Khác với Từ điển dùng để tra nhanh, mỗi mục ở đây là một bài giải thích đầy đủ: định nghĩa, bản chất/chức năng, phân biệt, ví dụ, vị trí trong hệ thống và liên hệ các bộ Vi Diệu Pháp.
Thời gian chế định (Pāli: kāla-paññatti) là thuật ngữ thuộc hệ thống chế định (paññatti), dùng để chỉ một khái niệm hay cách quy ước định danh theo tiêu chí nêu trong tên. Trong Vi Diệu Pháp, kāla-paññatti được xét ở bình diện khái niệm/quy
Cảnh ngoại thời (Pāli: kālavimutta-ārammaṇa) là thuật ngữ về cảnh (ārammaṇa), tức đối tượng được tâm nhận biết trong hệ thống phân tích Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ kālavimutta-ārammaṇa phân loại cảnh theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn
Dục địa là thuật ngữ thuộc bản đồ cảnh giới/tái sinh hoặc loại hữu tình của truyền thống Theravāda.
Dục hữu (Pāli: kāmabhava) thuộc họ phân tích bhava; toàn hợp từ xác định nghĩa kỹ thuật.
Cõi dục giới (kāmabhūmi) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Tham dục cái (Pāli: kāmacchanda-nīvaraṇa) là thuật ngữ thuộc nhóm triền cái (nīvaraṇa), các pháp bất thiện gây trở ngại cho sự định tĩnh và phát triển tâm. Trong hệ thống phân loại bất thiện, kāmacchanda-nīvaraṇa được nhận diện theo loại ch
Dục ái (Pāli: kāmarāga) thuộc họ kỹ thuật kāma; toàn hợp từ xác định nghĩa chuyên biệt.
Dục ái kiết sử (Pāli: kāmarāga-saṃyojana) là một thuật ngữ thuộc nhóm pháp bất thiện và phiền não trong Vi Diệu Pháp. Mục kāmarāga-saṃyojana được dùng để nhận diện một dạng bất thiện, chướng ngại hoặc nhiễm ô cụ thể. Ý nghĩa phải theo tiêu
Dục ái tùy miên (Pāli: kāmarāgānusaya) là một thuật ngữ thuộc nhóm pháp bất thiện và phiền não trong Vi Diệu Pháp. Mục kāmarāgānusaya được dùng để nhận diện một dạng bất thiện, chướng ngại hoặc nhiễm ô cụ thể. Ý nghĩa phải theo tiêu chí Pāl
Dục lậu (Pāli: kāmāsava) thuộc họ thuật ngữ āsava; toàn hợp từ xác định nghĩa kỹ thuật riêng.
Dục giới (Pāli: kāmāvacara) là tên một cảnh giới hoặc một mục thuộc hệ thống các cõi được dùng trong Vi Diệu Pháp. Mục kāmāvacara được nhận diện theo vị trí của cảnh giới này trong cấu trúc các cõi tái sinh. Khi giải thích, cần giữ tên Pāli
Tâm dục giới là thuật ngữ dùng để phân loại tâm, thọ hoặc một chức năng trong tiến trình nhận thức; cần đọc trong đúng ngữ cảnh Abhidhamma.
Pháp dục giới (Pāli: kāmāvacara-dhamma) là tên một cảnh giới hoặc một mục thuộc hệ thống các cõi được dùng trong Vi Diệu Pháp. Mục kāmāvacara-dhamma được nhận diện theo vị trí của cảnh giới này trong cấu trúc các cõi tái sinh. Khi giải thíc
Tâm tịnh hảo dục giới (Pāli: kāmāvacara-sobhana-citta) là một loại hoặc nhóm tâm được phân loại trong Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ kāmāvacara-sobhana-citta xác định tâm theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn chức năng, cảnh, tầng tâm hoặc v
Tâm quả dục giới (Pāli: kāmāvacara-vipākacitta) là một loại hoặc nhóm tâm được phân loại trong Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ kāmāvacara-vipākacitta xác định tâm theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn chức năng, cảnh, tầng tâm hoặc vị trí tro
Cảnh dục giới (Pāli: kāmāvacarārammaṇa) là thuật ngữ về cảnh (ārammaṇa), tức đối tượng được tâm nhận biết trong hệ thống phân tích Vi Diệu Pháp. Thuật ngữ kāmāvacarārammaṇa phân loại cảnh theo tiêu chí thể hiện trong tên, chẳng hạn quy mô,
Tà hạnh trong dục (kāmesu micchācāra) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Nghiệp (kamma) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Nghiệp tướng (Pāli: kamma-nimitta) là một mục về kamma (nghiệp), phải đọc theo phương diện tác ý/hành động có khả năng cho quả mà hợp từ đang phân loại.
Kamma-paccaya là nghiệp duyên: cetanā có tính nghiệp làm điều kiện cho các pháp liên hệ, theo các dạng đồng sinh hoặc khác thời được hệ Paṭṭhāna phân tích.
Nghiệp luân hồi (Pāli: kamma-vaṭṭa) là một mục về kamma (nghiệp), phải đọc theo phương diện tác ý/hành động có khả năng cho quả mà hợp từ đang phân loại.
Duyên nghiệp và quả (Pāli: kamma-vipāka paccaya) là thuật ngữ thuộc hệ thống duyên (paccaya), dùng để chỉ một kiểu quan hệ điều kiện giữa các pháp trong phân tích Vi Diệu Pháp. Điểm trọng tâm của kamma-vipāka paccaya là cách một pháp hoặc n
Sắc do nghiệp (Pāli: kammaja-rūpa) được dùng theo nghĩa kỹ thuật: tác ý có tính tạo nghiệp; quả phụ thuộc nhiều điều kiện chứ không phải cơ chế thưởng-phạt cơ học.
Nghiệp sinh sắc tụ (Pāli: kammaja-rūpa-kalāpa) là một mục trực tiếp về rūpa (sắc), thuộc phía hiện tượng vật chất không biết cảnh trong phân tích danh-sắc.
Thích nghiệp là một thuật ngữ trong phân tích sắc pháp; trọng tâm là đặc tính/chức năng của nó và quan hệ với các sắc khác, không phải chỉ nghĩa từ vựng.
Nghiệp đạo (Pāli: kammapatha) thuộc họ kỹ thuật kamma; toàn hợp từ xác định nghĩa riêng.
Nghiệp luân (Pāli: kammavaṭṭa) là thuật ngữ thuộc phần nghiệp (kamma), dùng để phân loại hành vi có tác ý hoặc một phương diện của nghiệp trong Vi Diệu Pháp. Ý nghĩa kỹ thuật của kammavaṭṭa nằm ở tiêu chí nghiệp được nêu trong tên: loại ngh
Dục thủ (Pāli: kāmupādāna) thuộc họ thuật ngữ upādāna; toàn hợp từ xác định nghĩa kỹ thuật riêng.
Bi là thuật ngữ thực hành hoặc phân loại quan trọng trong truyền thống Theravāda; ý nghĩa kỹ thuật cần được giữ tách khỏi cách dùng đời thường.
Bi vô lượng (Pāli: karuṇā appamaññā) là một thuật ngữ thuộc phạm vi bhāvanā, jhāna hoặc các đề mục phát triển tâm. Mục karuṇā appamaññā được dùng để xác định một phương diện của tu tập định hoặc phát triển tâm. Khi giải thích cần bám vào ti
Bi tâm sở (Pāli: karuṇā-cetasika) thuộc nhóm vô lượng/tịnh hảo, biểu thị phẩm chất hướng đến chúng sinh theo sắc thái riêng của thuật ngữ. Trong Vi Diệu Pháp, mục karuṇā-cetasika cần được đọc như tên của một yếu tố tâm lý có tiêu chí riêng.
Tích lũy nghiệp (Pāli: kaṭattā-kamma) được dùng theo nghĩa kỹ thuật: tác ý có tính tạo nghiệp; quả phụ thuộc nhiều điều kiện chứ không phải cơ chế thưởng-phạt cơ học.
Thân thập sắc (Pāli: kāya-dasaka) — Kāya-dasaka là thân thập sắc, sắc tụ gồm tám sắc bất ly cùng mạng quyền và thân tịnh sắc, thành mười thành phần.
Thân giới (kāya-dhātu) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Thân nghiệp (kāya-kamma) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Thân tịnh sắc là một thuật ngữ trong phân tích sắc pháp; trọng tâm là đặc tính/chức năng của nó và quan hệ với các sắc khác, không phải chỉ nghĩa từ vựng.
Thân vật (Pāli: kāya-vatthu) là thuật ngữ thuộc nhóm vatthu, chỉ căn cứ hay sở y được xét trong phân tích tâm–sắc của Vi Diệu Pháp. Vai trò của kāya-vatthu nằm ở phương diện làm căn cứ cho loại tâm hoặc tiến trình liên hệ. Khi giải thích cầ
Thân biểu là một thuật ngữ trong phân tích sắc pháp; trọng tâm là đặc tính/chức năng của nó và quan hệ với các sắc khác, không phải chỉ nghĩa từ vựng.
Thân biểu cửu sắc (kāya-viññatti-navaka) — bài giải thích thuật ngữ Vi Diệu Pháp.
Thân môn là thuật ngữ thực hành hoặc phân loại quan trọng trong truyền thống Theravāda; ý nghĩa kỹ thuật cần được giữ tách khỏi cách dùng đời thường.