TRA CỨU VI DIỆU PHÁP

Từ điển Vi Diệu Pháp

Ưu tiên giải thích tiếng Việt dễ hiểu; có Pāli và các dạng đối chiếu khi dữ liệu đã có. Phần giải thích biên soạn không được xem là nguyên văn kinh điển.

1,030 mục từ1,006 đã xuất bản1,030 Theravāda / dùng chung

Pāli / Việt	Giải nghĩa ngắn	English / Hán	Nhóm	Trạng thái
kāmāvacara-sobhana-citta Cách đọc: kaːmaːvacara-sobhana-citta Tâm tịnh hảo dục giới	Hai mươi bốn tâm dục giới tịnh hảo gồm thiện, quả và duy tác. Tên khác: Tâm tịnh hảo dục giới; kāmāvacara-sobhana-citta	—	Nhân / Phân loại tâm	published
kāmāvacara-vipākacitta Cách đọc: kaːmaːvacara-vipaːkacitta Tâm quả dục giới	Tâm quả dục giới là các tâm quả thuộc phạm vi dục giới, phát sinh do nghiệp tương ứng. Tên khác: Tâm quả dục giới; kāmāvacara-vipākacitta	—	Tâm và tiến trình tâm	published
kāmāvacarārammaṇa Cách đọc: kaːmaːvacaraːrammaṇa Cảnh dục giới	Đối tượng thuộc phạm vi dục giới mà tâm có thể bắt làm sở duyên. Tên khác: Cảnh dục giới; kāmāvacarārammaṇa	—	Tâm / Môn / Vật / Cảnh	published
kāmesu micchācāra Cách đọc: kaːmesu micchaːcaːra Tà hạnh trong dục	Hành vi dục bất chính được xếp vào thân bất thiện nghiệp đạo. Tên khác: Tà hạnh trong dục; kāmesu micchācāra	—	Nghiệp / Nghiệp đạo	published
kamma Cách đọc: kamma Nghiệp	Nghiệp là hành động có tính tạo tác về mặt đạo đức, được Abhidhamma phân tích gắn đặc biệt với tư tâm sở. Tên khác: Nghiệp; kamma	—	Abhidhamma	published
kamma-nimitta Cách đọc: kamma-nimitta Nghiệp tướng	Dấu hiệu hay đối tượng liên hệ với nghiệp có thể hiện khởi gần lúc chết và làm cảnh cho tiến trình tái sinh. Tên khác: Nghiệp tướng; kamma-nimitta	—	Abhidhamma / Nghiệp, cận tử và nối đời	published
kamma-paccaya Cách đọc: kamma-paccaya Nghiệp duyên	Nghiệp duyên là quan hệ trong đó nghiệp, đặc biệt yếu tố tư có tác ý, làm điều kiện cho các pháp quả hoặc cho các pháp đồng sinh theo những trường hợp được phân tích. Tên khác: Nghiệp duyên; kamma-paccaya	—	Duyên – Paṭṭhāna	published
kamma-vaṭṭa Cách đọc: kamma-vaṭṭa Nghiệp luân	Phần nghiệp tạo tác trong vòng vận hành phiền não–nghiệp–quả của luân hồi. Tên khác: Nghiệp luân; kamma-vaṭṭa	—	Abhidhamma / Nghiệp, cận tử và nối đời	published
kamma-vipāka paccaya Cách đọc: kamma-vipaːka paccaya Duyên nghiệp và quả	Nhãn tra cứu giúp phân biệt vai trò của nghiệp duyên và quả duyên. Tên khác: Duyên nghiệp và quả; kamma-vipāka paccaya	—	Paṭṭhāna / 24 duyên	published
kammaja-rūpa Cách đọc: kammaja-ruːpa Sắc do nghiệp sinh	Sắc do nghiệp sinh là những sắc có nghiệp quá khứ thích hợp làm một duyên chủ yếu cho sự sinh khởi. Tên khác: Sắc do nghiệp sinh; kammaja-rūpa	—	Sắc pháp Vi Diệu Pháp	published
kammaja-rūpa-kalāpa Cách đọc: kammaja-ruːpa-kalaːpa Sắc tụ do nghiệp sinh	Tên chung cho các nhóm sắc tụ có nghiệp quá khứ làm nguồn sinh. Tên khác: Sắc tụ do nghiệp sinh; kammaja-rūpa-kalāpa	—	Abhidhamma / Sắc tụ và phân loại sắc	published
kammaññatā Cách đọc: kammaññataː Sắc thích nghiệp	Tính thích ứng hay dễ sử dụng của sắc pháp đối với hoạt động thích hợp. Tên khác: Sắc thích nghiệp; kammaññatā	—	Abhidhamma / Sắc pháp và nguồn sinh sắc	published
kammapatha Cách đọc: kammapatha Nghiệp đạo	Đường nghiệp hay kiểu hành vi có cấu trúc nghiệp rõ rệt qua thân, khẩu hoặc ý. Tên khác: Nghiệp đạo; kammapatha	—	Abhidhamma / Nghiệp, cận tử và nối đời	published
kammavaṭṭa Cách đọc: kammavaṭṭa Nghiệp luân	Nghiệp luân là vòng tạo nghiệp, thường liên hệ với hành và nghiệp hữu trong cách phân tích ba luân của duyên khởi. Tên khác: Nghiệp luân; kammavaṭṭa	—	Duyên khởi – Nghiệp – Thực	published
kāmupādāna Cách đọc: kaːmupaːdaːna Dục thủ	Sự nắm giữ mạnh đối với dục cảnh và dục lạc. Tên khác: Dục thủ; kāmupādāna	—	Abhidhamma / Phiền não và chấp thủ	published
karuṇā Cách đọc: karuṇaː Bi	Bi là tâm sở tịnh hảo hướng đến mong muốn chúng sinh thoát khỏi khổ đau. Tên khác: Bi; karuṇā	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
karuṇā appamaññā Cách đọc: karuṇaː appamaññaː Bi vô lượng	Sự phát triển lòng bi mẫn rộng lớn trước khổ của chúng sinh. Tên khác: Bi vô lượng; karuṇā appamaññā	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
karuṇā-cetasika Cách đọc: karuṇaː-cetasika Bi tâm sở	Tâm sở có khuynh hướng muốn chúng sinh đang khổ được thoát khỏi khổ. Tên khác: Bi tâm sở; karuṇā-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở bất thiện, tiết chế và vô lượng	published
kaṭattā-kamma Cách đọc: kaṭattaː-kamma Nghiệp tích lũy	Nghiệp đã làm còn lại ngoài các loại ưu tiên mạnh hơn. Tên khác: Nghiệp tích lũy; kaṭattā-kamma	—	Nghiệp / Nghiệp đạo	published
kāya-dasaka Cách đọc: kaːya-dasaka Nhóm sắc thân thập	Nhóm mười sắc do nghiệp sinh có thân tịnh sắc làm sắc đặc thù. Tên khác: Nhóm sắc thân thập; kāya-dasaka	—	Sắc pháp / Nhóm sắc	published
kāya-dhātu Cách đọc: kaːya-dhaːtu Thân giới	Thân giới là yếu tố thân căn trong hệ thống mười tám giới. Tên khác: Thân giới; kāya-dhātu	—	Giới – căn – cảnh – thức	published
kāya-kamma Cách đọc: kaːya-kamma Thân nghiệp	Nghiệp được biểu hiện qua hành động của thân. Tên khác: Thân nghiệp; kāya-kamma	—	Nghiệp / Nghiệp đạo	published
kāya-pasāda Cách đọc: kaːya-pasaːda Thân tịnh sắc	Thân tịnh sắc là sắc nhạy cảm nơi thân, làm căn cho thân thức nhận biết các đối tượng xúc chạm thích hợp. Tên khác: Thân tịnh sắc; kāya-pasāda	—	Sắc pháp Vi Diệu Pháp	published
kāya-vatthu Cách đọc: kaːya-vatthu Thân vật	Cơ sở vật chất làm chỗ nương cho thân thức nhận cảnh xúc. Tên khác: Thân vật; kāya-vatthu	—	Abhidhamma / Chức năng tâm, vật, môn và giới	published
kāya-viññatti Cách đọc: kaːya-viññatti Thân biểu	Thân biểu là sắc biểu hiện ý định qua hành động thân, khiến ý nghĩa của cử động có thể được nhận biết. Tên khác: Thân biểu; kāya-viññatti	—	Sắc pháp Vi Diệu Pháp	published
kāya-viññatti-navaka Cách đọc: kaːya-viññatti-navaka Thân biểu cửu sắc	Nhóm sắc có thân biểu tri cùng các thành phần nền tảng theo cách phân loại sắc tụ. Tên khác: Thân biểu cửu sắc; kāya-viññatti-navaka	—	Abhidhamma / Sắc tụ và phân loại sắc	published
kāyadvāra Cách đọc: kaːyadvaːra Thân môn	Thân môn là cửa thân trong phân tích tiến trình nhận thức xúc chạm. Tên khác: Thân môn; kāyadvāra	—	Lộ trình tâm và đối tượng	published
kāyagatāsati Cách đọc: kaːyagataːsati Niệm thân	Niệm hướng đến thân, quan sát thân theo các phương diện thích hợp để giảm chấp thủ. Tên khác: Niệm thân; kāyagatāsati	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
kāyakammaññatā Cách đọc: kaːyakammaññataː Thích ứng thân tâm sở	Thích ứng thân tâm sở là tính thích hợp cho công việc thiện của các tâm sở đồng sinh. Tên khác: Thích ứng thân tâm sở; kāyakammaññatā	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kāyakammaññatā-cetasika Cách đọc: kaːyakammaññataː-cetasika Thích nghiệp thân tâm sở	Tâm sở làm nhóm tâm sở thích hợp với công việc của chúng. Tên khác: Thích nghiệp thân tâm sở; kāyakammaññatā-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
kāyalahutā Cách đọc: kaːyalahutaː Khinh thân tâm sở	Khinh thân tâm sở là tính nhẹ nhàng, không nặng nề của các tâm sở đồng sinh trong tâm tịnh hảo. Tên khác: Khinh thân tâm sở; kāyalahutā	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kāyalahutā-cetasika Cách đọc: kaːyalahutaː-cetasika Nhẹ thân tâm sở	Tâm sở làm nhóm tâm sở trở nên nhẹ và linh hoạt. Tên khác: Nhẹ thân tâm sở; kāyalahutā-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
kāyamudutā Cách đọc: kaːyamudutaː Nhu thân tâm sở	Nhu thân tâm sở là tính mềm mại, dễ thích nghi của các tâm sở tịnh hảo. Tên khác: Nhu thân tâm sở; kāyamudutā	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kāyamudutā-cetasika Cách đọc: kaːyamudutaː-cetasika Nhu thân tâm sở	Tâm sở làm nhóm tâm sở mềm mại, dễ thích ứng và không cứng nhắc. Tên khác: Nhu thân tâm sở; kāyamudutā-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
kāyānupassanā-satipaṭṭhāna Cách đọc: kaːyaːnupassanaː-satipaṭṭhaːna Thân niệm xứ	Thiết lập niệm bằng sự quán sát thân theo đúng phương pháp. Tên khác: Thân niệm xứ; kāyānupassanā-satipaṭṭhāna	—	Phẩm trợ đạo / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
kāyapāguññatā Cách đọc: kaːyapaːguññataː Thuần thục thân tâm sở	Thuần thục thân tâm sở là trạng thái thành thạo, khỏe mạnh về chức năng của các tâm sở tịnh hảo. Tên khác: Thuần thục thân tâm sở; kāyapāguññatā	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kāyapāguññatā-cetasika Cách đọc: kaːyapaːguññataː-cetasika Thuần thục thân tâm sở	Tâm sở làm nhóm tâm sở thuần thục, thành thạo và ít khuyết điểm trong hoạt động thiện. Tên khác: Thuần thục thân tâm sở; kāyapāguññatā-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
kāyapassaddhi Cách đọc: kaːyapassaddhi Khinh an thân tâm sở	Khinh an thân tâm sở là sự lắng dịu của nhóm tâm sở đồng sinh, làm giảm trạng thái xao động và căng thẳng tâm lý. Tên khác: Khinh an thân tâm sở; kāyapassaddhi	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kāyapassaddhi-cetasika Cách đọc: kaːyapassaddhi-cetasika Khinh thân tâm sở	Tâm sở làm lắng dịu nhóm tâm sở đồng sinh, khiến sự vận hành của chúng nhẹ nhàng hơn. Tên khác: Khinh thân tâm sở; kāyapassaddhi-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
kāyasakkhī Cách đọc: kaːyasakkhiː Người thân chứng	Bậc hữu học được gọi là thân chứng, liên hệ với kinh nghiệm các tầng chứng đạt sâu. Tên khác: Người thân chứng; kāyasakkhī	—	Nhân Chế Định / Phân loại người	published
kāyaviññāṇa Cách đọc: kaːyaviññaːṇa Thân thức	Thân thức là tâm nhận biết đối tượng xúc chạm qua thân môn. Tên khác: Thân thức; kāyaviññāṇa	—	Tâm	published
kāyaviññāṇa-dhātu Cách đọc: kaːyaviññaːṇa-dhaːtu Thân thức giới	Thân thức giới là yếu tố tâm nhận biết cảnh xúc qua thân. Tên khác: Thân thức giới; kāyaviññāṇa-dhātu	—	Giới – căn – cảnh – thức	published
kāyaviññatti-lahutādi-dvādasaka Cách đọc: kaːyaviññatti-lahutaːdi-dvaːdasaka Nhóm sắc thân biểu khinh thập nhị	Nhóm mười hai sắc do tâm sinh gồm tám sắc bất ly, thân biểu và ba sắc biến hóa. Tên khác: Nhóm sắc thân biểu khinh thập nhị; kāyaviññatti-lahutādi-dvādasaka	—	Sắc pháp / Nhóm sắc	published
kāyaviññatti-navaka Cách đọc: kaːyaviññatti-navaka Nhóm sắc thân biểu cửu	Nhóm sắc do tâm sinh gồm tám sắc bất ly cùng thân biểu. Tên khác: Nhóm sắc thân biểu cửu; kāyaviññatti-navaka	—	Sắc pháp / Nhóm sắc	published
kāyāyatana Cách đọc: kaːyaːyatana Thân xứ	Thân xứ là thân căn được xét như căn cứ cho nhận biết các đối tượng xúc chạm. Tên khác: Thân xứ; kāyāyatana	—	Xứ – Giới	published
kāyindriya Cách đọc: kaːyindriya Thân căn	Thân căn là quyền năng vật chất liên hệ với khả năng nhận biết các đối tượng xúc chạm. Tên khác: Thân căn; kāyindriya	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kāyujjukatā-cetasika Cách đọc: kaːyujjukataː-cetasika Chánh trực thân tâm sở	Tâm sở làm nhóm tâm sở ngay thẳng, không quanh co trong hoạt động thiện. Tên khác: Chánh trực thân tâm sở; kāyujjukatā-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở tịnh hảo và các tâm sở sở hữu chung	published
kāyujukatā Cách đọc: kaːyujukataː Chánh trực thân tâm sở	Chánh trực thân tâm sở là tính ngay thẳng, không quanh co của các tâm sở đồng sinh. Tên khác: Chánh trực thân tâm sở; kāyujukatā	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
khaṇa Cách đọc: khaṇa Sát-na	Sát-na là một khoảng thời gian cực ngắn được dùng trong cách phân tích sự sinh diệt của các pháp, đặc biệt là tiến trình tâm. Tên khác: Sát-na; khaṇa	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
khandha Cách đọc: khandha Uẩn	Uẩn là một nhóm các pháp được phân tích theo một phương diện nhất định của kinh nghiệm. Tên khác: Uẩn; khandha	—	Abhidhamma	published
khaṇika-samādhi Cách đọc: khaṇika-samaːdhi Sát-na định	Sự định tâm theo từng sát-na, có thể đủ sức hỗ trợ tiến trình quan sát tuệ. Tên khác: Sát-na định; khaṇika-samādhi	—	Đề mục thiền / Pháp tu liên hệ Abhidhamma	published
kilesa Cách đọc: kilesa Phiền não	Phiền não là những pháp làm ô nhiễm và che lấp tâm, khiến tâm hướng theo bất thiện và tiếp tục bị trói buộc trong sinh tử. Tên khác: Phiền não; kilesa	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kilesavaṭṭa Cách đọc: kilesavaṭṭa Phiền não luân	Phiền não luân là vòng các phiền não, thường được minh họa trong duyên khởi qua vô minh, ái và thủ. Tên khác: Phiền não luân; kilesavaṭṭa	—	Duyên khởi – Nghiệp – Thực	published
kiriyā-dhamma Cách đọc: kiriyaː-dhamma Pháp duy tác	Pháp chỉ thực hiện chức năng mà không tích lũy nghiệp thiện hay bất thiện mới theo nghĩa kỹ thuật. Tên khác: Pháp duy tác; kiriyā-dhamma	—	Abhidhamma / Ma trận phân loại pháp và quan hệ kỹ thuật	published
kiriyacitta Cách đọc: kiriyacitta Tâm duy tác	Tâm duy tác là tâm hoạt động nhưng không thuộc loại thiện hay bất thiện và không tạo nghiệp theo cách của tâm nghiệp. Tên khác: Tâm duy tác; kiriyacitta	—	Thuật ngữ Vi Diệu Pháp	published
kolaṅkola Cách đọc: kolaṅkola Người gia gia	Một kiểu Dự lưu còn đi qua một số gia đình hay đời sống trước khi chấm dứt khổ. Tên khác: Người gia gia; kolaṅkola	—	Nhân Chế Định / Phân loại người	published
kukkucca Cách đọc: kukkucca Hối quá	Hối quá là tâm sở bất thiện liên quan đến sự day dứt, băn khoăn về một việc đã làm hoặc chưa làm theo nghĩa kỹ thuật. Tên khác: Hối quá; kukkucca	—	Đạo quả và kiết sử	published
kukkucca-cetasika Cách đọc: kukkucca-cetasika Hối tâm sở	Tâm sở bứt rứt, hối tiếc về việc đã làm hoặc chưa làm theo chiều bất thiện. Tên khác: Hối tâm sở; kukkucca-cetasika	—	Abhidhamma / Tâm sở bất thiện, tiết chế và vô lượng	published
kusala-dhamma Cách đọc: kusala-dhamma Pháp thiện	Nhóm pháp có tính chất thiện, không lỗi và có khả năng đưa đến quả an lạc khi hội đủ duyên. Tên khác: Pháp thiện; kusala-dhamma	—	Abhidhamma / Ma trận phân loại pháp và quan hệ kỹ thuật	published
kusala-kamma Cách đọc: kusala-kamma Thiện nghiệp	Nghiệp được tạo bởi tâm thiện, có khả năng dẫn đến quả thuận lợi khi đủ duyên. Tên khác: Thiện nghiệp; kusala-kamma	—	Abhidhamma / Nghiệp, cận tử và nối đời	published