giết bà liền. Như thế là có thể đoạn dứt căn thiện. Càng về sau, người ấy càng tăng thêm giận dữ, không hề biết tin nhận điều phải trái, càng trở nên dữ tợn hơn. Vì quá dữ tợn sân hận như thế, nếu sau này có đổi ý tu tỉnh, chừa bỏ thói giận dữ thì chính vì sự ràng buộc của tánh giận dữ kia mà khiến có ý tưởng hại mẹ. Người đó do các nghiệp thân - miệng - ý như thế, nên khi mong cầu ước muốn làm việc gì đều có tính cách tà vạy, sai trái. Vì thế đã hủy diệt bao sự việc từng làm từ trước, các tưởng đều tưởng, giả lập mà nói, trụ vào nhóm bất định, có chủng tánh ===== PAGE 198 ===== 812 BỘ TỲ ĐÀM 1 bất định. Do đó có thêm được các điều trước đây chưa được, các tưởng đều tưởng, giả lập mà nói, mà đặt tên, nên lại rơi vào các nhóm tà quấy, có bản chất tà quấy, như vậy là nhận lấy Bổ-đặc-già-la thứ năm thuộc chủng loại hỗn tạp, cùng tiếp tay với đám bạn xấu, cũng như đã từng tạo bao điều ác ở nơi này chốn nọ. Gọi là hại mẹ hại cha, hại A-la-hán, phá hòa hợp Tăng và khởi tâm độc ác làm thân Phật chảy máu, thì những kẻ đó chỉ vì vài nguyên cớ bé nhỏ mà nghĩ đến việc hại cha giết mẹ. Việc tàn hại và hành tướng giết hại cha cũng giống như việc hại mẹ đã nói. Còn những kẻ hại mạng Thanh văn, A-la-hán thì việc tàn hại và hành tướng giết hại ra sao? Như có một kẻ đối với y- bát của Thanh văn và A-la-hán, hoặc các thứ vật dụng sinh sống đúng pháp của các bậc Sa-môn, mà lại sinh lòng tham muốn cùng cực, không bao giờ quên. Hắn nghĩ: Ta phải quyết lấy cho được các thứ đó. Nếu mấy ông ấy biết được có ý làm hại ta, như bắt bớ giam giữ, đuổi đi hay mắng nhiếc, khiến ta phải mất mặt không còn được tôn trọng nữa thì ta phải giết ngay lập tức. Như thế là đoạn dứt căn thiện. Lại như có các vị Thanh văn, A-la-hán ở giữa đại chúng tự bàn luận trình bày chỉ rõ các điều sai trái để ngăn ngừa, cấm đoán và phá bỏ các lỗi lầm của người khác. Trong đó có các Sa-môn hoặc Bà-la-môn xấu ôm lòng oán hận, thấy bạn mình bị luận bàn chê trách thì cho là bị oán hại, nên trách cứ: Khổ thay, lại uống trà độc rồi. Cớ sao mấy ông Sa-môn này cứ ở giữa đại chúng bàn luận, chỉ bày về việc sai trái của người khác để ngăn ngừa, cấm đoán, phá bỏ. Nếu các ông ấy cứ nói mãi với ta những điều như thế thì ta sẽ giết ngay. Như thế là đoạn dứt các căn thiện. Sau này, vì tức giận mà không thèm tin nhận điều hay lẽ phải, càng ngày sự giận dữ càng phát triển mạnh, do đó mà sau này có đổi ý tu tỉnh, đoạn trừ các giận dữ thì chính sự trói buộc của giận dữ đó mà khiến có ý nghĩ muốn giết hại các bậc Thanh văn, A-la-hán. Kẻ ấy, do các nghiệp của thân- ngữ -ý như thế, nên khi mong cầu ước muốn làm các việc gì, đều có tính cách tà vạy sai trái cả. Như vậy là đã hủy diệt bao nhiêu việc từng làm trước đây, rồi đặt điều tưởng tượng ra mà nói, rơi vào các nhóm bất định, chủng tánh bất định, vì thế thực hiện các việc trước đây chưa làm, rồi đặt điều tưởng tượng ra mà nói, trụ vào các nhóm, các tính chất tà định, sai trái, nên nhận lấy chủng loại Bổ-đặc- già-la thứ năm, thuộc giống loại hỗn tạp, tiếp tay với bạn xấu, tạo ra ===== PAGE 199 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 813 các việc ác ở nơi này chốn nọ. Nên gọi là loại người hại cha giết mẹ, hại A-la-hán, phá hòa hợp Tăng, khởi tâm độc ác khiến thân Như Lai chảy máu. Những người giết hại Thanh văn, A-la-hán thì giết hại như thế, hành tướng hại như thế. Còn những kẻ phá hòa hợp Tăng chúng là đệ tử của Như Lai, thì sự phá hoại như thế nào, hành tướng phá hoại ra sao? Như có một kẻ đối với phi pháp mà nghĩ cho là pháp, đối với điều không phải Tỳ-nại-da mà nghĩ cho là Tỳ-nại-da. Người ấy không che giấu các ý tưởng đó, không che giấu sự công nhận đó, cũng không hề giấu giếm sự vui thích, quan sát thấy biết như thế. Đối với các đệ tử Thanh văn của Như Lai là Tăng chúng hòa hợp cần dạy bảo, khuyên răn, khiến họ đều vui thích tu học, thọ trì, thì họ nói rằng đây là chánh pháp, đây là Tỳ-nại-da, đây là lời dạy của bậc Đại tôn sư. Này các thầy nên đối với chánh pháp đó, Tỳ-nại-da đó, lời dạy của bậc Đại tôn sư đó, công nhận sự giảng giải, chỉ bày, phải nên luôn suy nghĩ, nhận xét. Hoặc giả do thân đó là chủng loại thứ năm mà khởi lòng tin nhận, suy xét, dù đó là loại Bổ-đặc-già-la thấp nhất trong số này. Tuy nói là có thể phá hoại sự hòa hợp của Tăng chúng, là đệ tử của Như Lai, song không thể sống đủ một kiếp để chịu tội. Lại như có một kẻ đối với pháp mà nghĩ cho là phi pháp, đối với Tỳ-nại-da thì cho rằng không phải là Tỳ-nại-da. Người ấy không che giấu ý tưởng ấy, sự công nhận ấy, cũng không che giấu sự vui thích quan sát thấy biết đó. Khi đối với các đệ tử Thanh văn của Như Lai là Tăng chúng hòa hợp, nên khuyên răn chỉ dạy khiến họ vui vẻ thọ trì tu học, thì người ấy nói rằng đó đâu phải là chánh pháp, đâu phải là Tỳ-nại-da, đâu phải là lời dạy của bậc thầy lớn. Này các thầy, nay các vị nên đối với các phi pháp này, các thứ không phải Tỳ-nại-da này mà nhận lấy tuân hành, phải nên nhận xét suy nghĩ. Hoặc giả do thân đó là chủng loại thứ năm mà khởi lòng tin nhận, nghĩ xét, dù đó là loại Bổ- đặc-già-la thấp nhất trong số này. Tuy nói là có thể phá hoại sự hòa hợp của Tăng chúng, song không thể sống đủ một kiếp để chịu tội. Lại như có một người đối với phi pháp thì nghĩ tưởng đó là phi pháp, đối với không phải Tỳ-nại-da thì nghĩ cho đó không phải là Tỳ- nại-da. Kẻ ấy giấu ý nghĩ đó, giấu sự công nhận đó, cũng giấu sự vui thích quan sát thấy biết đó. Đối với việc cần dạy bảo khuyên răn các đệ tử Thanh văn của Như Lai là Tăng chúng hòa hợp, khiến họ vui vẻ ham thích tu học, thọ trì, thì người này nói đó là chánh pháp, là Tỳ-nại-da, là bậc thầy lớn. Này quý thầy, nay quý vị nên đối với chánh pháp đó, Tỳ- ===== PAGE 200 ===== 814 BỘ TỲ ĐÀM 1 nại-da đó, bậc Đại sư đó, tin nhận, thọ trì, hiểu rõ, phải nên nhận xét, suy nghĩ. Hoặc giả do thân đó là hàng thứ năm mà biết tin nhận, nghĩ xét, dù đó là Bổ-đặc-già-la thấp nhất trong số này. Nên nói kẻ ấy có thể phá hoại Tăng chúng hòa hợp, đệ tử của Như Lai, cũng có thể sống trọn một kiếp để chịu tội. Lại như có một người đối với pháp thì nghĩ là pháp, Tỳ-nại-da thì nghĩ là Tỳ-nại-da. Người ấy giấu giếm ý nghĩ ấy, sự công nhận ấy, cũng che giấu sự vui thích quan sát thấy biết đó. Nên đối với việc cần dạy bảo, khuyên răn các đệ tử Thanh văn của Như Lai là Tăng chúng hòa hợp, khiến họ vui vẻ ham thích thọ trì tu học, người ấy bảo đó không phải là chánh pháp, không phải là Tỳ-nại-da, không phải là lời dạy của Đại sư. Này quý thầy, nay quý vị nên đối với phi pháp này, với cái không phải là Tỳ-nại-da đây, không phải là lời dạy của Đại sư nên tin nhận, tuân hành, hiểu rõ, khởi lòng tin thọ. Giả như do thân ấy là hàng thứ năm mà nhận biết, xét tính dù đó là loại Bổ-đặc-già-la thấp nhất trong số này. Nên nói người ấy có thể phá hoại sự hòa hợp của Tăng chúng là đệ tử của Như Lai, cũng có thể sống trọn một kiếp để chịu tội. Kẻ này vì các nghiệp thân, miệng ý đó nên khi mong cầu, ước muốn làm việc gì đều gọi là tà tánh cả. Do đó mà hủy diệt các thành tựu đã có từ trước, rồi đặt điều tưởng tượng, giả lập nói năng, nên lại rơi vào nhóm bất định, chủng tánh bất định. Vì thế thực hiện được các việc chưa thành, các tưởng đều tưởng, giả lập nói năng, lại trụ nơi tà định tụ và chủng tánh tà định, thu được năm loại Bổ-đặc-già-la thứ năm, thuộc giống loại hỗn tạp, tiếp tay với bạn xấu tạo ra các việc ác ở nơi này chốn nọ. Đó gọi là kẻ hại cha giết mẹ, giết hại A-la-hán, phá hòa hợp Tăng và khởi tâm độc ác làm thân Như Lai chảy máu. Những kẻ phá hoại sự hòa hợp Tăng chúng nơi những đệ tử Thanh văn của Như Lai thì phá hoại như thế, các hành tướng phá hoại như thế. Còn kẻ khởi tâm độc ác làm thân Như Lai chảy máu thì sự chảy máu đó và hành tướng chảy máu ấy như thế nào? Nghĩa là như khi Như Lai ở giữa đại chúng tự nói năng, trình bày luận thuyết, nêu vấn đề chỉ dẫn, đối với những người khác luận bàn mà ngăn cấm và phá bỏ các sai trái; trong số đó, hoặc có các Sa-môn, Bà- la-môn ôm kiến chấp oán hại, nêu rõ sự bàn luận oán hại nên oán trách: Khổ thay phải uống trà độc rồi! Vì sao mấy ông Sa-môn đó cứ ở giữa đại chúng tự nói năng, trình bày luận thuyết, nêu vấn đề bàn luận về sự sai trái của người khác để ngăn chặn và phá bỏ. Nếu các ông ấy đến ===== PAGE 201 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 11 815 chỗ ta mà nói mãi những điều vô bổ, thì nhất định ta sẽ lấy mạng ngay. Như thế là đoạn dứt các căn thiện. Về sau này, do tức giận nên không thèm tin nhận điều hay lẽ phải, càng ngày càng phát triển mạnh. Do đó dù sau này có đổi ý tu tỉnh để đoạn trừ các tật sân hận, nhưng vì sự trói buộc của giận dữ kia nên liền có ý nghĩ: Ta nay quyết định sẽ giết hại Như Lai. Song, các Đức Như Lai theo pháp thì không có cách nào có thể giết hại được, có thể khởi tâm độc ác thì cũng chỉ làm thân Như Lai chảy máu mà thôi. Người đó do nghiệp thân- miệng -ý như thế, nên khi mong cầu, ước muốn làm điều gì thì đều thuộc tà tánh, sai trái cả. Vì thế đã hủy diệt bao thành tựu từng làm từ trước, lại đặt điều tưởng tượng, giả mượn nói năng, rơi vào nhóm bất định và chủng tánh bất định, do đó thực hiện các việc trước kia chưa thành, lại đặt điều tưởng tượng, nói năng, rơi vào nhóm tà định và chủng tánh tà quấy, sai trái, nhận lấy chủng loại Bổ-đặc-già-la thứ năm, thuộc chủng loại hỗn tạp, tiếp tay với bạn xấu, tạo ra các sự việc ở nơi này chốn nọ. Đó là những việc giết cha hại mẹ, hại A-la-hán, phá hòa hợp Tăng và khởi tâm độc ác làm thân Như Lai chảy máu. Những người khởi tâm độc ác làm thân Như Lai chảy máu thì việc làm và hành tướng làm chảy máu là như thế. ===== PAGE 202 ===== 816 BỘ TỲ ĐÀM 1 LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC