Từ điển Vi Diệu Pháp

Nhóm cảnh giới tái sinh bất lợi, gắn với quả của nghiệp bất thiện theo hệ thống truyền thống.

Khổ là tính chất bất toại nguyện và không thể nắm giữ bền chắc của các pháp hữu vi, đồng thời là tên của Khổ đế trong Tứ đế.

Khía cạnh bất toại và bị bức bách của các pháp hữu vi do chúng sinh diệt và không thể giữ theo ý muốn.

Khổ đế là sự thật về khổ trong Tứ đế, được phân tích rộng hơn sự đau đớn thông thường.

Uẩn được phân loại là xa theo tiêu chí nhận thức hoặc quan hệ đang xét.

Sắc xa là tên gọi đi cùng nhóm sắc tế trong phép phân loại gần–xa của sắc pháp.

Nhị thiền là tầng thiền sắc giới thứ hai, được phân biệt với sơ thiền do sự tinh luyện và sự vắng mặt của một số thiền chi trước đó.

Mười hai tâm bất thiện gồm tám tâm tham căn, hai tâm sân căn và hai tâm si căn.

Mười hai tâm vô sắc giới gồm bốn tâm thiện, bốn tâm quả và bốn tâm duy tác tương ứng bốn tầng chứng vô sắc.

Mười hai xứ là sáu nội xứ và sáu ngoại xứ, dùng để phân tích toàn bộ phạm vi kinh nghiệm qua căn và đối tượng.

Sáu nội xứ và sáu ngoại xứ tạo khung phân tích các cửa và đối tượng nhận thức.

Mười hai chi duyên khởi là cách trình bày chuỗi điều kiện từ vô minh đến lão tử, dùng để khảo sát sự sinh khởi có điều kiện của khổ.

Cửa là phương diện làm nơi tiếp nhận hoặc phát sinh tiến trình nhận biết.

Tam giới căn-cảnh-thức là mô hình đọc nhận thức theo ba thành phần: căn hay cửa, đối tượng và thức tương ứng.

Sáu cửa nhận cảnh: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý môn.

Sắc môn là các sắc đóng vai trò cửa vật chất cho tiến trình nhận biết hoặc biểu đạt trong những cách phân loại tương ứng.

Hệ thống sắp xếp các tâm theo cửa nhận thức nơi chúng có thể sinh.

Cách xét một tâm dựa trên môn mà nó đi vào tiến trình nhận thức.

Hai kiểu nhóm sắc do dưỡng tố làm nguồn sinh.

Hai tâm sân căn là hai tâm bất thiện có sân làm căn, đều đi cùng ưu thọ.

Hai tâm si căn là hai tâm bất thiện có si nổi bật, gồm tâm tương ưng hoài nghi và tâm tương ưng trạo cử.

Hai đồng sở duyên là tối đa hai sát-na tâm có thể theo sau tốc hành để tiếp tục nhận cùng đối tượng.

Trạng thái có hai nhân thiện vô tham và vô sân nhưng không có vô si đồng sinh.

Tâm có hai nhân đồng sinh.

Người có sự tái sinh thiện gắn với hai nhân vô tham và vô sân, không có vô si đồng sinh theo phân loại này.

Năm mươi hai tâm sở là toàn bộ 52 loại tâm sở được hệ thống hóa trong Abhidhamma.

Một kiểu Dự lưu chỉ còn một lần sinh hữu theo phân loại truyền thống.

Mười một cảnh giới thuộc dục giới.

Sắc uẩn được quán xét theo các cặp quá khứ-vị lai-hiện tại, trong-ngoài và các tiêu chí khác.

Loại tâm chỉ sinh trong một môn nhất định theo bảng phân loại lộ tâm.

Nhất tâm là tâm sở làm cho tâm quy tụ trên một đối tượng, là nền tảng được liên hệ với định.

Tâm được phân loại là có một nhân đồng sinh.

Đồng đối tượng chỉ tâm và các tâm sở đồng sinh cùng lấy một đối tượng trong sát-na ấy.

Đồng căn cứ chỉ tâm và các tâm sở đồng sinh nương cùng căn cứ vật chất khi trường hợp ấy có căn cứ vật chất.

Mùi với tư cách một cảnh trong hệ mười tám giới.

Hương giới là mùi được xét như đối tượng của tỷ thức trong hệ thống mười tám giới.

Hương cảnh là mùi làm đối tượng của tỷ thức.

Hương xứ là mùi được xét như đối tượng của tỷ thức trong hệ thống mười hai xứ.

Nghiệp có sức ưu tiên rất mạnh khi cho quả.

Cảnh giới tái sinh là phạm vi mà một chúng sinh sinh vào do nghiệp và các điều kiện liên hệ.

Dấu hiệu liên hệ cảnh giới sắp tái sinh có thể xuất hiện trong tiến trình cận tử.

Nhóm mười sắc do nghiệp sinh có tỷ tịnh sắc làm sắc đặc thù.

Yếu tố mũi có khả năng làm căn cho tiến trình ngửi.

Tỷ tịnh sắc là sắc nhạy cảm nơi mũi, làm căn vật chất cho tỷ thức nhận biết mùi.

Tỷ xúc là xúc sinh do duyên của mũi, cảnh hương và tỷ thức.

Cơ sở vật chất làm chỗ nương cho tỷ thức nhận cảnh mùi.

Tỷ giới là yếu tố mũi làm cơ sở cho tỷ thức trong hệ thống mười tám giới.

Tỷ môn là cửa mũi trong phân tích tiến trình nhận thức.

Tỷ thức là tâm nhận biết đối tượng mùi qua tỷ môn.

Loại thức nhận biết cảnh mùi qua tỷ căn.

Tỷ thức giới là yếu tố thức nhận biết mùi trong tiến trình nhận thức qua mũi.

Tỷ xứ là mũi được xét như căn cứ nhận biết mùi trong hệ thống mười hai xứ.

Tỷ căn là quyền năng vật chất liên hệ với khả năng nhận biết mùi trong tiến trình tỷ thức.

Chức năng của tỷ thức khi nhận biết cảnh mùi qua tỷ môn.

Nhóm sắc có thể làm đối tượng trực tiếp cho các giác quan tương ứng trong phân tích sắc pháp.

Sát-na chuyển tiếp vượt khỏi dòng phàm để hướng đến đối tượng Niết-bàn trước Thánh đạo đầu tiên.

Tâm chuyển tộc là tâm được trình bày trong tiến trình chuyển từ phạm vi tâm thế gian sang phạm vi tương ứng cao hơn trước an chỉ; trong một số ngữ cảnh thuật ngữ được dùng với ý nghĩa kỹ thuật khác.

Tuệ chuyển tộc là sát-na tuệ đánh dấu sự chuyển từ địa vị phàm phu hướng sang dòng Thánh trong tiến trình chứng đạo đầu tiên.

Ý vật là sắc được truyền thống Abhidhamma hậu kỳ dùng làm vật nương cho nhiều loại tâm thuộc ý giới và ý thức giới.

Đề mục bất tịnh quán tử thi bị tổn hại và các phần bị phân tán.