A-tỳ-đạt-ma Thức Thân Túc Luận · Quyển 4
阿毘達磨識身足論 · T1539
Hán văn
提婆設摩阿羅漢造 三藏法師玄奘奉 詔譯 3 因緣蘊1 嗢柁南頌 因緣蘊第三之一嗢柁南頌 過去等因與善等，隨增幾緣幾因等， 十十五心非因等，結縛隨眠等相應。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。如是六識 身，或過去或未來或現在。過去眼識，頗有過 去為因，非未來為因、非現在為因耶？頗有未 來為因，非過去為因、非現在為因耶？頗有 現在為因，非過去為因、非未來為因耶？頗有 過去現在為因，非未來為因耶？頗有未來現 在為因，非過去為因耶？頗有過去未來為因， 非現在為因耶？頗有過去未來現在為因耶？ 如過去眼識，未來現在眼識亦爾。如眼識，耳 鼻舌身意識亦爾。 過去眼識，一切皆用過去為因，所餘諸句皆 不可得。未來眼識，或用過去、未來為因，非現 在為因。何等未來因？謂此俱有相應等法。何 等過去因？謂過去法與此眼識或為同類 或異熟等，非現在法與此眼識或為同類或 異熟等。或有過去未來現在為因。何等未 來因？謂此俱有相應等法。何等過去現在因？ 謂過去現在法與此眼識或為同類或異熟 等。現在眼識，一切皆用過去現在為因，所 餘諸句皆不可得。何等現在因？謂此俱有 相應諸法。何等過去因？謂過去法與此眼 識或為同類或異熟等。如眼識，耳鼻舌身識 亦爾。過去意識，一切皆用過去為因，所餘諸 句皆不可得。未來意識，或有未來為因，非過 去現在為因，謂未證入正性離生補特伽羅， 未來最初無漏意識。何等未來因？謂此俱有 相應諸法。或有未來現在為因，非過去為 因，謂苦法智忍現在前時，所有未來無漏 意識。何等未來因？謂此俱有相應諸法。何等 現在因？謂苦法智忍及彼俱有相應等法。或 有過去未來為因非現在為因。何等未來因？ 謂此俱有相應等法。何等過去因？謂過去法 與此意識或為同類或異熟等，非現在法與 此意識或為同類或異熟等。或有過去未來 現在為因。何等未來因？謂此俱有相應等法。 何等過去現在因？謂過去現在法與此意識 或為同類或異熟等。現在意識，或有現在為 因，非過去為因、非未來為因，謂苦法智忍現 在前時，與彼俱有相應意識。何等現在因？謂 此俱有相應諸法。或有過去現在為因，非未 來為因。何等現在因？謂此俱有相應諸法。何 等過去因？謂過去法與此意識或為同類或 異熟等。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。如是六識 身，或善、或不善、或無記。善眼識，頗有善為因， 非不善為因、非無記為因耶？頗有不善為因， 非善為因、非無記為因耶。頗有無記為因？非 善為因、非不善為因耶？頗有善無記為因，非 不善為因耶。頗有不善無記為因，非善為因 耶？頗有善不善為因，非無記為因耶？頗有善 不善無記為因耶？如善眼識，不善無記眼識 亦爾。如眼識，耳鼻舌身意識亦爾。 善眼識，一切皆用善為因，所餘諸句皆不可 得。不善眼識，一切皆用不善無記為因，所 餘諸句皆不可得。無記眼識，或有無記為因、 非善為因、非不善為因，謂威儀路工巧處眼 識，及梵世所繫染污眼識。或有善無記為因、 非不善為因，謂善異熟生眼識。何等無記因？ 謂此俱有相應等法。何等善因？謂彼善法能 感於此眼識異熟。或有不善無記為因，非善 為因，謂不善異熟生眼識。何等無記因？謂此 俱有相應等法。何等不善因？謂彼不善法能 感於此眼識異熟。如眼識，耳鼻舌身識亦爾。 此中差別者，鼻識舌識不應說有梵世所繫。 善意識，一切皆用善為因，所餘諸句皆不可 得。不善意識，一切皆用不善無記為因，所餘 諸句皆不可得。無記意識，或有無記為因、非 善為因、非不善為因，謂威儀路工巧處意識， 及色無色所繫染污意識。或有善無記為因、 非不善為因，謂善異熟生意識。何等無記因？ 謂此俱有相應等法。何等善因？謂彼善法能 感於此意識異熟。或有不善無記為因、非善 為因，謂欲所繫有身見、邊執見相應意識。何 等無記因？謂此俱有相應等法。何等不善因？ 謂欲所繫見苦所斷八隨眠等，及見集所斷 遍行隨眠等。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。如是六識 身，或善或不善、或有覆無記或無覆無記。 於善眼識，有幾隨眠之所隨增？於不善有覆 無記無覆無記眼識，有幾隨眠之所隨增？如 眼識，耳鼻舌身意識亦爾。 於善眼識，有欲纏色纏遍行隨眠及修所斷 隨眠之所隨增。於不善眼識，有欲纏遍行隨 眠及修所斷隨眠之所隨增。於有覆無記眼 識，有色纏遍行隨眠及修所斷隨眠之所隨 增。於無覆無記眼識，有欲纏色纏遍行隨眠 及修所斷隨眠之所隨增。如眼識，耳鼻舌身識 亦爾。此中差別者，鼻識舌識不應說有有覆 無記。於善意識，有三界遍行隨眠及修所斷 隨眠之所隨增。於不善意識，有欲纏一切隨 眠之所隨增。於有覆無記意識，有色無色纏 一切隨眠及欲纏見苦所斷一切隨眠見集所 斷遍行隨眠之所隨增。於無覆無記意識，有 三界遍行隨眠及修所斷隨眠之所隨增。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。如是六識 身，或善或不善、或有覆無記或無覆無記。 於善眼識，有幾隨眠當言為因、當言為緣？有 幾隨眠，當言為緣而不為因？於不善有覆無 記無覆無記眼識，有幾隨眠當言為因、當言 為緣？有幾隨眠，當言為緣而不為因？如眼識， 耳鼻舌身意識亦爾。 於善眼識，一切隨眠當言為緣而不為因。於 不善眼識有十五隨眠，當言為因、當言為 緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。於有覆無 記眼識，有十四隨眠，當言為因、當言為緣；所 餘隨眠，當言為緣而不為因。於無覆無記眼 識中，除隨眠異熟眼識。於餘無覆無記眼識， 一切隨眠，當言為緣而不為因。於隨眠異熟 眼識，有三十四隨眠，當言為因、當言為緣； 所餘隨眠，當言為緣而不為因。問：一心耶？ 答：不爾。於見苦所斷邪見隨眠異熟眼識，有 二隨眠，當言為因、當言為緣；所餘隨眠，當言 為緣而不為因。如見苦所斷邪見，見取、戒禁 取、疑、貪、恚、慢亦爾。於見苦所斷不共無明隨 眠異熟眼識，有一隨眠，當言為因、當言為緣； 所餘隨眠，當言為緣而不為因。於見集所斷 邪見隨眠異熟眼識，有二隨眠，當言為因、 當言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。如 見集所斷邪見，見取、疑、貪、恚、慢亦爾。於見集 所斷不共無明隨眠異熟眼識，有一隨眠，當 言為因、當言為緣；所餘隨眠、當言為緣而 不為因。於見滅所斷邪見隨眠異熟眼識，有 二隨眠，當言為因、當言為緣；所餘隨眠，當言 為緣而不為因。如見滅所斷邪見，見取、疑、貪、 恚、慢亦爾。於見滅所斷不共無明隨眠異熟 眼識，有一隨眠，當言為因、當言為緣；所餘隨 眠，當言為緣而不為因。於見道所斷邪見 隨眠異熟眼識，有二隨眠，當言為因、當言為 緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。如見道 所斷邪見，見取、戒禁取、疑、貪、恚、慢亦爾。於見 道所斷不共無明隨眠異熟眼識，有一隨眠， 當言為因、當言為緣；所餘隨眠，當言為緣 而不為因。於修所斷貪隨眠異熟眼識，有二 隨眠，當言為因，當言為緣；所餘隨眠，當言為 緣而不為因。如修所斷貪，恚、慢亦爾。於修 所斷不共無明隨眠異熟眼識，有一隨眠，當 言為因、當言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不 為因。如眼識，耳鼻舌身識亦爾。此中差別者， 鼻識舌識不應說有有覆無記。於善意識，一切 隨眠，當言為緣而不為因。於不善意識，有三 十六隨眠，當言為因、當言為緣；所餘隨眠，當 言為緣而不為因。問：一心耶？答不爾。於見苦 所斷不善意識，有十四隨眠，當言為因、當言 為緣；所餘隨眠、當言為緣而不為因。於見集 所斷不善意識、有十四隨眠、當言為因、當言 為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。於見 滅所斷不善意識，有十八隨眠，當言為因、當 言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。於見 道所斷不善意識，有十九隨眠，當言為因、 當言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。 於修所斷不善意識，有十五隨眠，當言為因、 當言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。於 有覆無記意識，有七十六隨眠，當言為因、當 言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。問：一 心耶？答：不爾。於欲所繫有覆無記意識，有十 四隨眠，當言為因、當言為緣；所餘隨眠，當言 為緣而不為因。於色所繫見苦所斷有覆無 記意識，有十三隨眠，當言為因、當言為緣；所 餘隨眠，當言為緣而不為因。於色所繫見集 所斷有覆無記意識，有十三隨眠，當言為因、 當言為緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。於 色所繫見滅所斷有覆無記意識，有十七隨 眠，當言為因、當言為緣；所餘隨眠，當言為緣 而不為因。於色所繫見道所斷有覆無記意 識，有十八隨眠，當言為因、當言為緣；所餘隨 眠，當言為緣而不為因。於色所繫修所斷有 覆無記意識，有十四隨眠，當言為因、當言為 緣；所餘隨眠，當言為緣而不為因。如色所繫， 無色所繫亦爾。於無覆無記意識，一切隨眠， 當言為緣而不為因。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。如是六識 身，或過去或未來或現在、或善或不善、或有 覆無記或無覆無記。於過去善眼識所有隨 眠，彼於此心若所隨增，亦能為因耶？設於此 心能為因者，為所隨增耶？如過去善眼識，未 來現在善眼識亦爾。如善眼識，不善、有覆無 記無覆無記眼識亦爾。如眼識，耳鼻舌身意 識亦爾。 於過去善眼識所有隨眠，彼於此心若所隨 增，即不為因；若於此心能為因者，即非隨 眠亦不隨增。如過去善眼識，未來現在善眼 識亦爾。於過去不善眼識，所有隨眠，彼於此 心或能為因非所隨增，或所隨增不能為因， 或能為因亦所隨增，或不能為因亦非所隨 增。且能為因非所隨增者，謂諸隨眠在此心 前同類遍行，即彼隨眠，若不緣此、設緣已 斷及此相應隨眠已斷。為所隨增不能為因 者，謂諸隨眠在此心後同類遍行，即彼隨 眠緣此未斷。能為其因亦所隨增者，謂諸 隨眠在此心前同類遍行，即彼隨眠緣此未 斷，及此相應隨眠未斷。不能為因亦非所隨 增者，謂諸隨眠在此心後同類遍行，即彼隨 眠若不緣此、設緣已斷，若所餘緣、若他隨 眠、若不同界遍行隨眠。如過去不善眼識，未 來不善眼識亦爾。於現在不善眼識，所有隨 眠，彼於此心或能為因非所隨增，或所隨增 不能為因，或能為因亦所隨增，或不能為因 亦非所隨增。且能為因非所隨增者，謂諸隨 眠在此心前同類遍行，即彼隨眠若不緣 此、設緣已斷。是所隨增不能為因者，謂諸隨 眠在此心後同類遍行，即彼隨眠緣此未 斷。是能為因亦所隨增者，謂諸隨眠在此心 前同類遍行，即彼隨眠緣此未斷，及此相 應所有隨眠。不能為因非所隨增者，謂諸隨 眠在此心後同類遍行，即彼隨眠若不緣此、 設緣已斷、若所餘緣、若他隨眠、若不同界遍 行隨眠。如不善眼識，有覆無記眼識亦爾。於 過去無覆無記眼識，所有隨眠，彼於此心為 所隨增亦為因耶？除諸隨眠異熟眼識。於 餘過去無覆無記眼識，所有隨眠，彼於此心 若所隨增不能為因；若於此心能為因者，即 非隨眠亦不隨增。若諸隨眠異熟眼識，所有 隨眠，彼於此心或能為因非所隨增，或所隨 增不能為因，或能為因亦所隨增，或不能為 因亦非所隨增。且能為因非所隨增者，謂諸 隨眠為因，能感此心異熟，即彼隨眠若不 緣此、設緣已斷。為所隨增不能為因者，謂 諸隨眠不為因，感此心異熟，即彼隨眠緣此未 斷。是能為因亦所隨增者，謂諸隨眠為因，能 感此心異熟，即彼隨眠緣此未斷。不能為因 非所隨增者，謂諸隨眠不為因，感此心異熟， 即彼隨眠不能緣此、設緣已斷、若所餘緣、 若他隨眠、若不同界遍行隨眠。如過去無覆 無記眼識，未來現在無覆無記眼識亦爾。如 眼識，耳鼻舌身意識亦爾。此中差別者，鼻識 舌識不應說有有覆無記，不應說有隨眠所 感異熟意識。 有六識身，謂眼識耳鼻舌身意識。如是六識 身，或過去或未來或現在、或善或不善、或有 覆無記或無覆無記。於過去善眼識所有隨 眠，彼於此心若不隨增，亦不為因耶？設於 此心不為因者，亦不隨增耶？如過去善眼識， 未來現在善眼識亦爾。如善眼識，不善、有覆 無記無覆無記眼識亦爾。如眼識，耳鼻舌身 意識亦爾。 於過去善眼識，所有隨眠，彼於此心若不隨 增亦不為因，或不為因非不隨增，謂諸隨眠 緣此未斷。如過去善眼識，未來現在善眼識 亦爾。於過去不善眼識，所有隨眠，彼於此心 或不為因非不隨增，或不隨增非不為因，或 不為因亦不隨增，或非不為因非不隨增。且 不為因非不隨增者，謂諸隨眠在此心後同 類遍行，即彼隨眠緣此未斷。非所隨增非不 為因者，謂彼隨眠在此心前同類遍行，即 彼隨眠若不緣此、設緣已斷，及此相應隨眠 已斷。不能為因亦不隨增者，謂諸隨眠在 此心後同類遍行，即彼隨眠若不緣此、設緣 已斷、若所餘緣、若他隨眠、若不同界遍行隨 眠。非不為因非不隨增者，謂諸隨眠在此心 前同類遍行，即彼隨眠緣此未斷，及此相應 隨眠未斷。如過去不善眼識，未來不善眼識 亦爾。於現在不善眼識，所有隨眠，彼於此 心或不為因非不隨增，或不隨增非不為因， 或不為因亦不隨增，或非不為因非不隨增。 且不為因非不隨增者，謂諸隨眠在此心後 同類遍行，即彼隨眠緣此未斷。非所隨增非 不為因者，謂諸隨眠在此心前同類遍行， 即彼隨眠若不緣此、設緣已斷。不能為因非 所隨增者，謂諸隨眠在此心後同類遍行，即 彼隨眠若不緣此、設緣已斷、若所餘緣、若他 隨眠、若不同界遍行隨眠。非不為因非不隨 增者，謂諸隨眠在此心前同類遍行，即彼隨 眠緣此未斷，及此相應所有隨眠。如善眼識， 有覆無記眼識亦爾。於過去無覆無記眼識， 所有隨眠，彼於此心若不隨增亦不為因耶？ 謂除隨眠異熟眼識。於餘無覆無記眼識，所 有隨眠，彼於此心若不隨增亦不為因，或不 為因非不隨增，謂諸隨眠緣此未斷。若諸 隨眠異熟眼識，所有隨眠，彼於此心或不為 因非不隨增，或不隨增非不為因，或不為因 亦不隨增，或非不為因非不隨增。且不為 因非不隨增者，謂諸隨眠不為因，感此心異 熟，即彼隨眠緣此未斷。非所隨增非不為因 者，謂諸隨眠為因，能感此心異熟，即彼隨眠 若不緣此、設緣已斷。不能為因非所隨眠 者，謂諸隨眠不為因，感此心異熟，即彼隨眠 若不緣此、設緣已斷、若所餘緣、若他隨眠、若 不同界遍行隨眠。非不為因非不隨增者，謂 諸隨眠為因，能感此心異熟，即彼隨眠緣此 未斷。如過去無覆無記眼識，未來現在無覆 無記眼識亦爾。如眼識，耳鼻舌身意識亦爾。 此中差別者，鼻識舌識不應說有有覆無記， 不應說有隨眠所感異熟意識。 有十種心，謂欲界繫善心、不善心、有覆無記 心、無覆無記心。色界繫善心、有覆無記心、 無覆無記心。無色界繫善心、有覆無記心、 無覆無記心。欲界繫善心，若體未斷，未斷為 因耶？設未斷為因，體未斷耶？乃至無色界繫 無覆無記心，若體未斷，未斷為因耶？設未斷 為因，體未斷耶？ 欲界繫善心，若體未斷，未斷為因耶？曰：如是。 設未斷為因，體未斷耶？曰：如是。諸不善心， 若體未斷，未斷為因耶？或體未斷，未斷為因； 或體未斷，已斷為因及未斷為因。且體未斷， 未斷為因者，謂諸具縛補特伽羅諸不善 心，自體未斷，未斷為因；或體未斷，已斷為 因及未斷為因者，謂未離欲界貪。苦智已 生、集智未生，見集滅道及修所斷諸不善心， 何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷 因？謂欲界繫見苦所斷遍行隨眠及彼相應 等法。集智已生、滅智未生，見滅道修所斷諸 不善心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。 何等已斷因？謂欲界繫遍行隨眠及彼相應 等法。滅智已生、道智未生，見道修所斷諸不 善心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何 等已斷因？謂欲界繫遍行隨眠及彼相應等 法。若見圓滿世尊弟子，未離欲界貪，修所斷 諸不善心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。 何等已斷因？謂欲界繫遍行隨眠及彼相應 等法。是名體未斷，已斷為因及未斷為因。 設未斷為因，體未斷耶？或未斷為因，體亦未 斷；或未斷為因及已斷為因，而體未斷；或未 斷為因及已斷為因，其體已斷。未斷為因 體未斷者，謂諸具縛補特伽羅諸不善心， 是名未斷為因體亦未斷。未斷為因及已斷 為因體未斷者，謂未離欲界貪。苦智已生、集 智未生，見集滅道及修所斷諸不善心，何等 未斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷因？謂 欲界繫見苦所斷遍行隨眠及彼相應等法。 集智已生、滅智未生，見滅道修所斷諸不善 心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等 已斷因？謂欲界繫遍行隨眠及彼相應等法。 滅智已生、道智未生、見道修所斷諸不善心， 何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷 因？謂欲界繫遍行隨眠及彼相應等法。若 見圓滿世尊弟子，未離欲界貪，修所斷諸不 善心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等 已斷因？謂欲界繫遍行隨眠及彼相應等法。 是名未斷為因及已斷為因而體未斷。未斷 為因及已斷為因體已斷者，謂未離欲界貪。 苦智已生、集智未生，見苦所斷諸不善心， 何等已斷因？謂此俱有相應等法。何等未斷 因？謂欲界繫見集所斷遍行隨眠及彼相應 等法，是名未斷為因及已斷為因其體已斷。 諸欲界繫有覆無記心，若體未斷，未斷為因 耶？曰：如是。設未斷為因，體未斷耶？或未斷為 因，其體未斷；或未斷為因及已斷為因，其體 已斷。未斷為因體未斷者，謂諸具縛補特伽 羅諸欲界繫有覆無記心，是名未斷為因其 體未斷。未斷為因及已斷為因體已斷者，謂 未離欲界貪。苦智已生、集智未生，諸欲界繫 見苦所斷有覆無記心，何等已斷因？謂此俱 有相應等法。何等未斷因？謂欲界繫見集所 斷遍行隨眠及彼相應等法，是名未斷為因 及已斷為因其體已斷。諸欲界繫無覆無記 心，若體未斷，未斷為因耶？除諸隨眠所感異 熟，餘欲界繫無覆無記心，若體未斷未斷為 因耶？曰，如是。設未斷為因，體未斷耶？曰：如 是。若諸隨眠所感異熟，或體未斷，未斷為因； 或體未斷，已斷為因及未斷為因。其體未斷 未斷為因者，謂諸具縛補特伽羅隨眠所感 諸異熟心，若未離欲界貪，苦智已生、集智 未生，見集滅道及修所斷隨眠所感諸異熟 心。集智已生、滅智未生，見滅道修所斷隨眠 所感諸異熟心。滅智已生、道智未生，見道修 所斷隨眠所感諸異熟心。若見圓滿世尊弟 子，未離欲界貪，修所斷隨眠所感諸異熟 心，是名體未斷，未斷為因。其體未斷，已斷為 因及未斷為因者，謂未離欲界貪。苦智已 生、集智未生，見苦所斷隨眠所感諸異熟心， 何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷 因？謂見苦所斷諸隨眠等，能感如是諸異 熟心。集智已生、滅智未生，見苦集所斷隨 眠所感諸異熟心，何等未斷因？謂此俱有相 應等法。何等已斷因？謂見苦集所斷諸隨眠 等，能感如是諸異熟心。滅智已生、道智未生， 見苦集滅所斷隨眠所感諸異熟心，何等未 斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷因？謂見 苦集滅所斷諸隨眠等，能感如是諸異熟心。 若見圓滿世尊弟子，未離欲界貪，見所斷隨 眠所感諸異熟心，何等未斷因？謂此俱有相 應等法。何等已斷因？謂見所斷諸隨眠等， 能感如是諸異熟心。是名體未斷，已斷為因 及未斷為因。設未斷為因，體未斷耶？曰：如是。 諸色界繫善心，若體未斷，未斷為因耶？曰：如 是。設未斷為因，體未斷耶？曰：如是。諸色界 繫有覆無記心，若體未斷，未斷為因耶？或體 未斷，未斷為因；或體未斷，已斷為因及未斷 為因。其體未斷未斷為因者，謂諸具縛補 特伽羅諸色界繫有覆無記心，已離欲界 貪，未離色界貪，苦類智未生，諸色界繫有 覆無記心，是名體未斷未斷為因。其體未斷， 已斷為因及未斷為因者，謂未離色界貪， 苦類智已生、集類智未生，諸色界繫見集 滅道及修所斷有覆無記心，何等未斷因？ 謂此俱有相應等法。何等已斷因？謂色界 繫見苦所斷遍行隨眠及彼相應等法。集 類智已生、滅類智未生，諸色界繫見滅道 修所斷有覆無記心，何等未斷因？謂此俱 有相應等法。何等已斷因？謂色界繫遍行隨 眠及彼相應等法。滅類智已生、道類智未 生，諸色界繫見道修所斷有覆無記心，何 等未斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷因？ 謂色界繫遍行隨眠及彼相應等法。若見 圓滿世尊弟子，未離色界貪，諸色界繫有覆 無記心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何 等已斷因？謂色界繫遍行隨眠及彼相應等 法。是名體未斷，已斷為因及未斷為因。設 未斷為因，其體未斷耶？或未斷為因其體未 斷，或未斷為因及已斷為因其體未斷，或未 斷為因及已斷為因其體已斷。未斷為因其 體未斷者，謂諸具縛補特伽羅諸色界繫有 覆無記心，已離欲界貪，未離色界貪，苦類 智未生，諸色界繫有覆無記心，是名未斷為 因其體未斷。未斷為因及已斷為因其體未 斷者，謂未離色界貪，苦類智已生、集類智 未生，諸色界繫見集滅道及修所斷有覆無 記心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何 等已斷因？謂色界繫見苦所斷遍行隨眠 及彼相應等法。集類智已生、滅類智未生，諸 色界繫見滅道修所斷有覆無記心，何等未 斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷因？謂 色界繫遍行隨眠及彼相應等法。滅類智已 生、道類智未生，諸色界繫見道修所斷有覆 無記心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。 何等已斷因？謂色界繫遍行隨眠及彼相應 等法。若見圓滿世尊弟子，未離色界貪，諸 色界繫修所斷有覆無記心，何等未斷因？謂 此俱有相應等法。何等已斷因？謂色界繫遍 行隨眠及彼相應等法。是名未斷為因及已 斷為因其體未斷。未斷為因及已斷為因其 體已斷者，謂未離色界貪，苦類智已生、集 類智未生，諸色界繫見苦未斷有覆無記心， 何等已斷因？謂此俱有相應等法。何等未斷 因？謂色界繫見集所斷遍行隨眠，及彼相應 等法。是名未斷為因及已斷為因其體已斷。 諸色界繫無覆無記心，若體未斷，未斷為因 耶？曰：如是。設未斷為因，其體未斷耶？曰：如 是。諸無色界繫善心，若體未斷，未斷為因耶？ 曰：如是。設未斷為因，其體未斷耶？曰：如是。 諸無色界繫有覆無記心，若體未斷未斷為 因耶？或體未斷未斷為因，或體未斷已斷為 因及未斷為因。其體未斷未斷為因者，謂諸 具縛補特伽羅諸無色界繫有覆無記心，已 離欲界貪，未離色界貪，苦類智未生，諸無 色界繫有覆無記心；已離色界貪，苦類智未 生，諸無色界繫有覆無記心。是名體未斷未 斷為因。其體未斷已斷為因及未斷為因者， 謂苦類智已生、集類智未生，諸無色界繫見 集滅道及修所斷有覆無記心。何等未斷因？ 謂此俱有相應等法。何等已斷因？謂無色 界繫見苦所斷遍行隨眠及彼相應等法。集 類智已生、滅類智未生，諸無色界繫見滅道 修所斷有覆無記心，何等未斷因？謂此俱有 相應等法。何等已斷因？謂無色界繫遍行隨 眠及彼相應等法。滅類智已生、道類智未 生，諸無色界繫見道修所斷有覆無記心， 何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等已斷 因？謂無色界繫遍行隨眠及彼相應等法。 若見圓滿世尊弟子，未離無色界貪，諸無色 界繫有覆無記心，何等未斷因？謂此俱有 相應等法。何等已斷因？謂無色界繫遍行隨 眠及彼相應等法。是名體未斷，已斷為因 及未斷為因。設未斷為因，其體未斷耶？或未 斷為因其體未斷，或未斷為因及已斷為因 其體未斷，或未斷為因及已斷為因其體已 斷。未斷為因其體未斷者，謂諸具縛補特伽 羅，諸無色界繫有覆無記心；已離欲界貪，未 離色界貪，苦類智未生，諸無色界繫有覆無 記心；已離色界貪，苦類智未生，諸無色界繫 有覆無記心。是名未斷為因其體未斷。未 斷為因及已斷為因其體未斷者，謂苦類智 已生、集類智未生，諸無色界繫見集滅道及 修所斷有覆無記心。何等未斷因？謂此俱有 相應等法。何等已斷因？謂無色界繫見苦所 斷遍行隨眠及彼相應等法。集類智已生、滅 類智未生，諸無色界繫見滅道修所斷有覆 無記心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何 等已斷因？謂無色界繫遍行隨眠及彼相應 等法。滅類智已生、道類智未生，諸無色界繫 見道修所斷有覆無記心，何等未斷因？謂此 俱有相應等法。何等已斷因？謂無色界繫遍 行隨眠及彼相應等法。若見圓滿世尊弟子， 未離無色界貪，諸無色界繫修所斷有覆無 記心，何等未斷因？謂此俱有相應等法。何等 已斷因？謂無色界繫遍行隨眠及彼相應等 法。是名未斷為因及已斷為因其體未斷。未 斷為因及已斷為因其體已斷者，謂苦類智 已生、集類智未生，諸無色界繫見苦所斷有 覆無記心。何等已斷因？謂此俱有相應等法。 何等未斷因？謂無色界繫見集所斷遍行隨 眠及彼相應等法。諸無色界繫無覆無記心， 若體未斷未斷為因耶？曰：如是。設未斷為因， 其體未斷耶？曰：如是。
Việt dịch
QUYỂN 4 Uẩn Thứ III: NHÂN DUYÊN, Phần 1 Tụng Ốt-đà-nam: Các nhân quá khứ và các thiện, Tùy tăng bao nhiêu nhân và duyên, Mười, mười lăm tâm không phải nhân, Kiết phược tùy miên cùng tương ưng. Có sáu thức thân: Là nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Sáu thức như thế hoặc ở quá khứ, hoặc ở vị lai, hoặc ở hiện tại. Nếu nhãn thức ở quá khứ thì lại có quá khứ làm nhân mà không phải là vị lai hay hiện tại làm nhân. Lại có thứ do vị lai làm nhân mà không phải là do quá khứ hay hiện tại làm nhân. Lại có thứ do hiện tại làm nhân mà không phải là do quá khứ hay vị lai làm nhân. Lại có thứ do quá khứ và hiện tại làm nhân mà không phải là do vị lai làm nhân. Lại có thứ do quá khứ và vị lai làm nhân mà không phải là do hiện tại làm nhân. Lại có thứ do cả quá khứ, vị lai và hiện tại đều làm nhân. Cũng giống như nhãn thức ở quá khứ, các nhãn thức ở vị lai và hiện tại cũng giống như thế. Và cũng giống như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng giống như thế. Nếu nhãn thức của quá khứ thì tất cả đều dùng quá khứ làm nhân, còn tất cả các thức khác đều không thể được. Còn nhãn thức của vị lai thì dùng quá khứ hoặc vị lai làm nhân chứ không dùng hiện tại làm nhân. ===== PAGE 63 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 677 Những nhân ở vị lai là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp tương ưng với nhau. Những nhân ở quá khứ là gì? Nghĩa là các pháp ở quá khứ đối với nhãn thức này thì hoặc là đồng loại, hoặc là dị thục, chứ không phải là các pháp ở hiện tại (đối với nhãn thức là đồng loại hoặc dị thục). Hoặc có thứ do cả quá khứ vị lai và hiện tại làm nhân thì nhân vị lai là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Còn nhân của quá khứ và hiện tại là gì? Tức là các pháp của quá khứ và hiện tại, nó đối với nhãn thức này là đồng loại hoặc dị thục. Nhãn thức ở hiện tại thì tất cả đều dùng quá khứ và hiện tại làm nhân, còn tất cả các thứ khác đều không thể được. Những nhân ở hiện tại là gì? Nghĩa là ở đây đều cùng có các pháp tương ưng. Những nhân ở quá khứ là gì? Nghĩa là các pháp ở quá khứ thì cùng với nhãn thức này là đồng loại hoặc là dị thục. Như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng giống như vậy. Ý thức của quá khứ thì tất cả đều dùng quá khứ làm nhân, còn tất cả các thứ khác đều không thể được. Còn ý thức ở vị lai thì hoặc có vị lai làm nhân chứ không phải do quá khứ và hiện tại làm nhân, nghĩa là chưa chứng được vào chánh tánh ly sinh Bổ-đặc-già-la, là cái ý thức vô lậu đầu tiên ở vị lai. Nhân vị lai là gì? Nghĩa là các thứ này đều có các pháp tương ưng. Hoặc có thứ do vị lai và hiện tại làm nhân mà không phải là do quá khứ làm nhân, nghĩa là do Khổ pháp trí nhẫn ở hiện tại và thời trước mà có được ý thức vô lậu ở vị lai. Nhân vị lai là gì? Nghĩa là các thứ này đều có các pháp cùng tương ưng. Nhân hiện tại là gì? Nghĩa là khổ pháp trí nhẫn cùng với các pháp đều tương ưng. Hoặc có thứ do quá khứ và vị lai làm nhân chứ không phải do hiện tại làm nhân, thì nhân của vị lai là gì? Nghĩa là đây có các pháp cùng tương ưng. Nhân quá khứ là gì? Nghĩa là các pháp ở quá khứ cùng với ý thức này là đồng loại hoặc là dị thục, chứ không phải là hiện tại (cùng với ý thức này là đồng loại hoặc là dị thục). Hoặc có thứ do cả quá khứ, vị lai và hiện tại cùng làm nhân, thì ===== PAGE 64 ===== 678 BỘ TỲ ĐÀM 1 những gì là nhân vị lai? Nghĩa là đây đều có các pháp cùng tương ưng nhau. Những gì là nhân quá khứ và hiện tại? Tức là các pháp ở quá khứ và hiện tại cùng với ý thức này là đồng loại hoặc là dị thục mà có ý thức hiện tại. Hoặc có thứ do hiện tại làm nhân, không phải là do quá khứ hay vị lai làm nhân? Nghĩa là khổ pháp trí nhẫn ở hiện tại và thời trước mà cùng tương ưng với ý thức này. Nhân hiện tại là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng nhau. Hoặc có thứ do quá khứ và hiện tại làm nhân mà không phải do vị lai làm nhân? Những gì là nhân hiện tại? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng nhau. Nhân quá khứ là gì? Nghĩa là các pháp ở quá khứ cùng với ý thức này là đồng loại hoặc là dị thục v.v... Có sáu thức thân: Là các thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý. Sáu thức đó hoặc là thiện, hoặc bất thiện, hoặc vô ký. Nhãn thức thiện thì có pháp thiện làm nhân mà không phải là pháp bất thiện và vô ký làm nhân. Lại có thứ do pháp bất thiện làm nhân mà không phải là pháp thiện và vô ký làm nhân. Lại có thứ do vô ký làm nhân, mà không phải là pháp thiện và bất thiện làm nhân. Lại có thứ do thiện và vô ký làm nhân, mà không phải là bất thiện làm nhân. Lại có thứ do bất thiện và vô ký làm nhân mà không phải do thiện làm nhân. Lại có thứ do thiện và bất thiện làm nhân mà không phải là vô ký làm nhân. Lại có thứ do cả thiện, bất thiện và vô ký cùng làm nhân. Như nhãn thức thiện vừa kể, các nhãn thức bất thiện và vô ký cũng vậy. Vì cũng như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng vậy. Nhãn thức thiện thì tất cả đều dùng thiện làm nhân, còn các thứ khác đều không thể được. Nhãn thức bất thiện thì tất cả đều dùng bất thiện và vô ký làm nhân, các thứ khác đều không thể được. Nhãn thức vô ký thì hoặc là vô ký làm nhân, không phải do thiện ===== PAGE 65 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 679 và bất thiện làm nhân, thì tức là nhãn thức có oai nghi và nghề nghiệp khéo léo, mà nhãn thức ô nhiễm ở cõi Phạm thế thì hoặc là có thiện và vô ký làm nhân chứ không phải là bất thiện làm nhân, nghĩ là thiện dị thục sinh ra nhãn thức. Những gì là nhân vô ký? Nghĩa là ở đây có các pháp đều tương ưng nhau. Những gì là nhân thiện? Nghĩa là pháp thiện ấy có thể chiêu cảm nhãn thức dị thục này. Hoặc có thứ do bất thiện và vô ký làm nhân mà không phải do thiện làm nhân, là do quả dị thục bất thiện sinh ra nhãn thức. Những gì là nhân vô ký? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Những gì là nhân bất thiện? Nghĩa là các pháp bất thiện ấy có thể chiêu cảm nhãn thức dị thục này. Như nhãn thức, các thứ thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng vậy. Trong này có sự khác nhau là tỷ thức và thiệt thức thì không nên nói có ở cõi Phạm thế. Ý thức thiện thì tất cả đều dùng pháp thiện làm nhân, còn các thứ khác đều không thể được. Ý thức bất thiện thì tất cả đều dùng pháp bất thiện và vô ký làm nhân, còn các thứ khác đều không thể được. Ý thức vô ký hoặc là có vô ký làm nhân, chứ không phải thiện và bất thiện làm nhân, nghĩa là ý thức có oai nghi và nghề nghiệp khéo léo, cùng ý thức ô nhiễm hệ thuộc ở cõi Sắc và Vô sắc. Hoặc có thứ do thiện và vô ký làm nhân chứ không phải do bất thiện làm nhân, là ý thức do quả dị thục thiện sinh ra. Những gì là nhân vô ký? Nghĩa là ở đây có các pháp đều tương ưng nhau. Những gì là nhân thiện? Nghĩa là các pháp thiện ấy có thể chiêu cảm ý thức dị thục này. Hoặc có thứ do bất thiện và vô ký làm nhân, không phải do thiện làm nhân Nghĩa là ở cõi Dục có Thân kiến và Biên chấp kiến tương ưng với ý thức. Những gì là nhân vô ký? Nghĩa là ở đây đều có các pháp tương ưng. Những gì là nhân bất thiện? Nghĩa là ở cõi Dục do thấy khổ mà đã cắt đứt được tám thứ tùy miên, và do thấy tập mà cắt đứt được tùy ===== PAGE 66 ===== 680 BỘ TỲ ĐÀM 1 miên biến hành v.v... - Có sáu thức thân: Là những thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Sáu thức như thế hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là hữu phú vô ký, hay là vô phú vô ký. Đối với nhãn thức thiện thì có bao nhiêu số tùy miên tăng thêm? Đối với nhãn thức bất thiện, nhãn thức hữu phú vô ký và vô phú vô ký thì có bao nhiêu số tùy miên tùy tăng? Như nhãn thức, các thức khác n nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng như vậy. Đối với nhãn thức thiện thì có tùy miên biến hành của Dục triền (sự ràng buộc của dục), Sắc triền (sự ràng buộc của sắc) và sự tùy tăng của các tùy miên do tu mà đoạn. Đối với nhãn thức bất thiện thì có tùy miên biến hành của Dục triền và sự tùy tăng của các tùy miên do tu mà đoạn. Đối với nhãn thức hữu phú vô ký thì có tùy miên biến hành của Sắc triền và sự tùy tăng của các tùy miên do tu mà đoạn. Đối với nhãn thức vô phú vô ký thì có tùy miên biến hành của Dục triền, Sắc triền và sự tùy tăng của các tùy miên do tu mà đoạn. Như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng như thế. Trong này có sự sai khác là đối với tỷ thức và thiệt thức thì không nên nói là có hữu phú vô ký. Đối với ý thức thiện thì có tùy miên biến hành của ba cõi và sự tùy tăng của các tùy miên do tu mà đoạn. Đối với ý thức bất thiện thì sự tùy tăng của tất cả các tùy miên thuộc Dục triền. Đối với ý thức hữu phú vô ký thì có tất cả các tùy miên của Sắc và Vô sắc triền cùng tất cả các tùy miên do thấy khổ mà đoạn, cũng như sự tùy tăng của tùy miên biến hành do tập mà đoạn thuộc về Dục triền. Đối với ý thức vô phú vô ký thì có tùy miên biến hành của ba cõi và sự tùy tăng của các tùy miên do tu mà đoạn. - Có sáu thức thân: Là các thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Sáu thức như thế hoặc thiện, hoặc bất thiện, hoặc hữu phú vô ký, hoặc vô phú vô ký. Đối với nhãn thức thiện thì có bao nhiêu số tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, có bao nhiêu tùy miên đáng nói là duyên mà không nên nói là nhân? Đối với nhãn thức bất thiện, hữu phú vô ký và vô phú vô ký thì có bao nhiêu tuỳ miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên và có bao ===== PAGE 67 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 681 nhiêu tùy miên đáng nói là duyên mà không nên nói là nhân? Như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý… cũng vậy. Đối với nhãn thức thiện, tất cả các tùy miên đều đáng nói là duyên mà không nên nói là nhân. Đối với nhãn thức bất thiện thì có mười lăm tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức hữu phú vô ký thì có mười bốn tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên. Còn các thứ tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức vô phú vô ký thì trừ nhãn thức tùy miên dị thục ra, còn các nhãn thức vô phú vô ký khác, và tất cả các tùy miên thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục thì có ba mươi bốn tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Hỏi: Có phải là một lòng chăng? Đáp: Không đúng. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy khổ mà đoạn tà kiến thì có hai tùy miên đáng nói là nhân, cũng đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Như thấy khổ mà đoạn tà kiến, thì các thứ kiến thủ, giới cấm thủ, nghi ngờ, tham lam, giận dữ, kiêu mạn,… cũng giống như thế. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy khổ mà đoạn không đi với vô minh thì có một tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy tập mà đoạn tà kiến thì có hai tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Như do thấy tập mà đoạn tà kiến, thì các thứ kiến thủ, nghi ngờ, tham lam, giận dữ, kiêu mạn… cũng giống như thế. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy tập mà đoạn không đi với vô minh thì có một tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy diệt mà đoạn tà kiến thì có hai tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. ===== PAGE 68 ===== 682 BỘ TỲ ĐÀM 1 Như do thấy diệt mà đoạn tà kiến, thì các thứ kiến thủ, nghi ngờ, tham lam, giận dữ, kiêu mạn, … cũng vậy. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy diệt mà đoạn không đi với vô minh, thì có một tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy đạo mà đoạn tà kiến thì có hai tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Như do thấy đạo mà đoạn tà kiến, thì các thứ kiến thủ, giới cấm thủ, nghi ngờ, tham lam, giận dữ, kiêu mạn cũng như thế. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy đạo mà đoạn không đi với vô minh, thì có một tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do thấy tu mà đoạn trừ tham lam thì có hai tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Như do tu mà đoạn tham, thì các thứ giận hờn, kiêu mạn, … cũng như thế. Đối với nhãn thức tùy miên dị thục do tu mà đoạn không đi với vô minh, thì có một tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Như nhãn thức, các thức như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng giống như thế. Trong này có sự sai khác là tỷ thức và thiệt thức, thì không nên nói là có hữu phú vô ký. Đối với ý thức thiện thì tất cả tùy miên đều đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức bất thiện thì có ba mươi sáu tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Hỏi: Có phải là một lòng chăng? Đáp: Không đúng. Đối với ý thức bất thiện do thấy khổ mà đoạn thì có mười bốn tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức bất thiện do thấy tập mà đoạn thì có mười bốn tùy ===== PAGE 69 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 683 miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức bất thiện do thấy diệt mà đoạn thì có mười tám tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức bất thiện do thấy đạo mà đoạn thì có mười chín tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức bất thiện do tu mà đoạn trừ thì có mười lăm tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức hữu phú vô ký thì có bảy mươi sáu tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Hỏi: Có phải là một lòng chăng? Đáp: Không đúng. Đối với ý thức hữu phú vô ký thuộc cõi Dục thì có mười bốn tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức hữu phú vô ký do thấy khổ mà đoạn thuộc cõi Sắc thì có mười ba tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức hữu phú vô ký do thấy tập mà đoạn thuộc cõi Sắc thì có mười ba tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức hữu phú vô ký do thấy diệt mà đoạn thuộc cõi Sắc thì có mười bảy tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức hữu phú vô ký do thấy đạo mà đoạn thuộc cõi Sắc thì có mười tám tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Đối với ý thức hữu phú vô ký do tu mà đoạn trừ thuộc cõi Sắc thì có mười bốn tùy miên đáng nói là nhân, đáng nói là duyên, còn các tùy miên khác thì chỉ đáng nói là duyên mà không nói là nhân. Như thuộc cõi Sắc, Vô sắc thì cũng như thế. Đối với ý thức vô phú vô ký, tất cả tùy miên đáng nói là duyên mà không nói là nhân. - Có sáu thức thân: Là các thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý. Sáu ===== PAGE 70 ===== 684 BỘ TỲ ĐÀM 1 thức như thế thì hoặc thuộc các thời quá khứ, vị lai, hiện tại hoặc là thiện hoặc bất thiện, hoặc thuộc hữu phú vô ký hay vô phú vô ký. Đối với nhãn thức thiện thời quá khứ, có các tùy miên. Nếu nó đối với tâm này mà có tùy tăng thì cũng coi nó là nhân chăng? Giả sử như đối với tâm này có thể làm nhân thì nó có là tùy tăng chăng? Như nhãn thức thiện ở thời quá khứ, các nhãn thức thiện ở thời vị lai và thời hiện tại cũng giống như thế. Và cũng như nhãn thức thiện, các nhãn thức bất thiện hữu phú vô ký và vô phú vô ký cũng như thế. Và cũng như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng như vậy. Đối với nhãn thức thiện thời quá khứ mà có các tùy miên, nếu nó đối với tâm này mà khiến tùy tăng thì nó không phải là nhân. Nếu nó làm nhân đối với tâm này thì nó không phải là tùy miên mà cũng không phải là tùy tăng. Như nhãn thức thiện ở thời quá khứ, các nhãn thức thiện ở thời vị lai và thời hiện tại cũng vậy. Đối với nhãn thức bất thiện thời quá khứ mà có các tùy miên, thì đối với tâm này hoặc có khả năng làm nhân thì nó không phải là tùy tăng, hoặc nó là tùy tăng thì không thể làm nhân, hoặc là có thể làm nhân mà cũng là tùy tăng, hoặc không thể làm nhân mà cũng không phải là tùy tăng. Vả lại, nếu có thể làm nhân thì không thể là tùy tăng. Nghĩa là các thứ tùy miên ở trước tâm này, đồng loại biến hành, tức là tùy miên đó hoặc là không duyên vào đây, hoặc là có duyên rồi nhưng đã dứt, và tùy miên tương ưng này đã dứt. Vì là sự tùy tăng không thể làm nhân. Nghĩa là các thứ tùy miên sau tâm này, đồng loại biến hành, tức là tùy miên đó còn duyên vào đây chưa dứt. Lại có thể làm nhân mà cũng là chỗ tùy tăng. Nghĩa là các thứ tùy miên ở trước tâm này, đồng loại biến hành, tức là tùy miên ấy duyên vào đây chưa dứt và các thứ tùy miên tương ưng này cũng chưa dứt. Không thể làm nhân cũng không phải là sự tùy tăng. Nghĩa là các thứ tùy miên ở sau tâm này, đồng loại biến hành, tức là tùy miên ấy hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên rồi nhưng đã dứt, hoặc là nó duyên với cái khác, hoặc là tùy miên khác, hoặc là tùy miên không đồng với giới biến hành. Như nhãn thức bất thiện thời quá khứ, các nhãn thức bất thiện thời vị lai cũng thế. ===== PAGE 71 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 685 Đối với nhãn thức bất thiện thời hiện tại, có các tùy miên, nó đối với tâm này hoặc có thể làm nhân thì không phải là sự tùy tăng, hoặc là sự tùy tăng thì không thể làm nhân, hoặc có thể làm nhân mà cũng là sự tùy tăng, hoặc là không thể làm nhân mà cũng không phải là sự tùy tăng. Nếu chỉ có thể làm nhân mà không phải là sự tùy tăng, là các thứ tùy miên ở trước tâm này, đồng loại biến hành, tức là tùy miên đó, hoặc không duyên vào đây, hoặc đã duyên rồi mà đã dứt. Sự tùy tăng này mà không thể làm nhân, là các thứ tùy miên ở sau tâm này, đồng loại biến hành. Tức là tùy miên đó duyên vào đây hoặc chưa dứt và có các tùy miên tương ưng này. Nó hay làm nhân lại cũng là sự tùy tăng, là các thứ tùy miên ở trước tâm này, đồng loại biến hành. Tức là tùy miên đó duyên vào đây chưa dứt và có các tùy miên tương ưng này. Nó không thể làm nhân mà cũng không phải là sự tùy tăng. Nghĩa là các thứ tùy miên ở sau tâm này, đồng loại biến hành. Tức là tùy miên đó hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên mà đã dứt, hoặc duyên với cái khác, hoặc là có thứ tùy miên khác, hoặc là có tùy miên không đồng với giới biến hành. Như nhãn thức bất thiện, nhãn thức hữu phú vô ký cũng như thế. Đối với nhãn thức vô phú vô ký ở thời quá khứ, có các thứ tùy miên nó đối với tâm này là sự tùy tăng, mà cũng là nhân chăng? Trừ các nhãn thức tùy miên dị thục khác, đối với các nhãn thức vô phú vô ký ở thời quá khứ khác, có các thứ tùy miên thì nó đối với tâm này, hoặc là sự tùy tăng mà không thể làm nhân, hoặc là đối với tâm này có thể làm nhân, tức là không phải tùy miên mà cũng không phải là tùy tăng. Nếu các nhãn thức tùy miên dị thục, có các thứ tùy miên, nó đối với tâm này, hoặc có thể là nhân mà chẳng phải là sự tùy tăng, hoặc là sự tuỳ tăng mà không thể làm nhân, hoặc có thể làm nhân mà cũng là sự tùy tăng, hoặc không thể làm nhân mà cũng không phải là sự tùy tăng. Vả lại, có thể làm nhân nhưng không phải là sự tùy tăng, là các thứ tùy miên làm nhân, có thể chiêu cảm được quả dị thục cho tâm này. Tức là tùy miên đó hoặc không duyên vào đây, hoặc đã duyên rồi mà đã dứt. Là sự tùy tăng nhưng lại không thể làm nhân, là các thứ tùy miên không thể làm nhân chiêu cảm quả dị thục cho tâm này. Tức là tùy ===== PAGE 72 ===== 686 BỘ TỲ ĐÀM 1 miên đó, duyên vào đây chưa dứt. Nó có thể làm nhân mà cũng là sự tùy tăng, là các thứ tùy miên làm nhân, có thể chiêu cảm quả dị thục cho tâm này, tức là tùy miên đó, duyên vào đây chưa dứt. Không thể làm nhân cũng không phải là sự tùy tăng, nghĩa là các tùy miên không làm nhân chiêu cảm quả dị thục cho tâm này, tức là tuỳ miên đó không thể duyên vào đây, hoặc có duyên nhưng đã dứt, hoặc duyên với cái khác, hoặc là tùy miên khác, hoặc là tùy miên không đồng với giới biến hành. Như nhãn thức vô phú vô ký ở quá khứ, nhãn thức vô phú vô ký ở vị lai và hiện tại cũng như thế. Như nhãn thức, các thức khác như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng thế. Trong này có sai khác, là đối với tỷ thức và thiệt thức thì không nên nói là có hữu phú vô ký, và không nên nói là có tùy miên đã chiêu cảm ý thức dị thục. - Có sáu thức thân: Là các thức nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Sáu thức của thân như thế hoặc ở các thời quá khứ, vị lai, hiện tại; hoặc thiện, hoặc bất thiện, hoặc là hữu phú vô ký, hoặc là vô phú vô ký. Đối với nhãn thức thiện thời quá khứ có các thứ tùy miên, nó đối với tâm này hoặc không phải là tùy tăng mà cũng không làm nhân chăng? Giả sử đối với tâm này nó không làm nhân, mà cũng không phải là tùy tăng chăng? Như nhãn thức thiện thời quá khứ, thì nhãn thức thiện thời vị lai và hiện tại cũng như thế. Như nhãn thức thiện, các thứ nhãn thức bất thiện - hữu phú vô ký và vô phú vô ký cũng như thế. Như về nhãn thức, các thức kia như nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng thế. Đối với nhãn thức thiện ở thời quá khứ có những thứ tùy miên. Nó đối với tâm này hoặc không phải là tùy tăng mà cũng không làm nhân, hoặc không làm nhân mà cũng không phải là tùy tăng, là các thứ tùy miên đó duyên vào đây chưa dứt. Như nhãn thức thiện ở thời quá khứ, các nhãn thức thiện ở thời vị lai và hiện tại cũng giống như thế. Đối với nhãn thức bất thiện ở thời quá khứ có các thứ tùy miên. Nó đối với tâm này hoặc không làm nhân, cũng không phải là không tùy tăng, hoặc không phải là tùy tăng mà đều là làm nhân, hoặc không làm nhân mà cũng không phải là tùy tăng, hoặc đều làm nhân và đều là tùy tăng. ===== PAGE 73 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 687 Nếu nó không làm nhân mà đều là tùy tăng, là các thứ tùy miên ở sau tâm này, có biến hành đồng loại, tức là các tùy miên đó còn duyên vào đây chưa dứt. Không phải là sự tùy tăng mà đều làm nhân, là các thứ tùy miên đó ở trước tâm này, có biến hành đồng loại, tức là các thứ tùy miên đó, hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên mà đã dứt, và các thứ tùy miên tương ưng này đã dứt. Không thể làm nhân cũng không phải là tùy tăng, là các thứ tùy miên ở sau tâm này, có biến hành đồng loại. Tức là các thứ tùy miên đó, hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên nhưng đã dứt, hoặc duyên nơi khác hoặc là khác tùy miên, hoặc không đồng giới với các tùy miên biến hành. Cũng đều làm nhân và đều là tùy tăng, là các thứ tùy miên ở trước tâm này có biến hành đồng loại. Tức là các thứ tùy miên đó, còn duyên vào đây chưa dứt, và sự tương ưng của tùy miên này chưa dứt. Như nhãn thức bất thiện ở quá khứ, nhãn thức bất thiện ở vị lai cũng như thế. Đối với nhãn thức bất thiện ở hiện tại, có các thứ tùy miên đối với tâm này, hoặc không làm nhân mà đều là tùy tăng, hoặc không phải là tùy tăng mà đều làm nhân, hoặc không làm nhân mà cũng không phải là tùy tăng, hoặc đều làm nhân và đều là tùy tăng. Vả như không làm nhân mà đều là tùy tăng, là các thứ tùy miên ở sau tâm này, có biến hành đồng loại, tức là các tùy miên này còn duyên vào đây chưa dứt. Không phải là tùy tăng nhưng lại đều làm nhân, là các thứ tùy miên ở trước tâm này, có biến hành đồng loại. Tức là các thứ tùy miên đó, hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên mà đã dứt. Không thể làm nhân cũng không phải là tùy tăng, là các thứ tùy miên ở sau tâm này, có biến hành đồng loại, tức là những tùy miên đó hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên mà đã dứt, hoặc duyên nơi khác, hoặc là khác tùy miên, hoặc có tùy miên không đồng giới với biến hành. Đều làm nhân và đều là tùy tăng, là các thứ tùy miên ở trước tâm này có biến hành đồng loại, tức là thứ tùy miên đó còn duyên vào đây chưa dứt, và có các tùy miên tương ưng này. Như nhãn thức thiện, nhãn thức hữu phú vô ký cũng thế. Đối với nhãn thức vô phú vô ký ở thời quá khứ, có các thứ tùy miên, nó đối với tâm này hoặc không phải là tùy tăng mà cũng không ===== PAGE 74 ===== 688 BỘ TỲ ĐÀM 1 làm nhân sao? Nghĩa là trừ các nhãn thức tùy miên dị thục ra, thì đối với các nhãn thức vô phú vô ký khác, có các thứ tùy miên, nó đối với tâm này hoặc là không phải tùy tăng mà cũng không phải làm nhân, hoặc không làm nhân mà là đều tùy tăng, nghĩa là có các thứ tùy miên còn duyên vào đây chưa dứt. Nếu các nhãn thức tùy miên dị thục, có các thứ tùy miên, nó đối với tâm này hoặc không làm nhân cũng không phải là không tùy tăng, hoặc không phải tùy tăng mà đều làm nhân, hoặc không làm nhân mà cũng không phải là tùy tăng, hoặc đều làm nhân và đều là tùy tăng. Vả như không làm nhân mà đều là tùy tăng, là các thứ tùy miên không làm nhân để chiêu cảm quả dị thục cho tâm này, tức là các thứ tùy miên đó còn duyên vào đây, hoặc có duyên nhưng đã dứt rồi. Không thể làm nhân cũng không phải tùy tăng, là các thứ tùy miên đó không làm nhân để chiêu cảm quả dị thục cho tâm này, tức là các thứ tùy miên đó hoặc là không duyên vào đây, hoặc có duyên mà đã dứt, hoặc duyên nơi khác, hoặc là khác tùy miên, hoặc không có tùy miên đồng giới với biến hành. Đều làm nhân và đều là tùy tăng, là các thứ tùy miên làm nhân có thể chiêu cảm quả dị thục cho tâm này, tức là thứ tùy miên đó còn duyên vào đây chưa dứt. Như nhãn thức vô phú vô ký ở thời quá khứ, các nhãn thức vô phú vô ký ở vị lai và hiện tại cũng như thế. Như nhãn thức thiện, các thức nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng vậy. Trong này có sự sai khác, là đối với tỷ thức và thiệt thức thì không nên nói là có hữu phú vô ký và cũng không nên nói là có tùy miên chiêu cảm quả dị thục cho ý thức. - Có mười loại tâm: Đó là thuộc cõi Dục có tâm thiện, tâm bất thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Thuộc cõi Sắc có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Thuộc cõi Vô sắc có tâm thiện, tâm hữu phú vô ký và tâm vô phú vô ký. Nói về tâm thiện thuộc cõi Dục, nếu Thể của nó chưa dứt thì do cái chưa dứt làm nhân, giả sử do chưa dứt làm nhân mà Thể của nó chưa dứt…; cho đến tâm vô phú vô ký thuộc cõi Vô sắc thì Thể của nó chưa dứt là do chưa dứt làm nhân, giả sử vì chưa dứt làm nhân mà Thể của nó chưa dứt chăng? Nói về tâm thiện thuộc cõi Dục, có phải là cái Thể chưa đoạn dứt ===== PAGE 75 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 689 là do sư chưa đoạn làm nhân? Đúng thế. Giả sử do chưa đoạn dứt làm nhân mà cái Thể chưa đoạn dứt? Đúng như thế. Còn các tâm bất thiện, có phải là cái Thể chưa đoạn dứt là do sự chưa đoạn dứt làm nhân? Nó hoặc là cái Thể chưa đoạn dứt là do sự chưa đoạn dứt làm nhân, hoặc là cái Thể chưa đoạn dứt mà do sự đã đoạn dứt làm nhân và sự chưa đoạn dứt làm nhân. Vả như Thể chưa đoạn dứt là do chưa đoạn dứt làm nhân, là các Bổ-đặc-già-la có đầy đủ các sự trói buộc, các tâm bất thiện mà Thể của nó chưa đoạn dứt chưa đoạn dứt làm nhân, hoặc là Thể của nó chưa đoạn dứt là do đã đoạn dứt làm nhân, và do chưa đoạn dứt làm nhân, là chưa lìa bỏ tham dục ở cõi Dục. Khổ trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh. Thấy rõ Tập- Diệt- Đạo và tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Những gì là nhân chưa đoạn? Nghĩa là ở đây đều có các pháp tương ưng nhau. Những gì là nhân đã đoạn? Nghĩa là ở cõi Dục, thấy Khổ mà đoạn trừ các tùy miên biến hành và các pháp mà nó tương ưng. Lúc đó thì Tập trí đã sinh mà Diệt trí chưa sinh, đã thấy rõ Diệt và Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Những gì là nhân chưa đoạn? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Những gì là nhân đã đoạn? Nghĩa là các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp mà nó tương ưng, thì Diệt trí đã sinh mà Đạo trí chưa sinh, thấy rõ Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là có các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp tương ưng với nó. Nếu thấy trọn vẹn đầy đu,û là đệ tử của Thế Tôn nhưng chưa lìa bỏ tham ở cõi Dục và tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp tương ưng nhau. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là có các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp tương ưng với nó. Đó gọi là Thể chưa đoạn mà do đã đoạn và chưa đoạn làm nhân. Giả sử chưa đoạn làm nhân thì Thể chưa đoạn chăng? Hoặc là do chưa đoạn làm nhân mà Thể cũng chưa đoạn, hoặc do ===== PAGE 76 ===== 690 BỘ TỲ ĐÀM 1 chưa đoạn và đã đoạn làm nhân mà Thể chưa đoạn, hoặc là do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể ấy đã đoạn. Chưa đoạn làm nhân mà Thể chưa đoạn. Nghĩa là các Bổ-đặc-già- la có đầy đủ mọi trói buộc và các tâm bất thiện. Đó gọi là do chưa đoạn làm nhân mà Thể cũng chưa đoạn. Do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể vẫn chưa đoạn. Nghĩa là chưa lìa bỏ tham của cõi Dục, Khổ trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh, thấy rõ Tập - Diệt - Đạo và tu các pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là thấy Khổ nên đoạn trừ các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp tương ưng với nó, Tập trí đã sinh mà Diệt trí chưa sinh, thấy rõ Diệt - Đạo và tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là có các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp tương ưng với nó, Diệt trí đã sinh mà Đạo trí chưa sinh, thấy rõ Đạo và tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có các pháp cùng tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là có các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp tương ưng với nó, dường như thấy trọn vẹn đầy đủ là đệ tử của Thế Tôn, nhưng chưa lìa bỏ tham Dục tu pháp đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp cùng tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là có các tùy miên biến hành ở cõi Dục và các pháp tương ưng với nó. Đó gọi là chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Còn do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó cũng đã đoạn chăng? Nghĩa là chưa lìa bỏ tham của cõi Dục, Khổ trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh, thấy Khổ mà đoạn trừ các tâm bất thiện. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở cõi Dục, do thấy Tập mà đoạn ===== PAGE 77 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 691 trừ các tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó. Đó gọi là chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn. Có các tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục, nếu Thể chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Đúng như thế. Giả sử do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn chăng? Hoặc là do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn, hoặc là do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà thể của nó đã đoạn. Do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Nghĩa là các Bổ-đặc-già-la có đầy đủ mọi trói buộc, có các tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục. Đó gọi là do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn. Nghĩa là chưa lìa bỏ tham dục cõi Dục, Khổ trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh, do thấy rõ Khổ mà đoạn trừ các thứ tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Dục. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở cõi Dục, do thấy Tập mà đoạn trừ các tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó. Gọi đó là do nhân chưa đoạn và nhân đã đoạn mà Thể của nó đã đoạn. Tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục, hoặc Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Và trừ các tùy miên đã chiêu cảm quả dị thục, các tâm vô phú vô ký thuộc cõi Dục khác thì nếu Thể chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Đúng như thế. Giả sử do chưa đoạn làm nhân thì Thể của nó cũng chưa đoạn chăng? Đáp: Đúng như thế. Nếu các tùy miên đã chiêu cảm quả dị thục, hoặc là Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân, hoặc là Thể chưa đoạn làm nhân là do đã đoạn làm nhân và do chưa đoạn làm nhân. Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân, nghĩa là các Bổ- đặc-già-la có đủ mọi thứ buộc ràng và các tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục. Nếu chưa lìa bỏ các tham dục cõi Dục thì Khổ trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh, thấy rõ Tập Diệt Đạo và tu pháp đoạn trừ các tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục. Khi Tập trí đã sinh mà Diệt trí chưa sinh, do thấy Diệt và Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tùy miên đã chiêu ===== PAGE 78 ===== 692 BỘ TỲ ĐÀM 1 cảm các tâm dị thục. Khi Diệt trí đã sinh mà Đạo trí chưa sinh, do thấy Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục. Nếu thấy được đầy đủ trọn vẹn các đệ tử của Thế Tôn, nhưng chưa lìa bỏ các tham ở cõi Dục và tu pháp đoạn trừ các tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục, đó gọi là Thể chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân. Thể của nó chưa đoạn là do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Nghĩa là chưa lìa bỏ tham ở cõi Dục, Khổ trí đã sinh mà Tập trí chưa sinh, do thấy rõ Khổ mà đoạn trừ các tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là thấy Khổ mà đoạn trừ các tùy miên, có thể chiêu cảm các tâm dị thục như vậy. Khi Tập trí đã sinh mà Diệt trí chưa sinh, do thấy Khổ - Tập - Diệt mà đoạn trừ các thứ tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là thấy Khổ và Tập mà đoạn trừ các tùy miên, có thể chiêu cảm các tâm dị thục như vậy. Khi Diệt trí đã sinh mà Đạo trí chưa sinh, do thấy Khổ- Tập- Diệt mà đoạn trừ các thứ tùy miên đã chiêu cảm các tâm dị thục. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đầy đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là thấy Khổ -Tập - Diệt mà đoạn trừ các tùy miên, có thể chiêu cảm các tâm dị thục như thế, nếu thấy đầy đủ trọn vẹn Đức Thế Tôn và các đệ tư,û nhưng chưa lìa bỏ các tham dục ở cõi Dục, thấy đã đoạn trừ các thứ tùy miên vốn chiêu cảm các tâm dị thục. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là thấy đã đoạn trừ các tùy miên, có thể chiêu cảm các tâm dị thục như thế. Đó gọi là Thể chưa đoạn do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Nếu do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn chăng? Đúng như thế . Các tâm thiện ở cõi Sắc, nếu Thể của nó chưa đoạn là do chưa ===== PAGE 79 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 693 đoạn làm nhân chăng? Đúng thế. Nếu do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn chăng? Đúng như thế. Các tâm hữu phú vô ký ở cõi Sắc, nếu Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Hoặc là Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân, hoặc là Thể của nó chưa đoạn là do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân. Nghĩa là các Bổ-đặc-già-la có đủ mọi trói buộc, các tâm hữu phú vô ký ở cõi Sắc, đã lìa bỏ tham ở cõi Dục, nhưng chia lìa bỏ tham ở cõi Sắc, Khổ loại trí chưa sinh, các tâm hữu phú vô ký ở cõi Sắc. Đó là Thể chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân. Thể của nó chưa đoạn mà do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Nghĩa là chưa lìa bỏ các tham ở cõi Sắc, Khổ loại trí đã sinh mà tập trí chưa sinh, ở các cõi Sắc thấy rõ Tập - Diệt - Đạo và tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là ở cõi Sắc, do thấy Khổ đoạn trừ các thứ tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó. Khi Tập loại trí đã sinh mà Diệt loại trí chưa sinh, ở các cõi Sắc do thấy Diệt và Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là gì? Nghĩa là ở cõi Sắc, có các tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó, khi diệt loại trí đã sinh mà Đạo loại trí chưa sinh, thì ở các cõi Sắc do thấy Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là gì? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Sắc, có các tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó, dường như thấy vẹn toàn đầy đủ Đức Thế Tôn và đệ tử, nhưng chưa lìa bỏ các tham ở cõi Sắc và các tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. ===== PAGE 80 ===== 694 BỘ TỲ ĐÀM 1 Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là có các tùy miên biến hành ở cõi Sắc và các pháp tương ưng với nó. Đó gọi là Thể chưa đoạn do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Giả sử do chưa đoạn làm nhân nên Thể của nó chưa đoạn chăng? Hoặc là do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn, hoặc là do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn, hoặc là do chưa đoạn làm nhân, đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn. Do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Nghĩa là các Bổ-đặc-già-la có đầy đủ mọi trói buộc và tâm hữu phú vô ký thuộc các cõi Sắc, đã lìa bỏ tham thuộc cõi Dục, nhưng chưa lìa bỏ tham thuộc cõi Sắc, Khổ loại trí chưa sinh, các tâm hãy còn là hữu phú vô ký thuộc cõi Sắc. Đó là do chưa đoạn làm nhân nên Thể của nó chưa đoạn. Do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Nghĩa là chưa lìa bỏ được tham thuộc cõi Sắc, Khổ loại trí đã sinh mà Tập loại trí chưa sinh. Ở cõi Sắc do thấy rõ Tập Diệt Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Sắc do thấy Khổ mà đoạn trừ các thứ tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó. Tập loại trí đã sinh còn Diệt loại trí chưa sinh, ở các cõi Sắc thấy rõ Diệt và Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Sắc có các thứ tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó, thì Diệt loại trí đã sinh mà Đạo loại trí chưa sinh, ở các cõi Sắc do thấy Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Sắc có các thứ tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó. Nếu thấy đầy đủ trọn vẹn Đức Thế Tôn và chúng đệ tử, nhưng chưa lìa bỏ các tham ở cõi Sắc, ở các cõi Sắc mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ===== PAGE 81 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 695 ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Sắc có các tùy miên biến hành và các pháp tương ưng với nó. Đó gọi là do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn. Là chưa lìa bỏ được tham cõi Sắc, Khổ loại trí đã sinh mà Tập loại trí chưa sinh. Ở cõi Sắc do thấy Khổ mà chưa đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Sắc do thấy Tập mà đoạn trừ các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Đó gọi là chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn. Tâm vô phú vô ký, thuộc các cõi Sắc nếu Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Đúng thế. Nếu do chưa đoạn làm nhân thì Thể của nó là chưa đoạn chăng? Đúng thế. Các tâm thiện ở cõi Vô sắc, nếu Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Đúng thế. Giả sử do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn chăng? Đúng thế. Tâm hữu phú vô ký, thuộc cõi Vô sắc nếu Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Hoặc là Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân, hoặc Thể của nó chưa đoạn là do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân. Nghĩa là các Bổ-đặc-già-la có đủ mọi trói buộc và các tâm hữu phú vô ký thuộc cõi Vô sắc, đã lìa bỏ được tham ở cõi Dục, nhưng chưa lìa bỏ tham ở cõi Sắc, Khổ loại trí chưa sinh. Ở cõi Vô sắc thì các tâm hữu phú vô ký đã lìa được tham ở cõi Sắc, Khổ loại trí chưa sinh. Ở cõi Vô sắc mà còn tâm hữu phú vô ký. Đó gọi là Thể chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân. Cái Thể chưa đoạn là do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Nghĩa là Khổ loại trí đã sinh mà Tập loại trí chưa sinh. Ở các cõi Vô sắc thấy rõ Tập- Diệt- Đạo và tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ===== PAGE 82 ===== 696 BỘ TỲ ĐÀM 1 ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc do thấy Khổ mà đoạn trừ các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Khi đó Tập loại trí đã sinh mà Diệt loại trí chưa sinh. Ở các cõi Vô sắc thấy rõ Diệt Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc có các tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Khi đó Diệt loại trí đã sinh mà Đạo loại trí chưa sinh. Ở cõi Vô sắc do thấy Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc có các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Dường như thấy Đức Thế Tôn và các đệ tử đều đầy đủ trọn vẹn, nhưng chưa lìa bỏ được các tham ở cõi Vô sắc. Ở cõi Vô sắc mà tu pháp đoạn trừ tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc có các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Đó gọi là Thể chưa đoạn do đã đoạn làm nhân và chưa đoạn làm nhân. Giả sử do chưa đoạn làm nhân thì Thể của nó cũng chưa đoạn chăng? Hoặc do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn chăng? Hoặc do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn, hoặc là do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn chăng? Do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Nghĩa là các Bổ-đặc-già-la có đủ mọi trói buộc. Ở cõi Vô sắc mà còn tâm hữu phú vô ký, đã lìa được tham cõi Dục, nhưng chưa lìa được các tham cõi Sắc. Khổ loại trí chưa sinh. Ở các cõi Vô sắc còn có tâm hữu phú vô ký, đã lìa các tham ở cõi Sắc, Khổ loại trí chưa sinh. Ở các cõi Vô sắc mà còn tâm hữu phú vô ký, đó gọi là do chưa đoạn làm nhân nên Thể của nó cũng chưa đoạn. Do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. ===== PAGE 83 ===== SỐ 1539 - LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC - Quyển 4 697 Nghĩa là Khổ loại trí đã sinh mà Tập loại trí chưa sinh. Ở cõi Vô sắc thấy rõ Tập Diệt Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc do thấy Khổ mà đoạn trừ các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Khi đó Tập loại trí đã sinh còn Diệt loại trí chưa sinh, ở cõi Vô sắc thấy rõ Diệt Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc có các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Khi ấy Diệt loại trí đã sinh mà Đạo loại trí chưa sinh. Ở các cõi Vô sắc do thấy Đạo mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc có các thứ tùy miên biến hành và các pháp mà nó tương ưng. Dường như thấy được Đức Thế Tôn và các đệ tử vẹn toàn đầy đủ, nhưng chưa lìa các tham ở cõi Vô sắc. Ở các cõi Vô sắc mà tu pháp đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc có các tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Đó gọi là do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó chưa đoạn. Do chưa đoạn làm nhân và đã đoạn làm nhân mà Thể của nó đã đoạn. Nghĩa là Khổ loại trí đã sinh còn Tập loại trí chưa sinh. Ở cõi Vô sắc do thấy Khổ mà đoạn trừ các tâm hữu phú vô ký. Nhân đã đoạn là sao? Nghĩa là ở đây đều có đủ các pháp tương ưng. Nhân chưa đoạn là sao? Nghĩa là ở cõi Vô sắc do thấy Tập mà đoạn trừ các thứ tùy miên biến hành và các pháp nó tương ưng. Ở các cõi Vô sắc mà có các tâm vô phú vô ký, nếu Thể của nó chưa đoạn là do chưa đoạn làm nhân chăng? Đúng thế Giả sử do chưa đoạn làm nhân mà Thể của nó cũng chưa đoạn chăng? Đúng thế. ===== PAGE 84 ===== 698 BỘ TỲ ĐÀM 1 LUẬN A TỲ ĐẠT MA THỨC THÂN TÚC