Sắc tụ tâm sinh
Sắc tụ tâm sinh (Pāli: cittaja-kalāpa) thuộc họ kỹ thuật citta; toàn hợp từ xác định nghĩa chuyên biệt.
KHO GIẢI THÍCH CHUYÊN SÂU
Thuật ngữ Vi Diệu Pháp
Khác với Từ điển dùng để tra nhanh, mỗi mục ở đây là một bài giải thích đầy đủ: định nghĩa, bản chất/chức năng, phân biệt, ví dụ, vị trí trong hệ thống và liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp.
Sắc tụ thời tiết sinh
Sắc tụ thời tiết sinh (Pāli: utuja-kalāpa) — Utuja-kalāpa là sắc tụ do nhiệt độ sinh.
Sắc tụ vật thực sinh
Sắc tụ vật thực sinh (Pāli: āhāraja-kalāpa) — Āhāraja-kalāpa là sắc tụ do vật thực sinh, phát sinh nhờ dưỡng tố được hấp thu và hoạt động như nguồn tạo sắc.
Sinh thành
Sinh thành (Pāli: janaka) — Janaka-kamma là nghiệp sinh thành, nghiệp có chức năng tạo ra sự tái sinh và các uẩn/quả ban đầu của đời sống tương ứng.
Sắc vật thực
āhāra-rūpa · Sắc vật thực
Sắc vật thực (Pāli: āhāra-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, āhāra-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ
Sắc do vật thực
āhāraja-rūpa · Sắc do vật thực sinh
Sắc do vật thực (Pāli: āhāraja-rūpa) được dùng theo nghĩa kỹ thuật: nhóm pháp vật chất, không biết đối tượng, được phân tích khác với danh pháp.
Sắc nội
ajjhattika-rūpa · Sắc nội
Sắc nội (ajjhattika-rūpa) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Sắc Cứu Cánh thiên
Akaniṭṭha · Sắc Cứu Cánh thiên
Sắc Cứu Cánh thiên (Pāli: Akaniṭṭha) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, Akaniṭṭha được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật
Sắc không có đặc tướng riêng
alakkhaṇa-rūpa · Sắc không có đặc tướng riêng
Sắc không có đặc tướng riêng (Pāli: alakkhaṇa-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, alakkhaṇa-rūpa được hiểu theo tiêu chí được n
Sắc phi thực tính
anipphanna-rūpa · Sắc phi thực tính
Sắc phi thực tính (anipphanna-rūpa) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Sắc không chấp thủ
anupādinna-rūpa · Sắc không chấp thủ
Sắc không chấp thủ (Pāli: anupādinna-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, anupādinna-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu trong
Sắc vô đối
appaṭigha-rūpa · Sắc vô đối
Sắc vô đối (Pāli: appaṭigha-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, appaṭigha-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thu
Sáu cảnh
ārammaṇa-chakka · Sáu cảnh
Sáu cảnh (Pāli: ārammaṇa-chakka) là thuật ngữ về cảnh (ārammaṇa), tức đối tượng được tâm nhận biết trong hệ thống phân tích Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ ārammaṇa-chakka phân loại cảnh theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn quy mô, thời tính
Sắc không tự tính riêng
asabhāva-rūpa · Sắc không tự tính riêng
Sắc không tự tính riêng (Pāli: asabhāva-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, asabhāva-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu tron
Sắc bất ly
avinibbhoga-rūpa · Tám sắc bất ly
Sắc bất ly (Pāli: avinibbhoga-rūpa) là một mục trực tiếp về rūpa (sắc), thuộc phía hiện tượng vật chất không biết cảnh trong phân tích danh-sắc.
Sắc ngoại
bāhira-rūpa · Sắc ngoại
Sắc ngoại (bāhira-rūpa) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Sắc tính
bhāva-rūpa · Sắc tính
Sắc tính (Pāli: bhāva-rūpa) là một mục trực tiếp về rūpa (sắc), thuộc phía hiện tượng vật chất không biết cảnh trong phân tích danh-sắc.
Sân hận
byāpāda · Sân hận
Sân hận (Pāli: byāpāda) — Byāpāda là tâm sân hướng thành ác ý, mong đối tượng gặp tổn hại hoặc bị loại trừ.
Sân cái
byāpāda-nīvaraṇa · Sân cái
Sân cái (Pāli: byāpāda-nīvaraṇa) là thuật ngữ thuộc nhóm triền cái (nīvaraṇa), các pháp bất thiện gây trở ngại cho sự định tĩnh và phát triển tâm. Trong hệ thống phân loại bất thiện, byāpāda-nīvaraṇa được nhận diện theo loại chướng ngại cụ
Sáu căn giới
cha ajjhattika-dhātuyo · Sáu căn giới
Sáu căn giới (Pāli: cha ajjhattika-dhātuyo) là thuật ngữ thuộc hệ thống giới (dhātu), dùng để phân tích các thành phần của kinh nghiệm theo căn, cảnh và thức. Mục cha ajjhattika-dhātuyo cần được hiểu theo vị trí cụ thể trong cấu trúc dhātu.
Sáu nội xứ
cha ajjhattikāni āyatanāni · Sáu nội xứ
Sáu nội xứ (Pāli: cha ajjhattikāni āyatanāni) là mục được xếp trong nhóm Xứ–Giới vì liên quan đến cách phân tích căn, cảnh, thức hoặc các pháp theo āyatana/dhātu. Ý nghĩa kỹ thuật của cha ajjhattikāni āyatanāni phải được xác định theo hệ th
Sáu cảnh giới
cha bāhira-dhātuyo · Sáu cảnh giới
Sáu cảnh giới (Pāli: cha bāhira-dhātuyo) là thuật ngữ thuộc hệ thống giới (dhātu), dùng để phân tích các thành phần của kinh nghiệm theo căn, cảnh và thức. Mục cha bāhira-dhātuyo cần được hiểu theo vị trí cụ thể trong cấu trúc dhātu. Hệ thố
Sáu ngoại xứ
cha bāhirāni āyatanāni · Sáu ngoại xứ
Sáu ngoại xứ (Pāli: cha bāhirāni āyatanāni) là mục được xếp trong nhóm Xứ–Giới vì liên quan đến cách phân tích căn, cảnh, thức hoặc các pháp theo āyatana/dhātu. Ý nghĩa kỹ thuật của cha bāhirāni āyatanāni phải được xác định theo hệ thống ph
Sáu căn hành
cha caritāni · Sáu căn hành
Sáu căn hành (Pāli: cha caritāni) là một thuật ngữ thuộc phạm vi bhāvanā, jhāna hoặc các đề mục phát triển tâm. Mục cha caritāni được dùng để xác định một phương diện của tu tập định hoặc phát triển tâm. Khi giải thích cần bám vào tiêu chí
Sáu nhóm sắc tâm sinh
cha cittaja-kalāpā · Sáu nhóm sắc tâm sinh
Sáu nhóm sắc tâm sinh (Pāli: cha cittaja-kalāpā) là mục phân loại sắc pháp theo nguồn sinh trong Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ cha cittaja-kalāpā xác định sắc hoặc nhóm sắc theo nhân sinh khởi được nêu trong tên. Tiêu chí nguồn sinh là điểm chính
Sáu môn
cha dvārāni · Sáu môn
Sáu môn (Pāli: cha dvārāni) là một mục kỹ thuật thuộc hệ thống môn–vật–cảnh trong phân tích nhận thức của Vi Diệu Pháp. Mục cha dvārāni được hiểu qua quan hệ giữa tâm, căn cứ, cửa nhận thức và đối tượng. Ý nghĩa chính xác phải theo tiêu chí
Sáu nhân
cha hetū · Sáu nhân
Sáu nhân (Pāli: cha hetū) là một mục thuộc cách phân loại theo nhân trong Vi Diệu Pháp. Mục cha hetū được hiểu qua quan hệ với các căn nhân và số lượng hoặc tính chất của chúng. Tiêu chí này giúp xác định đúng phạm vi thuật ngữ trong phân t
Sáu cõi trời dục giới
cha kāmāvacara-devalokā · Sáu cõi trời dục giới
Sáu cõi trời dục giới (Pāli: cha kāmāvacara-devalokā) là tên một cảnh giới hoặc một mục thuộc hệ thống các cõi được dùng trong Vi Diệu Pháp. Mục cha kāmāvacara-devalokā được nhận diện theo vị trí của cảnh giới này trong cấu trúc các cõi tái
Sáu loại tưởng
cha saññākāyā · Sáu loại tưởng
Sáu loại tưởng (Pāli: cha saññākāyā) là mục liên quan đến cách phân tích các pháp theo hệ thống năm uẩn trong Vi Diệu Pháp. Mục cha saññākāyā được hiểu qua vị trí của nó trong phép phân loại khandha. Tiêu chí này giúp xác định phạm vi thuật
Sáu vật
cha vatthūni · Sáu vật
Sáu vật (Pāli: cha vatthūni) là một mục kỹ thuật thuộc hệ thống môn–vật–cảnh trong phân tích nhận thức của Vi Diệu Pháp. Mục cha vatthūni được hiểu qua quan hệ giữa tâm, căn cứ, cửa nhận thức và đối tượng. Ý nghĩa chính xác phải theo tiêu c
Sáu loại thọ theo xúc
cha vedanākāyā · Sáu loại thọ theo xúc
Sáu loại thọ theo xúc (Pāli: cha vedanākāyā) là mục liên quan đến cách phân tích các pháp theo hệ thống năm uẩn trong Vi Diệu Pháp. Mục cha vedanākāyā được hiểu qua vị trí của nó trong phép phân loại khandha. Tiêu chí này giúp xác định phạm
Sáu thức giới
cha viññāṇa-dhātuyo · Sáu thức giới
Sáu thức giới (Pāli: cha viññāṇa-dhātuyo) là thuật ngữ thuộc hệ thống giới (dhātu), dùng để phân tích các thành phần của kinh nghiệm theo căn, cảnh và thức. Mục cha viññāṇa-dhātuyo cần được hiểu theo vị trí cụ thể trong cấu trúc dhātu. Hệ t
Sáu loại thức
cha viññāṇakāyā · Sáu loại thức
Sáu loại thức (Pāli: cha viññāṇakāyā) trong nhóm này được xét theo phương diện thức, liên hệ với viññāṇakkhandha – thức uẩn. Thuật ngữ cha viññāṇakāyā chỉ một phương diện hoặc loại thức được nhận diện trong phân tích danh pháp. Khi đặt dưới
Sáu cảnh giác quan
cha visayā · Sáu cảnh giác quan
Sáu cảnh giác quan (Pāli: cha visayā) là một mục kỹ thuật thuộc hệ thống môn–vật–cảnh trong phân tích nhận thức của Vi Diệu Pháp. Mục cha visayā được hiểu qua quan hệ giữa tâm, căn cứ, cửa nhận thức và đối tượng. Ý nghĩa chính xác phải theo
Sắc do tâm
cittaja-rūpa · Sắc do tâm sinh
Sắc do tâm (Pāli: cittaja-rūpa) được dùng theo nghĩa kỹ thuật: nhóm pháp vật chất, không biết đối tượng, được phân tích khác với danh pháp.
Sát-na tâm
cittakkhaṇa · Sát-na tâm
Sát-na tâm (Pāli: cittakkhaṇa) thuộc họ phân tích khaṇa; toàn hợp từ xác định nghĩa kỹ thuật.
Sân
dosa · Sân
Sân (dosa) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Sân hành
dosa-carita · Sân hành
Sân hành (dosa-carita) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Sân tâm sở
dosa-cetasika · Sân tâm sở
Sân tâm sở (Pāli: dosa-cetasika) là một tâm sở được phân loại theo chức năng và phẩm chất riêng trong cấu trúc tâm. Trong Vi Diệu Pháp, mục dosa-cetasika cần được đọc như tên của một yếu tố tâm lý có tiêu chí riêng. Việc xác định tâm nào có
Sắc xa
dūre-rūpa · Sắc xa
Sắc xa (Pāli: dūre-rūpa) là một thuật ngữ thuộc phần sắc pháp của Vi Diệu Pháp, dùng để xác định một loại, đặc tính hoặc cách phân loại sắc cụ thể. Khi phân tích rūpa, dūre-rūpa được hiểu theo tiêu chí được nêu trong chính thuật ngữ: loại s