A-tỳ-đạt-ma Thức Thân Túc Luận · Quyển 2

Việt dịch

QUYỂN 2
Uẩn Thứ I: MỤC KIỀN LIÊN, Phần 5
Tụng Ốt-đà-nam: Phần sau của tụng thứ tư.
Sa-môn Mục-liên nói: Không có quá khứ-vị lai, thì hiện tại sao có 
được? Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Nghĩa là 
trong Khế kinh Đức Thế Tôn khéo léo giảng dạy trình bày:
Có chín chỗ ở của loài hữu tình:
1. Có loài hữu tình có sắc, có các loại thân, có các loại tưởng, tức 
là loài người và một phần các cõi trời. Đó là chỗ ở thứ nhất.
2. Có loài hữu tình có sắc, có các loại thân, có một thứ tưởng, tức 
là cõi trời Phạm Chúng và những kẻ mới sinh lên đó. Đây là chỗ ở thứ 
hai.
3. Có loài hữu tình có sắc, có một loại thân, có nhiều thứ tưởng, 
tức là cõi trời Quang Âm. Đó là chỗ ở thứ ba.
4. Có loài hữu tình có sắc, có một loại thân và một thứ tưởng, tức 
là cõi trời Biến Tịnh. Đó là chỗ ở thứ tư.
5. Có loài hữu tình có sắc, không có tưởng, không có các tưởng sai 
khác (gọi là không tưởng khác), tức là cõi trời Vô Tưởng. Đây là chỗ ở 
thứ năm.
6. Có loài hữu tình không có sắc, vượt qua tất cả các loại sắc 
tưởng, các đối tượng đều không còn, các loại tưởng không còn tác ý 
nữa. Ở khoảng vô biên hư không, trụ đầy đủ vào Không vô biên xứ, tức 
là ở gần cõi trời Không vô biên xứ. Đó là chỗ ở thứ sáu.
7. Có loài hữu tình không có sắc, đều đã vượt qua tất cả các loại 
hư không vô biên, mà vào vô biên thức, trụ đầy đủ vào Thức vô biên 
xứ. Đây là chỗ ở thứ bảy.
8. Có loài hữu tình không có sắc, đã vượt qua tất cả các loại Thức 

===== PAGE 23 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 637
vô biên xứ, không còn có chút gì cả, trụ đầy đủ vào Vô sở hữu xứ, tức 
là ở gần cõi trời Vô sở hữu xứ. Đây là chỗ ở thứ tám.
9. Có loài hữu tình không có sắc, đều đã vượt qua tất cả các loại 
Vô sở hữu xứ, trụ đầy đủ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, tức là ở gần 
cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là chỗ ở thứ chín.
Người ấy đáp: Đúng như thế.
Này thầy, nếu bậc A-la-hán có thân đang sống ở cõi Dục và hiện 
nhập định diệt, thì phải nói là vị đó ở chỗ nào nơi chín cõi hữu tình?
Người ấy đáp: Vị ấy ở chỗ có các loại thân và các thứ tưởng.
Này thầy, do tưởng ở đời nào mà nói là có tưởng ở đời quá khứ- vị 
lai hay hiện tại?
Nếu nói do tưởng ở đời quá khứ, thì nên nói là có quá khứ, chứ 
không phải là không có quá khứù. Nếu nói không có quá khứ thì không 
hợp đạo lý.
Nếu nói do tưởng ở đời vị lai, nên nói là có vị lai, chứ không phải 
là không có vị lai. Nếu nói không có vị lai thì không hợp đạo lý.
Nếu nói do tưởng ở đời hiện tại, không nên nói là hiện nhập định 
diệt. Nếu nói hiện nhập định diệt thì không hợp đạo lý.
Nếu nói không do tưởng ở cả ba đời quá khứ-vị lai- hiện tại, thì 
bậc A-la-hán có thân đang ở cõi Dục, hiện nhập định diệt, nên nói là 
không có tưởng, nên nói là loài hữu tình không có tưởng, nên nói là 
sống ở chỗ của loài hữu tình không có tưởng.
Sa-môn Mục-liên nói: Quá khứ-vị lai đều không, thì hiện tại sao 
có được? Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng? Nghĩa 
là trong Khế kinh, Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy, trình bày: Tất cả 
các loài hữu tình đều phải nhờ vào sự ăn uống mới sống còn? Người ấy 
đáp: Đúng như vậy.
Này thầy, chúng hữu tình chư Thiên không có tưởng đó thì nên 
bảo là họ có ăn uống không? Người ấy đáp: Họ chỉ có ý thức nghĩ tới 
việc ăn uống mà thôi.
Này thầy, việc ăn uống đó lúc ấy nên nói nó thuộc vào thời nào, 
quá khứ-vị lai hay hiện tại?
Nếu bảo là nó ở quá khứ, thì nên nói là có quá khứ, chứ không 
phải là không có quá khứù. Nếu nói không có quá khứ thì không hợp đạo 
lý.
Nếu bảo là ở vị lai, nên nói là có vị lai, chứ không phải là không 
có vị lai. Nếu nói không có vị lai thì không hợp đạo lý.
Nếu nói ở hiện tại, không nên nói là loài hữu tình không có tưởng. 

===== PAGE 24 =====
638 BỘ TỲ ĐÀM 1
Nếu nói là loài hữu tình không có tưởng thì không hợp đạo lý.
Nếu nói cả quá khứ-vị lai- hiện tại nó đều không có, thì đối với 
Khế kinh mà Đức Thế Tôn khéo giảng dạy trình bày nói: Tất cả loài 
hữu tình đều phải nhờ vào ăn uống mà sống còn. Như thế, đối với kinh 
điển do Thế Tôn giảng nói, ông có ý chê bai chống báng, trái bỏ, đi 
ngược lại. Nếu ông chống báng, chê bai thì không hợp đạo lý.
Sa-môn Mục-liên có nói: Quá khứ-vị lai đều không, thì hiện tại 
làm sao có? Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? 
Nghĩa là trong Khế kinh mà Đức Thế Tôn khéo giảng dạy trình bày có 
nói: Có sáu thức thân, đó là thức của mắt, thức của tai, thức của mũi, 
thức của lưỡi, thức của thân và thức của ý. Người ấy đáp: Đúng như 
vậy. Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Nghĩa là 
có người có khả năng đối với thức của mắt, mà đã quan sát- đang quan 
sát và sẽ quan sát thấy thức ấy là vô thường, là khổ, là không, là vô 
ngã. Người ấy đã quan sát- đang quan sát và sẽ quan sát nhân của nó là 
nhân, là sự tụ tập, là sự sinh ra các loại, là duyên của mọi thứ.
Quan sát sự diệt của nó là diệt hết, là vắng lặng yên tĩnh, là mầu 
nhiệm, là lìa bỏ.
Quan sát đạo có thể đoạn dứt của nó, là đạo, là như, là hành, là 
xuất. Người ấy đáp: Đúng như thế. Nhưng quán thế nào? Quán về quá 
khứ-vị lai hay quán về hiện tại?
Nếu nói quán về quá khứ, thì nên nói là có quá khứ, chứ không 
phải là không có quá khứù. Nếu nói không có quá khứ thì không hợp đạo 
lý.
Nếu nói là quán về vị lai, nên nói là có vị lai, chứ không phải là 
không có vị lai. Nếu nói không có vị lai thì là không hợp đạo lý.
Nếu nói là quán về hiện tại, nên nói là có một Bổ-đặc-già-la không 
phải trước, không phải sau, hai tâm cùng hòa hợp, một là sở quán, một 
là năng quán. Điều này không đúng lý.
Nếu nói không có một Bổ-đặc-già-la, không phải trước, không 
phải sau, hai tâm cùng hòa hợp, một là sở quán, một là năng quán, thì 
không nên nói là quán về hiện tại. Nếu nói quán về hiện tại thì không 
hợp đạo lý.
Nếu nói không có quán về cả ba thời quá khứ-vị lai, hiện tại, tức 
là không có thể đối với nhãn thức (thức của mắt) đã quan sát- đang quan 
sát và sẽ quan sát, thấy nó là vô thường, là khổ, là không, là vô ngã. 
Đã quan sát- đang quan sát- sẽ quan sát thấy nhân của nó là nhân, là 
sự tập hợp, thấy diệt của nó, là sự diệt hết, là tĩnh lặng, là mầu nhiệm, 

===== PAGE 25 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 639
là lìa bỏ.
Quan sát đạo có thể đoạn của nó thì thấy là đạo, là như, là hành, 
là xuất ly.
Nếu không có khả năng quan sát thì không thể đã chán sợ- đang 
và sẽ chán sợ. Nếu không có khả năng chán sợ thì không có thể đã lìa 
nhiễm- đang và sẽ lìa nhiễm. Nếu không có khả năng lìa nhiễm thì 
không có thể đã giải thoát- đang giải thoát và sẽ giải thoát. Nếu không 
có thể giải thoát thì không thể nào đã nhập Niết-bàn- đang nhập Niết-
bàn, sẽ nhập Niết-bàn.
Cũng giống như nói về nhãn thức, các nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, 
thân thức, ý thức… cũng giống như thế.
Sa-môn Mục-liên có nói: Quá khứ-vị lai đều không thì hiện tại 
sao có được? Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? 
Nghĩa là ở Khế kinh Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy trình bày nói: 
Là các Bí-sô, cần phải đoạn trừ các lậu. Người ấy đáp: Đúng như thế. 
Nhưng phải đoạn như thế nào? Đoạn ở quá khứ-vị lai hay hiện tại?
Nếu nói đoạn ở quá khứ, thì nên nói là có quá khứ, chứ không phải 
là không có quá khứù. Nếu nói không có quá khứ thì không hợp đạo lý.
Nếu nói đoạn dứt ở vị lai, nên nói là có vị lai, chứ không phải là 
không có vị lai. Nếu nói không có vị lai thì không hợp đạo lý.
Nếu nói đoạn dứt ở hiện tại, nên nói là có một Bổ-đặc-già-la 
không phải trước, không phải sau, hai tâm cùng hòa hợp, một là sở 
đoạn, một là năng đoạn (đối tượng được đoạn dứt và chủ thể đoạn dứt). 
Điều này không đúng lý.
Nếu nói không có một Bổ-đặc-già-la không phải trước, không 
phải sau, cả hai tâm cùng hòa hợp, một là sở đoạn, một là năng đoạn, 
thì không nên nói là đoạn dứt trong hiện tại. Nếu nói đoạn dứt trong 
hiện tại thì không hợp đạo lý.
Nếu nói không có đoạn dứt trong cả ba thời quá khứ-vị lai- hiện 
tại… thì trong Khế kinh Đức Thế Tôn đã khéo giảng nói đó, ông có ý chê 
bai chống báng, trái bỏ, đi ngược lại. Nếu ông đã chê bai, chống báng 
thì không hợp đạo lý.
Uẩn Thứ II: BỔ ĐẶC GIÀ LA, Phần 1
Tụng Ốt-đà-nam thứ nhất:
Hướng Bổ-đặc-già-la,
Tám thứ và ba tụ,
Ba thứ, tự tạo tác,

===== PAGE 26 =====
640 BỘ TỲ ĐÀM 1
Nghe thấy, hiểu biết sau.
Luận về Bổ-đặc-già-la có nói: Nghĩa chắc thực, nghĩa hơn hết. 
Bổ-đặc-già-la là có thể có được, có thể chứng được. Các thứ hiện có 
đều có. Thế nên nhất định là có Bổ-đặc-già-la.
Luận về tánh không thì có người hỏi: Thầy có cho điều này là 
đúng chăng? Nghĩa là trong Khế kinh, Đức Thế Tôn khéo giảng dạy 
trình bày có nói: Trong năm cõi được an lập nhất định không có lẫn lộn 
được. Nghĩa là cõi Nại-lạc-ca (địa ngục), cõi bàng sinh, cõi quỷ, cõi trời 
và cõi người nhất định là có riêng biệt. Người ấy đáp: Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Nếu có 
một người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi thì sinh lên cõi bàng sinh? Người 
ấy đáp: Đúng như vậy.
Này thầy hãy lắng nghe kẻo rơi vào chỗ tranh luận bị thua. Nếu 
có năm cõi đã quyết định được lập thành không có lẫn lộn, tức là từ cõi 
Nại-lạc-ca cho đến cõi người, nhất định là riêng biệt có cõi Nại-lạc-ca, 
cho đến nhất định là riêng biệt có cõi người, thì không thể nói: Có người 
ở cõi Nại-lạc-ca chết rồi sẽ sinh vào cõi bàng sinh. Lời thầy nói đó là 
không đúng đạo lý.
Bây giờ nếu thầy nói có người từ cõi Nại-lạc-ca chết đi sẽ sinh 
vào cõi bàng sinh, thì không nên nói sự thành lập năm cõi nhất định là 
không lẫn lộn được. Nghĩa là từ cõi Nại-lạc-ca cho đến cõi người, nhất 
định là có riêng biệt, rõ ràng từ cõi Nại-lạc-ca cho đến cõi người. Vì khi 
nói năm cõi này được thành lập một cách nhất định không lẫn lộn được, 
nghĩa là từ cõi Nại-lạc-ca cho đến cõi người nhất định là có cõi Nại-lạc-
ca riêng biệt cho đến nhất định có cõi người riêng biệt. Điều này không 
đúng lý, nếu người ấy bảo: Nhất định là có người từ cõi Nại-lạc-ca chết 
rồi sẽ sinh vào cõi bàng sinh.
Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Cõi kia 
tức là cõi kia. Người ấy đáp: Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kẻo tranh luận bị thua. Nếu nhất định có người 
ở cõi Nại-lạc-ca chết rồi sẽ sinh vào cõi bàng sinh, thì nên nói cõi kia 
tức là cõi kia. Thầy nói lời ấy không đúng đạo lý. Nếu thầy không nói 
cõi kia tức là cõi kia thì không nên nói nhất định là có người từ cõi Nại-
lạc-ca chết rồi sẽ vào cõi bàng sinh. Nếu thầy nói nhất định là có người 
ở cõi Nại-lạc-ca chết rồi sẽ sinh vào cõi bàng sinh thì không đúng đạo 
lý.
Nếu nói cõi kia tức là cõi kia, thì nên hỏi kẻ ấy: Thầy có cho điều 
này là đúng không, nếu cõi Nại-lạc-ca kia tức là cõi bàng sinh? Người 

===== PAGE 27 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 641
ấy đáp: Không đúng. Vậy thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh 
luận thua. Nếu cõi kia tức là cõi kia, thì nên nói cõi Nại-lạc-ca kia tức 
là cõi bàng sinh. Thầy nói lời đó không đúng đạo lý. Nếu thầy không 
nói cõi Nại-lạc-ca kia tức là cõi bàng sinh, thì không nên nói cõi kia tức 
là cõi kia, vì nói như thế thì không đúng đạo lý.
Nếu thầy nói cõi kia khác với cõi kia, nên hỏi người ấy: Thầy có 
cho điều này là đúng không? Nếu Nại-lạc-ca đoạn dứt thì chỉ sinh ở cõi 
bàng sinh? Đáp: Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cõi kia 
khác với cõi kia, thì nên nói là Nại-lạc-ca đoạn dứt rồi thì chỉ sinh ở cõi 
bàng sinh, lời nói này của thầy không hợp đạo lý.
Nếu thầy không nói ở cõi Nại-lạc-ca đoạn dứt sẽ chỉ sinh ra ở cõi 
bàng sinh, thì không nên nói là cõi kia khác với cõi kia, vì nói như thế 
là không đúng đạo lý.
Nếu nói: Không thể nói cõi kia hoặc là cõi kia, hoặc là khác cõi 
kia. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Nếu có 
người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên cõi bàng sinh. Nếu nói như thế, 
thì cũng không thể nói cõi ấy hoặc là cõi ấy, hoặc khác với cõi ấy? Đáp: 
Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe thật kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu 
không thể nói cõi ấy hoặc là cõi ấy hoặc khác với cõi ấy, thì nên nói là 
có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sẽ sinh lên cõi bàng sinh. Lời nói như 
thế, cũng không thể nói cõi ấy hoặc là cõi ấy, hoặc khác với cõi ấy. Lời 
thầy nói đó không đúng đạo lý.
Nếu thầy không nói có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên 
cõi bàng sinh. Lời nói như thế, cũng không thể nói cõi ấy hoặc là cõi ấy, 
hoặc khác cõi ấy. Vậy thì không nên nói là không thể nói cõi ấy hoặc là 
cõi ấy hoặc là khác với cõi ấy. Vì nói không thể nói cõi ấy hoặc là cõi 
ấy hoặc là khác với cõi ấy, thì không đúng đạo lý.
Như nói về việc có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh vào cõi 
bàng sinh, thì việc có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sẽ sinh vào cõi 
quỷ cũng như thế.
 Luận về Bổ-đặc-già-la có kẻ nói: Là nghĩa chắc thật, là nghĩa hơn 
hết. Các Bổ-đặc-già-la là có thể có được, có thể chứng được. Các thứ 
hiện có đều có. Thế nên nhất định là có Bổ-đặc-già-la.
Luận về tánh không thì có kẻ hỏi: Thầy có cho điều này là đúng 
không, nghĩa là nơi Khế kinh Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy trình bày, 
nói: Có năm cõi như thế, nhất định là được an lập không hề lẫn lộn, tức 

===== PAGE 28 =====
642 BỘ TỲ ĐÀM 1
là cõi Nại-lạc-ca, cõi bàng sinh, cõi quỷ, cõi trời và cõi người…, quyết 
định là có cõi Nại-lạc-ca riêng biệt cho đến có cõi người riêng biệt. 
Người ấy đáp: Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Nếu có 
người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên cõi người? Người ấy đáp: Đúng 
như thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu có 
năm cõi quyết định được thành lập không lẫn lộn, nghĩa là cõi Nại-lạc-
ca cho đến cõi người, quyết định có cõi Nại-lạc-ca riêng biệt, cho đến 
cõi người riêng biệt, thì không nên nói là có người từ cõi Nại-lạc-ca 
chết rồi sinh lên ở cõi người. Nếu thầy nói như thế thì không đúng đạo 
lý.
Nay nếu thầy nói có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên cõi 
người, thì không nên nói là năm cõi quyết định được an lập không lẫn 
lộn. Nghĩa là từ cõi Nại-lạc-ca riêng biệt cho đến cõi người, thì quyết 
định là có cõi Nại-lạc-ca riêng biệt cho đến có cõi người riêng biệt. Nếu 
nói năm cõi này quyết định được an lập không hề lẫn lộn, nghĩa là từ cõi 
Nại-lạc-ca cho đến cõi người, quyết định là có cõi Nại-lạc-ca riêng biệt, 
cho đến có cõi người riêng biệt, thì không đúng đạo lý.
Người ấy nói nhất định là có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh 
lên ở cõi người. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng? 
Cõi ấy tức là cõi ấy? Người ấy đáp: Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nhất 
định là có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên ở cõi người, thì nên 
nói cõi ấy tức là cõi ấy. Lời thầy nói như thế không đúng đạo lý.
Nếu thầy không nói cõi ấy tức là cõi ấy, thì không nên nói nhất 
định là có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên ở cõi người. Nếu nói 
nhất định có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên ở cõi người thì 
không đúng đạo lý.
Nếu nói: Cõi ấy tức là cõi ấy, nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều 
này là đúng không? Cõi Nại-lạc-ca kia tức là cõi người. Người ấy đáp: 
Không đúng.
Này thầy hãy lắng nghe cho kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu 
cõi kia tức là cõi kia, thì nên nói cõi Nại-lạc-ca kia tức là cõi người. Lời 
thầy nói không đúng lý. Nếy thầy không nói cõi Nại-lạc-ca kia tức là 
cõi người, thì không nên nói cõi kia tức là cõi kia. Nếu nói cõi kia tức là 
cõi kia thì không đúng đạo lý.
Lại nếu nói cõi kia tức là cõi kia, thì nên hỏi người ấy: Thầy có 

===== PAGE 29 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 643
cho điều này là đúng không, cõi Nại-lạc-ca đối với việc sinh ra các căn, 
lực, giác chi vô lậu…, thì không có khả năng, còn cõi người thì có khả 
năng làm được. Người ấy đáp: Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng, việc không 
có khả năng làm được, tức là có khả năng? 
Đáp: Không đúng!
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cõi kia 
tức là cõi kia, thì nên nói không có khả năng tức là có khả năng làm 
được. Nay lời thầy nói không có khả năng tức là có khả năng làm được, 
thì không nên nói cõi kia tức là cõi kia, nếu nói như thế thì không đúng 
đạo lý.
Còn như có lời nói: Cõi kia khác với cõi kia. Nên hỏi người ấy: 
Thầy có cho điều này là đúng không, cõi Nại-lạc-ca dứt rồi thì chỉ sinh 
lên cõi người? Đáp: Không đúng.
Này thầy hãy lắng nghe kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cõi 
kia khác với cõi kia, thì phải nói là ở cõi Nại-lạc-ca dứt rồi sẽ chỉ sinh 
vào cõi người. Thầy nói như thế không đúng đạo lý. Nếu thầy không 
nói là cõi Nại-lạc-ca dứt rồi sẽ chỉ sinh vào cõi người, thì không nên nói 
là cõi kia khác cõi kia. Nếu nói cõi kia khác với cõi kia thì không đúng 
đạo lý.
Như có lời nói này: Không thể nói cõi kia hoặc là cõi kia, hoặc 
khác với cõi kia. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không, 
nếu có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh vào ở cõi người. Lời nói 
như thế, cũng không thể nói cõi kia hoặc là cõi kia, hoặc là khác? Đáp: 
Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu không 
thể nói cõi kia hoặc là cõi kia hoặc là khác, thì mới nên nói có kẻ từ 
cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh vào cõi người. Lời nói như thế, cũng không 
thể nói cõi kia hoặc là cõi kia hoặc là khác. Nay thầy nói thế thì không 
đúng đạo lý. Nếu thầy không nói là có người ở cõi Nại-lạc-ca chết rồi 
sẽ sinh làm người. Lời nói như thế cũng không thể nói cõi kia hoặc là 
cõi kia hoặc là khác, thì không nên nói: Cõi kia hoặc là cõi kia hoặc là 
khác cõi kia. Nếu nói không thể nói cõi kia hoặc là cõi kia hoặc là khác 
cõi kia, thì không đúng đạo lý.
Như nói có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sẽ sinh lên cõi người, 
thì có người từ cõi Nại-lạc-ca chết rồi sinh lên cõi trời cũng như thế. Và 
như ở cõi Nại-lạc-ca, ở các cõi bàng sinh, cõi quỷ, cõi người, trời… cũng 
như vậy.

===== PAGE 30 =====
644 BỘ TỲ ĐÀM 1
Trong này, có sự sai khác là đối với các cõi Nại-lạc-ca, cõi bàng 
sinh, cõi quỷ thì không nên nói là có khả năng làm được, chỉ có cõi 
người và Trời thì mới nói có khả năng. Và với cõi người cõi trời thì 
không nên nói là không có khả năng, chỉ có các cõi Nại-lạc-ca, cõi bàng 
sinh, cõi quỷ mới nói là không có khả năng làm được mà thôi.
Có kẻ luận về Bổ-đặc-già-la nói: Là nghĩa chắc thật, nghĩa hơn 
hết. Bổ-đặc-già-la là có thể có được, có thể chứng được. Các thứ hiện 
có đều có. Thế nên quyết định là có Bổ-đặc-già-la.
Có kẻ luận về tánh không đặt câu hỏi: Thầy có cho điều này là 
đúng không? Là trong Khế kinh, Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy trình 
bày, nói: Có tám thứ Bổ-đặc-già-la được thành lập, quyết định là không 
có lẫn lộn. Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc quả Dự 
lưu, cho đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc quả A-la-hán, 
thì quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, quyết định 
có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán có thể 
tác chứng hướng, quyết định có riêng quả A-la-hán. Người ấy đáp: 
Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng, các quả Dự 
lưu đều có thể tác chứng hướng, các Bổ-đặc-già-la đều chứng được quả 
Dự lưu? Người ấy đáp: Đúng như thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu có 
tám thứ Bổ-đặc-già-la quyết định được thành lập không lẫn lộn, nghĩa 
là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự lưu cho đến quả 
A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc là quả A-la-hán, thì quyết định 
có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, quyết định có riêng quả Dự 
lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, 
và quyết định có riêng quả A-la-hán. Như thế thì không nên nói là 
các quả Dự lưu đều có thể tác chứng hướng, và các Bổ-đặc-già-la đều 
chứng được quả Dự lưu. Lời thầy nói đó không đúng đạo lý.
Nay nếu thầy nói các quả Dự lưu đều có thể tác chứng hướng, và 
các Bổ-đặc-già-la đều chứng được quả Dự lưu, thì không nên nói có 
tám loại Bổ-đặc-già-la quyết định được thành lập không hề lẫn lộn. 
Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự lưu cho 
đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc là quả A la hán quyết 
định có riêng quả Dự lưu, có thể tác chứng hướng, hoặc quyết định có 
riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán, có thể tác 
chứng hướng, thì quyết định là có riêng quả A-la-hán.
Nói tám thứ Bổ-đặc-già-la này, quyết định đã được thành lập 

===== PAGE 31 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 645
không có lẫn lộn. Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là 
quả Dự lưu cho đến quả A-la-hán, có thể tác chứng hướng. Hoặc là quả 
A-la-hán thì quyết định có riêng quả Dự lưu, có thể tác chứng hướng, 
quyết định có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-
hán, có thể tác chứng hướng, thì quyết định có riêng quả A-la-hán. Điều 
này không đúng đạo lý.
Người ấy nói: Các quả Dự lưu đều có thể tác chứng hướng, và 
các Bổ-đặc-già-la đều chứng được quả Dự lưu. Nên hỏi người ấy: Thầy 
có cho điều này là đúng chăng? Nó tức là nó? Người ấy đáp: Không 
đúng.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu quả Dự 
lưu có thể tác chứng hướng, và các Bổ-đặc-già-la nhất định là đạt được 
quả Dự lưu, thì nên nói là nó tức là nó. Thầy nói lời đó không đúng đạo 
lý. Nếu thầy không nói nó tức là nó, thì không nên nói các quả Dự lưu 
đều có thể tác chứng hướng, và các Bổ-đặc-già-la nhất định đều chứng 
được quả Dự lưu. Nói quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, và Bổ-đặc-
già-la nhất định đạt được quả Dự lưu, nói như thế là không đúng đạo lý.
Nếu nói nó tức là nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là 
đúng không, nếu người ấy tác chứng hướng tức là đã trụ vào quả? Người 
ấy đáp: Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nó tức 
là nó, thì thầy nên nói: Người ấy chứng hướng tức là đã trụ vào quả. Lời 
nói này của thầy lại không đúng đạo lý. Nếu thầy không nói người ấy 
chứng được hướng tức là đã trụ vào quả, thì không nên nói nó tức là nó. 
Nếu nó tức là nó thì không đúng đạo lý.
Lại như nói nó tức là nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này 
là đúng không, các quả Dự lưu đều có thể tác chứng hướng, và các Bổ-
đặc-già-la đều không thành tựu được quả vị, hoặc quả Dự lưu thành tựu 
được quả vị? Người ấy đáp: Đúng như thế.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Người ấy 
không thành tựu tức là thành tựu? Đáp: Không thể đúng được.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Hoặc 
quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, còn Bổ-đặc-già-la không thành tựu 
được quả, chỉ có quả Dự lưu thành tựu được quả vị, thì nên nói người 
ấy không thành tựu tức là đã thành tựu. Lời nói của thầy không đúng 
đạo lý. Nếu thầy không nói người ấy không thành tựu tức là thành tựu, 
thì không thể nói nó tức là nó. Nếu nói nó tức là nó thì không đúng đạo 
lý.

===== PAGE 32 =====
646 BỘ TỲ ĐÀM 1
Nếu nói: Nó khác với nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này 
là đúng chăng, các quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, dứt rồi thì chỉ 
sinh được quả Dự lưu? Đáp: Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo lại bị xem là tranh luận thua. Nếu nó 
khác với nó thì có thể nói các quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, dứt 
rồi liền sinh quả Dự lưu. Thầy nói như thế là không đúng lý. Nếu thầy 
không nói các quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, dứt rồi thì sẽ sinh 
được quả Dự lưu, thì không nên nói: Nó khác với nó. Nếu nói nó khác 
với nó thì không đúng đạo lý.
Nếu nói: Không thể nói nó hoặc là nó, hoặc là khác nó. Nên hỏi 
người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng: Các quả Dự lưu có thể 
tác chứng hướng, và chứng được quả Dự lưu? Lời nói như thế cũng 
không thể nói nó hoặc là nó, hoặc là khác nó. 
Đáp: Không đúng. 
Này thầy nên lắng nghe kẻo bị thua. Nếu không thể nói nó hoặc 
là nó, hoặc là khác nó, vậy thì nên nói các quả Dự lưu có thể tác chứng 
hướng, và chứng được quả Dự lưu. Lời nói như thế cũng không thể nói 
là hoặc là nó, hoặc là khác nó. Lời nói ấy của thầy không đúng đạo lý. 
Nếu thầy không nói: Các quả Dự lưu đều có thể tác chứng hướng, và 
chứng được quả Dự lưu. Lời nói như thế cũng không thể nói hoặc là nó, 
hoặc là khác, thì không nên nói không thể nói là nó hoặc là nó, hoặc là 
khác. Thầy nói lời nói ấy không đúng đạo lý. Như quả Dự lưu có thể tác 
chứng hướng, và mong đến quả Dự lưu. Lời nói như thế cũng không thể 
nói hoặc là nó, hoặc là khác, thì không nên nói là không thể nói nó hoặc 
là nó, hoặc là khác. Thầy nói lời nói ấy không đúng đạo lý.
Như nói về quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, và mong đến quả 
Dự lưu, thì các quả Nhất lai có thể tác chứng hướng, và mong đến quả 
Nhất lai cũng vậy. Ở đây có sự sai khác là các quả Nhất lai có thể tác 
chứng hướng, không nên nói nhất định là không thành tựu quả.
 Có kẻ luận về Bổ-đặc-già-la nói thế này: Là nghĩa chắc thật, là 
nghĩa hơn hết. Bổ-đặc-già-la là có thể có được, có thể chứng, các loại 
hiện có đều có. Thế nên nhất định có Bổ-đặc-già-la.
Luận về tánh không đã hỏi: Thầy có cho điều này là đúng không, 
nghĩa là nơi Khế kinh, Đức Thế Tôn đã khéo léo giảng dạy trình bày, có 
nói: Có tám loại Bổ-đặc-già-la, quyết định được lập thành không hề lẫn 
lộn. Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự lưu, 
cho đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc là quả A-la-hán, 
thì quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, quyết định 

===== PAGE 33 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 647
có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán có thể 
tác chứng hướng, thì quyết định có riêng quả A-la-hán? Người ấy đáp: 
Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng? Các quả 
Bất hoàn đều có thể tác chứng hướng, và chứng được quả Bất hoàn? 
Người ấy đáp: Đúng như thế.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo lại bị xem là tranh luận thua. Có tám 
loại Bổ-đặc-già-la, quyết định được thành lập không hề có lẫn lộn. 
Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng. Hoặc là quả Dự lưu cho 
đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng. Hoặc là quả A-la-hán quyết 
định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, quyết định có riêng 
quả Dự lưu cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán có thể tác chứng 
hướng, hoặc quyết định có riêng quả A-la-hán, thì không nên nói các 
quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng, và được quả Bất hoàn. Lời thầy 
nói đó thì không đúng đạo lý. Nay nếu thầy nói các quả Bất hoàn có 
thể tác chứng hướng, và chứng được quả Bất hoàn, thì không nên nói là 
có tám loại Bổ-đặc-già-la, quyết định được thành lập không hề lẫn lộn. 
Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự lưu, cho 
đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc là quả A-la-hán, nên 
quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, thì quyết định 
là có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định là có riêng quả A-la-hán có 
thể tác chứng hướng, hoặc quyết định có riêng quả A-la-hán.
Nói có tám loại Bổ-đặc-già-la, quyết định đã được thành lập không 
hề lẫn lộn, nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự 
lưu, cho đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc quả A-la-hán, 
quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, thì quyết định 
chỉ có quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán mới có thể 
tác chứng hướng, tức là quyết định có riêng quả A-la-hán…, thì không 
đúng đạo lý. Người ấy nói: Các quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng 
thì nhất định là được quả Bất hoàn. Nên hỏi người ấy rằng: Thầy có cho 
điều này là đúng không: Nó tức là nó? Người ấy đáp: Không đúng thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo lại bị xem là tranh luận thua. Nếu 
quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng, và chứng được quả Bất hoàn, thì 
nên nói nó tức là nó. Nhưng lời ấy của thầy không đúng đạo lý. Nếu 
thầy không nói nó tức là nó, thì không nên nói là các quả Bất hoàn có 
thể tác chứng hướng, nhất định sẽ được quả Bất hoàn. Vì nếu nói quả 
Bất hoàn có thể tác chứng hướng nhất định chứng được quả Bất hoàn, 
là không đúng đạo lý.

===== PAGE 34 =====
648 BỘ TỲ ĐÀM 1
Nếu như nói: Nó tức là nó, nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều 
này là đúng không: Người tác chứng hướng tức là đã trụ vào quả? Đáp: 
Không đúng thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo lại bị xem là tranh luận thua. Nếu 
nó tức là nó, thì nên nói người ấy tác chứng hướng tức là đã trụ vào quả. 
Thầy nói như thế thì không đúng đạo lý. Nếu thầy không nói người ấy 
tác chứng hướng tức là đã trụ vào quả, thì không nên nói nó tức là nó. 
Nếu nói nó tức là nó thì không đúng đạo lý.
Lại nếu nói nó tức là nó, nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này 
là đúng không: Các quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng lại có giận dữ, 
thì quả Bất hoàn ấy nên xa lìa giận dữ? Người ấy đáp: Đúng như thế.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không: Người ấy 
có giận dữ tức là lìa bỏ giận dữ? Đáp: Không đúng thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo lại bị xem là tranh luận thua. Nếu 
nó tức là nó, thì nên nói người ấy có giận dữ tức đã lìa bỏ giận dữ. Nếu 
thầy nói như thế thì không đúng đạo lý. Nếu thầy không nói người ấy 
có giận dữ tức là lìa bỏ giận dữ, thì không nên nói nó tức là nó, nếu nói 
nó tức là nó thì không đúng đạo lý.
Nếu có lời nói: Nó khác với nó, nên hỏi người ấy: Thầy có cho 
điều này là đúng chăng, các quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng, dứt 
rồi chỉ sinh được quả Bất hoàn. Đáp: Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nó 
khác với nó, thì nên nói là các quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng, 
dứt rồi liền sinh lên quả Bất hoàn. Thầy nói như thế là không đúng đạo 
lý. Nếu thầy không nói các quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng, dứt 
rồi liền sinh lên quả Bất hoàn, thì không nên nói: Nó khác với nó. Nếu 
nói nó khác với nó thì không đúng đạo lý.
Như có lời nói: Không thể nói nó hoặc là nó hoặc là khác nó. Nên 
hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không: Các quả Bất hoàn 
có thể tác chứng hướng, sẽ được quả Bất hoàn. Lời nói như thế cũng 
không thể nói: hoặc là nó, hoặc là khác? Đáp: Không đúng như thế.
Thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu không 
thể nói: Nó hoặc là nó, hoặc là khác tức thì nên nói là các quả Bất hoàn 
có thể tác chứng hướng, chứng được quả Bất hoàn. Lời nói như thế cũng 
không thể nói hoặc là nó, hoặc là khác. Lời thầy nói đó không đúng 
đạo lý. Nếu thầy không nói các quả Bất hoàn có thể tác chứng hướng 
sẽ chứng được quả Bất hoàn. Lời nói như thế, cũng không thể nói hoặc 
là nó, hoặc là khác, thì không nên nói là không thể nói nó hoặc là nó 

===== PAGE 35 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 649
hoặc khác nó. Nếu nói là không thể nói nó hoặc là nó, hoặc là khác nó, 
thì không đúng đạo lý.
Có kẻ luận về Bổ-đặc-già-la đã nói: Là nghĩa chắc thật (đế), là 
nghĩa hơn hết. Bổ-đặc-già-la là có thể được, có thể chứng, các loại hiện 
có đều có. Thế nên nhất định là có Bổ-đặc-già-la.
Luận về tánh không đã hỏi: Thầy có cho điều này là đúng chăng, 
nghĩa là trong Khế kinh, Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy trình bày, có 
nói: Có tám loại Bổ-đặc-già-la, quyết định được thành lập không hề lẫn 
lộn. Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng hoặc là quả Dự lưu, 
cho đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng hoặc là quả A-la-hán, tức 
là quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc quyết 
định có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán có 
thể tác chứng hướng, nên quyết định có riêng quả A-la-hán. Người ấy 
đáp: Đúng như thế.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không, là quả A-
la-hán có thể tác chứng hướng chứng được quả A-la-hán? Người ấy đáp: 
Đúng như thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu có 
tám loại Bổ-đặc-già-la quyết định được thành lập thì không hề lẫn lộn, 
nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự lưu, cho 
đến quả A-la-hán đều có thể tác chứng hướng, hoặc là quả A-la-hán, 
nên quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc quyết 
định có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-hán có 
thể tác chứng hướng, tức là quyết định có riêng quả A-la-hán, không 
nên nói quả A-la-hán có thể tác chứng hướng được quả A-la-hán. Thầy 
nói như thế không đúng đạo lý.
Nay nếu thầy nói quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, được quả 
A-la-hán, thì không nên nói là có tám loại Bổ-đặc-già-la, quyết định 
được thành lập không hề lẫn lộn. Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng 
hướng, hoặc là quả Dự lưu, cho đến quả A-la-hán có thể tác chứng 
hướng, hoặc là quả A-la-hán, tức là quyết định có riêng quả Dự lưu có 
thể tác chứng hướng, quyết định chỉ có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết 
định có riêng quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc quyết định có 
riêng quả A-la-hán.
Nói có tám loại Bổ-đặc-già-la, quyết định được thành lập không 
lẫn lộn. Nghĩa là quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc là quả Dự 
lưu, cho đến quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, hoặc là quả A-la-
hán, tức là quyết định có riêng quả Dự lưu có thể tác chứng hướng, hoặc 

===== PAGE 36 =====
650 BỘ TỲ ĐÀM 1
quyết định có riêng quả Dự lưu, cho đến quyết định có riêng quả A-la-
hán có thể tác chứng hướng, nên quyết định có riêng quả A-la-hán, thì 
không đúng đạo lý.
Người ấy nói: Quả A-la-hán có thể tác chứng hướng nhất định 
phải được quả A-la-hán. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là 
đúng không: Nó tức là nó? Đáp: Không đúng.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu có 
quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, nhất định phải được quả A-la-
hán, thì nên nói nó tức là nó. Thầy nói lời ấy không đúng đạo lý. Nếu 
thầy không nói nó tức là nó, thì không nên nói quả A-la-hán có thể tác 
chứng hướng, nhất định phải được quả A-la-hán. Nếu nói quả A-la-hán 
có thể tác chứng hướng, nhất định phải được quả A-la-hán thì không 
đúng đạo lý.
Nếu nói nó tức là nó, nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là 
đúng không: Người ấy tác chứng hướng tức là đã trụ vào quả? Đáp: 
Không đúng.
Thầy hãy lắng nghe kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nó tức là 
nó thì nên nói: Người ấy có thể tác chứng hướng tức là đã trụ vào quả… 
Thầy nói lời đó không đúng đạo lý. Nếu thầy không nói người ấy tác 
chứng hướng tức là đã trụ vào quả, thì không nên nói nó tức là nó. Nếu 
nói nó tức là nó thì không đúng đạo lý.
Lại nếu nói nó tức là nó, nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này 
là đúng không: Các quả A-la-hán có thể tác chứng hướng mà chưa hoàn 
toàn lìa bỏ tham, chưa hoàn toàn lìa bỏ kiêu mạn, chưa hoàn toàn lìa 
bỏ vô minh…, do hữu học và còn tạo tác. Khi các quả A-la-hán đã hoàn 
toàn lìa bỏ tham, đã hoàn toàn lìa bỏ kiêu mạn, đã hoàn toàn lìa bỏ vô 
minh, việc đó là do vô học và việc làm đã xong? Người ấy đáp: Đúng 
như thế.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng? Người đó 
đang tạo tác tức là việc làm đã xong? Đáp: Không đúng.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nó 
tức là nó, vậy thì nên nói người ấy đang tạo tác tức là việc làm đã xong. 
Thầy nói như vậy không hợp đạo lý. Nếu thầy không nói người ấy đang 
tạo tác tức là việc làm đã xong, thì không thể nói nó tức là nó. Nếu nói 
nó tức là nó thì không đúng đạo lý.
Nếu lại nói: Nó khác với nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều 
này là đúng chăng? Là các quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, khi đã 
dứt thì được sinh lên quả A-la-hán? Đáp: Không đúng.

===== PAGE 37 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 651
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu 
nói nó khác với nó thì mới có thể nói rằng các quả A-la-hán có thể tác 
chứng hướng, dứt rồi liền sinh lên quả A-la-hán. Nếu thầy nói thế thì 
không đúng đạo lý. Nếu thầy không nói các quả A-la-hán có thể tác 
chứng hướng, dứt rồi liền được sinh lên quả A-la-hán, thì không nên nói 
là nó khác với nó. Nếu nói nó khác với nó thì không đúng đạo lý.
Nếu lại nói: Không có thể nói nó hoặc là nó, hoặc là khác. Nên 
hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Là các quả A-la-
hán có thể tác chứng hướng được quả A-la-hán. Nói như thế thì cũng 
không thể nói hoặc là nó, hoặc là khác? Đáp: Không đúng thế.
Này thầy hãy lắng nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu 
không thể nói nó hoặc là nó, hoặc là khác, thì nên nói các quả A-la-hán 
có thể tác chứng hướng được quả A-la-hán. Lời nói như thế cũng không 
thể nói hoặc là nó, hoặc là khác. Thầy nói lời đó thì không đúng đạo lý. 
Nếu thầy không nói các quả A-la-hán có thể tác chứng hướng, chứng 
được quả A-la-hán, nói như thế thì cũng không thể nói hoặc là nó, hoặc 
là khác, thì không nên nói là không thể nói cái đó hoặc là nó, hoặc là 
khác. Nếu nói không thể nói cái đó hoặc là nó, hoặc là khác, thì không 
đúng đạo lý.
Có kẻ luận về Bổ-đặc-già-la đã nói: Là nghĩa chắc thật, là nghĩa 
hơn hết. Bổ-đặc-già-la có thể được, có thể chứng, các loại hiện có đều 
có. Thế nên nhất định là có Bổ-đặc-già-la.
Luận về tánh không đã hỏi: Thầy có cho điều này là đúng không? 
Nghĩa là trong Khế kinh, Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy trình bày, 
có nói: Có ba nhóm được quyết định thành lập không hề lẫn lộn, đó là 
nhóm Bất định, nhóm Tà tánh định, nhóm Chánh tánh định, thì quyết 
định là có riêng nhóm Bất định, có riêng nhóm Tà tánh định, có riêng 
nhóm Chánh tánh định? Người ấy đáp: Đúng như thế.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không, là có người 
ở nhóm Bất định nhập vào nhóm nhất định là Tà tánh? Đáp: Không 
đúng.
Này thầy hãy nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu có ba 
nhóm quyết định được thành lập không hề lẫn lộn, nghĩa là có nhóm 
Bất định, nhóm Tà tánh định, nhóm Chánh tánh định, thì quyết định là 
có riêng nhóm Bất định, có riêng nhóm Tà tánh định và có riêng nhóm 
Chánh tánh định, thì không thể nói là có người từ nhóm Bất định nhập 
vào nhóm Tà tánh định. Vì thầy nói như thế là không đúng đạo lý.
Nay nếu thầy nói là có người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm 

===== PAGE 38 =====
652 BỘ TỲ ĐÀM 1
Tà tánh định, thì không nên nói có ba nhóm quyết định được thành lập 
không hề lẫn lộn. Nghĩa là có nhóm Bất định, nhóm Tà tánh định, nhóm 
Chánh tánh định tức là nhất định có riêng nhóm Bất định, có riêng 
nhóm Tà tánh định và có riêng nhóm Chánh tánh định. Nói có ba nhóm 
quyết định được thành lập không hề lẫn lộn, nghĩa là có nhóm Bất định, 
nhóm Tà tánh định, nhóm Chánh tánh định, nên quyết định có riêng 
nhóm Bất định, có riêng nhóm Tà tánh định và có riêng nhóm Chánh 
tánh định…, thì không đúng đạo lý.
Vì người ấy nói: Nhất định là có người từ nhóm Bất định nhập vào 
nhóm Tà tánh định. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng 
không. Cái đó tức là nó? Đáp: Không đúng.
Này thầy hãy nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nhất 
định là có người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Tà tánh định thì nên 
nói cái đó tức là nó. Nhưng điều thầy nói đó là không đúng đạo lý. Nếu 
thầy không nói cái đó tức là nó, thì cũng không nên nói nhất định là có 
người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Tà tánh định, vì nó không đúng 
đạo lý.
Nếu lại nói: Cái đó tức là nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều 
này là đúng chăng? Nghĩa là những người đang ở nhóm Bất định tức là 
cũng ở nhóm Tà tánh định? Đáp: Không đúng.
Này thầy nên lắng nghe kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cái đó 
tức là nó thì mới có thể nói những người đang ở nhóm Bất định cũng tức 
là đang ở nhóm Tà tánh định. Nếu thầy nói như thế thì không đúng đạo 
lý. Còn nếu thầy không nói những người đang ở nhóm Bất định cũng tức 
là đang ở nhóm nhất Tà tánh định, thì không nên nói cái đó tức là nó. 
Nếu cái đó tức là nó thì không đúng đạo lý.
Lại nếu như nói cái đó tức là nó, nên hỏi người ấy: Thầy có cho 
điều này là đúng không, nghĩa là khi trụ vào nhóm Bất định thì vẫn có 
được khả năng làm sinh ra các loại căn - lực - giác chi vô lậu, còn khi 
trụ vào nhóm Tà tánh định thì không có khả năng đó? Người ấy đáp: 
Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Là người ấy 
có khả năng làm được tức là không có khả năng? Đáp: Không đúng.
Thầy nên nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cái đó tức 
là nó thì mới có thể nói rằng người ấy có khả năng làm được cũng tức 
là không có khả năng. Vì nếu thầy nói thế thì không đúng đạo lý. Còn 
nếu thầy không nói: Người ấy có khả năng làm được cũng tức là không 
có khả năng, thì không nên nói cái đó tức là nó. Vì nếu nói cái đó tức là 

===== PAGE 39 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 653
nó thì không đúng đạo lý.
Lại có lời nói: Cái đó khác với nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho 
điều này là đúng không? Những người đã trụ vào nhóm Bất định, khi 
dứt rồi thì liền sinh vào nhóm Tà tánh định? Đáp: Không đúng.
Này thầy hãy nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cái đó 
khác với nó mới có thể nói những người đang trụ ở nhóm Bất định, khi 
dứt rồi thì liền sinh vào nhóm Tà tánh định. Thầy nói điều đó không 
đúng đạo lý. Còn nếu thầy không nói người đang trụ ở nhóm Bất định, 
khi dứt rồi thì liền sinh vào nhóm Tà tánh định, như thế không nên nói 
cái đó khác với nó. Nếu nói cái đó khác với nó thì không đúng đạo lý.
Lại có lời nói này: Không thể nói cái đó hoặc là nó, hoặc là khác 
nó. Nên liền hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không? Những 
người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Tà tánh định. Như lời nói đó thì 
cũng không thể nói hoặc là nó, hoặc là khác nó? Người ấy đáp: Không 
đúng.
Này thầy nên nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu không 
thể nói cái đó hoặc là nó, hoặc là khác nó, thì có thể nói những người 
từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Tà tánh định. Như lời nói đó thì cũng 
không thể nói hoặc là nó, hoặc là khác. Thầy nói thế nên không đúng 
đạo lý. Nếu như thầy không nói những người từ nhóm Bất định nhập 
vào nhóm Tà tánh định. Như lời nói đó thì cũng không thể nói cái đó 
hoặc là nó hoặc khác nó…, thì không nên nói là không thể nói cái đó 
hoặc là nó hoặc khác nó. Nếu nói không thể nói cái đó hoặc là nó hoặc 
khác nó, thì không đúng đạo lý.
Có kẻ luận về Bổ-đặc-già-la nói: Là nghĩa chắc thật, là nghĩa hơn 
hết. Bổ-đặc-già-la có thể được, có thể chứng, các loại hiện có đều có. 
Thế nên nhất định là có Bổ-đặc-già-la.
Luận về tánh không thì hỏi: Thầy có cho điều này là đúng chăng, 
nghĩa là trong Khế kinh, Đức Thế Tôn đã khéo giảng dạy trình bày: Có 
ba nhóm quyết định được thành lập không hề lẫn lộn, nghĩa là có nhóm 
Bất định, nhóm Tà tánh định, nhóm Chánh tánh định, thì quyết định là 
có riêng nhóm Bất định, có riêng nhóm Tà tánh định, có riêng nhóm 
Chánh tánh định? Người ấy đáp: Đúng thế.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không, tức là có 
người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định? Người ấy 
đáp: Đúng như vậy.
Thầy hãy nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu có ba nhóm 
quyết định được thành lập không hề lẫn lộn, nghĩa là có nhóm Bất định, 

===== PAGE 40 =====
654 BỘ TỲ ĐÀM 1
nhóm Tà tánh định, nhóm Chánh tánh định, thì quyết định là có riêng 
nhóm Bất định, có riêng nhóm Tà tánh định, có riêng nhóm Chánh tánh 
định…, thì không thể nói là có người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm 
Chánh tánh Định. Thầy nói thế là không đúng đạo lý. Còn nếu thầy nói 
có nhiều người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định, thì 
không nên nói là có ba nhóm quyết định thành lập không hề lẫn lộn. 
Nghĩa là có nhóm Bất định, có nhóm Tà tánh định, có nhóm Chánh tánh 
định, thì quyết định là có riêng nhóm Bất định, có riêng nhóm Tà tánh 
định, có riêng nhóm Chánh tánh định… Nói có ba nhóm quyết định được 
thành lập không hề lẫn lộn, nghĩa là có nhóm Bất định, có nhóm Tà 
tánh định, nhóm Chánh tánh định, tức quyết định là có riêng nhóm Bất 
định, có riêng nhóm Tà tánh định và có riêng nhóm Chánh tánh định …, 
như thế thì không đúng đạo lý.
Người ấy lại nói: Nhất định là có người từ nhóm Bất định mà nhập 
vào nhóm Chánh tánh định. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là 
đúng không: Cái đó tức là nó? Đáp: Không đúng.
Thầy hãy nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu nhất định có 
người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định, thì mới có thể 
nói là cái đó tức là nó. Lời thầy nói như thế là không đúng đạo lý. Còn 
nếu như thầy không nói cái đó tức là nó, thì thầy mới có thể nói nhất 
định là có người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định. Vì 
nếu nói nhất định là có người từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh 
tánh định thì không đúng đạo lý.
Nếu cứ nói cái đó tức là nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho điều 
này là đúng không? Là những người đang trụ vào nhóm Bất định thì 
cũng tức là trụ vào nhóm Chánh tánh định? Đáp: Không đúng.
Này thầy nên nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cái đó 
tức là nó thì nên nói những người đang trụ vào nhóm Bất định cũng tức 
là trụ vào nhóm Chánh tánh định. Thầy nói điều đó lại không đúng đạo 
lý. Còn nếu thầy không nói những người đang trụ ở nhóm Bất định cũng 
tức là trụ vào nhóm Chánh tánh định thì không nên nói cái đó tức là nó, 
vì nếu nói cái đó tức là nó, thì không đúng đạo lý.
Lại nếu cứ nói là cái đó tức là nó. Nên hỏi người ấy: Thầy có cho 
điều này là đúng không? Những người đang trụ ở nhóm Bất định là hữu 
lượng phước điền, còn trụ vào nhóm Chánh tánh định thì có vô lượng 
phước điền? Người ấy đáp: Đúng như vậy.
Lại hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng chăng: Những 
người hữu lượng phước điền tức là có vô lượng phước điền? Đáp: Không 

===== PAGE 41 =====
SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 2 655
đúng.
Thầy nên nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cái đó tức là 
nó thì mới có thể nói những người hữu lượng phước điền tức là vô lượng 
phước điền, vì thầy nói như thế thì không đúng đạo lý. Còn như thầy 
không nói những người hữu lượng phước điền tức là có vô lượng phước 
điền, thì không nên nói cái đó tức là nó. Vì nếu nói cái đó tức là nó, thì 
không đúng đạo lý.
Còn như có lời nói: Cái đó là khác với nó. Nên hỏi người ấy: Thầy 
có cho điều này là đúng chăng, là những người trụ vào nhóm Bất định, 
dứt rồi liền sinh và trụ vào nhóm Chánh tánh định? Đáp: Không đúng.
Này thầy hãy nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu cái đó 
khác với nó thì nên nói những người đang trụ ở nhóm Bất định khi dứt 
rồi, liền sinh vào nhóm Chánh tánh định. Thầy nói điều đó là không 
đúng đạo lý. Còn nếu thầy không nói những người đang trụ ở nhóm Bất 
định, khi dứt rồi thì được sinh vào ở nhóm Chánh tánh định, thì không 
nên nói cái đó khác với nó. Nếu nói cái đó khác với nó thì không đúng 
đạo lý.
Nếu lại nói lời này: Không thể nói cái đó hoặc là nó hoặc khác nó. 
Nên liền hỏi người ấy: Thầy có cho điều này là đúng không: Có những 
người trụ từ nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định. Nếu nói 
như thế thì cũng không thể nói hoặc là nó hoặc khác nó? Người ấy đáp: 
Không đúng.
Này thầy nên nghe kỹ kẻo bị xem là tranh luận thua. Nếu không 
thể nói cái đó hoặc là nó, hoặc là khác thì nên nói có những người từ 
nhóm Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định. Lời nói như thế cũng 
không thể nói hoặc là nó, hoặc là khác nó. Lời thầy nói thế là không 
đúng đạo lý. Còn nếu như thầy không nói có những người trụ từ nhóm 
Bất định nhập vào nhóm Chánh tánh định, thì nói như thế cũng không 
thể nói hoặc là nó, hoặc là khác nó, tức là không nên nói không thể nói 
cái đó hoặc là nó, hoặc là khác nó. Nếu nói không thể nói cái đó hoặc 
là nó, hoặc là khác nó, thì không đúng đạo lý.

 

===== PAGE 42 =====
656 BỘ TỲ ĐÀM 1
LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC