TRA CỨU VI DIỆU PHÁP

Từ điển Vi Diệu Pháp

Ưu tiên giải thích tiếng Việt dễ hiểu; có Pāli và các dạng đối chiếu khi dữ liệu đã có. Phần giải thích biên soạn không được xem là nguyên văn kinh điển.

1,030 mục từ1,006 đã xuất bản1,030 Theravāda / dùng chung

Pāli / Việt	Giải nghĩa ngắn	English / Hán	Nhóm	Trạng thái
vigata-paccaya Cách đọc: vigata-paccaya Ly khứ duyên	Ly khứ duyên là quan hệ trong đó pháp trước đã rời đi hay diệt mất làm điều kiện cho pháp kế tiếp thích hợp sinh khởi. Tên khác: Ly khứ duyên; vigata-paccaya	—	Duyên – Paṭṭhāna	published
vikkhāyitaka Cách đọc: vikkhaːyitaka Tử thi bị gặm	Đề mục bất tịnh quán tử thi bị động vật gặm nhấm. Tên khác: Tử thi bị gặm; vikkhāyitaka	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
vikkhittaka Cách đọc: vikkhittaka Tử thi phân tán	Đề mục bất tịnh quán các phần của tử thi bị phân tán. Tên khác: Tử thi phân tán; vikkhittaka	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
vīmaṃsā-iddhipāda Cách đọc: viːmaṁsaː-iddhipaːda Thẩm sát như ý túc	Nền tảng thành tựu lấy sự khảo sát và trí xét nghiệm làm chủ. Tên khác: Thẩm sát như ý túc; vīmaṃsā-iddhipāda	—	Phẩm trợ đạo / Đạo chi	published
vimokkhamukha Cách đọc: vimokkhamukha Ba cửa giải thoát	Ba cửa giải thoát là ba phương diện quán sát dẫn đến giải thoát, liên hệ với vô thường, khổ và vô ngã. Tên khác: Ba cửa giải thoát; vimokkhamukha	—	Tuệ quán, minh sát và giải thoát	published
vimutti Cách đọc: vimutti Giải thoát	Giải thoát là sự thoát khỏi trói buộc của phiền não, với nghĩa tối hậu liên hệ đến sự chứng đạt đạo quả và Niết-bàn. Tên khác: Giải thoát; vimutti	—	Tuệ quán, minh sát và giải thoát	published
vinīlaka Cách đọc: viniːlaka Tử thi đổi màu	Đề mục bất tịnh quán tử thi đã biến đổi màu sắc. Tên khác: Tử thi đổi màu; vinīlaka	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
viññāṇa Cách đọc: viññaːṇa Thức trong duyên khởi	Thức trong duyên khởi chỉ các loại thức được xét trong quan hệ điều kiện của chuỗi duyên khởi, đặc biệt trong mối liên hệ với hành và danh sắc. Tên khác: Thức trong duyên khởi; viññāṇa	—	Duyên khởi – Nghiệp – Thực	published
viññāṇa-dhātu Cách đọc: viññaːṇa-dhaːtu Thức giới	Phương diện nhận biết được phân tích như một giới trong hệ thống các giới. Tên khác: Thức giới; viññāṇa-dhātu	—	Abhidhamma / Chức năng tâm, vật, môn và giới	published
viññāṇāhāra Cách đọc: viññaːṇaːhaːra Thức thực	Thức thực là thức được xét như một loại thực có chức năng hỗ trợ sự tiếp tục của danh sắc trong những quan hệ thích hợp. Tên khác: Thức thực; viññāṇāhāra	—	Duyên khởi – Nghiệp – Thực	published
viññāṇakkhandha Cách đọc: viññaːṇakkhandha Thức uẩn	Thức uẩn là nhóm các tâm hay thức được phân loại dưới phương diện uẩn. Tên khác: Thức uẩn; viññāṇakkhandha	—	Abhidhamma	published
viññāṇañcāyatana Cách đọc: viññaːṇañcaːyatana Thức vô biên xứ	Thức vô biên xứ là tầng thiền vô sắc thứ hai, lấy thức vô biên làm đối tượng theo tiến trình thiền tương ứng. Tên khác: Thức vô biên xứ; viññāṇañcāyatana	—	Thiền – Định – Giác hành	published
viññāṇupādānakkhandha Cách đọc: viññaːṇupaːdaːnakkhandha Thức thủ uẩn	Thức uẩn được xét trong phạm vi bị chấp thủ. Tên khác: Thức thủ uẩn; viññāṇupādānakkhandha	—	Uẩn / Phân loại pháp	published
vipāka Cách đọc: vipaːka Quả	Quả là kết quả của nghiệp hoặc tâm quả phát sinh do những điều kiện tương ứng trong cách phân tích của Abhidhamma. Tên khác: Quả; vipāka	—	Abhidhamma	published
vipāka-dhamma Cách đọc: vipaːka-dhamma Pháp quả	Pháp thuộc phương diện quả, phát sinh do nghiệp đã tạo khi đủ duyên cho quả trổ. Tên khác: Pháp quả; vipāka-dhamma	—	Abhidhamma / Ma trận phân loại pháp và quan hệ kỹ thuật	published
vipāka-paccaya Cách đọc: vipaːka-paccaya Quả duyên	Quả duyên là quan hệ trong đó các danh pháp quả, do tính chất là quả của nghiệp, trợ duyên cho các pháp đồng sinh và sắc thích hợp. Tên khác: Quả duyên; vipāka-paccaya	—	Duyên – Paṭṭhāna	published
vipākacitta Cách đọc: vipaːkacitta Tâm quả	Tâm quả là tâm phát sinh như kết quả tương ứng của nghiệp hoặc theo quan hệ nhân duyên thích hợp. Tên khác: Tâm quả; vipākacitta	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
vipākavaṭṭa Cách đọc: vipaːkavaṭṭa Quả luân	Quả luân là vòng quả của nghiệp, bao gồm những thành phần duyên khởi được xét như kết quả của nghiệp quá khứ trong cách phân tích truyền thống. Tên khác: Quả luân; vipākavaṭṭa	—	Duyên khởi – Nghiệp – Thực	published
vipassanā Cách đọc: vipassanaː Thiền quán	Thiền quán là sự tu tập nhằm phát triển trí tuệ thấy rõ các pháp theo đặc tính và điều kiện của chúng. Tên khác: Thiền quán; vipassanā	—	Thiền – Định – Giác hành	published
vipassanā-ñāṇa Cách đọc: vipassanaː-ñaːṇa Tuệ quán	Tuệ quán là sự hiểu biết trực tiếp hướng đến việc thấy rõ danh sắc và các pháp hữu vi theo đặc tính thực của chúng. Tên khác: Tuệ quán; vipassanā-ñāṇa	—	Tuệ quán, minh sát và giải thoát	published
vippayutta-dhamma Cách đọc: vippayutta-dhamma Pháp bất tương ưng	Các pháp được xét là không tương ưng theo tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho quan hệ đang phân tích. Tên khác: Pháp bất tương ưng; vippayutta-dhamma	—	Abhidhamma / Ma trận phân loại pháp và quan hệ kỹ thuật	published
vippayutta-paccaya Cách đọc: vippayutta-paccaya Bất tương ưng duyên	Bất tương ưng duyên là quan hệ giữa danh và sắc không cùng loại tương ưng như các danh pháp, nhưng vẫn có thể làm điều kiện cho nhau trong những trường hợp xác định. Tên khác: Bất tương ưng duyên; vippayutta-paccaya	—	Duyên – Paṭṭhāna	published
vipubbaka Cách đọc: vipubbaka Tử thi chảy mủ	Đề mục bất tịnh quán thân đang phân hủy và rỉ dịch. Tên khác: Tử thi chảy mủ; vipubbaka	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
virāga Cách đọc: viraːga Ly tham	Ly tham là sự phai nhạt và chấm dứt khuynh hướng tham đắm, bám víu đối với các pháp. Tên khác: Ly tham; virāga	—	Tuệ quán, minh sát và giải thoát	published
virati cetasikā Cách đọc: virati cetasikaː Ba tâm sở giới phần	Ba tâm sở giới phần là chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng. Tên khác: Ba tâm sở giới phần; virati cetasikā	—	Tâm sở và phối hợp tâm-tâm sở	published
virati-cetasika Cách đọc: virati-cetasika Ba tâm sở tiết chế	Nhóm ba tâm sở có chức năng tiết chế thân khẩu theo hướng thiện: chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng. Tên khác: Ba tâm sở tiết chế; virati-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở bất thiện, tiết chế và vô lượng	published
viriya Cách đọc: viriya Tinh tấn	Tinh tấn là tâm sở có đặc tính nỗ lực, nâng đỡ và không buông xuôi đối với công việc đang thực hiện. Tên khác: Tinh tấn; viriya	—	Tâm sở tịnh hảo	published
viriya-cetasika Cách đọc: viriya-cetasika Tinh tấn tâm sở	Tâm sở có tính chất nỗ lực, nâng đỡ tâm và các pháp đồng sinh thực hiện nhiệm vụ. Tên khác: Tinh tấn tâm sở; viriya-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
viriya-iddhipāda Cách đọc: viriya-iddhipaːda Cần như ý túc	Nền tảng thành tựu lấy tinh tấn bền bỉ làm chủ. Tên khác: Cần như ý túc; viriya-iddhipāda	—	Phẩm trợ đạo / Đạo chi	published
viriya-samādhi Cách đọc: viriya-samaːdhi Tinh tấn và định	Cặp phẩm chất cần điều hòa giữa năng lượng tiến tới và sự ổn định của tâm. Tên khác: Tinh tấn và định; viriya-samādhi	—	Phẩm trợ đạo / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
viriya-sambojjhaṅga Cách đọc: viriya-sambojjhaṅga Tinh tấn giác chi	Năng lực nỗ lực thiện lành khi được phát triển như một yếu tố giác ngộ. Tên khác: Tinh tấn giác chi; viriya-sambojjhaṅga	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
viriyabala Cách đọc: viriyabala Tấn lực	Tấn lực là sức mạnh của tinh tấn, giúp duy trì nỗ lực đúng đắn và vượt qua sự buông lung. Tên khác: Tấn lực; viriyabala	—	Bồ-đề phần – Tu tập	published
viriyasambojjhaṅga Cách đọc: viriyasambojjhaṅga Tấn giác chi	Tấn giác chi là yếu tố giác ngộ biểu hiện qua sự tinh tấn đúng đắn trong quá trình phát triển tâm. Tên khác: Tấn giác chi; viriyasambojjhaṅga	—	Bồ-đề phần – Tu tập	published
viriyindriya Cách đọc: viriyindriya Tấn căn	Tấn căn là năng lực tinh tấn, chủ động nỗ lực đúng hướng trong việc tu tập. Tên khác: Tấn căn; viriyindriya	—	Bồ-đề phần – Tu tập	published
vīsati ākārā Cách đọc: viːsati aːkaːraː Hai mươi hành tướng	Hai mươi hành tướng là cách triển khai các quan hệ của duyên khởi thành hai mươi phương diện để khảo sát nhân và quả qua ba thời. Tên khác: Hai mươi hành tướng; vīsati ākārā	—	Duyên khởi – Nghiệp – Thực	published
vitakka-carita Cách đọc: vitakka-carita Tầm hành	Khuynh hướng trong đó suy nghĩ lan man hay hoạt động tầm nổi trội. Tên khác: Tầm hành; vitakka-carita	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
vīthi-citta Cách đọc: viːthi-citta Tâm trong lộ	Các tâm sinh khởi như những thành phần của một tiến trình nhận thức qua ngũ môn hoặc ý môn. Tên khác: Tâm trong lộ; vīthi-citta	—	Abhidhamma / Lộ tâm và tiến trình nhận thức	published
vīthi-kicca Cách đọc: viːthi-kicca Mười chức năng trong lộ tâm	Nhóm chức năng của tâm diễn ra trong các lộ nhận thức. Tên khác: Mười chức năng trong lộ tâm; vīthi-kicca	—	Tâm / Môn / Vật / Cảnh	published
vīthimutta-citta Cách đọc: viːthimutta-citta Tâm ngoài lộ	Các tâm thực hiện chức năng ngoài tiến trình nhận thức thông thường, điển hình là tục sinh, hữu phần và tử. Tên khác: Tâm ngoài lộ; vīthimutta-citta	—	Abhidhamma / Lộ tâm và tiến trình nhận thức	published
vīthimutta-kicca Cách đọc: viːthimutta-kicca Năm chức năng ngoài lộ	Các chức năng gắn với dòng tâm ngoài tiến trình nhận thức thông thường. Tên khác: Năm chức năng ngoài lộ; vīthimutta-kicca	—	Tâm / Môn / Vật / Cảnh	published
vohāra Cách đọc: vohaːra Danh ngôn	Cách nói và gọi theo quy ước dùng trong giao tiếp thông thường. Tên khác: Danh ngôn; vohāra	—	Chế định / Chân đế / Khái niệm	published
voṭṭhabbana Cách đọc: voṭṭhabbana Xác định	Xác định là tâm hướng tâm xác định đối tượng trước khi tiến trình chuyển sang các tâm tốc hành hoặc bước kế tiếp thích hợp. Tên khác: Xác định; voṭṭhabbana	—	Tâm và tiến trình tâm	published
votthapana Cách đọc: votthapana Xác định tâm	Chức năng xác định đối tượng trong lộ ngũ môn trước các sát-na đổng lực. Tên khác: Xác định tâm; votthapana	—	Abhidhamma / Lộ tâm và tiến trình nhận thức	published
votthapana-kicca Cách đọc: votthapana-kicca Chức năng xác định	Chức năng xác định cách dòng tâm sẽ tiếp tục trước giai đoạn đổng lực trong lộ ngũ môn. Tên khác: Chức năng xác định; votthapana-kicca	—	Abhidhamma / Chức năng tâm, vật, môn và giới	published
Yāma Cách đọc: Yaːma Dạ-ma Thiên	Một cõi trời dục giới nằm trên Tam Thập Tam Thiên. Tên khác: Dạ-ma Thiên; Yāma	—	Cảnh giới / Tái sinh	published
yoni Cách đọc: yoni Loại sinh	Phương thức hay loại hình sinh được dùng trong các bảng phân loại chúng sinh. Tên khác: Loại sinh; yoni	—	Abhidhamma / Nhân chế định, cảnh giới và tái sinh	published
akusala Cách đọc: akusala bất thiện	Chưa có định nghĩa ngắn.	unwholesome / unskillful 不善	Pháp tính	draft
āyatana Cách đọc: aːyatana xứ	Chưa có định nghĩa ngắn.	sense base 處	Uẩn/Xứ/Giới	draft
bhavaṅga Cách đọc: bhavaṅga hữu phần	Chưa có định nghĩa ngắn.	life-continuum 有分	Lộ tâm	draft
cetasika Cách đọc: cetasika tâm sở	Chưa có định nghĩa ngắn.	mental factor 心所	Tâm sở	draft
citta Cách đọc: citta tâm	Chưa có định nghĩa ngắn.	consciousness / mind 心	Tâm	draft
dhātu Cách đọc: dhaːtu giới	Chưa có định nghĩa ngắn.	element 界	Uẩn/Xứ/Giới	draft
dosa Cách đọc: dosa sân	Chưa có định nghĩa ngắn.	aversion / hatred 瞋	Tâm sở	draft
indriya Cách đọc: indriya quyền / căn	Chưa có định nghĩa ngắn.	faculty 根	Căn/Quyền	draft
javana Cách đọc: javana tốc hành	Chưa có định nghĩa ngắn.	impulsion 速行	Lộ tâm	draft
kamma Cách đọc: kamma nghiệp	Chưa có định nghĩa ngắn.	kamma / action 業	Nghiệp	draft
khandha Cách đọc: khandha uẩn	Chưa có định nghĩa ngắn.	aggregate 蘊	Uẩn/Xứ/Giới	draft
kusala Cách đọc: kusala thiện	Chưa có định nghĩa ngắn.	wholesome / skillful 善	Pháp tính	draft
lobha Cách đọc: lobha tham	Chưa có định nghĩa ngắn.	greed 貪	Tâm sở	draft
moha Cách đọc: moha si	Chưa có định nghĩa ngắn.	delusion 癡	Tâm sở	draft