pp2.5:0.1Puggalapaññatti
pp2.5:0.2Niddesa
pp2.5:0.35. Pañcakapuggalapaññatti
pp2.5:1.1Tatra yvāyaṁ puggalo ārabhati ca vippaṭisārī ca hoti, tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo—
pp2.5:1.2“āyasmato kho ārambhajā āsavā saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti.
pp2.5:1.3Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṁ paññañca bhāvetu.
pp2.5:1.4Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī”ti.
pp2.5:2.1Tatra yvāyaṁ puggalo ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo—
pp2.5:2.2“āyasmato kho ārambhajā āsavā saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti.
pp2.5:2.3Sādhu vatāyasmā ārambhaje āsave pahāya cittaṁ paññañca bhāvetu.
pp2.5:2.4Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī”ti.
pp2.5:3.1Tatra yvāyaṁ puggalo na ārabhati vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo—
pp2.5:3.2“āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā pavaḍḍhanti.
pp2.5:3.3Sādhu vatāyasmā vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā cittaṁ paññañca bhāvetu.
pp2.5:3.4Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī”ti.
pp2.5:4.1Tatra yvāyaṁ puggalo na ārabhati na vippaṭisārī hoti, tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti, so evamassa vacanīyo—
pp2.5:4.2“āyasmato kho ārambhajā āsavā na saṁvijjanti, vippaṭisārajā āsavā nappavaḍḍhanti.
pp2.5:4.3Sādhu vatāyasmā cittaṁ paññañca bhāvetu.
pp2.5:4.4Evamāyasmā amunā pañcamena puggalena samasamo bhavissatī”ti.
pp2.5:5.1Ime cattāro puggalā amunā pañcamena puggalena evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā anupubbena āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇanti.
pp2.5:6.1Kathañca puggalo datvā avajānāti?
pp2.5:6.2Idhekacco puggalo yassa puggalassa deti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ, tassa evaṁ hoti—
pp2.5:6.3“ahaṁ dammi, ayaṁ paṭiggaṇhātī”ti, tamenaṁ datvā avajānāti.
pp2.5:6.4Evaṁ puggalo datvā avajānāti.
pp2.5:7.1Kathañca puggalo saṁvāsena avajānāti?
pp2.5:7.2Idhekacco puggalo yena puggalena saddhiṁ saṁvasati dve vā tīṇi vā vassāni, tamenaṁ saṁvāsena avajānāti.
pp2.5:7.3Evaṁ puggalo saṁvāsena avajānāti.
pp2.5:8.1Kathañca puggalo ādheyyamukho hoti?
pp2.5:8.2Idhekacco puggalo parassa vaṇṇe vā avaṇṇe vā bhāsiyamāne khippaññeva adhimuccitā hoti.
pp2.5:8.3Evaṁ puggalo ādheyyamukho hoti.
pp2.5:9.1Kathañca puggalo lolo hoti?
pp2.5:9.2Idhekacco puggalo ittarasaddho hoti ittarabhattī ittarapemo ittarappasādo.
pp2.5:9.3Evaṁ puggalo lolo hoti.
pp2.5:10.1Kathañca puggalo mando momūho hoti?
pp2.5:10.2Idhekacco puggalo kusalākusale dhamme na jānāti, sāvajjānavajje dhamme na jānāti, hīnappaṇīte dhamme na jānāti, kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme na jānāti.
pp2.5:10.3Evaṁ puggalo mando momūho hoti.
pp2.5:11.1Tattha katame pañca yodhājīvūpamā puggalā?
pp2.5:11.2Pañca yodhājīvā—
pp2.5:11.3idhekacco yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.
pp2.5:11.4Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti.
pp2.5:11.5Ayaṁ paṭhamo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.
pp2.5:12.1Puna caparaṁ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.
pp2.5:12.2Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti.
pp2.5:12.3Ayaṁ dutiyo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.
pp2.5:13.1Puna caparaṁ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ.
pp2.5:13.2Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti.
pp2.5:13.3Ayaṁ tatiyo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.
pp2.5:14.1Puna caparaṁ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ sahati ussāraṇaṁ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati.
pp2.5:14.2Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti.
pp2.5:14.3Ayaṁ catuttho yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.
pp2.5:15.1Puna caparaṁ idhekacco yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ sahati ussāraṇaṁ sahati sampahāraṁ.
pp2.5:15.2So taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati.
pp2.5:15.3Evarūpopi idhekacco yodhājīvo hoti.
pp2.5:15.4Ayaṁ pañcamo yodhājīvo santo saṁvijjamāno lokasmiṁ.
pp2.5:15.5Ime pañca yodhājīvā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
pp2.5:16.1Evamevaṁ pañcime yodhājīvūpamā puggalā santo saṁvijjamānā bhikkhūsu.
pp2.5:16.2Katame pañca?
pp2.5:17.1Idhekacco bhikkhu rajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
pp2.5:17.2Kimassa rajaggasmiṁ?
pp2.5:17.3Idha bhikkhu suṇāti—
pp2.5:17.4“asukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā”ti.
pp2.5:17.5So taṁ sutvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
pp2.5:17.6Idamassa rajaggasmiṁ.
pp2.5:18.1Seyyathāpi so yodhājīvo rajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ, tathūpamo ayaṁ puggalo.
pp2.5:18.2Evarūpopi idhekacco puggalo hoti.
pp2.5:18.3Ayaṁ paṭhamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.
pp2.5:19.1Puna caparaṁ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṁ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
pp2.5:19.2Kimassa dhajaggasmiṁ?
pp2.5:19.3Idha bhikkhu na heva kho suṇāti—
pp2.5:19.4“asukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā”ti, api ca kho sāmaṁ passati itthiṁ vā kumāriṁ vā abhirūpaṁ dassanīyaṁ pāsādikaṁ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṁ.
pp2.5:19.5So taṁ disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
pp2.5:19.6Idamassa dhajaggasmiṁ.
pp2.5:20.1Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṁ, api ca kho dhajaggaññeva disvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ, tathūpamo ayaṁ puggalo.
pp2.5:20.2Evarūpopi idhekacco puggalo hoti.
pp2.5:20.3Ayaṁ dutiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.
pp2.5:21.1Puna caparaṁ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
pp2.5:21.2Kimassa ussāraṇāya?
pp2.5:21.3Idha bhikkhuṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā mātugāmo upasaṅkamitvā ūhasati ullapati ujjagghati uppaṇḍeti.
pp2.5:21.4So mātugāmena ūhasiyamāno ullapiyamāno ujjagghiyamāno uppaṇḍiyamāno saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti brahmacariyaṁ sandhāretuṁ, sikkhādubbalyaṁ āvikatvā sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati.
pp2.5:21.5Idamassa ussāraṇāya.
pp2.5:22.1Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ, api ca kho ussāraṇaññeva sutvā saṁsīdati visīdati na santhambhati na sakkoti saṅgāmaṁ otarituṁ, tathūpamo ayaṁ puggalo.
pp2.5:22.2Evarūpopi idhekacco puggalo hoti.
pp2.5:22.3Ayaṁ tatiyo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.
pp2.5:23.1Puna caparaṁ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ sahati ussāraṇaṁ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati.
pp2.5:23.2Kimassa sampahārasmiṁ?
pp2.5:23.3Idha bhikkhuṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati.
pp2.5:23.4So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno sikkhaṁ appaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭisevati.
pp2.5:23.5Idamassa sampahārasmiṁ.
pp2.5:24.1Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ sahati ussāraṇaṁ, api ca kho sampahāre haññati byāpajjati, tathūpamo ayaṁ puggalo.
pp2.5:24.2Evarūpopi idhekacco puggalo hoti.
pp2.5:24.3Ayaṁ catuttho yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.
pp2.5:25.1Puna caparaṁ idhekacco bhikkhu sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ sahati ussāraṇaṁ sahati sampahāraṁ.
pp2.5:25.2So taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati.
pp2.5:25.3Kimassa saṅgāmavijayasmiṁ?
pp2.5:25.4Idha bhikkhuṁ araññagataṁ vā rukkhamūlagataṁ vā suññāgāragataṁ vā mātugāmo upasaṅkamitvā abhinisīdati abhinipajjati ajjhottharati.
pp2.5:25.5So mātugāmena abhinisīdiyamāno abhinipajjiyamāno ajjhotthariyamāno viniveṭhetvā vinimocetvā yena kāmaṁ pakkamati.
pp2.5:26.1So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
pp2.5:26.2So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
pp2.5:26.3So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti;
pp2.5:26.4byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṁ parisodheti;
pp2.5:26.5thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti;
pp2.5:26.6uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti;
pp2.5:26.7vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
pp2.5:27.1So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
pp2.5:27.2vitakkavicārānaṁ vūpasamā dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
pp2.5:27.3tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
pp2.5:27.4catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pp2.5:28.1So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
pp2.5:28.2So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti,
pp2.5:28.3“ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
pp2.5:29.1Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
pp2.5:29.2Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
pp2.5:29.3“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāti.
pp2.5:29.4Idamassa saṅgāmavijayasmiṁ.
pp2.5:29.5Seyyathāpi so yodhājīvo sahati rajaggaṁ sahati dhajaggaṁ sahati ussāraṇaṁ sahati sampahāraṁ, so taṁ saṅgāmaṁ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tameva saṅgāmasīsaṁ ajjhāvasati, tathūpamo ayaṁ puggalo.
pp2.5:29.6Evarūpopi idhekacco puggalo hoti.
pp2.5:29.7Ayaṁ pañcamo yodhājīvūpamo puggalo santo saṁvijjamāno bhikkhūsu.
pp2.5:30.1Ime pañca yodhājīvūpamā puggalā santo saṁvijjamānā bhikkhūsu.
pp2.5:31.1Tattha katame pañca piṇḍapātikā?
pp2.5:31.2Mandattā momūhattā piṇḍapātiko hoti, pāpiccho icchāpakato piṇḍapātiko hoti, ummādā cittavikkhepā piṇḍapātiko hoti, “vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehī”ti piṇḍapātiko hoti, api ca appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya piṇḍapātiko hoti.
pp2.5:31.3Tatra yvāyaṁ piṇḍapātiko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya piṇḍapātiko, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ piṇḍapātikānaṁ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
pp2.5:32.1Seyyathāpi nāma gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṁ tattha aggamakkhāyati;
pp2.5:32.2evamevaṁ yvāyaṁ piṇḍapātiko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya piṇḍapātiko hoti, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ piṇḍapātikānaṁ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
pp2.5:32.3Ime pañca piṇḍapātikā.
pp2.5:33.1Tattha katame pañca khalupacchābhattikā …pe…
pp2.5:33.2pañca ekāsanikā …pe…
pp2.5:33.3pañca paṁsukūlikā …pe…
pp2.5:33.4pañca tecīvarikā …pe…
pp2.5:33.5pañca āraññikā …pe…
pp2.5:33.6pañca rukkhamūlikā …pe…
pp2.5:33.7pañca abbhokāsikā …pe…
pp2.5:33.8pañca nesajjikā …pe…
pp2.5:33.9pañca yathāsanthatikā …pe….
pp2.5:34.1Tattha katame pañca sosānikā?
pp2.5:34.2Mandattā momūhattā sosāniko hoti, pāpiccho icchāpakato sosāniko hoti, ummādā cittavikkhepā sosāniko hoti, “vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehī”ti sosāniko hoti, api ca appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya sosāniko hoti.
pp2.5:34.3Tatra yvāyaṁ sosāniko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya sosāniko, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ sosānikānaṁ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
pp2.5:35.1Seyyathāpi nāma gavā khīraṁ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṁ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo, sappimaṇḍaṁ tattha aggamakkhāyati;
pp2.5:35.2evamevaṁ yvāyaṁ sosāniko appicchataṁyeva nissāya santuṭṭhiṁyeva nissāya sallekhaṁyeva nissāya idamatthitaṁyeva nissāya sosāniko hoti, ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ sosānikānaṁ aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
pp2.5:35.3Ime pañca sosānikā.
pp2.5:36.1Pañcakaniddeso.