A-tỳ-đạt-ma Thức Thân Túc Luận · Quyển 12
阿毘達磨識身足論 · T1539
Hán văn
提婆設摩阿羅漢造 三藏法師玄奘奉 詔譯 2 嗢柁南頌 雜蘊第五之二 諸斷善根，彼云何斷？何行相斷？謂如有一，故 思害母、害父命已，無隨愧悔。復如有一，故思 害母、害父命已，有隨愧悔。如是二人，師諸沙 門，或婆羅門嗢羯洛迦或彼徒類，執無有見， 立無有論，言無有因、言無有作，施設彼彼善 業惡業皆斷壞者。數往請問：「云何為善？云何 不善？云何有罪？云何無罪。作何事已成好非 惡？」彼由親近承事供養如是師故，於所作罪 未生愧悔令其不生，已生愧悔令速除遣，作 如是言：「殺生愚妄虛無有果，無義無起、無味 無利。無有殺生，無有殺生所感異熟。如是不 與取、欲邪行、妄語、離間語、麁惡語、綺語、貪、嗔、 邪見，皆是愚妄虛無有果，無義無起、無味無 利。無邪見等，無邪見等所感異熟。」彼於此事 深生愛樂忍受開顯。以於此事深生愛樂忍 受開顯，便說是人履於左道，謂邪見、邪思惟、 邪語、邪業、邪命、邪勤、邪念、邪定。彼由如是履 左道故，三種善根漸漸損減微薄間缺，三不 善根漸漸增長猛利熾盛；三種妙行漸漸損 減微薄間缺，三種惡行漸漸增長猛利熾盛； 十善業道漸漸損減微薄間缺，十惡業道漸 漸增長猛利熾盛；八正右道漸漸損減微薄 間缺，八邪左道漸漸增長猛利熾盛。彼由 殺生、不與取、欲邪行、妄語、離間語、麁惡語、綺語、 貪、嗔、邪見轉增長故，多住不寂靜、多住不 律儀。雖於少時生起微劣善心心法正見俱 行，然復種種惡不善法多分現行多居左品。 如度夏熱入秋涼時，夜分垂雲靉靆冥暗， 震雷掣電暫發光明，纔覩眾色速還隱沒。 如是彼人多住不寂靜、多住不律儀，雖於少 時生起微劣善心心法正見俱行，然復種種 惡不善法多分現行多居左品。又如有人春 末夏初，熱渴所悶、熱風所惱，入清涼池濯清 冷水。沐浴飲已速疾還出，其身所有麁渧皆 落，唯有微渧住毛孔中。如是彼人多住不寂 靜、多住不律儀，雖於少時生起微劣善心心 法正見俱行，然復種種惡不善法多分現行 多居左品。彼於後時亦能傷害尊勝生命， 無隨愧悔，究竟撥無一切善惡業果異熟。由 彼傷害尊勝生命無隨愧悔，究竟撥無一切 善惡業果異熟，便說是人已斷三界所有善 根，謂欲界繫及色界繫、無色界繫。當知如是 補特伽羅，於現法中不能更續所有善根， 決定當於地獄死時或於生時續諸善根。問： 若殺如是補特伽羅，若殺蟻卵折脚蟻子，何 者罪大？答：若以等纏，異熟亦等。復有說者，若 殺蟻卵折脚蟻子所得罪大，非殺如是補特 伽羅。何以故？以諸蟻卵折脚蟻子不斷善 根，如是色類補特伽羅斷善根故。彼由如是 身業、語業、意思希求願行種類，說名邪性。由 此棄捨先所成就，諸想等想假立言說，住不 定聚不定種性。由此獲得先未成就，諸想等 想假立言說，住邪定聚邪定種性。獲得五 種補特伽羅，和雜種類助伴種類，惡眾同分、 處得、事得、生長處得，謂害母、害父、害阿羅漢、 破和合僧、以勃惡心出如來血。諸斷善根， 彼如是斷，此行相斷。謂有一類補特伽 羅，由欲界繫諸染污心現在前故，所有善根 或捨而不得、或得而不捨、或亦捨亦得、或 不捨不得。捨而不得者，謂善根斷時。及已 離欲界貪異生，由欲界纏退，色無色界繫 所有善根捨而不得。已離欲界貪異生，欲界 纏退，色界繫善根捨而不得。已離色界貪有 學，欲界纏退，無色界繫善根捨而不得。如 是名為捨而不得。得而不捨者，謂迷惑心續 善根時。亦捨亦得者，謂無色界沒生欲界時， 捨無色界繫善根，得欲界繫善根。從色界沒 生欲界時，捨色界繫善根，得欲界繫善根。諸 阿羅漢欲界纏退，捨無色界繫及無學善根， 得學善根，退無學心住有學心。如是名為亦 捨亦得。不捨不得者，謂不斷善根，從欲界沒 還生欲界。如是名為不捨不得。復有一類補 特伽羅，由色界繫諸染污心現在前故，所有 善根或捨而不得、或亦捨亦得、或不捨不得。 捨而不得者，謂已離色界貪有學異生，色 界纏退，無色界繫善根捨而不得。從欲界沒 生色界時，欲界繫善根捨而不得。如是名為 捨而不得。亦捨亦得者，謂無色界沒生色 界時，捨無色界繫善根，得色界繫善根。諸 阿羅漢色界纏退，捨無色界繫及無學善根， 得學善根，退無學心住有學心。如是名為亦 捨亦得。不捨不得者，謂色界沒還生色界。 如是名為不捨不得。復有一類補特伽羅，由 無色界繫諸染污心現在前故，所有善根或 捨而不得、或亦捨亦得、或不捨不得。捨而 不得者，謂從欲界沒生無色界，諸欲界繫及 色界繫善根捨而不得。從色界沒生無色界， 諸色界繫善根捨而不得。如是名為捨而不 得。亦捨亦得者，謂阿羅漢無色纏退，捨無 學善根，得有學善根，退無學心住有學心。 如是名為亦捨亦得。不捨不得者，謂無色界 沒還生無色界。如是名為不捨不得。 又十二處，謂眼處色處、耳處聲處、鼻處香處、 舌處味處、身處觸處、意處法處。云何眼處？謂 諸眼處，已見色、今見色、當見色，或復所餘彼 同分眼處。云何彼同分眼處？謂彼同分眼處， 或過去、或未來、或現在。云何過去彼同分眼 處？謂諸眼處不見色已滅。云何未來彼同分 眼處？謂諸眼處，或在未來定不當生，或有 當生不見色當滅。云何現在彼同分眼處？謂 諸眼處，不見色今滅。云何色處？謂諸色處， 眼已見、眼今見、眼當見，或復所餘彼同分色 處。云何彼同分色處？謂彼同分色處，或過去、 或未來、或現在。云何過去彼同分色處？謂諸 色處，眼不見已滅。云何未來彼同分色處？謂 諸色處，或在未來定不當生，或有當生眼不 見當滅。云何現在彼同分色處？謂諸色處，眼 不見今滅。如眼處色處，耳處聲處、鼻處香 處、舌處味處、身處觸處亦爾。云何意處？謂 諸意處，已了別法、今了別法、當了別法，或復 所餘彼同分意處。云何彼同分意處？謂諸 意處在未來世定不當生，無有過去現在彼 同分意處，無有彼同分法處。過去眼於色有 二句，謂過去眼於色或已見非今見非當見， 或非已見非今見非當見。未來眼於色有三 句，謂未來眼於色或非已見非今見非當 見，或非已見非今見是當見，或非已見非今 見或當見或不當見。現在眼於色有十二句， 謂現在眼於色或已見非今見非當見，或今 見非已見非當見，或當見非已見非今見，或 已見今見非當見，或已見當見非今見，或 今見當見非已見，或已見非今見或當見或 不當見，或今見非已見或當見或不當見，或 非已見非今見或當見或不當見，或已見今 見或當見或不當見，或已見今見當見，或非 已見非今見非當見。 頗眼為緣中、為緣上？此緣何緣即緣下眼？曰 有，謂中與上。頗眼為緣初非此緣？何非此緣？ 即業大種。曰：有，謂下中上。如眼，耳鼻舌身亦 爾。頗意為緣中為緣上？此緣何緣即緣下意？ 曰：有，謂中與上。頗意為緣初非此緣？何非此 緣？謂業煩惱。曰：有，謂下中上。 有十八界，謂眼界色界眼識界、耳界聲界耳 識界、鼻界香界鼻識界、舌界味界舌識界、身 界觸界身識界、意界法界意識界。頗眼界已 斷已遍知，色界亦爾耶？設色界已斷已遍知， 眼界亦爾耶？頗眼界已斷已遍知，乃至意識 界亦爾耶？設意識界已斷已遍知，眼界亦爾 耶？頗乃至法界已斷已遍知，意識界亦爾耶？ 設意識界已斷已遍知，法界亦爾耶？ 頗眼界已斷已遍知，色界亦爾耶？曰：如是。設 色界已斷已遍知，眼界亦爾耶？曰：如是。如眼 界望色界，望耳界、聲界、鼻界、舌界、身界、觸界 亦爾。頗眼界已斷已遍知，眼識界亦爾耶？ 曰：若眼界已斷已遍知，眼識界亦爾。或眼識 界已斷已遍知，非眼界，謂已離梵世貪，未離 上貪。如眼界望眼識界，望耳識界、身識界亦 爾。頗眼界已斷已遍知，香界亦爾耶？曰：若 眼界已斷已遍知，香界亦爾。或香界已斷已 遍知，非眼界，謂已離欲界貪，未離上貪。如眼 界望香界，望味界、鼻識界、舌識界亦爾。頗眼 界已斷已遍知，意界亦爾耶？曰：若意界已斷 已遍知，眼界亦爾。或眼界已斷已遍知，非 意界，謂已離色界貪，未離上貪。如眼界望意 界，望法界、意識界亦爾。如眼界如是廣說， 色界、耳界、聲界、鼻界、舌界、身界、觸界，廣說亦 爾。頗眼識界已斷已遍知，耳識界亦爾耶？ 曰：如是。設耳識界已斷已遍知，眼識界亦爾 耶？曰：如是。如眼識界望耳識界，望身識界 亦爾。頗眼識界已斷已遍知，香界亦爾耶？ 曰：若眼識界已斷已遍知，香界亦爾。或香界 已斷已遍知，非眼識界，謂已離欲界貪，未離 梵世貪。如眼識界望香界，望味界、鼻識界、舌 識界亦爾。頗眼識界已斷已遍知，意界亦爾 耶？曰：若意界已斷已遍知，眼識界亦爾。或眼 識界已斷已遍知，非意界，謂已離梵世貪，未 離上貪。如眼識界望意界，望法界、意識界亦 爾。如眼識界如是廣說，耳識界、身識界廣說 亦爾。頗香界已斷已遍知，味界亦爾耶？曰：如 是。設味界已斷已遍知，香界亦爾耶？曰：如 是。如香界望味界，望鼻識界、舌識界亦爾。 頗香界已斷已遍知，意界亦爾耶？曰：若意界 已斷已遍知，香界亦爾。或香界已斷已遍知， 非意界，謂已離欲界貪，未離上貪。如香界 望意界，望法界、意識界亦爾。如香界如是廣 說，味界、鼻識界、舌識界廣說亦爾。頗意界已 斷已遍知，法界亦爾耶？曰：如是。設法界已斷 已遍知，意界亦爾耶？曰：如是。如意界望法界， 望意識界亦爾。頗法界已斷已遍知，意識界 亦爾耶？曰：如是。設意識界已斷已遍知，法界 亦爾耶？曰：如是。 有十二心，謂欲界繫善心、不善心、有覆無 記心、無覆無記心，色界繫善心、有覆無記心、 無覆無記心，無色界繫善心、有覆無記心、 無覆無記心，及學心、無學心。如是十二心， 或過去、或未來、或現在。過去欲界繫善心有 四句：謂或已了別非今了別非當了別，或已 了別當了別非今了別，或已了別今了別非 當了別，或已了別今了別當了別。已了別非 今了別非當了別者，謂色無色界生長諸聖 補特伽羅。已了別當了別非今了別者，謂 已斷善根補特伽羅及色無色界生長異生。 已了別今了別非當了別者，謂欲界生長趣 色無色界諸不還者住最後善心。已了別今 了別當了別者，謂欲界生長不斷善根住 自性位。如過去，未來亦爾。欲界繫未曾得善 心有四句：或非已了別非今了別非當了別， 或非已了別非今了別當了別，或非已了別 非今了別或當了別或不當了別，或今了別 當了別非已了別。非已了別非今了別非當 了別者，謂先未曾得定不當得。非已了別 非今了別當了別者，謂先未曾得決定當得。 非已了別非今了別或當了別或不當了別 者，謂先未曾得或當得或不當得。今了別 當了別非已了別者，謂先未曾得最初現前。 現在欲界繫善心有三句：或已了別今了別 非當了別，或非已了別今了別當了別，或 已了別今了別當了別。已了別今了別非當 了別者，謂欲界生長趣色無色界諸不還 者住最後善心。非已了別今了別當了別者， 謂先未曾得最初現前。已了別今了別當了 別者，謂先曾得今現在前。過去不善心有七 句：或已了別非今了別非當了別，或已了別 非今了別當了別，或已了別非今了別或當 了別或不當了別，或已了別今了別非當了 別，或已了別今了別當了別，或已了別今 了別或當了別或不當了別，或已了別今了 別當了別。已了別非今了別非當了別者，謂 已離欲界貪，從離欲貪定不當退。已了別 非今了別當了別者，謂已離欲界貪，從離欲 貪決定當退。已了別非今了別或當了別 或不當了別者，謂已離欲界貪，從離欲貪或 當退或不當退。已了別今了別非當了別者， 謂住離欲貪，無間道中得離欲貪，從離欲貪 定不當退。已了別今了別當了別者，謂住離 欲貪，無間道中得離欲貪，從離欲貪決定當 退。已了別今了別或當了別或不當了別者， 謂住離欲貪，無間道中得離欲貪，從離欲貪 或當退或不當退。已了別今了別當了別者， 謂未離欲界貪，住自性位。如過去，未來亦爾。 現在不善心有一句：即已了別今了別當了 別，謂不善心正現在前。過去欲界繫有覆無 記心有七句：或已了別非今了別非當了別， 或已了別非今了別當了別，或已了別非今 了別或當了別或不當了別，或已了別今了 別非當了別，或已了別今了別當了別，或已 了別今了別或當了別或不當了別，或已了 別今了別當了別。已了別非今了別非當了 別者，謂已離欲界貪異生，從離欲貪定不當 退；及未離欲界貪聖者，現觀邊苦法智已生。 已了別非今了別當了別者，謂已離欲界貪 異生，從離欲貪決定當退。已了別非今了別 或當了別或不當了別者，謂已離欲界貪異 生，從離欲貪或當退或不當退。已了別今 了別非當了別者，謂諸異生住離欲貪，無間 道中得離欲貪，從離欲貪定不當退；及未離 欲界貪聖者，現觀邊苦法智未生。已了別今 了別當了別者，謂諸異生住離欲貪，無間道 中得離欲貪，從離欲貪決定當退。已了別 今了別或當了別或不當了別者，謂諸異生 住離欲貪，無間道中得離欲貪，從離欲貪或 當退或不當退。已了別今了別當了別者，謂 未離欲界貪異生，住自性位。如過去，未來亦 爾。現在欲界繫有覆無記心有一句，即已了 別今了別當了別，謂諸異生欲界繫有覆無 記心正現在前。過去欲界繫無覆無記心有 四句：或已了別非今了別非當了別，或已 了別非今了別當了別，或已了別今了別非 當了別，或已了別今了別當了別。已了別非 今了別非當了別者，謂無色界生長諸聖補 特伽羅。已了別非今了別當了別者，謂無色 界生長異生。已了別今了別非當了別者， 謂欲界色界生長趣無色界諸不還者住最 後心。已了別今了別當了別者，謂欲界色界 生長，住自性位。如過去，未來亦爾。欲界繫 未曾得無覆無記心有四句：或非已了別非 今了別非當了別，或非已了別非今了別當 了別，或非已了別非今了別或當了別或不 當了別，或非已了別今了別當了別。非已 了別非今了別非當了別者，謂先未曾得定 不當得。非已了別非今了別當了別者，謂 先未曾得決定當得。非已了別非今了別或 當了別或不當了別者，謂先未曾得或當得 或不當得。非已了別今了別當了別者，謂先 未曾得最初現前。現在欲界繫無覆無記心 有三句：或已了別今了別非當了別，或非 已了別今了別當了別，或已了別今了別當 了別。已了別今了別非當了別者，謂欲界 色界生長趣無色界諸不還者住最後無覆 無記心。非已了別今了別當了別者，謂先未 曾得最初現前。已了別今了別當了別者， 謂先曾得今現在前。過去色界繫善心有四 句：或已了別非今了別非當了別，或已了別 非今了別當了別，或已了別今了別非當了 別，或已了別今了別當了別。已了別非今了 別非當了別者，謂無色界生長諸聖補特伽 羅。已了別非今了別當了別者，謂欲界生長 未得色界善心及無色界生長異生。已了別 今了別非當了別者，謂欲界色界生長趣無 色界諸不還者住最後心。已了別今了別 當了別者，謂欲界生長得色界善心住自性 位，及色界生長住自性位。如過去，未來亦 爾。色界繫未曾得善心有四句：或非已了別 非今了別非當了別，或非已了別非今了別 當了別，或非已了別非今了別或當了別或 不當了別，或非已了別今了別當了別。非已 了別非今了別非當了別者，謂先未曾得定 不當得。非已了別非今了別當了別者，謂先 未曾得決定當得。非已了別非今了別或 當了別或不當了別者，謂先未曾得或當得 或不當得。非已了別今了別當了別者，謂 先未曾得最初現前。現在色界繫善心有三 句：或已了別今了別非當了別，或非已了別 今了別當了別，或已了別今了別當了別。已 了別今了別非當了別者，謂色界生長趣無 色界諸不還者住最後善心。非已了別今了 別當了別者，謂先未曾得最初現前。已了別 今了別當了別者，謂先曾得，今現在前。過 去色界繫有覆無記心有七句：或已了別非 今了別非當了別，或已了別非今了別當了 別，或已了別非今了別或當了別或不當 了別，或已了別今了別非當了別，或已了別 今了別當了別，或已了別今了別或當了別 或不當了別，或已了別今了別當了別。已 了別非今了別非當了別者，謂已離色界貪， 從離色貪定不當退。已了別非今了別當 了別者，謂已離色界貪，從離色貪決定當 退。已了別非今了別或當了別或不當了別 者，謂已離色界貪，從離色貪或當退或不 當退。已了別今了別非當了別者，謂住離色 貪，無間道中得離色貪，從離色貪定不當退。 已了別今了別當了別者，謂住離色貪，無間 道中得離色貪，從離色貪決定當退。已了別 今了別或當了別或不當了別者，謂住離色 貪，無間道中得離色貪，從離色貪或當 退或不當退。已了別今了別當了別者，謂未 離色界貪住自性位。如過去，未來亦爾。現在 色界繫有覆無記心有一句：即已了別今了 別當了別，謂色界繫有覆無記心正現在前。 過去色界繫無覆無記心有四句：或已了別 非今了別非當了別，或已了別非今了別當 了別，或已了別今了別非當了別，或已了 別今了別當了別。已了別非今了別非當了 別者，謂無色界生長諸聖補特伽羅。已了 別非今了別當了別者，謂欲界生長未離欲 界貪，及無色界生長異生。已了別今了別非 當了別者，謂欲界色界生長趣無色界諸不 還者住最後心。已了別今了別當了別者， 謂欲界生長已離欲界貪，及色界生長住自 性位。如過去，未來亦爾。色界繫未曾得無 覆無記心有四句：或非已了別非今了別非 當了別，或非已了別非今了別當了別，或非 已了別非今了別或當了別或不當了別，或 非已了別今了別當了別。非已了別非今了 別非當了別者，謂先未曾得定不當得。非已 了別非今了別當了別者，謂先未曾得決定 當得。非已了別非今了別或當了別或不當 了別者，謂先未曾得，或當得或不當得。非已 了別今了別當了別者，謂先未曾得，最初現 前。現在色界繫無覆無記心有三句：或已了 別今了別非當了別，或非已了別今了別當 了別，或已了別今了別當了別。已了別今了 別非當了別者，謂色界生長趣無色界諸 不還者住最後無覆無記心。非已了別今了 別當了別者，謂先未曾得，最初現前。已了別 今了別當了別者，謂先曾得，今現在前。過去 無色界繫善心有二句：或已了別非今了別 當了別，或已了別今了別當了別。已了別非 今了別當了別者，謂未得無色界善心。已了 別今了別當了別者，謂已得無色界善心。如 過去，未來亦爾。無色界繫未曾得善心有四 句：或非已了別非今了別非當了別，或非已 了別非今了別當了別，或非已了別非今了 別或當了別或不當了別，或非已了別今了 別當了別。非已了別非今了別非當了別者， 謂先未曾得定不當得。非已了別非今了別 當了別者，謂先未曾得決定當得。非已了別 非今了別或當了別或不當了別者，謂先未 曾得，或當得或不當得。非已了別今了別當 了別者，謂先未曾得，最初現前。現在無色 界繫善心有二句：或非已了別今了別當了 別，或已了別今了別當了別。非已了別今了 別當了別者，謂先未曾得，最初現前。已了別 今了別當了別者，謂先曾得，今現在前。過去 無色界繫有覆無記心有七句：或已了別非 今了別非當了別，或已了別非今了別當了 別，或已了別非今了別或當了別或不當了 別，或已了別今了別非當了別，或已了別今 了別當了別，或已了別今了別或當了別或 不當了別，或已了別今了別當了別。已了別 非今了別非當了別者，謂已離無色界貪，從 離無色貪定不當退。已了別非今了別當了 別者，謂已離無色界貪，從離無色貪決定當 退。已了別非今了別或當了別或不當了別 者，謂已離無色界貪，從離無色貪或當退 或不當退。已了別今了別非當了別者，謂住 離無色貪，無間道中得離無色貪，從離無 色貪定不當退。已了別今了別或當了別或 不當了別者，謂住離無色貪，無間道中得 離無色貪，從離無色貪或當退或不當退。 已了別今了別當了別者，謂未離無色貪住 自性位。如過去，未來亦爾。現在無色界繫 有覆無記心有一句：即已了別今了別當了 別，謂無色界繫有覆無記心正現在前。過去 無色界繫無覆無記心有一句：即已了別非 今了別非當了別，謂異熟心已滅。如過去，未 來亦爾。無色界繫未曾得無覆無記心有三 句：或非已了別非今了別非當了別，或非已 了別非今了別當了別，或非已了別非今了 別或當了別或不當了別。非已了別非今了 別非當了別者，謂先未曾得定不當得。非 已了別非今了別當了別者，謂先未曾得決 定當得。非已了別非今了別或當了別或不 當了別者，謂先未曾得或當得或不當得。 現在無色界繫無覆無記心有一句：即非已 了別今了別非當了別，謂異熟心正現在前。 過去學心有七句：或已了別非今了別非當 了別，或已了別非今了別當了別，或已了別 非今了別或當了別或不當了別，或已了別 今了別非當了別，或已了別今了別當了別， 或已了別今了別或當了別或不當了別，或 已了別今了別當了別。已了別非今了別非 當了別者，謂阿羅漢從阿羅漢果定不當退。 已了別非今了別當了別者，謂阿羅漢從 阿羅漢果決定當退。已了別非今了別或當 了別或不當了別者，謂阿羅漢從阿羅漢果 或當退或不當退。已了別今了別非當了別 者，謂住阿羅漢果，無間道中得阿羅漢果，從 阿羅漢果定不當退。已了別今了別當了別 者，謂住阿羅漢果，無間道中得阿羅漢果， 從阿羅漢果決定當退。已了別今了別或當 了別或不當了別者，謂住阿羅漢果，無間道 中得阿羅漢果，從阿羅漢果或當退或不 當退。已了別今了別當了別者，謂諸有學住 自性位。如過去，未來亦爾。未曾得學心有 四句：或非已了別非今了別非當了別，或 非已了別非今了別當了別，或非已了別非 今了別或當了別或不當了別，或非已了別 今了別當了別。非已了別非今了別非當了 別者，謂先未曾得定不當得。非已了別非今 了別當了別者，謂先未曾得決定當得。非 已了別非今了別或當了別或不當了別者， 謂先未曾得或當得或不當得。非已了別今 了別當了別者，謂先未曾得，最初現前。現在 學心有八句：或非已了別今了別非當了別， 或非已了別今了別當了別，或非已了別今 了別或當了別或不當了別，或已了別今了 別非當了別，或已了別今了別當了別，或 已了別今了別或當了別或不當了別，或非 已了別今了別當了別，或已了別今了別當 了別。非已了別今了別非當了別者，謂先不 退阿羅漢果，住阿羅漢果，無間道中得阿 羅漢果，從阿羅漢果定不當退。非已了別 今了別當了別者，謂先不退阿羅漢果，住阿 羅漢果，無間道中得阿羅漢果，從阿羅漢 果決定當退。非已了別今了別或當了別或 不當了別者，謂先不退阿羅漢果，住阿羅漢 果，無間道中得阿羅漢果，從阿羅漢果 或當退或不當退。已了別今了別非當了別 者，謂先已退阿羅漢果，住阿羅漢果，無間道 中得阿羅漢果，從阿羅漢果定不當退。已了 別今了別當了別者，謂先已退阿羅漢果，住 阿羅漢果，無間道中得阿羅漢果，從阿羅漢 果決定當退。已了別今了別或當了別或不 當了別者，謂先已退阿羅漢果，住阿羅漢 果，無間道中得阿羅漢果，從阿羅漢果或 當退或不當退。非已了別今了別當了別者， 謂先未曾得，最初現前。已了別今了別當了 別者，謂先已曾得，今現在前。過去無學心有 四句：或已了別非今了別非當了別，或已了 別非今了別當了別，或已了別今了別非當 了別，或已了別今了別當了別。已了別非今 了別非當了別者，謂時解脫阿羅漢果，已 入不動。已了別非今了別當了別者，謂阿羅 漢已退阿羅漢果。已了別今了別非當了別 者，謂時解脫阿羅漢，住得不動無間道中。 已了別今了別當了別者，謂諸無學住自性 位。如過去，未來亦爾。未曾得無學心有四句： 或非已了別非今了別非當了別，或非已了 別非今了別當了別，或非已了別非今了別 或當了別或不當了別，或非已了別今了別 當了別。非已了別非今了別非當了別者，謂 先未曾得定不當得。非已了別非今了別當 了別者，謂先未曾得決定當得。非已了別 非今了別或當了別或不當了別者，謂先未曾 得或當得或不當得。非已了別今了別當了 別者，謂先未曾得，最初現前。現在無學心有 三句：或已了別今了別非當了別，或非已 了別今了別當了別，或已了別今了別當了 別。已了別今了別非當了別者，謂時解脫阿 羅漢，住得不動無間道中。非已了別今了別 當了別者，謂先未曾得，最初現前。已了別今 了別當了別者，謂先曾得，今現在前。
Việt dịch
QUYỂN 12 Uẩn Thứ V: TẠP, Phần 2 Hỏi: Những người đoạn dứt căn thiện, sự đoạn dứt ấy như thế nào, hành tướng đoạn dứt ấy ra sao? Đáp: Nghĩa là như có một người, ngày trước đã từng nghĩ đến việc hại cha giết mẹ nhưng không hề biết xấu hổ, ăn năn. Có thể cũng có một người cũng đã từng nghĩ đến việc giết hại mẹ cha, nhưng Có thể biết xấu hổ, ăn năn. Như thế, cả hai người này đều tu hành và được làm thầy một số Sa-môn, hoặc Bà-la-môn Ốt-yết-lạc-ca, hoặc những đám đồ đệ cùng loại. Họ cùng chấp về “không có”,lập lên luận thuyết “không có”, nói là nhân không có, nói rằng việc tạo tác không có… cứ như thế tạo ra vô số các nghiệp thiện, nghiệp ác thảy đều hư mất cả. Có một số thường đến thưa hỏi: Thế nào là thiện, thế nào là bất thiện, thế nào là có tội, thế nào là không có tội, làm những việc gì sẽ có kết quả tốt lành chứ không phải xấu ác…? Hạng người này do gần gũi thờ phụng cúng dường các bậc thầy như thế, nên đối với các tội ác đã gây ra mà chưa hề hối lỗi, ăn năn thì khiến nó không thể sinh ra, khi đã có xấu hổ ăn năn thì khiến nó bị diệt trừ nhanh chóng. Hạng người ấy bảo: Sát sinh, ngu mê, dối trá không có quả báo, không có nghĩa lý, không có việc gì khởi sinh, không có ý vị, lợi ích gì cả. Không có việc sát sinh, không có việc sát sinh phải chiêu cảm quả dị thục. Như vậy, cũng không có việc trộm cắp, dâm dục tà hạnh, nói dối, nói lời ly gián, nói lời thô ác, nói thêu dệt và tham lam, giận dữ, tà kiến…, đều là ngu si, hư dối, không có quả báo, không có nghĩa lý, không có việc gì khởi sinh, không có ý vị gì, lợi ích gì, không có tà kiến v.v... Vì không có tà kiến v.v... nên không chiêu cảm quả dị thục. Hạng người ấy đối với các việc như thế thì càng ham thích, công ===== PAGE 203 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 817 nhận tu hành và càng phát triển rộng. Vì các việc như thế nên nói rằng hạng người đó thuộc phái tả đạo, tức là tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà cần (tinh tấn), tà niệm và tà định. Vì hạng người ấy theo tả đạo như thế nên ba thứ căn thiện dần dần bị hao giảm, nhỏ yếu và biến mất, trái Có thể ba căn bất thiện thì càng ngày càng phát triển mạnh, dữ. Trong khi ba hạnh tốt dần dần bị hao giảm yếu ớt và biến mất, thì ba hạnh ác càng ngày càng phát triển mạnh, dữ. Mười nghiệp thiện càng ngày hao mòn, yếu ớt, thui chột thì mười nghiệp ác Có thể càng phát triển mạnh. Tám chánh hữu đạo thì yếu ớt, giảm sút, thui chột, còn tám tà tả đạo Có thể phát triển mạnh, dữ. Do đó, hạng người này làm đủ mọi việc sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói lời ly gián, nói lời hung ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, tà kiến… càng thêm nhiều, vì thế phần lớn họ không ở chốn yên tĩnh vắng lặng, giữ gìn luật pháp giới hạnh. Tuy rằng lúc đầu có phát sinh chút tâm thiện yếu ớt, cũng có tâm pháp và chánh kiến, nhưng biết bao nhiêu pháp xấu ác, bất thiện, phần lớn đều hiện hành ở phái tả đạo. Có thể như lúc Hè nóng bức sang mùa Thu mát mẻ, đêm đến mây giăng đen kịt, trời đất tối tăm, sấm động chớp lòe và dưới ánh chớp lóe sáng thì mọi vật hiện ra rồi biến mất nên tối đen ngay. Hạng người đó phần lớn đều không sống nơi vắng vẻ yên tĩnh, không tuân giữ luật pháp- giới hạnh. Tuy lúc thiếu thời có phát sinh chút tâm thiện yếu ớt cùng với tâm pháp và chánh pháp, nhưng biết bao nhiêu pháp xấu ác, bất thiện phần lớn đều hiện hành nơi phái tả đạo. Có thể như có người cuối Xuân, sang đầu mùa Hạ bị nóng khát bức bách, hơi gió nóng gây bao khổ sở… mà được ngâm mình trong ao nước trong mát, được xối bằng những vòi nước mát lạnh trong sạch, mặc tình uống tắm thỏa thích, xong rồi thì nhanh chóng ra về. Khắp thân thể bao nhiêu cáu bẩn đều sạch sẽ, trừ một số quá bé nằm ở lỗ chân lông. Như thế những hạng người đó phần lớn đều không sống nơi yên tĩnh vắng vẻ, không tuân hành các pháp luật giới hạnh. Dầu lúc thiếu thời có phát sinh chút tâm thiện yếu ớt, có cả tâm pháp và chánh kiến, nhưng biết bao nhiêu pháp xấu ác bất thiện phần lớn đều hiện hành ở phái tả đạo. Hạng người ấy về sau này cũng có lúc biết thương hại và coi quý mạng sống, nhưng chẳng hề biết xấu hổ, ăn năn hối lỗi. Cuối cùng là vẫn bài bác không có tất cả các nghiệp thiện ác, các quả dị thục. Do các việc vừa nói trên, nên bảo những người ấy đã đoạn dứt căn thiện có được ở ba cõi là: cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc. Phải biết loại Bổ-đặc- ===== PAGE 204 ===== 818 BỘ TỲ ĐÀM 1 già-la đó đối với các hiện pháp không thể nào tiếp tục có được các căn thiện, nhất định khi chết rồi phải bị đọa vào địa ngục, hoặc lúc sinh thời tiếp tục tạo các căn thiện thì mới khỏi sa đọa được. Hỏi: Về việc sát sinh giết hại, thì giết người đó (Bổ-đặc-già-la) cùng với việc giết hại trứng kiến, giậm nát kiến con, cái nào có tôi lớn hơn? Đáp: Nếu nói về việc bị trói buộc của quả dị thục thì cả hai tội đều bằng nhau. Có thể có thuyết cho việc giết hại trứng kiến và kiến con thì tội lớn hơn là việc giết người. Tại sao như thế? Ấy là vì loài kiến còn ngây thơ vô tội chưa đoạn dứt căn thiện, còn hạng người kia thì thuộc loại đã mất căn thiện rồi. Hạng người ấy do có các nghiệp thân- ngữ- ý xấu xa và mong ước gây những tội ác như thế, nên nói là thuộc về tà tánh, do đó mà bỏ hết các việc làm, các ý tưởng đã suy nghĩ, các giả đặt, nói năng từ trước để trụ vào chủng tánh và nhóm bất định, khi đó Có thể tạo ra các công việc, các ý tưởng, giả đặt nói năng… trước kia chưa làm xong, nên Có thể bị rơi vào nhóm và chủng loại tà định, rồi nhận lấy chủng loại Bổ- đặc-già-la thứ năm, thuộc chủng loại hỗn tạp, tiếp tay bạn bè sống giữa đám xấu ác, cùng ở chung, cùng làm việc và gây tạo thêm nhiều tội ác. Đó là những kẻ hại cha, giết mẹ, hại A-la-hán, phá hòa hợp Tăng và khởi tâm độc ác làm thân Như Lai chảy máu. Đó là kẻ đã đoạn dứt căn thiện, cách đoạn dứt và hành tướng đoạn dứt như thế. Có thể như có một loại Bổ-đặc-già-la hiện tại đang mang các nhiễm ô ở cõi Dục, cho nên có bao nhiêu căn thiện thì hoặc bỏ mà không có được, hoặc có được mà không bỏ, hoặc cũng bỏ cũng có được, hoặc không bỏ cũng không có được. Bỏ mà không có được, là khi đoạn dứt các căn thiện và đã lìa bỏ hết các tham của phàm phu ở cõi Dục, do đó thoát ly được sự ràng buộc của cõi Dục. Còn các căn thiện hiện có ở cõi Sắc và Vô sắc thì bỏ mà không có được. Như thế gọi là bỏ mà không có được. Có được mà không bỏ, là khi các ngu mê lầm lạc luôn chấp giữ các căn thiện. Cũng bỏ cũng có được, là khi ở cõi Vô sắc chết rồi sinh vào cõi Dục thì bỏ căn thiện ở cõi Vô sắc mà được các căn thiện ở cõi Dục. Khi từ cõi Sắc chết đi sinh vào cõi Dục thì bỏ hết căn thiện ở cõi Sắc và được căn thiện ở cõi Dục. Các bậc A-la-hán đã thoát ly khỏi sự ràng buộc nơi cõi Dục thì bỏ sự hệ thuộc nơi cõi Vô sắc và các căn thiện vô ===== PAGE 205 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 819 học mà có được căn thiện có học, và bỏ cả tâm vô học mà trụ vào tâm hữu học, như thế gọi là cũng bỏ cũng có được. Không bỏ cũng không có được, là không đoạn dứt căn thiện. Từ cõi Dục chết rồi Có thể sinh trở vào cõi Dục. Như thế gọi là không bỏ cũng không có được. Có thể có một loại Bổ-đặc-già-la hiện tại đang mang các tâm ô nhiễm ở cõi Sắc, có bao nhiêu căn thiện hoặc bỏ mà không được, hoặc cũng bỏ mà cũng được, hoặc không bỏ cũng không được. Bỏ mà không được, là đã lìa bỏ hết các tham ở cõi Sắc và có học nơi phàm phu, thoát ly khỏi cõi Sắc, còn các căn thiện ở cõi Vô sắc thì bỏ mà không được. Khi từ cõi Dục chết rồi sinh lên cõi Sắc, thì với các căn thiện ở cõi Dục bỏ mà không được. Như thế gọi là bỏ mà không được. Cũng bỏ mà cũng được, là khi ở cõi Vô sắc chết rồi sinh nơi cõi Sắc thì bỏ các căn thiện cõi Vô sắc mà nhận được các căn thiện cõi Sắc. Các bậc A-la-hán đã thoát ly khỏi cõi Sắc, bỏ các căn thiện vô học và các hệ thuộc nơi cõi Vô sắc mà được căn thiện có học, lìa tâm vô học mà trụ vào tâm hữu học. Như thế gọi là cũng bỏ mà cũng được. Không bỏ cũng không được, là khi ở cõi Sắc chết rồi thì sinh trở Có thể cõi Sắc. Như thế gọi là không bỏ cũng không được. Có thể có một loại Bổ-đặc-già-la do trong hiện tại đang mang đầy các tâm ô nhiễm ở cõi Vô sắc, nên có bao nhiêu căn thiện thì hoặc là bỏ mà không được, hoặc cũng bỏ mà cũng được, hoặc không bỏ cũng không được. Bỏ mà không được, là từ cõi Dục chết rồi sinh lên cõi Vô sắc, đối với các căn thiện ở cõi Dục và cõi Sắc đều bỏ mà không được. Từ cõi Sắc chết rồi sinh lên cõi Vô sắc thì với căn thiện ở cõi Sắc đều bỏ mà không được. Như thế gọi là bỏ mà không được. Cũng bỏ mà cũng được, là bậc A-la-hán đã thoát ly khỏi sự ràng buộc nơi cõi Vô sắc, bỏ các căn thiện vô học mà được căn thiện có học, lìa bỏ tâm vô học mà trụ vào tâm học. Như thế gọi là cũng bỏ mà cũng được. Không bỏ cũng không được, là ở cõi Vô sắc chết rồi thì Có thể sinh vào cõi Vô sắc. Như thế gọi là không bỏ cũng không được. - Có thể có mười hai (lĩnh vực) xứ: Đó là các lĩnh vực của mắt, của sắc, của tai, của tiếng, của mũi, của lưỡi, của hương, của vị, của thân, của xúc, của ý và của pháp. Hỏi: Thế nào là lĩnh vực của mắt (Nhãn xứ)? ===== PAGE 206 ===== 820 BỘ TỲ ĐÀM 1 Đáp: Nghĩa là những nơi mắt đã thấy sắc, đang thấy sắc và sẽ thấy sắc, hoặc các thứ khác đồng phần (cùng loại) với lĩnh vực của mắt. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của mắt? Nghĩa là nó cùng loại với lĩnh vực của mắt, có mặt trong thời quá khứ, hoặc trong thời vị lai hay trong hiện tại. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của mắt ở thời quá khứ? Nghĩa là các lĩnh vực của mắt không thấy được các sắc đã diệt. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của mắt ở trong thời vị lai? Nghĩa là các lĩnh vực của mắt hoặc ở trong thời vị lai nhất định không sinh ra, hoặc có sinh ra rồi nhưng không thấy sắc đó đang diệt mất. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của mắt ở trong thời hiện tại? Nghĩa là các lĩnh vực của mắt không nhìn thấy các sắc đang diệt. Hỏi: Thế nào là lãnh vựïc của sắc (Sắc xứ)? Đáp: Nghĩa là các lĩnh vực của sắc do mắt đã thấy, đang thấy và sẽ thấy, hoặc là các thứ khác cùng loại với lĩnh vực của sắc. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của sắc? Nghĩa là các thứ cùng loại với lĩnh vực của sắc có mặt ở thời quá khứ, hoặc hiện tại hay vị lai. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của sắc ở thời quá khứ? Nghĩa là các lĩnh vực của sắc mà mắt không thấy vì đã mất rồi. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của sắc ở thời vị lai? Nghĩa là các lĩnh vực của sắc ở thời vị lai hoặc nhất định không sinh ra, hoặc là có sinh ra nhưng mắt không thấy nó đang diệt. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của sắc ở thời hiện tại? Nghĩa là các lĩnh vực của sắc này mắt không thấy được nó đang diệt. Như các lĩnh vực của mắt và sắc, các lĩnh vực của tai, tiếng, mũi, hương, lưỡi, vị, thân, xúc, cũng như thế. Hỏi: Thế nào là lãnh vựïc của ý? Đáp: Nghĩa là các lĩnh vực của ý đã hiểu rõ các pháp, đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ các pháp. Hoặc là các thứ khác cùng loại với lĩnh vực của ý. Thế nào là các thứ cùng loại với lĩnh vực của ý? Nghĩa là các lĩnh vực của ý ở trong thời vị lai nhất định sẽ không sinh ra, không có cùng loại với lĩnh vực của ý ở thời quá khứ và hiện tại, không cùng loại với lĩnh vực của pháp. Mắt ở thời quá khứ đối với sắc có hai trường hợp: Nghĩa là mắt đối với sắc hoặc đã thấy mà không phải đang thấy và sẽ thấy, hoặc không ===== PAGE 207 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 821 phải đã thấy - đang thấy và sẽ thấy. Mắt ở thời vị lai đối với sắc có ba trường hợp: Nghĩa là mắt đối với sắc hoặc là không đã thấy - đang thấy và sẽ thấy, hoặc là không phải đã thấy - đang thấy mà là sẽ thấy, hoặc là không phải đã thấy hay đang thấy, hoặc sẽ thấy hoặc không phải là sẽ thấy. Còn mắt ở thời hiện tại thì có mười hai trường hợp: Mắt ở thời hiện tại đối với sắc thì: 1. Hoặc là đã thấy mà không phải đang thấy và sẽ thấy. 2. Hoặc là đang thấy mà không phải là đã thấy và sẽ thấy. 3. Hoặc là sẽ thấy mà không phải là đã thấy và đang thấy. 4. Hoặc là đã thấy - đang thấy mà không phải là sẽ thấy. 5. Hoặc là đã thấy, sẽ thấy mà không phải là đang thấy. 6. Hoặc là đang thấy - sẽ thấy mà không phải là đã thấy. 7. Hoặc là đã thấy mà không phải là đang thấy, cũng không là sẽ thấy hoặc không phải là sẽ thấy. 8. Hoặc là đang thấy mà không phải là đã thấy và cũng hoặc là sẽ thấy hoặc không phải là sẽ thấy. 9. Hoặc là không phải đã thấy cũng không đang thấy, hoặc là sẽ thấy hoặc không phải là sẽ thấy. 10. Hoặc là đã thấy - đang thấy và hoặc là sẽ thấy hoặc không phải là sẽ thấy. 11. Hoặc là đã thấy-đang thấy và sẽ thấy. 12. Hoặc là không phải đã thấy - đang thấy và sẽ thấy. Hỏi: Có thể mắt là duyên với bậc trung hay bậc thượng? Duyên này là duyên cái gì? Tức là duyên với mắt bậc hạ chăng? Đáp: Đúng thế. Hỏi: Vì sao không phải là duyên đó? Ấy là do nghiệp đại chủng chăng? Đáp: Đúng thế. Nghĩa là phải từ bậc hạ lên trung rồi lên thượng. Như nói về mắt, các thứ tai-mũi-lưỡi-thân cũng như thế. Hỏi: Có thể ý là duyên với bậc trung hay bậc thượng? Duyên này là duyên cái gì? Tức là nó duyên với bậc hạ chăng? Đáp: Đúng thế. Hỏi: Nghĩa là bậc trung và bậc thượng. Có thể ý làm duyên nhưng ban đầu không phải là duyên đó. Vì sao không phải là duyên đó? Ấy là do nghiệp phiền não chăng? Đáp: Đúng thế. Nghĩa là từ bậc hạ lên trung rồi lên bậc thượng. - Có mười tám thứ giới: Tức gồm có Nhãn giới, sắc giới và nhãn ===== PAGE 208 ===== 822 BỘ TỲ ĐÀM 1 thức giới; Nhĩ giới, thanh giới và nhĩ thức giới; Tỷ giới, hương giới và tỷ thức giới; Thiệt giới, vị giới và thiệt thức giới; Thân giới, xúc giới và thân thức giới; Ý giới, pháp giới và ý thứ giới. Có thể khi nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì sắc giới cũng như thế chăng? Nếu như sắc giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn giới cũng như thế chăng? Có thể khi nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp… cho đến ý thức giới cũng như thế chăng? Giả sử ý thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn giới cũng như thế chăng? Có thể cho đến khi pháp giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì ý thức giới cũng như thế chăng? Giả sử khi ý thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì pháp giới cũng như thế chăng? Hỏi: Có thể khi nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì sắc giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng thế. Hỏi: Giả sử sắc giới đã đoạn dứt đã biết khắp thì nhãn giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng thế. Hỏi: Như nhãn giới hướng về sắc giới, hướng về nhĩ giới thanh giới và tỷ giới, thiệt giới, thân giới, xúc giới cũng như thế chăng? Có thể khi nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn thức giới cũng như thế chăng? Đáp: Nếu nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn thức giới cũng thế. Hoặc nhãn thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì chẳng phải là nhãn giới. Nghĩa là đã lìa hết các tham ở cõi Phạm thế, nhưng chưa lìa được các tham ở cõi trên. Như nhãn giới hướng về nhãn thức giới, hướng về nhĩ thức giới, hướng về thân thức giới cũng như thế. Hỏi: Có thể khi nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì hương giới cũng như thế chăng? Đáp: Nếu nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì hương giới cũng thế. Hoặc hương giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì không phải nhãn giới, nghĩa là đã lìa các tham ở cõi Dục, nhưng chưa lìa các tham ở cõi trên. Như nhãn giới hướng về hương giới, hướng về vị giới, hướng về tỷ thức giới, thiệt thức giới cũng thế. ===== PAGE 209 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 823 Hỏi: Có thể nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì ý giới cũng như thế chăng? Đáp: Nếu ý giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn giới cũng như thế. Hoặc nhãn giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì không phải ý giới, nghĩa là đã lìa các tham ở cõi Sắc mà chưa lìa các tham ở cõi trên. Như nhãn giới hướng về ý giới, hướng về pháp giới ý thức giới cũng như thế. Như nhãn giới đã rộng nói như thế, thì sắc giới, nhĩ giới, thanh giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, xúc giới… rộng nói cũng thế. Hỏi: Có thể nhãn thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhĩ thức giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Giả sử nhĩ thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn thức giới cũng như vậy chăng? Đáp: Đúng thế. Như nhãn thức giới hướng về nhĩ thức giới, hướng về thân thức giới, cũng như thế. Hỏi: Có thể nhãn thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì hương giới cũng như thế chăng? Đáp: Nếu nhãn thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì hương giới cũng như thế. Hoặc hương giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì không phải nhãn thức giới. Nghĩa là đã lìa tham ở cõi Dục nhưng chưa lìa tham ở cõi Phạm thế. Như nhãn thức giới hướng về hương giới, thì hướng về vị giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới cũng như thế. Hỏi: Có thể nhãn thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì ý giới cũng như vậy chăng? Đáp: Nếu ý giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì nhãn thức giới cũng như vậy. Hoặc nhãn thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì không phải là ý giới, nghĩa là lìa bỏ các tham ở Phạm thế nhưng chưa lìa các tham ở cõi trên. Như nhãn thức giới hướng về ý giới, hướng về pháp giới ý thức giới cũng như thế. Như nhãn thức giới đã rộng nói như thế, thì nhĩ thức giới, thân thức giới rộng nói cũng như thế. Hỏi: Có thể hương giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì vị giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng thế. ===== PAGE 210 ===== 824 BỘ TỲ ĐÀM 1 Hỏi: Giả sử vị giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì hương giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng như thế. Như hương giới hướng về vị giới, hướng về tỷ thức giới, thiệt thức giới cũng vậy. Hỏi: Có thể hương giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì ý giới cũng như thế chăng? Đáp: Nếu ý giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì hương giới cũng như thế. Hoặc hương giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì không phải ý giới, nghĩa là đã lìa bỏ các tham ở cõi Dục, nhưng chưa lìa các tham ở các cõi trên. Như hương giới hướng về ý giới, hướng về pháp giới thì ý thức giới cũng như thế. Như hương giới đã rộng nói như thế, vị giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới rộng nói cũng thế. Hỏi: Có thể ý giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì pháp giới cũng lại như thế chăng? Đáp: Đúng như vậy. Hỏi: Giả sử pháp giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì ý giới cũng như vậy chăng? Đáp: Đúng thế. Như ý giới hướng về pháp giới, hướng về ý thức giới cũng như thế. Hỏi: Có thể pháp giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì ý thức giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng thế. Hỏi: Giả sử ý thức giới đã đoạn dứt, đã biết khắp thì pháp giới cũng như thế chăng? Đáp: Đúng thế. - Có mười hai tâm: Tức là thuộc cõi Dục có tâm thiện, tâm bất thiện, tâm hữu phú vô ký, tâm vô phú vô ký. Thuộc cõi Sắc có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Thuộc cõi Vô sắc có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký, tâm vô phú vô ký, tâm hữu học và tâm vô học. Mười hai tâm đó có mặt khắp cả ba thời quá khứ- hiện tại và vị lai. Tâm thiện thuộc cõi Dục ở thời quá khứ có bốn trường hợp, tức là: 1. Hoặc đã hiểu rõ mà không phải là đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ. ===== PAGE 211 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 825 2. Hoặc đã hiểu rõ - sẽ hiểu rõ mà không phải là đang hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ - đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ - đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ nhưng không phải là đang và sẽ hiểu rõ, là ở cõi Sắc và Vô sắc đã sinh trưởng các Bổ-đặc-già-la Thánh nhân. Đã hiểu rõ - sẽ hiểu rõ nhưng không phải là đang hiểu rõ, là các Bổ-đặc-già-la đã đoạn dứt các căn thiện và ở cõi Sắc, Vô sắc đã sinh trưởng các dị sinh phàm phu. Đã hiểu rõ - đang hiểu rõ nhưng không phải là sẽ hiểu rõ, là đã sinh trưởng từ cõi Dục rồi tiến lên các cõi Sắc và Vô sắc. Tức là những người đó không còn trở Có thể cõi Dục nữa mà trụ vào tâm thiện sau cùng. Đã hiểu rõ - đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục, căn thiện không đoạn dứt, trụ vào phần vị tự tánh. Như thời quá khứ, thời vị lai cũng thế. Thuộc cõi Dục chưa từng được tâm thiện có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải đã - đang và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải là đã và đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã và đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ và sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc đang và sẽ hiểu rõ mà không phải đã hiểu rõ. Không phải đã - đang và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được định và sẽ không thể được. Không phải đã hiểu rõ - đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được định nhưng quyết định là sẽ phải được. Không phải đã và đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng có được tâm thiện nhưng rồi sẽ được hoặc sẽ không được. Đang và sẽ hiểu rõ nhưng không phải là đã hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa hề có tâm thiện, mà chỉ có lần đầu tiên trong hiện tại. Tâm thiện thuộc cõi Dục thời hiện tại có ba trường hợp: 1. Hoặc là đã và đang hiểu rõ nhưng không sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ nhưng đang và sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã - đang và sẽ hiểu rõ. Đã và đang hiểu rõ nhưng không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục rồi tiến lên cõi Sắc và Vô sắc, những người ấy không trở lại mà trụ vào tâm thiện sau cùng. Không phải đã hiểu rõ mà đang và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay ===== PAGE 212 ===== 826 BỘ TỲ ĐÀM 1 chưa từng được tâm thiện. Đã-đang và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay đã từng có được tâm thiện hiện tiền. Tâm bất thiện thuộc cõi Dục ở thời quá khứ có bảy trường hợp là: 1. Hoặc đã hiểu rõ mà không phải là đang và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ nhưng không phải là đang mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ mà không phải là đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc đã và đang hiểu rõ nhưng không phải là sẽ hiểu rõ. 5. Hoặc đã hiểu rõ - đang và sẽ hiểu rõ. 6. Hoặc đã- đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ. 7. Hoặc đã hiểu rõ - đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ nhưng không phải là đang và sẽ hiểu rõ, là đã lìa bỏ các tham ở cõi Dục, từ khi lìa bỏ các tham dục thì nhất định không lui sụt nữa. Đã hiểu rõ nhưng không phải đang và sẽ hiểu rõ, là đã lìa bỏ các tham ở cõi Dục, từ khi lìa bỏ các tham dục thì quyết định là sẽ thoái chuyển. Đã hiểu rõ nhưng không phải đang hoặc sẽ hiểu rõ hay là sẽ không hiểu rõ, là đã lìa bỏ các tham ở cõi Dục, từ khi lìa bỏ các tham dục, thì hoặc sẽ lui sụt hoặc sẽ không lui sụt. Đã hiểu rõ - đang hiểu rõ nhưng không phải là sẽ hiểu rõ, là đã trụ vào sự lìa các tham dục, trong Đạo vô gián đã được lìa tham dục, từ khi lìa bỏ tham dục thì nhất định là sẽ không lui sụt. Đã hiểu rõ nhưng không phải là đang và sẽ hiểu rõ, là đã trụ vào sự lìa tham dục, ở trong Đạo vô gián mà lìa bỏ được tham dục, từ khi lìa bỏ được tham dục thì quyết định là sẽ lui sụt. Đã và đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ, là đã trụ vào sự lìa tham dục, ở trong Đạo vô gián mà lìa được tham dục, từ khi lìa tham dục hoặc sẽ lui sụt hoặc không thể sẽ lui sụt. Đã - đang và sẽ hiểu rõ, là chưa lìa được hết các tham ở cõi Dục mà trụ vào phần vị tự tánh. Như nói thời quá khứ, thời vị lai cũng như thế. Tâm bất thiện thuộc cõi Dục ở thời hiện tại có một trường hợp: Tức là đã hiểu rõ đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ, là tâm bất thiện chính thức có mặt trong hiện tại. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục thời quá khứ có bảy trường hợp: ===== PAGE 213 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 827 1. Hoặc đã hiểu rõ mà không đang và sẽ không hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ mà không phải đang và sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ mà không đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ, hoặc sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc đã-đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ. 5. Hoặc đã-đang và sẽ hiểu rõ. 6. Hoặc đã và đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ. 7. Hoặc đã-đang và sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ mà không phải là đang và sẽ hiểu rõ, là các dị sinh đã lìa bỏ các tham ở cõi Dục. Từ khi lìa bỏ tham dục thì nhất định là sẽ không lui sụt. Và các bậc Thánh chưa lìa được các tham ở cõi Dục, hiện quán biên khổ pháp trí đã sinh. Đã hiểu rõ mà không phải là đang và sẽ hiểu rõ, là các dị sinh đã lìa các tham ở cõi Dục. Từ khi lìa bỏ tham dục thì nhất định là sẽ lui sụt. Đã hiểu rõ mà không phải là đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ, là các dị sinh đã lìa các tham ở cõi Dục. Từ khi lìa bỏ tham dục thì hoặc sẽ lui sụt hoặc sẽ không lui sụt. Đã và đang hiểu rõ mà sẽ không phải hiểu rõ, là các dị sinh phàm phu trụ vào sự lìa bỏ tham dục, ở trong Đạo vô gián mà được lìa bỏ tham dục. Từ khi lìa bỏ tham dục thì nhất định là sẽ không lui sụt. Và các bậc Thánh chưa lìa hết các tham ở cõi Dục, hiện quán biên khổ pháp trí chưa sinh. Đã - đang và sẽ hiểu rõ, là các dị sinh trụ vào sự lìa bỏ tham dục, trong Đạo vô gián mà được lìa các tham dục. Từ khi lìa bỏ tham dục thì nhất định là sẽ phải lui sụt. Đã- đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ, nghĩa là các dị sinh phàm phu trụ vào sự lìa bỏ các tham dục, nơi Đạo vô gián mà lìa bỏ được các tham dục. Từ khi lìa bỏ các tham dục thì hoặc là sẽ lui sụt hoặc không phải là sẽ lui sụt. Đã-đang và sẽ hiểu rõ, là dị sinh chưa lìa bỏ các tham ở cõi Dục, trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng như thế. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục thời hiện tại có một trường hợp: Tức là đã-đang và sẽ hiểu rõ, nghĩa là các dị sinh có tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục đang có mặt trong hiện tại. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục trong thời quá khứ có bốn trường ===== PAGE 214 ===== 828 BỘ TỲ ĐÀM 1 hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ mà không phải là đang và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ nhưng không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã và đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ. 4. Hoặc đã - đang và sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ mà không phải là đang và sẽ hiểu rõ, là các Thánh nhân Bổ-đặc-già-la sinh trưởng ở cõi Vô sắc. Đã hiểu rõ nhưng không đang hiểu rõ mà phải sẽ hiểu rõ, là các dị sinh đã sinh trưởng ở cõi Vô sắc. Đã-đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc rồi tiến lên cõi Vô sắc. Những người nào không trở về sẽ trụ vào tâm sau cuối. Đã hiểu rõ - đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng thế. Thuộc cõi Dục chưa từng có tâm vô phú vô ký, có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải là đã-đang và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải là đã và đang hiểu rõ mà chỉ là sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải là đã và đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ, hoặc không hiểu rõ. 4. Hoặc không phải là đã hiểu rõ mà là đang và sẽ hiểu rõ. Không phải là đã hiểu rõ, đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được thì nay nhất định cũng sẽ không được. Không phải là đã và đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được thì nay quyết định sẽ được. Không phải là đã và đang hiểu rõ mà là sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được thì nay sẽ được hoặc sẽ không được. Không phải là đã hiểu rõ mà đang và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được, hiện nay mới được lần đầu tiên. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục ở thời hiện tại có ba trường hợp: 1. Hoặc đã và đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã - đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã-đang và sẽ hiểu rõ. Đã và đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc rồi tiến lên cõi Vô sắc, những người Bất hoàn thì trụ ===== PAGE 215 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 829 vào tâm vô phú vô ký sau cuối Không phải là đã-đang và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được, hiện nay mới được lần đầu tiên. Đã-đang và sẽ hiểu rõ, là từ trước đến nay chưa từng được, thì nay hiện ra trước mắt lần đầu tiên. Tâm thiện thuộc cõi Sắc ở thời quá khứ có bốn trường hợp: 1. Hoặc là đã hiểu rõ chứ không phải là đang và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc là đã hiểu rõ và sẽ hiểu rõ mà không phải là đang hiểu rõ. 3. Hoặc là đã và đang hiểu rõ mà không phải là sẽ hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu ro và sẽ hiểu rõ (liễu biệt). Đã hiểu rõ chứ không là đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là Bổ-đặc-già-la, bậc Thánh sinh trưởng ở cõi Vô sắc. Đã hiểu rõ và sẽ hiểu rõ chứ không phải là đang hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục, chưa được tâm thiện ở cõi Sắc và dị sinh sinh trưởng ở cõi Vô sắc. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc tiến lên cõi Vô sắc, những người Bất hoàn đã trụ vào tâm sau cùng. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục, được tâm thiện ở cõi Sắc, trụ vào phần vị của tự tánh, và sinh trưởng ở cõi Sắc, trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng vậy. Tâm thiện thuộc cõi Sắc chưa từng được, có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ, hoặc sẽ không hiểu rõ.. 4. Hoặc không phải đã hiểu rõ mà đang hiểu rõ - sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, chắc chắn sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, mà sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, quyết định sẽ được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ, hay sẽ không hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, hoặc sẽ được, hoặc sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ-đang và sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được cái hiện tiền lần đầu tiên. ===== PAGE 216 ===== 830 BỘ TỲ ĐÀM 1 Tâm thiện thuộc cõi Sắc ở thời hiện tại có ba trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang và sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Sắc, tiến lên cõi Vô sắc, những người Bất hoàn trụ ở tâm thiện sau cùng. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được cái hiện tiền sau cùng. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được mà nay hiện ra trước mặt. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc ở thời quá khứ có bảy trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ không hiểu rõ. 5. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 6. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hay sẽ hiểu rõ hoặc không. 7. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là đã lìa tham cõi Sắc, từ khi lìa tham sắc thì chắc chắn không thoái lui. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là đã lìa tham cõi Sắc, từ khi lìa tham sắc thì chắc chắn sẽ thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không phải là sẽ hiểu rõ, là đã lìa tham cõi Sắc, từ khi lìa tham sắc thì hoặc sẽ lui sụt hoặc sẽ không lui sụt. Đã hiểu rõ, đang hiểu rõ, sẽ không hiểu rõ, là trụ vào lìa tham sắc, ở trong Đạo vô gián, được lìa tham sắc, từ khi lìa tham sắc thì quyết định sẽ không lui sụt. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trụ vào lìa tham sắc trong Đạo vô gián được lìa tham sắc, từ khi lìa tham sắc thì quyết định sẽ lui sụt. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hay khônghiểu rõ, là ở phần vị lìa tham sắc, trong Đạo vô gián được lìa tham sắc, từ khi lìa ===== PAGE 217 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 831 tham sắc thì hoặc sẽ lui sụt hoặc sẽ không lui sụt. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là chưa lìa tham ở cõi Sắc, trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng vậy. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc ở thời hiện tại có một trường hợp: Tức là đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc hiện rõ ngay trước mặt. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc ở thời quá khứ có bốn trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ và sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là, các Thánh, Bổ-đặc-già-la sinh trưởng ở cõi Vô sắc. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, là dị si sinh trưởng ở cõi Dục, chưa lìa tham cõi Dục và dị sinh sinh trưởng ở cõi Vô sắc. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục và cõi Sắc, tiến lên cõi Vô sắc, những người Bất hoàn trụ vào tâm sau cuối. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Dục, đã lìa tham cõi Dục và sinh trưởng ở cõi Sắc trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng vậy. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc chưa từng được, có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không. 4. Hoặc không phải đã hiểu rõ mà đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được thì chắc chắn không được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được thì quyết định sẽ được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu ===== PAGE 218 ===== 832 BỘ TỲ ĐÀM 1 rõ hay không hiểu rõ, là trước chưa từng được thì hoặc sẽ được hay sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được hiện trước mặt lần đầu tiên. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Sắc ở thời hiện tại, có ba trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ, là sinh trưởng ở cõi Sắc tiến lên cõi Vô sắc, những người Bất hoàn trụ vào tâm vô phú vô ký sau cuối. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được hiện rõ trước mặt lần đầu tiên. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được, nay hiện rõ trước mặt. Tâm thiện thuộc cõi Vô sắc ở thời quá khứ, có hai trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là chưa được tâm thiện ở cõi Vô sắc. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là đã được tâm thiện ở cõi Vô sắc. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng vậy. Tâm thiện thuộc cõi Vô sắc chưa từng được, có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được thì quyết định sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được thì quyết định sẽ được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hay không hiểu rõ, là trước chưa từng được thì sẽ được hay sẽ không ===== PAGE 219 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 833 được. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được hiện rõ trước mặt lần đầu tiên. Tâm thiện thuộc cõi Vô sắc ở thời hiện tại, có hai trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được hiện rõ trước mặt lần đầu tiên. Đã hiểu rõ, đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, là trước chưa từng được, mà nay hiện rõ trước mặt. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc ở thời quá khứ, có bảy trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ. 5. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 6. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ. 7. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, là đã lìa tham cõi Vô sắc, từ khi lìa tham vô sắc quyết định sẽ không thoái lui. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, là đã lìa tham cõi Vô sắc, từ khi lìa tham vô sắc quyết định sẽ thoái lui. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ, là đã lìa tham cõi Vô sắc, từ đó hoặc thoái lui hay không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ, là trụ vào lìa tham cõi Vô sắc, trong Đạo vô gián, được lìa tham cõi Vô sắc, từ lìa tham cõi Vô sắc thì chắc chắn sẽ không thoái lui Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ hay sẽ không hiểu rõ, nghĩa là trụ vào việc lìa tham cõi Vô sắc, trong Đạo vô gián, được lìa tham ở cõi Vô sắc, từ lìa tham ở cõi Vô sắc thì hoặc sẽ thoái hoặc sẽ không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là chưa lìa tham cõi Vô ===== PAGE 220 ===== 834 BỘ TỲ ĐÀM 1 sắc, trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng vậy. Tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc ở thời hiện tại, có một trường hợp: Tức là đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, đang hiện rõ trước mắt. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc ở thời quá khứ, có một trường hợp: Tức là đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là tâm dị thục đã diệt. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng như vậy. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc chưa từng được, có ba trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là chưa từng được, thì chắc chắn sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, thì quyết định sẽ được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được thì hoặc sẽ được, hoặc sẽ không được. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc ở thời hiện tại, có một trường hợp: Tức là không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là tâm dị thục ở ngay trước mặt. Tâm hữu học thuộc cõi Vô sắc ở thời quá khứ, có bảy trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ. 5. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 6. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ. 7. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. ===== PAGE 221 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 835 Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là bậc A-la-hán, từ bậc A-la-hán chắc chắn sẽ không thoái lui. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là bậc A- la-hán, từ quả A-la-hán, quyết định sẽ thoái lui. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không hiểu rõ, nghĩa là bậc A-la-hán, từ quả A-la-hán hoặc sẽ thoái lui hoặc không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán chắc chắn sẽ không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là trụ ở quả A-la-hán, Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán, quyết định sẽ thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ, nghĩa là trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán hoặc sẽ thoái lui hoặc sẽ không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là hàng hữu học trụ ở phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng như vậy. Tâm học thuộc cõi Vô sắc chưa từng được, có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ. 4. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được thì chắc chắn sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được thì chắc chắn sẽ được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, thì hoặc sẽ được hoặc sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được hiện rõ trước mắt lần đầu tiên. Tâm học thuộc cõi Vô sắc ở thời hiện tại, có tám trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu ===== PAGE 222 ===== 836 BỘ TỲ ĐÀM 1 rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hay không hiểu rõ. 4. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ. 5. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 6. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ hoặc sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ. 7. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. 8. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là quả A-la-hán trước không thoái lui, trụ vào quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán thì chắc chắn sẽ không thoái lui. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là quả A-la- hán trước không thoái lui, trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán, quyết định sẽ thoái lui. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ, nghĩa là quả A-la-hán trước không thoái lui, trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán thì hoặc sẽ thoái lui hoặc không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là quả A-la-hán trước đã thoái lui, trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán thì chắc chắn sẽ không thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là quả A-la-hán trước đã thoái lui, trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán, quyết định sẽ thoái lui. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ, nghĩa là quả A-la-hán trước đã thoái lui, trụ ở quả A-la-hán, trong Đạo vô gián, được quả A-la-hán, từ quả A-la-hán thì hoặc sẽ thoái lui hoặc sẽ không thoái lui. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được hiện rõ trước mắt lần đầu tiên. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hoặc không hiểu rõ, nghĩa là trước đã từng được, nay hiện rõ trước mặt. Tâm vô học thuộc cõi Vô sắc ở thời quá khứ, có bốn trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. ===== PAGE 223 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 12 837 2. Hoặc đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ. 4. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là quả A-la-hán lúc được giải thoát, đã vào bất động. Đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, nghĩa là A-la- hán đã thoái lui quả A-la-hán. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là A-la-hán lúc được giải thoát, trụ vào bất động trong Đạo vô gián. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là hàng vô học trụ vào phần vị của tự tánh. Như nói về thời quá khứ, thời vị lai cũng như vậy. Tâm vô học thuộc cõi Vô sắc chưa từng được, có bốn trường hợp: 1. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ. 4. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được thì chắc chắn là không thể được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, thì quyết định sẽ được. Không phải đã hiểu rõ, không phải đang hiểu rõ, hoặc sẽ hiểu rõ hoặc sẽ không hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, thì hoặc sẽ được hay sẽ không được. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được hiện rõ trước mắt lần đầu tiên. Tâm vô học thuộc cõi Vô sắc ở thời hiện tại, có ba trường hợp: 1. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ. 2. Hoặc không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ mà sẽ hiểu rõ. 3. Hoặc đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, chứ không phải là sẽ hiểu rõ, nghĩa là bậc A-la-hán lúc được giải thoát, trụ vào bất động trong Đạo vô gián. Không phải đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước ===== PAGE 224 ===== 838 BỘ TỲ ĐÀM 1 chưa từng được hiện rõ trước mắt lần đầu tiên. Đã hiểu rõ-đang hiểu rõ, sẽ hiểu rõ, nghĩa là trước chưa từng được, nay hiện ra trước mặt. ===== PAGE 225 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 13 839 LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC