vb13:0.1Vibhaṅga
vb13:0.2Appamaññāvibhaṅga
vb13:1.01. Suttantabhājanīya
vb13:1.1Catasso appamaññāyo—
vb13:1.2idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.
vb13:1.3Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:1.4Karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.
vb13:1.5Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:1.6Muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.
vb13:1.7Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:1.8Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.
vb13:1.9Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:2.01.1. Mettā
vb13:2.1Kathañca bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?
vb13:2.2Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ piyaṁ manāpaṁ disvā mettāyeyya;
vb13:2.3evameva sabbe satte mettāya pharati.
vb13:3.1Tattha katamā mettā?
vb13:3.2Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:3.3ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:4.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:4.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:4.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:4.4Idaṁ cittaṁ imāya mettāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:4.5Tena vuccati “mettāsahagatena cetasā”ti.
vb13:5.1“Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
vb13:6.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:7.1“Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.
vb13:7.2Tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:8.1“Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.
vb13:9.1“Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.
vb13:9.2Pariyādāyavacanametaṁ—
vb13:9.3“sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.
vb13:10.1“Mettāsahagatena cetasā”ti tattha katamā mettā?
vb13:10.2Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:10.3ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:11.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:11.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:11.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:11.4Idaṁ cittaṁ imāya mettāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:11.5Tena vuccati “mettāsahagatena cetasā”ti.
vb13:12.1“Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.
vb13:13.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:14.1“Viharatī”ti …pe…
vb13:14.2tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:15.01.2. Karuṇā
vb13:15.1Kathañca bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?
vb13:15.2Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ duggataṁ durūpetaṁ disvā karuṇāyeyya;
vb13:15.3evameva sabbe satte karuṇāya pharati.
vb13:16.1Tattha katamā karuṇā?
vb13:16.2Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:16.3ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:17.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:17.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:17.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:17.4Idaṁ cittaṁ imāya karuṇāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:17.5Tena vuccati “karuṇāsahagatena cetasā”ti.
vb13:18.1“Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
vb13:19.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:20.1“Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.
vb13:20.2Tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:21.1“Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.
vb13:22.1“Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.
vb13:22.2Pariyādāyavacanametaṁ—
vb13:22.3“sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.
vb13:23.1“Karuṇāsahagatena cetasā”ti tattha katamā karuṇā?
vb13:23.2Yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:23.3ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:24.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:24.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:24.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:24.4Idaṁ cittaṁ imāya karuṇāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:24.5Tena vuccati “karuṇāsahagatena cetasā”ti.
vb13:25.1“Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.
vb13:26.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:27.1“Viharatī”ti …pe…
vb13:27.2tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:28.01.3. Muditā
vb13:28.1Kathañca bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?
vb13:28.2Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ piyaṁ manāpaṁ disvā mudito assa;
vb13:28.3evameva sabbe satte muditāya pharati.
vb13:29.1Tattha katamā muditā?
vb13:29.2Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:29.3ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:30.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:30.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:30.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:30.4Idaṁ cittaṁ imāya muditāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:30.5Tena vuccati “muditāsahagatena cetasā”ti.
vb13:31.1“Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
vb13:32.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:33.1“Viharatī”ti …pe…
vb13:33.2tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:34.1“Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.
vb13:35.1“Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.
vb13:35.2Pariyādāyavacanametaṁ—
vb13:35.3“sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.
vb13:36.1“Muditāsahagatena cetasā”ti tattha katamā muditā?
vb13:36.2Yā sattesu muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:36.3ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:37.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:37.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:37.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:37.4Idaṁ cittaṁ imāya muditāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:37.5Tena vuccati “muditāsahagatena cetasā”ti.
vb13:38.1“Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.
vb13:39.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:40.1“Viharatī”ti …pe…
vb13:40.2tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:41.01.4. Upekkhā
vb13:41.1Kathañca bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati?
vb13:41.2Seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ neva manāpaṁ na amanāpaṁ disvā upekkhako assa;
vb13:41.3evameva sabbe satte upekkhāya pharati.
vb13:42.1Tattha katamā upekkhā?
vb13:42.2Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—
vb13:42.3ayaṁ vuccati “upekkhā”.
vb13:43.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:43.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:43.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:43.4Idaṁ cittaṁ imāya upekkhāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:43.5Tena vuccati “upekkhāsahagatena cetasā”ti.
vb13:44.1“Ekaṁ disan”ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
vb13:45.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:46.1“Viharatī”ti …pe…
vb13:46.2tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:47.1“Tathā dutiyan”ti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ.
vb13:48.1“Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ.
vb13:48.2Pariyādāyavacanametaṁ—
vb13:48.3“sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokan”ti.
vb13:49.1“Upekkhāsahagatena cetasā”ti, tattha katamā upekkhā?
vb13:49.2Yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—
vb13:49.3ayaṁ vuccati “upekkhā”.
vb13:50.1Tattha katamaṁ cittaṁ?
vb13:50.2Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
vb13:50.3idaṁ vuccati “cittaṁ”.
vb13:50.4Idaṁ cittaṁ imāya upekkhāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.
vb13:50.5Tena vuccati “upekkhāsahagatena cetasā”ti.
vb13:51.1“Vipulenā”ti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ, yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ, yaṁ appamāṇaṁ so avero, yo avero so abyāpajjo.
vb13:52.1“Pharitvā”ti pharitvā adhimuccitvā.
vb13:53.1“Viharatī”ti …pe…
vb13:53.2tena vuccati “viharatī”ti.
vb13:54.1Suttantabhājanīyaṁ.
vb13:55.0.12. Abhidhammabhājanīya
vb13:55.0.22.1. Kusala
vb13:55.1Catasso appamaññāyo—
vb13:55.2mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.
vb13:56.1Tattha katamā mettā?
vb13:56.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:56.3ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:56.4Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:57.1Tattha katamā mettā?
vb13:57.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:57.3ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:57.4Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:58.1Tattha katamā mettā?
vb13:58.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…
vb13:58.3tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:58.4ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:58.5Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:59.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:59.2ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:59.3Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:60.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:60.2ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:60.3Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:61.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:61.2ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:61.3Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:62.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:62.2ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:62.3Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:63.1Tattha katamā karuṇā?
vb13:63.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:63.3ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:63.4Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:64.1Tattha katamā karuṇā?
vb13:64.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…
vb13:64.3dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:64.4ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:64.5Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:65.1Tattha katamā karuṇā?
vb13:65.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…
vb13:65.3tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:65.4ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:65.5Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:66.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:66.2ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:66.3Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:67.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:67.2ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:67.3Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:68.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:68.2ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:68.3Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:69.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:69.2ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:69.3Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:70.1Tattha katamā muditā?
vb13:70.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:70.3ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:70.4Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:71.1Tattha katamā muditā?
vb13:71.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:71.3ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:71.4Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:72.1Tattha katamā muditā?
vb13:72.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…
vb13:72.3tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:72.4ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:72.5Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:73.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:73.2ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:73.3Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:74.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:74.2ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:74.3Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:75.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:75.2ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:75.3Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:76.1Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:76.2ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:76.3Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:77.1Tattha katamā upekkhā?
vb13:77.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—
vb13:77.3ayaṁ vuccati “upekkhā”.
vb13:77.4Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.
vb13:78.02.2. Vipāka
vb13:78.1Catasso appamaññāyo—
vb13:78.2mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.
vb13:79.1Tattha katamā mettā?
vb13:79.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:79.3Ime dhammā kusalā.
vb13:79.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:79.5ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:79.6Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:80.1Tattha katamā mettā?
vb13:80.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:80.3Ime dhammā kusalā.
vb13:80.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:80.5tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:80.6paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:80.7dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:80.8tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:80.9catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:80.10ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:80.11Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:81.1Tattha katamā karuṇā?
vb13:81.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:81.3Ime dhammā kusalā.
vb13:81.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:81.5ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:81.6Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:82.1Tattha katamā karuṇā?
vb13:82.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:82.3Ime dhammā kusalā.
vb13:82.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:82.5tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:82.6paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:82.7dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:82.8tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:82.9catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati karuṇāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ karuṇācetovimutti—
vb13:82.10ayaṁ vuccati “karuṇā”.
vb13:82.11Avasesā dhammā karuṇāya sampayuttā.
vb13:83.1Tattha katamā muditā?
vb13:83.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:83.3Ime dhammā kusalā.
vb13:83.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:83.5ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:83.6Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:84.1Tattha katamā muditā?
vb13:84.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:84.3Ime dhammā kusalā.
vb13:84.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:84.5tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:84.6paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:84.7dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:84.8tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:84.9catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati muditāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye muditā muditāyanā muditāyitattaṁ muditācetovimutti—
vb13:84.10ayaṁ vuccati “muditā”.
vb13:84.11Avasesā dhammā muditāya sampayuttā.
vb13:85.1Tattha katamā upekkhā?
vb13:85.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, tasmiṁ samaye phasso hoti …pe… avikkhepo hoti.
vb13:85.3Ime dhammā kusalā.
vb13:85.4Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṁ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—
vb13:85.5ayaṁ vuccati “upekkhā”.
vb13:85.6Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.
vb13:86.02.3. Kiriyā
vb13:86.1Catasso appamaññāyo—
vb13:86.2mettā, karuṇā, muditā, upekkhā.
vb13:87.1Tattha katamā mettā?
vb13:87.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:87.3ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:87.4Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:88.1Tattha katamā mettā?
vb13:88.2Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:88.3tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:88.4paṭhamaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:88.5dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:88.6tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
vb13:88.7catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettācetovimutti—
vb13:88.8ayaṁ vuccati “mettā”.
vb13:88.9Avasesā dhammā mettāya sampayuttā.
vb13:89.1Tattha katamā karuṇā …pe…
vb13:89.2tattha katamā muditā …pe…
vb13:89.3tattha katamā upekkhā?
vb13:89.4Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati upekkhāsahagataṁ, yā tasmiṁ samaye upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhācetovimutti—
vb13:89.5ayaṁ vuccati “upekkhā”.
vb13:89.6Avasesā dhammā upekkhāya sampayuttā.
vb13:90.1Abhidhammabhājanīyaṁ.
vb13:91.03. Pañhāpucchaka
vb13:91.1Catasso appamaññāyo—
vb13:92.1Idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:93.1Karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:94.1Muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:95.1Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
vb13:96.1Catunnaṁ appamaññānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?
vb13:97.03.1. Tika
vb13:97.1Siyā kusalā, siyā abyākatā.
vb13:98.1Tisso appamaññāyo sukhāya vedanāya sampayuttā, upekkhā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.
vb13:99.1Siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.
vb13:100.1Siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā.
vb13:101.1Asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.
vb13:102.1Tisso appamaññāyo siyā savitakkasavicārā, siyā avitakkavicāramattā, siyā avitakkaavicārā;
vb13:102.2upekkhā avitakkaavicārā.
vb13:103.1Tisso appamaññāyo siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā pītisahagatāti;
vb13:103.2upekkhā upekkhāsahagatā.
vb13:104.1Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.
vb13:105.1Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.
vb13:106.1Siyā ācayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.
vb13:107.1Nevasekkhanāsekkhā.
vb13:108.1Mahaggatā.
vb13:109.1Na vattabbā “parittārammaṇā”tipi, “mahaggatārammaṇā”tipi, “appamāṇārammaṇā”tipi.
vb13:110.1Majjhimā.
vb13:111.1Aniyatā.
vb13:112.1Na vattabbā “maggārammaṇā”tipi, “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi.
vb13:113.1Siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.
vb13:114.1Siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.
vb13:115.1Na vattabbā “atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi.
vb13:116.1Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.
vb13:117.1Bahiddhārammaṇā.
vb13:118.1Anidassanaappaṭighā.
vb13:119.0.13.2. 3.2 Duka
vb13:119.0.23.2.1. Hetugocchaka
vb13:119.1Mettā hetu, tisso appamaññāyo na hetū, sahetukā, hetusampayuttā.
vb13:119.2Mettā hetu ceva sahetukā ca;
vb13:119.3tisso appamaññāyo na vattabbā “hetū ceva sahetukā cā”ti, sahetukā ceva na ca hetū.
vb13:119.4Mettā hetu ceva hetusampayuttā ca;
vb13:119.5tisso appamaññāyo na vattabbā “hetū ceva hetusampayuttā cā”ti, hetusampayuttā ceva na ca hetū.
vb13:119.6Tisso appamaññāyo na hetū sahetukā;
vb13:119.7mettā na vattabbā “na hetu sahetukā”tipi, “na hetu ahetukā”tipi.
vb13:120.03.2.2. Cūḷantaraduka
vb13:120.1Sappaccayā, saṅkhatā, anidassanā, appaṭighā, arūpā, lokiyā, kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.
vb13:121.03.2.3. Āsavagocchaka
vb13:121.1No āsavā, sāsavā, āsavavippayuttā, na vattabbā “āsavā ceva sāsavā cā”ti, sāsavā ceva no ca āsavā, na vattabbā āsavā ceva “āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.
vb13:121.2Āsavavippayuttā sāsavā.
vb13:122.013.3.2.4. Saṁyojanagocchakādi
vb13:122.1No saṁyojanā …pe…
vb13:122.2no ganthā …pe…
vb13:122.3no oghā …pe…
vb13:122.4no yogā …pe…
vb13:122.5no nīvaraṇā …pe…
vb13:122.6no parāmāsā …pe….
vb13:123.03.2.10. Mahantaraduka
vb13:123.1Sārammaṇā, no cittā, cetasikā, cittasampayuttā, cittasaṁsaṭṭhā, cittasamuṭṭhānā, cittasahabhuno, cittānuparivattino, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno, cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino, bāhirā, no upādā, siyā upādinnā, siyā anupādinnā.
vb13:124.013.3.2.11. Upādānagocchakādi
vb13:124.1No upādānā …pe…
vb13:124.2no kilesā …pe…
vb13:124.3na dassanena pahātabbā, na bhāvanāya pahātabbā, na dassanena pahātabbahetukā, na bhāvanāya pahātabbahetukā.
vb13:124.4Tisso appamaññāyo siyā savitakkā, siyā avitakkā;
vb13:124.5upekkhā avitakkā.
vb13:124.6Tisso appamaññāyo siyā savicārā, siyā avicārā;
vb13:124.7upekkhā avicārā.
vb13:124.8Tisso appamaññāyo siyā sappītikā, siyā appītikā;
vb13:124.9upekkhā appītikā.
vb13:124.10Tisso appamaññāyo siyā pītisahagatā, siyā na pītisahagatā;
vb13:124.11upekkhā na pītisahagatā.
vb13:124.12Tisso appamaññāyo sukhasahagatā, upekkhā na sukhasahagatā.
vb13:124.13Upekkhā upekkhāsahagatā, tisso appamaññāyo na upekkhāsahagatā, na kāmāvacarā, rūpāvacarā, na arūpāvacarā, pariyāpannā, aniyyānikā, aniyatā, sauttarā, araṇāti.
vb13:125.1Pañhāpucchakaṁ.
vb13:126.1Appamaññāvibhaṅgo niṭṭhito.