pp2.1:0.1Puggalapaññatti
pp2.1:0.2Niddesa
pp2.1:0.31. Ekakapuggalapaññatti
pp2.1:1.1Katamo ca puggalo samayavimutto?
pp2.1:1.2Idhekacco puggalo kālena kālaṁ samayena samayaṁ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti—
pp2.1:1.3ayaṁ vuccati puggalo “samayavimutto”.
pp2.1:2.1Katamo ca puggalo asamayavimutto?
pp2.1:2.2Idhekacco puggalo na heva kho kālena kālaṁ samayena samayaṁ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti—
pp2.1:2.3ayaṁ vuccati puggalo “asamayavimutto”.
pp2.1:2.4Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe asamayavimuttā.
pp2.1:3.1Katamo ca puggalo kuppadhammo?
pp2.1:3.2Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṁ vā arūpasahagatānaṁ vā samāpattīnaṁ.
pp2.1:3.3So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī;
pp2.1:3.4na yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
pp2.1:3.5Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṁ—
pp2.1:3.6ayaṁ vuccati puggalo “kuppadhammo”.
pp2.1:4.1Katamo ca puggalo akuppadhammo?
pp2.1:4.2Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṁ vā arūpasahagatānaṁ vā samāpattīnaṁ.
pp2.1:4.3So ca kho nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;
pp2.1:4.4yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
pp2.1:4.5Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṁ—
pp2.1:4.6ayaṁ vuccati puggalo “akuppadhammo”.
pp2.1:4.7Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe akuppadhammā.
pp2.1:5.1Katamo ca puggalo parihānadhammo?
pp2.1:5.2Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṁ vā arūpasahagatānaṁ vā samāpattīnaṁ.
pp2.1:5.3So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī;
pp2.1:5.4na yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
pp2.1:5.5Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ so puggalo pamādamāgamma tāhi samāpattīhi parihāyeyya—
pp2.1:5.6ayaṁ vuccati puggalo “parihānadhammo”.
pp2.1:6.1Katamo ca puggalo aparihānadhammo?
pp2.1:6.2Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṁ vā arūpasahagatānaṁ vā samāpattīnaṁ.
pp2.1:6.3So ca kho nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī;
pp2.1:6.4yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
pp2.1:6.5Aṭṭhānametaṁ anavakāso yaṁ so puggalo pamādamāgamma tāhi samāpattīhi parihāyeyya—
pp2.1:6.6ayaṁ vuccati puggalo “aparihānadhammo”.
pp2.1:6.7Sabbepi ariyapuggalā ariye vimokkhe aparihānadhammā.
pp2.1:7.1Katamo ca puggalo cetanābhabbo?
pp2.1:7.2Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṁ vā arūpasahagatānaṁ vā samāpattīnaṁ.
pp2.1:7.3So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī;
pp2.1:7.4na yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
pp2.1:7.5Sace anusañceteti, na parihāyati tāhi samāpattīhi.
pp2.1:7.6Sace na anusañceteti, parihāyati tāhi samāpattīhi—
pp2.1:7.7ayaṁ vuccati puggalo “cetanābhabbo”.
pp2.1:8.1Katamo ca puggalo anurakkhaṇābhabbo?
pp2.1:8.2Idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṁ vā arūpasahagatānaṁ vā samāpattīnaṁ.
pp2.1:8.3So ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasiralābhī;
pp2.1:8.4na yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
pp2.1:8.5Sace anurakkhati, na parihāyati tāhi samāpattīhi.
pp2.1:8.6Sace na anurakkhati, parihāyati tāhi samāpattīhi—
pp2.1:8.7ayaṁ vuccati puggalo “anurakkhaṇābhabbo”.
pp2.1:9.1Katamo ca puggalo puthujjano?
pp2.1:9.2Yassa puggalassa tīṇi saṁyojanāni appahīnāni;
pp2.1:9.3na ca tesaṁ dhammānaṁ pahānāya paṭipanno—
pp2.1:9.4ayaṁ vuccati puggalo “puthujjano”.
pp2.1:10.1Katamo ca puggalo gotrabhū?
pp2.1:10.2Yesaṁ dhammānaṁ samanantarā ariyadhammassa avakkanti hoti tehi dhammehi samannāgato—
pp2.1:10.3ayaṁ vuccati puggalo “gotrabhū”.
pp2.1:11.1Katamo ca puggalo bhayūparato?
pp2.1:11.2Satta sekkhā bhayūparatā, ye ca puthujjanā sīlavanto.
pp2.1:11.3Arahā abhayūparato.
pp2.1:12.1Katamo ca puggalo abhabbāgamano?
pp2.1:12.2Ye te puggalā kammāvaraṇena samannāgatā, kilesāvaraṇena samannāgatā, vipākāvaraṇena samannāgatā, assaddhā acchandikā duppaññā eḷā, abhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ—
pp2.1:12.3ime vuccanti puggalā “abhabbāgamanā”.
pp2.1:13.1Katamo ca puggalo bhabbāgamano?
pp2.1:13.2Ye te puggalā na kammāvaraṇena samannāgatā, na kilesāvaraṇena samannāgatā, na vipākāvaraṇena samannāgatā, saddhā chandikā paññavanto aneḷā, bhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ—
pp2.1:13.3ime vuccanti puggalā “bhabbāgamanā”.
pp2.1:14.1Katamo ca puggalo niyato?
pp2.1:14.2Pañca puggalā ānantarikā, ye ca micchādiṭṭhikā niyatā, aṭṭha ca ariyapuggalā niyatā.
pp2.1:14.3Avasesā puggalā aniyatā.
pp2.1:15.1Katamo ca puggalo paṭipannako?
pp2.1:15.2Cattāro maggasamaṅgino puggalā paṭipannakā, cattāro phalasamaṅgino puggalā phale ṭhitā.
pp2.1:16.1Katamo ca puggalo samasīsī?
pp2.1:16.2Yassa puggalassa apubbaṁ acarimaṁ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca—
pp2.1:16.3ayaṁ vuccati puggalo “samasīsī”.
pp2.1:17.1Katamo ca puggalo ṭhitakappī?
pp2.1:17.2Ayañca puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno assa, kappassa ca uḍḍayhanavelā assa, neva tāva kappo uḍḍayheyya yāvāyaṁ puggalo na sotāpattiphalaṁ sacchikaroti.
pp2.1:17.3Ayaṁ vuccati puggalo “ṭhitakappī”.
pp2.1:17.4Sabbepi maggasamaṅgino puggalā ṭhitakappino.
pp2.1:18.1Katamo ca puggalo ariyo?
pp2.1:18.2Aṭṭha ariyapuggalā ariyā.
pp2.1:18.3Avasesā puggalā anariyā.
pp2.1:19.1Katamo ca puggalo sekkho?
pp2.1:19.2Cattāro maggasamaṅgino tayo phalasamaṅgino puggalā “sekkhā”.
pp2.1:19.3Arahā asekkho.
pp2.1:19.4Avasesā puggalā nevasekkhanāsekkhā.
pp2.1:20.1Katamo ca puggalo tevijjo?
pp2.1:20.2Tīhi vijjāhi samannāgato puggalo “tevijjo”.
pp2.1:21.1Katamo ca puggalo chaḷabhiñño?
pp2.1:21.2Chahi abhiññāhi samannāgato puggalo “chaḷabhiñño”.
pp2.1:22.1Katamo ca puggalo sammāsambuddho?
pp2.1:22.2Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhati;
pp2.1:22.3tattha ca sabbaññutaṁ pāpuṇāti, balesu ca vasībhāvaṁ—
pp2.1:22.4ayaṁ vuccati puggalo “sammāsambuddho”.
pp2.1:23.1Katamo ca puggalo paccekasambuddho?
pp2.1:23.2Idhekacco puggalo pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhati;
pp2.1:23.3na ca tattha sabbaññutaṁ pāpuṇāti, na ca balesu vasībhāvaṁ—
pp2.1:23.4ayaṁ vuccati puggalo “paccekasambuddho”.
pp2.1:24.1Katamo ca puggalo ubhatobhāgavimutto?
pp2.1:24.2Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati;
pp2.1:24.3paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti—
pp2.1:24.4ayaṁ vuccati puggalo “ubhatobhāgavimutto”.
pp2.1:25.1Katamo ca puggalo paññāvimutto?
pp2.1:25.2Idhekacco puggalo na heva kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati;
pp2.1:25.3paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.
pp2.1:25.4Ayaṁ vuccati puggalo “paññāvimutto”.
pp2.1:26.1Katamo ca puggalo kāyasakkhī?
pp2.1:26.2Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati;
pp2.1:26.3paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti.
pp2.1:26.4Ayaṁ vuccati puggalo “kāyasakkhī”.
pp2.1:27.1Katamo ca puggalo diṭṭhippatto?
pp2.1:27.2Idhekacco puggalo “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
pp2.1:27.3Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā.
pp2.1:27.4Paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti—
pp2.1:27.5ayaṁ vuccati puggalo “diṭṭhippatto”.
pp2.1:28.1Katamo ca puggalo saddhāvimutto?
pp2.1:28.2Idhekacco puggalo “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
pp2.1:28.3Tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā.
pp2.1:28.4Paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti, no ca kho yathā diṭṭhippattassa—
pp2.1:28.5ayaṁ vuccati puggalo “saddhāvimutto”.
pp2.1:29.1Katamo ca puggalo dhammānusārī?
pp2.1:29.2Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti, paññāvāhiṁ paññāpubbaṅgamaṁ ariyamaggaṁ bhāveti—
pp2.1:29.3ayaṁ vuccati puggalo “dhammānusārī”.
pp2.1:29.4Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo dhammānusārī phale ṭhito diṭṭhippatto.
pp2.1:30.1Katamo ca puggalo saddhānusārī?
pp2.1:30.2Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti, saddhāvāhiṁ saddhāpubbaṅgamaṁ ariyamaggaṁ bhāveti—
pp2.1:30.3ayaṁ vuccati puggalo “saddhānusārī”.
pp2.1:30.4Sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puggalo saddhānusārī phale ṭhito saddhāvimutto.
pp2.1:31.1Katamo ca puggalo sattakkhattuparamo?
pp2.1:31.2Idhekacco puggalo tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano.
pp2.1:31.3So sattakkhattuṁ deve ca mānuse ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karoti—
pp2.1:31.4ayaṁ vuccati puggalo “sattakkhattuparamo”.
pp2.1:32.1Katamo ca puggalo kolaṅkolo?
pp2.1:32.2Idhekacco puggalo tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano.
pp2.1:32.3So dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karoti—
pp2.1:32.4ayaṁ vuccati puggalo “kolaṅkolo”.
pp2.1:33.1Katamo ca puggalo ekabījī?
pp2.1:33.2Idhekacco puggalo tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano.
pp2.1:33.3So ekaṁyeva mānusakaṁ bhavaṁ nibbattetvā dukkhassantaṁ karoti—
pp2.1:33.4ayaṁ vuccati puggalo “ekabījī”.
pp2.1:34.1Katamo ca puggalo sakadāgāmī?
pp2.1:34.2Idhekacco puggalo tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti—
pp2.1:34.3ayaṁ vuccati puggalo “sakadāgāmī”.
pp2.1:35.1Katamo ca puggalo anāgāmī?
pp2.1:35.2Idhekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā—
pp2.1:35.3ayaṁ vuccati puggalo “anāgāmī”.
pp2.1:36.1Katamo ca puggalo antarāparinibbāyī?
pp2.1:36.2Idhekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
pp2.1:36.3So upapannaṁ vā samanantarā appattaṁ vā vemajjhaṁ āyuppamāṇaṁ ariyamaggaṁ sañjaneti upariṭṭhimānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya—
pp2.1:36.4ayaṁ vuccati puggalo “antarāparinibbāyī”.
pp2.1:37.1Katamo ca puggalo upahaccaparinibbāyī?
pp2.1:37.2Idhekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
pp2.1:37.3So atikkamitvā vemajjhaṁ āyuppamāṇaṁ upahacca vā kālakiriyaṁ ariyamaggaṁ sañjaneti upariṭṭhimānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya—
pp2.1:37.4ayaṁ vuccati puggalo “upahaccaparinibbāyī”.
pp2.1:38.1Katamo ca puggalo asaṅkhāraparinibbāyī?
pp2.1:38.2Idhekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
pp2.1:38.3So asaṅkhārena ariyamaggaṁ sañjaneti upariṭṭhimānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya—
pp2.1:38.4ayaṁ vuccati puggalo “asaṅkhāraparinibbāyī”.
pp2.1:39.1Katamo ca puggalo sasaṅkhāraparinibbāyī?
pp2.1:39.2Idhekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
pp2.1:39.3So sasaṅkhārena ariyamaggaṁ sañjaneti upariṭṭhimānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya—
pp2.1:39.4ayaṁ vuccati puggalo “sasaṅkhāraparinibbāyī”.
pp2.1:40.1Katamo ca puggalo uddhaṁsoto akaniṭṭhagāmī?
pp2.1:40.2Idhekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
pp2.1:40.3So avihā cuto atappaṁ gacchati, atappā cuto sudassaṁ gacchati, sudassā cuto sudassiṁ gacchati, sudassiyā cuto akaniṭṭhaṁ gacchati;
pp2.1:40.4akaniṭṭhe ariyamaggaṁ sañjaneti upariṭṭhimānaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya—
pp2.1:40.5ayaṁ vuccati puggalo “uddhaṁsoto akaniṭṭhagāmī”.
pp2.1:41.1Katamo ca puggalo sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno?
pp2.1:41.2Tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ pahānāya paṭipanno puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno.
pp2.1:41.3Yassa puggalassa tīṇi saṁyojanāni pahīnāni—
pp2.1:41.4ayaṁ vuccati puggalo “sotāpanno”.
pp2.1:42.1Kāmarāgabyāpādānaṁ tanubhāvāya paṭipanno puggalo sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno.
pp2.1:42.2Yassa puggalassa kāmarāgabyāpādā tanubhūtā—
pp2.1:42.3ayaṁ vuccati puggalo “sakadāgāmī”.
pp2.1:43.1Kāmarāgabyāpādānaṁ anavasesappahānāya paṭipanno puggalo anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno.
pp2.1:43.2Yassa puggalassa kāmarāgabyāpādā anavasesā pahīnā—
pp2.1:43.3ayaṁ vuccati puggalo “anāgāmī”.
pp2.1:44.1Rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjāya anavasesappahānāya paṭipanno puggalo arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno.
pp2.1:44.2Yassa puggalassa rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṁ avijjā anavasesā pahīnā—
pp2.1:44.3ayaṁ vuccati puggalo “arahā”.
pp2.1:45.1Ekakaniddeso.